1. Budowa i funkcje kwasów nukleinowych



Pobieranie 258.52 Kb.
Strona8/8
Data28.04.2016
Rozmiar258.52 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

8. Znaczenie badań nad DNA




a) Żonkil jest dawcą genu warunkującego syntezę prowitaminy A; b) Organizmy transgeniczne; c) Aby przenieść gen żonkila do organizmu docelowego – żyta



Sformułowanie dotyczy fragmentów DNA w genomie człowieka, które są charakterystyczne dla ludzi. Mogą to być np. geny zawierające niewielkie zmiany w porównaniu z ich wersjami u przodków człowieka lub najbliżej spokrewnionymi z nim zwierzętami, a kodujące nowe, unikalne dla człowieka cechy.



Na przykład: Identyfikacja sprawców przestępstw; Ustalanie ojcostwa; Badania osób daleko ze sobą spokrewnionych.



B



3, Uzasadnienie: Wzór prążków DNA po rodziale elektroforetycznym w próbie 3 jest identyczny ze wzorem prążków materiału genetycznego pobranego z ubrania zaginionej osoby. Świadczy to o tym, że DNA jest takie samo w obu tych próbach.



1 – pobranie materiału biologicznego (np. śliny) dziecka i domniemanego ojca, 2 – izolacja DNA, 3 – powielenie wybranych fragmentów DNA za pomocą PCR, 4 – analiza powielonych fragmentów w celu ustalenia które ich wersje występują u badanych osób (ustalenie profili genetycznych), 5 – porównanie profili genetycznych dziecka i domniemanego ojca



badanie mutacji w genie fenyloalaniny – diagnostyka molekularna, tworzenie profilu genetycznego wybranej osoby – medycyna sądowa, sekwencjonowanie genu insuliny człowieka – nowoczesna biotechnologia, porównywanie sekwencji genów charakteryzujących się małą zmiennością w populacji – systematyka

Biotechnologia i inżynieria genetyczna – lekcja powtórzeniowa – wersja A




C



fermentacja etanolowa – wysokoprocentowy napój alkoholowy, elektroforeza – fragmenty DNA rozdzielone w żelu, różnicowanie komórek macierzystych – narząd do przeszczepu, klonowanie – identyczne genetycznie komórki, terapia genowa – genom z prawidłową wersją wadliwego genu



a) Na przykład enzym restrykcyjny, ligaza; b) Wektory; c) Plazmid; d) Na przykład wirus



Wytwarzanie biopaliwa następuje z wykorzystaniem metod biotechnologii tradycyjnej, ponieważ w procesie tym nie stosuje się organizmów zmodyfikowanych za pomocą technik inżynierii genetycznej.



Łańcuchowa reakcja polimerazy (PCR); Zastosowanie, np.: ustalanie ojcostwa, tworzenie organizmów transgenicznych.



B



I – F, II – F, III – P, IV – F

Biotechnologia i inżynieria genetyczna – lekcja powtórzeniowa – wersja B




Metody biotechnologii

tradycyjnej

nowoczesnej

produkcja chleba, wytwarzanie biopaliw, kiszenie kapusty, produkcja wina

tworzenie bibliotek genomowych,
diagnostyka molekularna chorób zakaźnych, produkcja biofarmaceutyków





Bakteria oporna na antybiotyk przekazała bakterii wrażliwej na antybiotyk gen warunkujący oporność na antybiotyk (za pomocą plazmidu). Proces ten jest wykorzystywany podczas transformacji genetycznej.



a) Klonowanie terapeutyczne ma na celu terapię chorób, nie ma na celu otrzymania nowego organizmu, natomiast klonowanie reprodukcyjne ma na celu uzyskanie nowego organizmu o tych samych cechach co organizm macierzysty; b) Enzym restrykcyjny służy do rozcinania nici DNA, natomiast ligaza do łączenia dwóch nici DNA.



Łańcuchowa reakcja polimerazy (PCR).



zmodyfikowane genetycznie drożdże – wytwarzanie hormonu wzrostu człowieka, organizmy tworzące osad czynny – oczyszczanie ścieków, bakterie mlekowe – wytwarzanie zakwasu chlebowego, transgeniczny szczur wędrowny – badanie przebiegu choroby Alzheimera, zarodki kurze – produkcja szczepionek przeciwwirusowych



Na przykład: a) Fragmentacja roślin; b) Powielanie zwierząt o cennych cechach użytkowych, np. transgenicznych ssaków produkujących w mleku substancje lecznicze; c) Niska efektywność klonowania; mała przydatność dla genetycznego doskonalenia zwierząt; d) Badania zwiększają poziom wiedzy w dziedzinie biologii rozwoju zwierząt, co można wykorzystać przy leczeniu chorób człowieka.



III. Ochrona przyrody

1. Czym jest różnorodność biologiczna?




Od góry: 1, 3, 1, 2, 1, 2



A; Uzasadnienie, np.: Na fotografii B występuje tylko jeden gatunek drzew, brak krzewów, powalonych pni, które są siedliskiem wielu gatunków grzybów i owadów. Na fotografii A widać wiele krzewów i roślin zielnych oraz powalone pnie – co sugeruje, że
w ekosystemie występuje więcej gatunków.



Wskazania, np.: okolice Białowieży (Puszcza Białowieska), środkowa Polska (Puszcza Kampinoska); Przyczyny, np.: Warunki środowiska; Wpływ działalności człowieka.







Na przykład: Organizmy są źródłem pożywienia dla ludzi; Zachowanie bioróżnorodności podnosi walory turystyczne i rekreacyjne danego obszaru; Dzięki zachowaniu bioróżnorodności nowo odkryte organizmy mogą być wykorzystane jako źródło leków.



C, D



Niewielkie populacje charakteryzują się małą różnorodnością genetyczną, co może prowadzić do zwiększenia częstości występowania alleli recesywnych, a w efekcie do obniżenia płodności czy żywotności osobników. Spowoduje to wyginięcie populacji
w dłuższym okresie czasu mimo starań ze strony człowieka

2. Zagrożenia różnorodności biologicznej




Tama negatywnie wpływa na różnorodność biologiczną rzek. Uzasadnienie, np.: tama uniemożliwia przemieszczanie się i swobodne krzyżowanie się osobników oraz migracje ryb w celu rozrodu, co prowadzi do spadku różnorodności biologicznej.



B, E



B



Podkreślone: rzadko, zmniejsza się, wymarłych.



a) Brak naturalnych wrogów; b) Na przykład biedronka azjatycka.



A – łowiectwo i drapieżnictwo (przywiezione przez ludzi na wyspę Mauritus zwierzęta – głównie szczury i świnie – wyjadały jaja dronta dodo); B – rybołóstwo; C – kolekcjonerstwo, niszczenie siedlisk roślin żywicielskich (przekształcanie w obszary rolnicze)



Skreślone: spadek, wzrost, rozprzestrzenianie się gatunków inwazyjnych, obcych.



Łąki stopniowo zarastały krzewami, drzewami i roślinnością trawiastą, które były bardziej konkurencyjne i wyparły gatunki roślin charakterystyczne dla łąk ziołoroślowych. Utrata roślin żywicielskich spowodowała obniżenie liczebności populacji zwierząt występujących na łąkach (np. motyli).

3. Motywy i koncepcje ochrony przyrody




A, C, D, E



a) Na przykład prowadzenie badań naukowych nad nieznanymi gatunkami grzybów występującymi w Puszczy Białowieskiej; b) Na przykład: przyroda jest najwyższą wartością i należy ją chronić z szacunku dla niej samej; c) Puszcza Białowieska jest naszym dobrem narodowym, dbanie o nią jest powinnością każdego Polaka; d) należy chronić Puszczę, aby móc zachować jej piękno dla przyszłych pokoleń.



Na przykład: motyw estetyczny; Uzasadnienie: zachowanie różnorodności biologicznej wiąże się z zachowaniem terenów, które mogą być wykorzystane w celach turystycznych, przyroda może być źródłem przeżyć estetycznych dla każdego człowieka.



Na przykład: przed objęciem tego terenu ochroną należy zbadać, jakie działania wpłyną pozytywnie, a jakie negatywnie na liczebność występujących tam gatunków roślin i zwierząt. Zaniechanie wypasu owiec może prowadzić do spadku różnorodności gatunkowej Doliny Chochołowskiej, ponieważ na tym siedlisku wypas był prowadzony przez kilkaset lat i może być on jednym z czynników wpływających na ukształtowanie siedliska w obecnej formie.



Na przykład: motyw etyczny – z szacunku dla wszystkich gatunków zasiedlających ten ekosystem; motyw ekonomiczny – te tereny mogą zostać wykorzystane jako tereny rekreacyjne i być źródłem zysków z turystyki.



Motyw egzystencjalny – kopytnik jest stosowany jako lek; Motyw ekonomiczny – leki
z kopytnika mogą być źródłem korzyści materialnych.




4. Sposoby ochrony przyrody




I – F, II – F, III – P, IV – P, V – P



Na przykład: działanie z zakresu ochrony biernej – zakaz działań prowadzących do zmiany stosunków wodnych na terenie leśnictwa; działanie z zakresu ochrony czynnej –przywrócenie prawidłowych stosunków wodnych poprzez budowanie zastawek, wycinanie krzewów czeremchy amerykańskiej.



Na przykład: niszczyć obiektów przyrodniczyć; prowadzić działalności rolniczej; zakłócać ciszy.



D



Ochrona in situ – populacje w Puszczy Augustowskiej, Puszczy Solskiej, Karpatach; Ochrona ex situ – populacje w ośrodkach hodowlanych w Borach Dolnośląskich; Uzasadnienie: ochrona in situ to ochrona w miejscu naturalnego występowania gatunku, natomiast ochrona ex situ oznacza ochronę poza miejscem występowania gatunku, np. w specjalnym ośrodku hodowlanym.



a) Odbudowa gatunku, którego populacja została wyniszczona; b) Zachowanie lub przywrócenie pożądanego stanu liczebności gatunku lub stanu całego ekosystemu poprzez stosowanie specjalnych zabiegów ochronnych; c) Zachowanie naturalnych procesów przyrodniczych.



C



D


5. Ochrona przyrody w Polsce




Park narodowy; Wyjaśnienie: taka forma ma na celu ochronę obszarów o szczególnych walorach przyrodniczych, naukowych, społecznych i kulturowych.



Rodzaj rezerwatu: leśny; Typ rezerwatu: fitocenotyczny (ze względu na dominujący przedmiot ochrony), leśny i borowy (ze względu na dominujący typ ekosystemu).



wróbel zwyczajny – A; bóbr europejski – A, C, D; bocian czarny – A, B, C, D; żółw błotny – A, B, C, D



Grzyby i porosty – około 2,5%, rośliny – około 2,8%, zwierzęta – około 1%. Ten sposób ochrony nie jest wystarczający dla zachowania bioróżnorodności Polski. Uzasadnienie, np.: w wypadku wielu gatunków konieczna jest ochrona całych ekosystemów, by zapewnić chronionym gatunkom dostęp do składników pokarmowych.



Na przykład: Nazwa gatunkowa; Obwód pnia; Rozpiętość korony; Stan zdrowotny; Zauważone uszkodzenia; Lokalizacja drzewa.



C



B

6. Międzynarodowe formy ochrony przyrody




Na przykład: Instalowanie ekologicznych oczyszczalni ścieków; Dbałość o dziedzictwo kulturowe poprzez wyrób lokalnych produktów żywnościowych.





konwencja ramsarska – ochrona bagien i mokradeł wraz z występującymi na nich gatunkami roślin i zwierząt, konwencja CITES – ograniczenie handlu gatunkami zagrożonymi wyginięciem, konwencja bońska – ochrona szlaków migracji zwierząt



Na przykład:

Przykład korytarza ekologicznego

Znaczenie w zachowaniu różnorodności gatunkowej zwierząt

dolina rzeczna

zapewnia drogę migracji sezonowej rybom takim jak np. pstrąg i łosoś

zadrzewienie śródpolne

umożliwia zwierzętom przemieszczanie się w ramach dobowej aktywności, np. w celu szukania pożywienia

fragment lasu

zapewnia zwierzętom zamieszkującym tereny leśne (takim jak żubr, łoś, jeleń, niedźwiedź, wilk, ryś) odpowiednie warunki do przemieszczania się – daje możliwość schronienia i dostęp do pokarmu





Na przykład: Najwięcej rezerwatów biosfery znajduje się w rejonach przygranicznych naszego kraju, najmniej w rejonie Wielkopolski i Śląska. Zlokalizowanie rezerwatów przy granicy państwa wynika z fakt, że w Europie jest wiele cennych przyrodniczo, często chronionych obszarów poprzecinanych granicami państw. Tworzenie transgranicznych rezerwatów biosfery umożliwia łączenie parków narodowych, leżących na obszarze dwóch lub więcej państw, co zapewnia prawidłowe funkcjonowanie znajdujących się tam ekosystemów.



Od lewej: sosna limba – Tatrzański Rezerwat Biosfery, foka pospolita – Słowiński Rezerwat Biosfery, łoś – Rezerwat Biosfery „Puszcza Kampinoska”



Można w ten sposób chronić cenny ekosystem jako całość, zapobiegając fragmentacji, która stanowi zagrożenie dla jego funkcjonowania.



A, B



B

Ochrona przyrody – lekcja powtórzeniowa




a) Na przykład: Motyw naukowy – należy chronić jedyne w powiecie stanowisko sasanki łąkowej; motyw estetyczny – należy chronić piękno muraw; b) Na przykład ochrona czynna sasanki i kocanki poprzez wycinanie czeremchy amerykańskiej i wypas zwierząt; c) Czeremcha amerykańska.



a) W odróżnieniu od obszarów objętych ochroną ścisłą na obszarach objętych ochroną częściową dopuszcza się niektóre formy ingerencji człowieka w przyrodę. W wypadku gatunków ochrona ścisła oznacza ochronę wszystkich należących do nich osobników przez cały rok na terenie całego kraju, natomiast w ramach ochrony częściowej dopuszczalna jest regulacja liczebności objętego nią gatunku w określonych porach roku lub fazach cyklu życiowego; b) Rezerwat przyrody obejmują zazwyczaj mniejsze obszary niż rezerwaty biosfery, w rezerwatach biosfery wyróżniamy trzy strefy zróżnicowane pod względem ochrony (rezerwaty przyrody to jedna strefa ochronna); c) Gatunek reintrodukowany to gatunek, który wyginął na danym obszarze i został ponownie wprowadzony w tym miejscu, natomiast gatunek inwazyjny to gatunek obcy, który stanowi zagrożenie dla gatunków występujących na danym obszarze.



I – F, II – P, III – P, IV – F



Na przykład ochrona czynna siedliska storczyka, polegająca na wykaszaniu muraw, aby zachować występujące tam gatunki.



Park Narodowy „Bory Tucholskie”



Oba gatunki były zagrożone w podobnym stopniu, jednak
w przypadku żubra w odpowiednim momencie podjęto działania ochronne, dzięki czemu dokonano restytucji tego gatunku i udanej reintrodukcji na terenach leśnych
(m.in. Puszczy Białowieskiej). W przypadku tura takich działań nie podjęto, co doprowadziło do wyginięcia gatunku.



C




Strona z

1   2   3   4   5   6   7   8


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna