1. schizofrenia oraz zaburzenia z pogranicza nerwicy L psychozy 3



Pobieranie 0.63 Mb.
Strona1/21
Data06.05.2016
Rozmiar0.63 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21

Część III 2

SPECYFICZNE PROBLEMY 2

PSYCHOTERAPII 2

Rozdział VIII 2

PSYCHOTERAPIA SCHIZOFRENII ORAZ ZABURZEŃ Z POGRANICZA NERWICY l PSYCHOZY 2

1. SCHIZOFRENIA ORAZ ZABURZENIA Z POGRANICZA NERWICY l PSYCHOZY 3

1.1. SCHIZOFRENIA 3

1.2. ZABURZENIA Z POGRANICZA NERWICY l PSYCHOZY 3

1.3. DIAGNOZA RÓŻNICOWA 5

1.3.1. Specyficzne związki z obiektem 5

1.3.2. Specyficzne działania obronne 6

1.3.3. Typowe objawy słabości ego 7

1.4. PODGRUPY PACJENTÓW Z ZABURZENIAMI Z POGRANICZA 8

NERWICY l PSYCHOZY 8

1.5. ETIOLOGIA ZABURZEŃ Z POGRANICZA 10

NERWICY l PSYCHOZY 10

2. PSYCHOTERAPIA SCHIZOFRENII ORAZ ZABURZEŃ Z POGRANICZA NERWICY l PSYCHOZY 13

2.1. WPROWADZENIE 13

2.2. STOSOWANIE PSYCHOANALIZY U PACJENTÓW GŁĘBIEJ ZABURZONYCH 13

2.3. PSYCHOANALIZA Z PARAMETRAMI 19

2.4. PSYCHOTERAPIA ZORIENTOWANA PSYCHOANALITYCZNIE 21

2.5. PODEJŚCIE BEHAWIORALNO-POZNAWCZE 22

2.5.1. Podejście behawioralne 22

2.5.2. Trening umiejętności społecznych 23

2.6. PSYCHOTERAPIA HUMANISTYCZNO-EGZYSTENCJALNA 26

2.6.1. Powstawanie schizofrenii 27

2.6.2. Psychoterapia schizofrenii 34

Rozdział IX 37

PSYCHOTERAPIA DEPRESJI 37

1. WPROWADZENIE DO PROBLEMATYKI DEPRESJI 37

2. POZNAWCZO-BEHAWIORALNE PSYCHOTERAPIE DEPRESJI 39

2.1. PODEJŚCIE BECKA 39

2.1.1. Teoria negatywnego obrazu własnej osoby i poznawczych zniekształceń 40

2.1.2. Psychoterapia indywidualna 40

2.1.3. Psychoterapia grupowa 48

2.2. PODEJŚCIE LEWINSOHNA 52

2.2.1. Teoria: społeczno-środowiskowy model depresji 52

2.2.2. Psychoterapia indywidualna — „zmiana wzmacniających zdarzeń" 53

2.2.3. Psychoterapia grupowa — „radzenie sobie z depresją" 58

(„Coping with Depression" — CWD) 58

2.3. PODEJŚCIE REHMA 62

2.3.1. Teoria: model samokontroli 62

2.3.2. Grupowa psychoterapia samokontroli w depresji 64

2.4. TRENING UMIEJĘTNOŚCI SPOŁECZNYCH — PROGRAM LECZENIA DLA OSÓB DEPRESYJNYCH 74

2.4.1. Wprowadzenie teoretyczne 74

2.4.2. Psychoterapia 75

2.5. EFEKTYWNOŚĆ TERAPII POZNAWCZO-BEHAWIORALNYCH 85

3. PODEJŚCIE INTERPERSONALNE 86

3.1. WPROWADZENIE TEORETYCZNE 86

3.2. PSYCHOTERAPIA 87

3.2.1. Organizacja psychoterapii i jej przeznaczenie 87

3.2.2. Podstawowe zjawiska w psychoterapii i strategie terapeutyczne 88

3.2.3. Efektywność psychoterapii interpersonalnej 90



4. PODEJŚCIE PSYCHODYNAMICZNE 91

4.1. WPROWADZENIE TEORETYCZNE 91

4.2. PSYCHOTERAPIA PSYCHODYNAMICZNA 93

4.2.1. Organizacja procesu psychoterapeutycznego 93

4.2.2. Podstawowe zjawiska, strategie i techniki 94

4.3. PODEJŚCIE ARIETIEGO 97

4.3.1. Wprowadzenie teoretyczne 97

4.3.2. Psychoterapia 99



5. PODEJŚCIE BIOENERGETYCZNE LOWENA 102

5.1. DLACZEGO STAJEMY SIĘ DEPRESYJNI? 103

5.1.1. Depresja i nierzeczywistość 103

5.1.2. Ściganie iluzji 104

5.1.3. Ukierunkowanie na zewnątrz 105

5.2. UGRUNTOWANIE W RZECZYWISTOŚCI 106

5.3. DYNAMIKA ENERGII W DEPRESJI 108

5.4. PSYCHOTERAPIA 109


Część III

SPECYFICZNE PROBLEMY

PSYCHOTERAPII




Rozdział VIII

PSYCHOTERAPIA SCHIZOFRENII ORAZ ZABURZEŃ Z POGRANICZA NERWICY l PSYCHOZY




1. SCHIZOFRENIA ORAZ ZABURZENIA Z POGRANICZA NERWICY l PSYCHOZY



1.1. SCHIZOFRENIA1

Jako osobna jednostka chorobowa schizofrenia została opisana po raz pierwszy w XIX wieku przez Kraepelina, pod nazwą „dementia praecox". Ale pierwszy użył terminu „schizofrenia" i dokładnie opisał jej objawy Bleuler (1972; pierwsze wydanie ukazało się w r. 1911). Jako podstawowe objawy osiowe autor ten wymienią: (l) autyzm — czyli wycofanie się z kontaktu ze światem otaczającym, zewnętrznym; (2) rozszczepienie (po grecku schizo = rozszczepiam) emocji, nieadekwatność uczuć i (3) rozszczepienie myśli przejawiające się rozkojarzeniem, rozerwaniem toku myśli, czyli przewagą pierwotnego procesu myślowego nad wtórnym. Inne symptomy schizofrenii, jak halucynacje, urojenia i „dziwaczność" zachowanią, uważa się za objawy nawarstwione na wyżej opisane objawy osiowe. Nie w każdym przypadku muszą one występować (Bilikiewicz 1973). Przy używaniu terminu „objawy psychotyczne" ma się na myśli jednak zwykle te ostatnie (halucynacje, urojenia).

Według klasyfikacji psychiatrycznej DSM-III-R, pacjentów, u których rozpoznawana jest schizofrenia, charakteryzuje: utrata uprzednich możliwości funkcjonowania, zaburzenia komunikowania się, dziwaczne urojenia i omamy, zaburzenia spostrzegania i emocji oraz niekiedy dziwaczne zachowania (Carson i in. 1988), Wyodrębnia się pięć postaci schizofrenii: niezróżnicowaną, katatoniczną, zdezintegrowaną (disorganized), paranoidalną oraz chroniczną (zejściową).

1.2. ZABURZENIA Z POGRANICZA NERWICY l PSYCHOZY2

Pierwszy użył tej nazwy i opisał pacjentów z tymi zaburzeniami Knieht (1954). Ale już w okresie międzywojennym stosowano takie nazwy, jak schizoidia, schizotymia, schizofrenia rzekomonerwicowa, schizofrenia latens, osobowość prepsychotyczna, osobowość niedojrzała, osobowość nieprawidłowa, osobowość psychopatyczna. Tych określeń jednak nie ujmowano, jak obecnie, w jedna jednostkę chorobową, ale czasem zaliczano do nerwic, czasem do psychoz, a najczęściej do psychopatii (Schneider 1943).

Później, w okresie powojennym również nie traktowano zaburzeń z pogranicza nerwicy i psychozy jako osobnej jednostki chorobowej. Stosowano takie rozpoznania w przypadkach, które powodowały trudności diagnostyczne. Zaburzenia te nie mieściły się w kategorii ani nerwic, ani psychoz.

Obecnie zaburzenia z pogranicza nerwicy i psychozy traktowane są jako samoistna jednostka chorobowa (nosi ona nazwę angielską — borderline case, niemiecką — Grenzfall, francuską — cas limite, hiszpańską — caso limitofe). Pacjenci, u których diagnozowana jest ta jednostka, mają — najkrócej ujmując - strukturę osobowości typową dla psychotyków, ale nie ujawniają zewnętrznych objawów psychozy. Inaczej mówiąc, mają częściowo zachowaną zdolność różnicowania własnej osoby od otoczenia i dzięki temu w pewnym stopniu zachowam kontakt z rzeczywistością.

Zewnętrzne objawy osobowości z pogranicza nerwicy i psychozy rzadko mają charakter psychotyczny. Jeśli nawet takie objawy psychotyczne wystąpią, to są one zjawiskami krótkotrwałymi, szybko przemijającymi (nawet bez leczenia) i słabo wyrażonymi. Często mogą nie być zauważone przez otoczenie.

Pacjenci o tego typu zaburzeniach przejawiają objawy nerwicowe, ale w przeciwieństwie do typowych neurotyków symptomy te są niestałe, zmienne i bardzo nieokreślone. Dominują cechy typu zaburzeń poczucia tożsamości własnej osoby i niepełnego różnicowania siebie od innych oraz trudności we wchodzeniu w bliższe związki z ludźmi (Kemberg 1975, 1982).

Typowy pacjent nerwicowy może dokładnie opisać własne objawy. Natomiast pacjent z osobowością z pogranicza nerwicy i psychozy zwykle nie potrafi określić, co mu dolega. Zazwyczaj stwierdza, że nie ma radości życia, nie może, czy też nie umie nawiązywać bliższych kontaktów z ludźmi, w tym związków seksualnych. Podaje, że czuje się „pusty w środku", „bez emocji", „nie wie, co by chciał", nie dostrzega własnych potrzeb: „ja nie wiem, co powinienem chcieć". Czuje się „ogólnie gorszy", nic mu nie sprawia przyjemności, nie wie, kim jest, ani kim chce być. Pacjenci ci doznają niespecyficznego lęku, nie potrafią określić przedmiotu tego lęku, uskarżają się na trwale obniżony nastrój bez wyraźnej przyczyny, opisują fobie i natręctwa cechujące się dużą zmiennością, chwiejnością, różnorodnością. W tej grupie pacjentów stwierdza się względnie częstsze niż w przeciętnej populacji występowanie narkomanii, alkoholizmu i czynów kryminalnych.

Powyższe cechy zaburzeń rozwoju osobowości, braku poczucia własnej odrębności i oddzielenie od obiektów (pierwotnie od rodziców, a następnie od innych ludzi z otoczenia) powodują, że pacjenci ci w terapii zwykle wyrażają chęć, żeby terapeuta kierował nimi. Chcą, aby określał on, co mają robić, mówić, z kim wchodzić w związki. W odpowiedzi na prośbę o skojarzania (wypowiadanie swobodnych, nieselekcjonowanych myśli) zadają pytanie: „jakie ja mam mieć skojarzenia?" Gdy prosi się ich o wypowiadanie przeżyć, pytają: „Co mam prze-

żywać?"

Innymi słowy, doświadczając poczucia niedojrzałości i braków we własnej osobie, chcą „pożyczać osobowość" od terapeuty. Ale zwykle jednocześnie sami sobie zdają sprawę, że jeśli terapeuta ulegnie i naprawdę zacznie nimi kierować, to jedynym efektem będzie jeszcze większe pragnienie bycia kierowanym i przez to narastanie objawów. Jest to chęć nerwicowa, która narasta i zaburza pacjenta w miarę jej zaspokajania.

Pragnienie bycia kierowanym przez ludzi (i przez terapeutę) łączy się zwykle z chęcią podporządkowania sobie tych ludzi (i terapeuty). Jest to pozorny paradoks. Pacjent dąży do podporządkowania sobie terapeuty, aby go zmusić do użycia magicznej mocy, dzięki której będzie on mógł magicznie wpływać, usuwać problemy i kłopoty pacjenta. Mechanizm ten nie jest świadomy.

Chęć bycia kierowanym przez innych oraz pragnienie wpływania na innych ludzi, mają zwykle wspólny nieświadomy podtekst: pacjent unika własnej autonomii i indywiduacji. Jest to z jednej strony wyrazem uległości wobec rodziców, którzy zabraniali autonomii. Z drugiej strony na złość im chce być takim, jakim pragnęli go widzieć — nie samodzielnym, nie autonomicznym. Pacjent taką postawę przenosi na osobę terapeuty.

Pragnienie uzyskania magicznej, omnipotentnej opieki rodzica (lub późniejszego obiektu, który go symbolizuje) jest wynikiem nie pełnego wyodrębnienia „ja" od obiektu-rodzica. Stanowi to przyczynę wielu zaburzeń u pacjentów o osobowości z pogranicza nerwicy i psychozy. Jednocześnie może być to mechanizm obronny. W terapii może wystąpić w postaci oporu.

U pacjentów z zaburzeniami typu borderline oraz u części psychotyków istnieje stały konflikt między chęcią zbliżenia do ludzi (i terapeuty), a pragnieniem dużego dystansu. Okresowo dominuje jedna bądź druga z tych tendencji. Jest to wyrazem przeniesienia konfliktu pierwotnego z relacji z matką: chęci doznawania opieki w przeżyciu połączenia się z nią (symbiozy) i jednoczesnego pragnienia niezależności, autonomii, bycia sobą. Jest to wynikiem bardzo wczesnego konfliktu (z okresu niemowlęctwa) między tendencją do symbiozy (bycia jedną osoba) i do separacji (bycia sobą, osobno). Konflikt ten w terapii występuje zwykle jako opór i wymaga dokładnego analizowania.



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna