1. streszczenie



Pobieranie 33.49 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar33.49 Kb.
ILIADA

1. streszczenie.

Podczas wesela Tetydy i Pleusa bogini Eris rzuciła między siedzące boginie złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”. Powstał spór, a sędzią w tej sprawie został Parys. Wybrał Afrodytę, która obiecała mu w nagrodę Helenę. Młodzieniec przyjehał do Sparty i porwał żonę Henelaosa. W całej Grecji zawrzało na wieść o tym, jak zamorski barbarzyńca znieważył święte prawo gościnności. Rozpoczęto wojnę. W szeregach Hellady Naczelnym dowódcą został Agamemnon. Według przepowiedni los wyprawy zależał od Achillesa. Bez niego Troja nie mogła być zdobyta. On zaś został schowany przez matkę i długo go szukano. Potem nie było wiatru na morzu. Zlikwidować ten problem miał ofiara z córki Agamemnona. U brzegów Azji wodzowie wysłali do Troji Odyseusza i Meneloosa żądając wydania Heleny. Działania wojenne przebiegały opieszale. Miejscem walk była równina nad Skamandrem. Odbywały się turnieje rycerskie. Najlepszy był Achilles. Trwało to 10 lat. W obozie greckim wybuchła zaraza. Między Agamemnonem a Achillesem wybuch konflikt. Achilles do jednej z bitew pożyczył swój strój Petraklosowi. Trojanie bardzo się go bali. Powstrzymał go dopiero Hektor. Achilles mścił się za to jeszcze okrutniej. Wygrał walkę z Hektorem, ale został zabity przez strzałę Parys. Zginął też Parys. Helenę wydano za jego brata. Gdy Trojanie pewni byli swojej klęski Grecy odjechali spod murów Troji. Został tylko olbrzymi drewniany koń. Ukrytych w nim był 12 żołnierzy z Odyseuszem na czele. W nocy wyszli i otworzyli bramy miasta. Wojska greckie wróciły. Zaczęła się rzeź. Zginęli wszyscy Trojanie. Odzyskano Helenę, a wojska greckie wróciły do domu.
2. info

gatunek literacki: EPOS

rodzaj literacki: EPIKA
ODYSEJA

streszczenie.

Tułaczka Odyseusza
1. Opuszczenie Troi. Odys dowodził 12 okrętami greckimi. Burza oddzieliła jego flotę od okrętów Agamemnona.

2. Odys w mieście: Ismaros w Tracji.

3. Kraina Lotofagów. Zamieszkiwali ją ludzie żywiący się kwiatami lotosu, kwiaty te powodowały amnezję, Odys jednak ustrzegł się przed nimi.

4. Wyspa cyklopów. Spotkanie z Polifemem (synem Posejdona).

5. Wyspa Eola. (boga wiatrów)

6. Kraj Lajstrygonów. (ludożerców)

7. Wyspa czarodziejki Kirke. Kirke zamieniła żeglarzy w świnie. Odys zdradził Penelopę, narodził mu się syn: Telegonos.

8. W Hadesie. Odys udał się do Terezjasza, aby ten wskazał mu drogę do domu. (pobyt u Kimeryjczyków).

9. Syreny. Pól kobiety, pól ptaki wabiły swym śpiewem żeglarzy i pożerały ich. Jednak Odys za radą Kirke pozalepiał uszy żeglarzy woskiem,a siebie kazał przywiązać do masztu.

10. Scylla i Charybda. Dwa potwory siedzące na obu brzegach cieśniny. Odys wybrał drogę bliżej Scylli, dzięki temu uratował się, lecz stracił kilku towarzyszy.

11. Byki Heliosa. Przyjaciele Odysa zjedli kilka białych byków boga słońca – Heliosa. Za to Helios błyskawicą zatopił okręt Odysa. Pomimo to, on ocalał. Było to na wyspie: Trynakia.

12. Wyspa bogini Kalipso. Nimfa zakochała się w Odysie i więziła go na swej wyspie przez 8 lat. Jednak na prośbę Zeusa wypuściła Odysa. Było to na wyspie: Ogigia.

13. Kraina Feaków. Odys na dworze króla Alkinoosa opowiada swe dzieje. Król ten miał córkę, która miała na imię Nauzykaa. Było to na wyspie: Scheria.

14. Powrót do Itaki. Atena zamieniła Odyseusza w żebraka. Ten wygrał pojedynek o rękę ukochanej. Na początku poznał go tylko pies: Argos. Po jakimś czasie przybył do Itaki jego syn Telegonos w poszukiwaniu ojca. Nieświadom niczego zranił go śmiertelnie w bójce.

Odys miał też syna z Penelopą, miał on na imię: Telemach.
2. info

gatunek literacki: epopeja (fantastyczno-przygodowa)

rodzaj literacki: EPIKA
POJĘCIA
retardacja zwalnianie biegu akcji, odwlekanie rozwiązania konfliktu
kulminacja punkt szczytowy; najwyższe nasilenie jakiejś działalności, procesu, stanu uczuciowego itp.
epos wielki poemat epicki (bohaterski, legendarny, historyczny, ludowy); wielka powieść a. cykl powieściowy o tematyce hist., narodowej
patos nastrój wzniosłości, właściwy rzeczom wielkim, mającym historyczne znaczenie; ton, styl podniosły, poważny; sztuczność, górnolotność, napuszoność (w mowie, piśmie).
retrospekcja nawrót do przeszłości zakłócający tok opowieści.
porównanie homeryckie jest to zestawienie cech z zastosowaniem spójników lub

przysłówków porównawczych, porównania są zbudowane za pomocą obrazowania zjawisk metoorologicznych, zwierząt itp.


stałe epitety epitety przyporządkowane dla jakiejś postaci, np. „Gromowładny Zeus”
etos przewodnie wierzenia, mierniki, kryteria, ideały charakteryzujące a. nurtujące jakąś grupę, społeczność, naród, ideologię; zespół wartości będący podstawą głównych form, wzorców zachowania się a. myśli jakiejś kultury, społeczeństwa, instytucji, pracy lit. a. naukowej, dyscypliny intelektualnej; charakter a. osobowość człowieka zwł. pod względem równowagi między namiętnościami i rozwagą (Arystoteles); podstawowy światopogląd, usposobienie, postawa moralna, system wartości jednostki

elita grupa ludzi przodujących pod względem prestiżu, kwalifikacji a. władzy w danym środowisku, śmietanka, wybór, kwiat; zespół ludzi odgradzających się od ogółu w poczuciu swej rzeczywistej a. domniemanej wyższości pod jakimś względem.
topos powtarzający się motyw, który często występuje w obrębie literatury i sztuki danej kultury, cywilizacji. Wskazuje na jedność kulturową danego kontynentu, czy na istnienie pierwotnych wzorców myślenia człowieka.
Do najstarszych toposów należy motyw wędrówki, na którym opiera się Homerowa Odyseja. Topos budowany jest na zasadzie "obrazu" mającego na celu opis jakiejś sytuacji (topos tonącego statku w "Kazaniach Skargi")
egalitarny dążący do zrównania ludzi pod względem warunków życiowych, praw i dochodów; wyrównany, jednakowy.
mit podanie bajeczne o powstaniu świata, bogach a. legendarnych bohaterach; opowieść sakralna uzasadniająca i kodyfikująca wierzenie relig. związane z magią, kultem i rytuałem.
związek frazeologiczny utrwalone w społecznym użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów, które ma znaczenie nie dające sprowadzić się do prostej sumy znaczeń swoich składników
profanum (łac.) sfera świeckości, przeciwieństwo sacrum - sfery świętej. W sferze tej odbywają się wszystkie codzienne wydarzenia z życia człowieka.
heros to w mitologii greckiej postać zrodzona ze związku człowieka i boga. Herosi mieli nadzwyczajne zdolności, jak wielka siła, spryt lub inne przymioty. Byli dowodem przenikania się świata bogów i ludzi.
archetyp pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania, obejmujący także sferę myślową i niosący ze sobą znaczny ładunek emocjonalny, którego źródłem są utrwalone w psychice zapisy powtarzających się przez wiele pokoleń doświadczeń. Jest odbiciem instynktownych reakcji na określone sytuacje.
sacrum (łac.) sfera świętości, przeciwieństwo profanum - sfery świeckiej. Wokół niej koncentrują się wierzenia i praktyki religijne.
filozofia [patrz: porównanie filozofii współczesnej i starożytnej]
idealizm 1. Idealizm to naiwna wiara, że wszystko dzieje się lub chociaż powinno się dziać tak, jak sobie to teoretycznie założymy. W tym sensie idealizm jest swoistą odmianą naiwności. Idealista w tym sensie wierzy, że wszyscy ludzie są "dobrzy", zachowują się przyzwoicie i nigdy nikomu nie czynią krzywdy bez powodu.
2. Idealizm to wiara w nadrzędność norm moralnych i prawnych nad twardą rzeczywistością dnia codziennego. W tym sensie idealizm jest pokrewny romantyzmowi. Idealista w tym sensie to człowiek kierujący się owymi nadrzędnymi w jego mniemaniu zasadami wbrew opinii innych ludzi i często ze szkodą dla własnych interesów.
3. Idealizm filozoficzny ontologiczny to każdy system filozoficzny zakładający realność świata idei i nierealność bądź wtórność świata materialnego w stosunku do idei. W skrajnych postaciach idealizm odrzuca w ogóle istnienie świata materialnego, uważając go za złudzenie. Najbardziej znanymi idealistami byli: Platon, Św. Augustyn, Plotyn, George Berkeley.
4. Idealizm filozoficzny poznawczy to taki system filozoficzny, który zakłada całkowitą niemożność bezpośredniego poznania rzeczywistości materialnej i twierdzący, że jedyne co jest nam bezpośrednio dane, to nasze własne myśli i uczucia. W skrajnej postaci idealizm poznawczy zakłada, że nie ma sposobu aby wyjść poza własną jaźń, a zatem dla każdego, jego świat składa się wyłącznie z niego samego oraz własnych myśli i uczuć
epikureizm antyczna, grecka filozofia życia zapoczątkowana przez Epikura.
stoicyzm to antyczna szkoła filozoficzna, zapoczątkowana w III wieku p.n.e. w Atenach, przez Zenona z Kition, doprowadzona do ostatecznej formy przez Chryzypa i kontynuowana przez kolejne 500 lat, aż do nastania ery chrześcijańskiej.
cynizm zespół poglądów właściwych grupie filozofów antycznej Grecji, żyjących między V a II wiekiem p.n.e. Trudno rozstrzygnąć, czy cynicyzm był sposobem życia, czy szkołą filozoficzną
sceptycyzm to postawa filozoficzna polegająca na krytycznym badaniu poglądów swoich i innych pod kątem tego na ile są one rzeczywiście prawdziwe i jakie kryteria należy przyjmować aby uznać coś za prawdę.
sofizm Działalność sofistów rozpoczęła się ok. V w. p.n.e. Polegała on na przyuczaniu młodzieży do życia publicznego. Działali głównie w Atenach. Przyczynili się do spopularyzowania wiedzy. Jako pierwsi zwrócili się ku badaniom humanistycznym. Głosili sensualizm - poznawanie prawdy za pomocą zmysłów, relatywizm - względność prawdy, dla każdego innej i konwencjonalizm - prawdy ogólnie obowiązujące, zasady moralne. Stosowali metodę dialektyczną, poddając krytyce prawdy i pojęcia dotąd niewzruszone.
hymn uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei
oda utwór liryczny, który charakteryzuje wzniosłość tematu i stylu, sławiący osobę, ideę, wydarzenie. Posiada kunsztowne układy metryczne i stroficzne. W starożytnej Grecji i w starożytnym Rzymie była utworem śpiewanym ściśle związanym z obrzędami religijnymi oraz pieśnią na cześć herosów
satyra gatunek literacki (także inne formy wypowiedzi) wywodzący się ze starożytności, ośmiesza i piętnuje ukazywane w niej zjawiska lub postacie, prezentuje świat poprzez komiczne wyolbrzymienie. Cechą charakterystyczną satyry jest karykaturalne ukazanie postaci.
turpizm zabieg polegający na wprowadzeniu do utworu elementów brzydoty w celu wywołania szoku estetycznego. Tendencja występująca w niektórych kierunkach poetyckich 2. połowy XX wieku, której cechą jest antyestetyzm i swoisty kult brzydoty.
pieśń to gatunek literacki poezji lirycznej, o genezie związanej z muzyką (pieśni ludowe, pieśni średniowieczne), od której stopniowo się uwolnił, stając się samodzielną formą wyrazu.
liryka jeden z trzech głównych rodzajów literackich (obok dramatu i epiki). Obejmuje utwory, których głównym przedmiotem przedstawienia są przeżycia wewnętrzne przekazywane za pośrednictwem wypowiedzi monologicznej, odznaczającej się subiektywizmem, podporządkowanej funkcji ekspresywnej języka. Centralnym elementem utworu lirycznego jest tzw. podmiot liryczny.

klasycyzm styl w muzyce, sztuce, literaturze i architekturze odwołujący się do osiągnięć starożytności greckiej i rzymskiej
katharsis (gr. oczyszczenie) - według Arystotelesa stan będący uwolnieniem się od uczucia strachu i litości dzięki wywołaniu, u widza tragedii, silnych emocji (współczucia, podziwu... )
tragedia utwór dramatyczny wywodzący się ze starożytnej Grecji. Podczas Dionizji, świąt ku czci greckiego boga wina i płodności Dionizosa, chór śpiewał uroczyste pieśni, zwane dytyrambami. W VI wieku p.n.e. poeta Tespis wprowadził dialog między chórem a aktorem, były to początki tragedii. Tragedia oznacza więc pieśń kozłów aktorów ubranych w koźle skóry mające ich upodobnić do satyrów. Tragedia w znaczeniu literackim oznacza utwór przeznaczony na scenę
tragizm splot nieszczęśliwych okoliczności stwarzających sytuację bez wyjścia, którą charakteryzuje zaskakująca dysproporcja między problematyczną winą a straszliwą karą, przyjmowaną jednak przez winowajcę w imię jakichś względów natury filoz. (relig., społ., polit. itd.); starcie równorzędnych racji moralnych, powodujące nieuchronną klęskę jednostki szlachetnej (zasadnicza cecha dramatu antycznego i klasycznego).
ironia tragiczna określenie działania tragicznego bohatera, którego czyny wbrew jego wiedzy i woli prowadzą nieuchronnie do katastrofy
wina tragiczna błędne rozpoznanie i fałszywa ocena własnej sytuacji przez bohatera tragedii, który nieświadom istotnego sensu okoliczności, w jakich się znalazł, popełnia czyny prowadzące do dalszego zawikłania jego losu i do katastrofy
zbłądzenie zbrodnia popełniona przez bohatera, który w chwili czynu nie zdaje sobie sprawy z tego co robi
hybris w tragedii antycznej zarozumiałość i zuchwałość bohatera, uniemożliwiające mu właściwe rozpoznanie sytuacji, w której się znalazł; płynąca z pychy i zaślepienia postawa będąca wyzwaniem wobec bogów, która ściąga nań nieuchronną karę.
anagnoryzm wydarzenie (a. rozwiązanie intrygi) w dramacie klasycznym: gł. bohater dowiaduje się, kim jest naprawdę (a. kim jest jakaś inna postać sztuki), i odkrywa tym samym właściwy sens swojej sytuacji.
dytyramb uroczysta pieśń ku czci Dionizosa śpiewana przez chór z towarzyszeniem fletu
exodos w tragedii greckiej ostatnia pieśń chóru schodzącego z orchestry, zawierająca podsumowanie zamkniętej już akcji oraz liryczno-moralistyczny komentarz do przedstawionych zdarzeń.
parodos w tragedii greckiej pierwsza pieśń chóru wkraczającego na orchestrę (chór wchodził z dwóch stron), następująca po prologu.
prologos zapowiedź, informacja o wydarzeniach sprzed akcji
epeisodion fragment tragedii greckiej obejmujący bezpośrednie wystąpienie postaci dramatu w wypowiedziach dialogowych lub monologowych. Pomiędzy poszczególnymi e., których mogło być najwyżej pięć, znajdowały się pieśni chóru (stasimon)
stasimon pieśń stojącego na orchestrze chóru przedzielająca kolejne epeisodia.
katastrofa wydarzenie kończące i rozwiązujące akcję sztuki, zwł. tragedii, ale także powieści a. opowiadania
fatum katastroficzna siła wyższa
mimesis kategoria estetyczna rozwinięta przez Arystotelesa określająca stosunek między dziełem a światem wobec niego zewnętrznym, rozróżniająca sztuki uzupełniające przyrodę nowymi formami i sztuki mimetyczne (jak plastyka, poezja i częściowo muzyka), które naśladują naturę, ale jej nie kopiują; naśladowanie rzeczywistości w sztuce.

PORÓWNANIE FILOZOFII STAROŻYTNEJ I WSPÓŁCZESNEJ
W starożytności filozofia utożsamiana była z wiedzą, której źródłem jest ciekawość, zdziwienie światem (Platon, Arystoteles) oraz wątpienie. Inspiracją do filozofii była także świadomość śmiertelności, skłaniającą do pytania o sens życia. Jako podstawowe problemy filozofii Platon wymieniał Prawdę, Dobro i Piękno. Immanuel Kant wymieniał cztery podstawowe pytania filozofii:

- Co mogę wiedzieć? (na które odpowiedź daje metafizyka)

- Co powinienem czynić? (na które odpowiedź daje etyka)

- Na co mogę mieć nadzieję? (na które odpowiedź daje religia)

- Czym jest człowiek? (na które odpowiedź daje antropologia)
Współczesnej filozofii pozostała jednak pewna grupa najbardziej podstawowych zagadnień, które nie są ujęte w innych naukach ze względu na ich ogólny charakter. W szczególności filozofia stara się odpowiadać na podstawowe pytania dręczące ludzi od wieków, takie jak:

- Jaka jest natura wszechrzeczy?

- Kim jest człowiek i dokąd zdąża?

- Co to znaczy istnieć?



- Jak odróżnić prawdę od fałszu?
ZASADA TRÓJJEDNOŚCI
Cechą dramatu antycznego była tzw. zasada trójjedności (jedności czasu, miejsca i akcji), która ograniczała czas akcji do 24 godzin, miejsce akcji do jednego miejsca lub pomieszczenia i redukowała wątek do jednego, głównego.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna