1. Grawitacja Wymagania na poszczególne stopnie z fizyki Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Mszanie Dolnej Rok szkolny 2012/2013



Pobieranie 208.47 Kb.
Data02.05.2016
Rozmiar208.47 Kb.



1. Grawitacja

Wymagania na poszczególne stopnie z fizyki
Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Mszanie Dolnej
Rok szkolny 2012/2013




Lp.

Temat lekcji

dopuszczający

Uczeń potrafi:



dostateczny

Uczeń potrafi:



dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



1

O odkryciach Kopernika, Keplera i o geniuszu Newtona.

Prawo powszechnej grawitacji



• opowiedzieć

o odkryciach Kopernika, Keplera i Newtona,

• opisać ruchy planet,

• wymienić cechy powiedzieć, na czym polega oddziaływanie grawitacyjne,

• narysować siły wzajemnego oddziaływania grawitacyjnego dwóch kul jednorodnych.


• przedstawić poglądy Kopernika na budowę Układu Słonecznego,

• opisać ruchy planet zgodnie z I i II prawem Keplera,

• przedstawić (na przykładzie) zależność wartości siły grawitacji od:

– mas oddziałujących kul,

– odległości między środkami oddziałujących kul,

• objaśnić wielkości występujące we wzorze F = G m1m2 .



r 2

• podać treść I i II prawa

Keplera,


• podać treść prawa powszechnej grawitacji,

• zapisać i zinterpretować wzór przedstawiający wartość siły grawitacji,

• obliczyć wartość

• siły grawitacyjnego przyciągania dwóch jednorodnych kul,

• wyjaśnić, dlaczego dostrzegamy skutki przyciągania przez Ziemię otaczających nas przedmiotów, a nie obserwujemy skutków ich wzajemnego oddziaływania grawitacyjnego.


• uzasadnić, dlaczego hipoteza Newtona o jedności Wszechświata umożliwiła wyjaśnienie przyczyn ruchu planet,

• na podstawie samodzielnie zgromadzonych materiałów przygotować prezentację: Newton na tle epoki,

• wykazać, że Kopernika można uważać za człowieka renesansu.




Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



2

Spadanie ciał jako skutek oddziaływań grawitacyjnych

• wskazać siłę grawitacji jako przyczynę swobodnego spadania ciał na powierzchnię Ziemi,

• posługiwać się terminem „spadanie swobodne”.



• przedstawić wynikający z eksperymentów Galileusza wniosek dotyczący spadania ciał,

• stwierdzić, że spadanie swobodne z niewielkich wysokości jest

ruchem jednostajnie przyspieszonym

z przyspieszeniem grawitacyjnym,

• wymienić wielkości, od których zależy przyspieszenie grawitacyjne w pobliżu planety lub jej księżyca,

• obliczyć przybliżoną wartość siły grawitacji działającej na ciało

w pobliżu Ziemi.


• przedstawić poglądy

Arystotelesa na ruch i spadanie ciał,

• wykazać, że spadanie swobodne z niewielkich wysokości to ruch jednostajnie przyspieszony z przyspieszeniem grawitacyjnym

• wyjaśnić, dlaczego czasy spadania swobodnego (z takiej samej wysokości) ciał o różnych masach są jednakowe,

• wykazać, że wartość przyspieszenia spadającego swobodnie ciała nie zależy od jego masy,

• obliczyć wartość przyspieszenia grawitacyjnego w pobliżu Ziemi.



• zaplanować i wykonać doświadczenie (np. ze śrubami przyczepionymi do nici) wykazujące, że spadanie swobodne odbywa się ze stałym przyspieszeniem,

• obliczyć wartość przyspieszenia grawitacyjnego

w pobliżu dowolnej planety lub jej księżyca.




Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



3, 4

O ruchu po okręgu i jego przyczynie

• opisać ruch jednostajny po okręgu,

• posługiwać się pojęciem okresu i pojęciem częstotliwości,

• wskazać siłę dośrodkową jako przyczynę ruchu po okręgu.


• opisać (na przykładzie)

zależność wartości siły dośrodkowej od masy i szybkości ciała poruszającego się

po okręgu oraz od promienia okręgu,

• podać przykłady sił pełniących rolę siły dośrodkowej.



• obliczać wartość siły dośrodkowej,

• obliczać wartość przyspieszenia dośrodkowego.



• rozwiązywać zadania obliczeniowe, w których rolę siły dośrodkowej odgrywają siły o różnej naturze.

• omówić i wykonać doświadczenie (np. opisane w zadaniu 4 na str. 43) sprawdzające zależność Fr(m, u, r).



5, 6

Siła grawitacji jako siła dośrodkowa. III prawo Keplera.

Ruchy satelitów



• wskazać siłę grawitacji, którą oddziałują Słońce i planety oraz planety

i ich księżyce jako siłę dośrodkową,

• posługiwać się pojęciem satelity geostacjonarnego.


• posługiwać się pojęciem pierwszej prędkości kosmicznej,

• uzasadnić

użyteczność satelitów geostacjonarnych,

• stwierdzić, że wraz ze wzrostem odległości planety od Słońca wzrasta okres jej obiegu.



• podać treść III prawa

• Keplera,

• opisywać ruch sztucznych satelitów,

• stosować III prawo Keplera do opisu ruchu planet Układu Słonecznego,

• wyprowadzić wzór

na wartość pierwszej prędkości kosmicznej i objaśnić jej sens fizyczny,

• obliczyć wartość pierwszej prędkości kosmicznej.


• stosować III prawo

Keplera do opisu

ruchu układu satelitów krążących wokół tego samego ciała,

• wyprowadzić III prawo

Keplera,

• obliczyć szybkość satelity na orbicie

o zadanym promieniu,

• obliczyć promień orbity satelity geostacjonarnego.





Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



7

Co to znaczy, że ciało jest w stanie nieważkości?

• podać przykłady

ciał znajdujących się w stanie nieważkości.



• podać przykłady doświadczeń, w których można obserwować ciało w stanie nieważkości.

• wyjaśnić, na czym

polega stan nieważkości.



• wykazać, przeprowadzając odpowiednie rozumowanie, że przedmiot leżący na podłodze windy

spadającej swobodnie jest w stanie nieważkości.






2. Astronomia


Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



1

Jak zmierzono odległości do Księżyca, planet

i gwiazd?



• wymienić jednostki odległości używane w astronomii,

• podać przybliżoną odległość Księżyca od Ziemi (przynajmniej rząd wielkości).



• opisać zasadę pomiaru odległości do Księżyca, planet i najbliższej gwiazdy,

• wyjaśnić (na przykładzie), na czym polega zjawisko paralaksy,

• zdefiniować rok świetlny i jednostkę astronomiczną.


• posługiwać się

pojęciem kąta paralaksy geocentrycznej

i heliocentrycznej,

• obliczyć odległość do Księżyca (lub najbliższych planet), znając kąt paralaksy geocentrycznej,

• obliczyć odległość do najbliższej gwiazdy, znając kąt paralaksy heliocentrycznej,

• dokonywać zamiany jednostek odległości stosowanych

w astronomii.


• wyrażać kąty

w minutach i sekundach łuku.



2

Księżyc – nasz naturalny satelita

• opisać warunki, jakie panują na powierzchni Księżyca,

• Wymienić fazy Księżyca.



• wyjaśnić powstawanie faz Księżyca,

• podać przyczyny, dla których obserwujemy tylko jedną stronę Księżyca.



• podać warunki, jakie muszą być spełnione, by doszło do całkowitego zaćmienia Słońca,

• podać warunki, jakie muszą być spełnione, by doszło do całkowitego zaćmienia Księżyca.



• wyjaśnić, dlaczego zaćmienia Słońca

i Księżyca nie występują często,

• objaśnić zasadę, którą przyjęto przy obliczaniu daty Wielkanocy.


3

Świat planet

• wyjaśnić, skąd pochodzi nazwa „planeta”,

• wymienić planety

Układu Słonecznego.


• opisać ruch planet widzianych z Ziemi,

• wymienić obiekty wchodzące w skład Układu Słonecznego.



• wyjaśnić, dlaczego planety widziane z Ziemi przesuwają się na tle gwiazd,

• opisać planety Układu

Słonecznego.


• wyszukać informacje na temat rzymskich bogów, których imionami nazwano planety.




3. Fizyka atomowa


Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



1, 2

Zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne

• wyjaśnić pojęcie fotonu,

przedstawić foton graficznie,

• objaśnić wzór na energię fotonu,

• podać przykłady praktycznego wykorzystania zjawiska fotoelektrycznego.



• zapisać wzór na energię fotonu,

• opisać światło jako wiązkę fotonów,

• odpowiedzieć na pytania:

– na czym polega zjawisko fotoelektryczne

– od czego zależy liczba fotoelektronów,

– od czego zależy maksymalna energia kinetyczna fotoelektronów.



• opisać i objaśnić zjawisko fotoelektryczne,

• objaśnić wzór Einsteina opisujący zjawisko fotoelektryczne,

• wyjaśnić, od czego zależy liczba fotoelektronów,

• wyjaśnić, od czego zależy maksymalna energia kinetyczna fotoelektronów,

• obliczyć minimalną częstotliwość

i maksymalną długość fali promieniowania wywołującego efekt fotoelektryczny dla metalu o danej pracy wyjścia,

• opisać budowę, zasadę działania i zastosowania fotokomórki,

• rozwiązywać zadania obliczeniowe, stosując wzór Einsteina,

• odczytywać informacje z wykresu zależności Ek(n).


• przedstawić wyniki doświadczeń świadczących

o kwantowym charakterze oddziaływania światła z materią,

• sporządzić i objaśnić wykres zależności maksymalnej

energii kinetycznej fotoelektronów

od częstotliwości promieniowania wywołującego efekt fotoelektryczny dla fotokatod wykonanych z różnych metali,

• wyjaśnić, co to znaczy, że światło ma naturę dualną.





Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



3, 4

O promieniowaniu ciał, widmach ciągłych i widmach liniowych

• rozróżnić widmo ciągłe i widmo liniowe,

• rozróżnić widmo emisyjne i absorpcyjne.



• opisać widmo promieniowania ciał stałych i cieczy,

• opisać widma gazów jednoatomowych i par pierwiastków,

• wyjaśnić różnice między widmem emisyjnym

i absorpcyjnym.



• opisać szczegółowo widmo atomu wodoru,

• podać przykłady zastosowania analizy widmowej.



• objaśnić wzór Balmera,

• opisać metodę analizy widmowej,

• obliczyć długości fal odpowiadających liniom widzialnej części widma atomu wodoru,

• objaśnić uogólniony wzór Balmera.



5, 6

Model Bohra budowy atomu

• przedstawić model

Bohra budowy atomu

i podstawowe założenia tego modelu.


• wyjaśnić, co to znaczy, że promienie orbit

w atomie wodoru są skwantowane,

• wyjaśnić, co to znaczy, że energia elektronu

w atomie wodoru jest skwantowana,

• wyjaśnić, co to znaczy, że atom wodoru jest

w stanie podstawowym lub wzbudzonym.



• obliczyć promienie kolejnych orbit w atomie wodoru,

• obliczyć energię elektronu na dowolnej orbicie atomu wodoru,

• obliczyć różnice energii pomiędzy poziomami energetycznymi atomu wodoru,

• wyjaśnić powstawanie liniowego widma emisyjnego i widma absorpcyjnego atomu wodoru.



• obliczyć częstotliwość i długość fali promieniowania pochłanianego lub emitowanego przez atom,

• wyjaśnić powstawanie serii widmowych atomu wodoru,

• wykazać, że uogólniony wzór Balmera jest zgodny ze wzorem wynikającym z modelu Bohra,

• wyjaśnić powstawanie linii Fraunhofera.





4. Fizyka jądrowa


Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



1

Odkrycie promieniotwórczości. Promieniowanie jądrowe i jego właściwości

• wymienić rodzaje promieniowania jądrowego występującego

w przyrodzie.



• przedstawić podstawowe fakty dotyczące odkrycia promieniowania jądrowego,

• opisać wkład Marii Skłodowskiej-Curie w badania nad

promieniotwórczością,

• omówić właściwości promieniowania a, b i g.



• wyjaśnić, do czego służy licznik G-M.

• przedstawić

wnioski wynikające z doświadczenia Wykrywanie promieniowania jonizującego za pomocą licznika G-M.

• odszukać informacje o promieniowaniu X,

• wskazać istotną różnicę między promieniowaniem X a promieniowaniem jądrowym,

• przygotować prezentację na temat: Historia odkrycia i badania promieniowania jądrowego.


2

Oddziaływanie promieniowania jonizującego

z materią. Działanie promieniowania na organizmy żywe



• wymienić podstawowe zasady ochrony przed promieniowaniem jonizującym,

• ocenić szkodliwość promieniowania jonizującego pochłanianego

przez ciało człowieka w różnych sytuacjach.


• wyjaśnić pojęcie dawki pochłoniętej i podać jej jednostkę,

• wyjaśnić pojęcie dawki skutecznej i podać jej jednostkę.



• opisać wybrany sposób wykrywania promieniowania jonizującego,

• obliczyć dawkę pochłoniętą,

• wyjaśnić pojęcie mocy dawki,

• wyjaśnić, do czego służą dozymetry.



• podejmować świadome działania na rzecz ochrony

środowiska naturalnego przed nadmiernym promieniowaniem jonizującym (a, b, g, X),

• odszukać i przedstawić informacje na temat możliwości zbadania stężenia radonu

w swoim otoczeniu.





Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



3

Doświadczenie Rutherforda. Budowa jądra atomowego

• opisać budowę jądra atomowego,

• posługiwać się pojęciami: jądro atomowe, proton, neutron, nukleon, pierwiastek, izotop.



• opisać doświadczenie Rutherforda i omówić jego znaczenie,

• podać skład jądra atomowego na podstawie liczby masowej i atomowej.



• przeprowadzić rozumowanie, które pokaże, że wytłumaczenie

wyniku doświadczenia Rutherforda jest możliwe tylko przy założeniu, że prawie cała masa atomu jest skupiona w jądrze

o średnicy mniejszej

ok. 105 razy od średnicy atomu.



• wykonać i omówić symulację doświadczenia Rutherforda,

• odszukać informacje na temat modeli budowy jądra atomowego

i omówić jeden z nich.


4

Prawo rozpadu promieniotwórczego. Metoda datowania izotopowego

• opisać rozpady alfa i beta,

• wyjaśnić pojęcie czasu połowicznego rozpadu.



• zapisać schematy rozpadów alfa i beta,

• opisać sposób powstawania promieniowania gamma,

• posługiwać się pojęciem jądra stabilnego

i niestabilnego,

• posługiwać się pojęciem czasu połowicznego rozpadu,

• opisać wykres zależności od czasu liczby jąder, które uległy rozpadowi.



• narysować wykres zależności od czasu liczby jąder, które uległy rozpadowi,

• objaśnić prawo rozpadu promieniotwórczego,

• wyjaśnić zasadę datowania substancji

na podstawie jej składu izotopowego i stosować tę zasadę w zadaniach,

• .


• wykonać doświadczenie symulujące rozpad promieniotwórczy,

• zapisać prawo rozpadu promieniotwórczego

w postaci

N = N (1/2)t/T,

0

• podać sens fizyczny

i jednostkę aktywności promieniotwórczej,

• rozwiązywać zadania obliczeniowe, stosując wzory: N = N (1/2)t/T oraz

0

A = A (1/2)t/T,

• wyjaśnić, co to znaczy, że rozpad promieniotwórczy ma charakter statystyczny.





Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



5

Energia wiązania. Reakcja rozszczepienia

• opisać reakcję rozszczepienia uranu

235 U .

92

• wyjaśnić, na czym polega reakcja łańcuchowa,

• podać warunki zajścia reakcji łańcuchowej.



• posługiwać się pojęciami: energia spoczynkowa, deficyt masy, energia wiązania,

• obliczyć energię spoczynkową,

deficyt masy, energię wiązania dla różnych pierwiastków.


• znając masy protonu, neutronu, elektronu

i atomu o liczbie masowej A, obliczyć energię wiązania tego atomu,

• przeanalizować wykres zależności energii wiązania przypadającej

E

na jeden nukleon w

A

od liczby nukleonów

wchodzących w skład jądra atomu,

• na podstawie wykresu zależności

Ew ( A) wyjaśnić

A

otrzymywanie wielkich

energii w reakcjach rozszczepienia ciężkich jąder.





Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



6

Bomba atomowa, energetyka jądrowa

• podać przykłady wykorzystania energii jądrowej.

• opisać budowę i zasadę działania reaktora jądrowego,

• opisać działanie elektrowni jądrowej,

• wymienić korzyści

i zagrożenia związane z wykorzystaniem energii jądrowej,

• opisać zasadę działania bomby atomowej.


• opisać budowę bomby atomowej,

• przygotować wypowiedź na temat: Czy elektrownie jądrowe są niebezpieczne?



• odszukać informacje i przygotować prezentację na temat składowania odpadów radioaktywnych

i związanych z tym zagrożeń.



7

Reakcje jądrowe, Słońce i bomba wodorowa

• podać przykład reakcji jądrowej,

• nazwać reakcje zachodzące w Słońcu

i w innych gwiazdach,

• odpowiedzieć na pytanie: jakie reakcje są źródłem energii Słońca.



• wymienić i objaśnić różne rodzaje reakcji jądrowych,

• zastosować zasady zachowania liczby nukleonów, ładunku elektrycznego oraz energii w reakcjach jądrowych,

• podać warunki niezbędne do zajścia reakcji termojądrowej.


• opisać proces fuzji lekkich jąder na przykładzie cyklu pp,

• opisać reakcje zachodzące w bombie wodorowej.



• porównać energie uwalniane w reakcjach syntezy i reakcjach rozszczepienia.




5. Świat galaktyk


Lp.

Temat lekcji

Dopuszczający

Uczeń potrafi:



Dostateczny

Uczeń potrafi:



Dobry

Uczeń potrafi:



Bardzo dobry i celujący

Uczeń potrafi:



1

Nasza Galaktyka. Inne galaktyki

• opisać budowę naszej

Galaktyki.



• opisać położenie Układu Słonecznego w Galaktyce,

• podać wiek Układu

Słonecznego.


• wyjaśnić, jak powstały

Słońce i planety,

• opisać sposób wyznaczenia wieku próbek księżycowych i meteorytów.


• podać przybliżoną liczbę galaktyk dostępnych naszym obserwacjom,

• podać przybliżoną liczbę gwiazd w galaktyce.



2

Prawo Hubble’a

• na przykładzie modelu balonika wytłumaczyć obserwowany fakt rozszerzania się Wszechświata,

• podać wiek

Wszechświata.


• podać treść prawa Hubble'a i objaśnić wielkości występujące we wzorze ur = H · r,

• wyjaśnić termin

„ucieczka galaktyk”.


• zapisać prawo Hubble'a wzorem ur = H · r,

• obliczyć wiek

Wszechświata,

• objaśnić, jak na podstawie prawa Hubble'a wnioskujemy, że galaktyki oddalają się od siebie.



• rozwiązywać zadania obliczeniowe, stosując prawo Hubble'a.

3

Teoria Wielkiego

Wybuchu


• określić początek znanego nam Wszechświata terminem

„Wielki Wybuch”.



• opisać Wielki Wybuch.

• wyjaśnić, co to jest promieniowanie reliktowe.

• podać argumenty przemawiające za słusznością teorii Wielkiego Wybuchu.


mgr Marian Talar


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna