1. Typy siedlisk lądowych-charakterystyka Wymień postacie wody glebowej i rodzaje sił utrzymujących wodę w glebie Całokształt uprawy dla pszenicy ozimej po roślinach strączkowych 4



Pobieranie 48.83 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar48.83 Kb.
1.Typy siedlisk lądowych-charakterystyka 2.Wymień postacie wody glebowej i rodzaje sił utrzymujących wodę w glebie 3. Całokształt uprawy dla pszenicy ozimej po roślinach strączkowych 4. Źródła substancji organicznej w glebie i kierunki jej rozkładu 5. Rodzaje międzyplonów 6. Próchnica glebowa i jej zawartość w warstwie ornej gleb Polski 7. Uprawa roli dla burak cukrowego po pszenicy ozimej 8. Normy dla żyta, pszenicy, grochu siewnego, ziemniaka 9. Podział roślin lądowych w zależności od wymagań wodnych, okresy krytyczne w rozwoju roślin uprawnych 10. Proces oddychania gleby i czynniki na niego wpływające 11. Rodzaje uszkodzeń roślin uprawnych 12. Definicja: biocenoza i agrocenoza 13. Definicje: ugór, odłóg, rotacja, płodozmian, zmianowanie 14. Normy wysiewy dla roślin: soja, pszenica ozima, kukurydza 15. Całokształt uprawy dla jęczmienia jarego po buraku pastewnym 16. Rodzaje klimatów17. Uprawki i ich podstawowe zadania 18. Rodzaje orek 19. Czynniki decydujące o głębokości siewy i sadzenia 20. Sposoby siewu i sadzenia 21. Źródła zachwaszczenia pól uprawnych i szkodliwość chwastów 1.Typ siedlisk lądowych: -grądowe - najżyźniejsze najurodzajniejsze(czarnoziemy, czarne ziemie, gleby brunatne) - łęgowe –związane z dużą ilością zalewów, doliny rzeczne, mady o zróżnicowanej żyzności - borowe - najsłabsze pod względem P. R. mniejsza żyzność i mniej uprawianych roślin - bagienne - obejmują gleby organiczne ( torfowe dla roślinnego zagospodarowania) Czynniki kształtujące warunki siedliska : • klimatyczne, do których zalicza się światło, temperaturę, opady i osady, powietrze i jego ruchy, a zwłaszcza wiatry;• glebowe, zwane też edaficznymi, obejmujące fizyczne, chemiczne i biologiczne właściwości gleby; • topograficzne, spośród których bierze się pod uwagę wysokość nad poziomem morza, rzeźbę terenu oraz związane z nią skłony i wystawy; • biotyczne, charakteryzujące obecność i wpływy zwierząt i roślin; • antropogeniczne, charakteryzujące wpływ człowieka na rośliny i na inne czynniki siedliska. 2.Postacie wody glebowej. Woda w glebie występuje w postaci roztworów o zróżnicowanym stężeniu i składzie chemicznym lub w postaci pary wodnej. -Woda grawitacyjna (infiltracyjna, czyli przesiąkająca) przemieszcza się w glebie porami większymi od kapilarnych ku dołowi pod wpływem siły ciężkości. Przemieszczanie obejmuje tę ilość wody, która jest przyciągana przez glebę z siłą mniejszą od siły grawitacyjnej (1/3 at). Na skutek długotrwałego, ulewnego deszczu wszystkie pory glebowe w górnej warstwie zostają zajęte przez wodę, przesiąka ona ku dołowi, wypełniając przestwory kapilarne i nie kapilarne warstw coraz to głębszych, aż nastąpi całkowite nasycenie gleby. Ilość wody odpowiadająca temu stanowi określana jest jako maksymalna pojemność wodna gleby. Po ustaniu dopływu wody przemieszcza się ona nadal w głąb gleby, a na jej miejsce zasysane jest do przestworów nie kapilarnych powietrze atmosferyczne. Woda przenikając w głąb gleby zostaje zatrzymana przez warstwę nieprzepuszczalną i tworzy tzw. wodę gruntową. -Woda kapilarna jest tą częścią wody wypełniającej przestwory kapilarne, która może poruszać się w glebie we wszystkich kierunkach dzięki napięciom powierzchniowym.Jest ona w pełni dostępna dla roślin, na ogół, bowiem korzenie nie mogą pobierać wody związanej siłami większymi niż 1471-103— 1569-103 N/m2 (15—16 at.).. W punkcie trwałego więdnięcia woda w glebie jest zatrzymywana z siłą powyżej 1471-103 N/m2(>15 at) i jest niedostępna dla roślin. Woda kapilarna jest najbardziej dynamiczna. Jej ubytki, powodują ruch w tym kierunku z kapilar najbliżej położonych i odwrotnie. Stale też występują różnokierunkowe ruchy wody kapilarnej. Ich prędkość zależy od średnicy kapilar, a ściślej mówiąc, od grubości warstewek wody znajdujących się w kapilarach. Im mniejsze średnice kapilar, Woda podsiąkająca kapilarami ku górze od zwierciadła wody gruntowo-glebowej nazywana jest wodą kapilarną podpartą (właściwą), gdyż niejako opiera się na zwierciadle wody grawitacyjnej. Na glebach uprawnych woda podparta wykorzystywana jest przez rośliny w stosunkowo niewielkim stopniu, ponieważ przez większą część okresu wegetacyjnego jest poza zasięgiem systemów korzeniowych uprawianych roślin. Większe znaczenie ma dla roślin woda kapilarna zawieszona (przywierająca), pochodząca z opadów lub ze spływu powierzchniowego. -Woda błonkowata związana jest z cząstkami gleby siłami od 1471-103 do 3040-103 N/m2 (15—31 at). Otacza ona poszczególne cząstki glebowe lub wyściela przestwory kapilarne cienką warstewką, niby błonką (stąd nazwa). W zasadzie jest ona niedostępna dla roślin. Oddzielenie wody błonkowatej od gleby następuje przez wysuszenie. Woda higroskopowa jest najsilniej związana z glebą, siłami od 3040x103 do 981-106 N/m2 (31—10000 at). Źródłem jej jest zawarta w powietrzu glebowym para wodna, która po kondensacji na najdrobniejszych cząstkach gleby otacza je cienką warstewką. Duże siły utrzymujące wodę higroskopowa w glebie, powodują, że traci ona charakter ciała płynnego i jej ruchy w glebie możliwe są tylko po przejściu w stan gazowy (parę wodną). Ruch wody w glebie. Utrzymanie wody przez glebę jest wynikiem dwóch rodzajów sił: adhezji i kohezji. Adhezja (przyleganie, rzywieranie) jest to przywieranie różnych substancji do siebie, np. cząsteczek wody do powierzchni ciała stałego. Kohezja jest to wzajemne przyciąganie się cząsteczek tej samej substancji, np. cząsteczek wody. W wyniku adhezji warstewka wody stykająca się z cząstkami gleby jest związana siłą 981-106 N/m2, a dzięki kohezji następne warstewki wody utrzymywane są siłami coraz słabszymi, w miarę oddalania się od powierzchni fazy stałej. Obie te siły powodują podnoszenie się wody w kapilarach do takiej wysokości, przy której masa słupa wody zrównoważy siły adhezji i kohezji. Im wyżej podnosi się woda w kapilarach i im drobniejsze są cząstki glebowe, tym mniejsza jest prędkość podsiąkania Całkowita siła wiążąca wodę w glebie, zwana ogólnie siłą ssącą gleby, zależy m. in, od ilości wody w glebie; przy pełnym nasyceniu gleby wodą siła ta spada do zera, natomiast w miarę ubywania wody z gleby wzrasta, Siła ssąca gleby wyrażana jest w pF. Są to logarytmy z wysokości słupa wody mierzonego w centymetrach, równoważącego siłę ssącą gleby. 3.PSZENICA OZIMA -po przedplonach wcześnie schodzących z pola można wykonać uprawki pożniwne i przedsiewne. Pożniwna - podorywka po zbiorze przedplonu i bronowanie.Podorywkę można zastąpić talerzowaniem.Orka przedsiewna - 2-3 tyg. przed siewem. Do głębokości 20 cm. Bronowanie - aby nie zbryliła się rola.Bronowanie przed siewem. Na glebach bardziej zbitych między orką przedsiewną a siewem stosuje się kultywator sprzężony z broną a później wał strunowy z broną.Po przedplonach późno schodzących (strączkowe i buraki)- jest uproszczony sposób uprawy.Pomija się podorywkę lub talerzowanie, a wykonuje się po zejściu przedplonu orkę przedsiewną i bronowanie. Orkę tą dobrze wykonać pługiem z przedpłużkiem lub zwykłym pługiem po uprzednim kultywatorowaniu pola. Rola do siewu powinna być kilka razy bronowana. UprawkiP- rozsiewanie nawozów azotowych, bronowanie ciężką broną w poprzek lub ukośnie do rzędów (można powtórzyć w końcu krzewienia i w początku strzelania w źdźbło. Na glebach pulchnych utrudniających podsiąkanie najpierw wałowanie lekkim wałem i ostrożne bronowanie. 4.Substancja organiczna - W jej sklad wchodzą obumarłe szczątki roślinne zwierzęce oraz produkty jej rozkładu. Główne źródła subst. org. w glebie : - obumarłe części substancji org . części materii org. , ściółka , skoszone trawy, resztki pożniwne , korzeniowe, nawozy org, - obornik , komposty , nawozy zielone , torf, muł ,obumarłe mikroorganizmy. Substancje organiczna w glebach ulega ciągłym przemianom. Charakter i nasilenie tych przemian zależy od: - wilgotności, temp. gleby,chemicznych właściwości gleb, rodzaju szaty roślinnej, działalności mikroorganizmów i mezofauny glebowej. W procesie rozkładu subst. org. są dwa kierunki : 1) rozkład połączony z wytworzeniem prostych zw. mineralnych np. wody, CO2 i innych związany z mineralizacją subst. org. 2) wytwarzanie zw. próchniczych charakterystycznych dla poszczególnych gleb nazywany humifikacją substancji organicznej.¾ substancji org. w glebie ulega mineralizacji a¼ przekształcona w związki próchniczne 5.Międzyplony są uprawiane między dwoma plonami głównymi rośliny dające dodatkowy, trzeci, zbiór w ciągu dwu okresów wegetacyjnych. Rodzaje międzyplonów: • wsiewki międzyplonowe, siane wiosną na polu zajętym przez plon główny i pozostające po jego zbiorze, jednak tylko w ciągu danego okresu wegetacyjnego, np. seradela w życie ozimym; • międzyplony ścierniskowe, uprawiane latem po wcześnie zebranych oziminach i zbierani jesienią tego samego roku; są to najczęściej mieszanki roślin strączkowych i zbożowych; • międzyplony ozime, zajmujące pole od późnego lata do wiosny następnego roku; najczęściej jest to żyto uprawiane na zielonkę lub wielogatunkowe mieszanki roślin ozimych. • Plony wtóre są to rośliny uprawiane bez pośrednio po poplonach ozimych, a więc siani lub sadzone późną wiosną i zbierane jesieni jako drugi plon z tego samego pola, wchodzi na pole w opóźnionym terminie po bardzo skróconej przedsiewnej uprawie roli. Pole przeznaczone pod jakąkolwiek roślinę nazywa się stanowiskiem Rośliny wchodzące w skład tego samego zmianowania uprawiane są, co roku jednocześnie na odpowiedniej liczbie pól objętych wspólnym płodozmianem. 6.Zawartość próchnicy w glebie zmienia się w stosunkowo szerokich granicach, zależnie od gleby, panujących w niej stosunków wodnych i powietrznych, dopływu masy organicznej, temperatury, odczynu, sposobu użytkowania gleby itp. Przeciętna zawartość próchnicy w warstwie grubości O—20 cm niektórych gleb Polski wynosi (w procentach wagowych): czarnoziemy 2,6—4,0, czarne ziemie 1,8—5,6, mady 1,1— 4,2, rędziny 2,6, gleby brunatne 1,5—2,5, gleby bielicowe piaskowe 0,6—1,8. Do organicznych koloidów glebowych należy również zaliczyć niektóre mikrobiologiczne produkty przemiany materii o konsystencji śluzów. Mają one bardzo duże, nitkowate cząstki, toteż zwane są koloidami linearnymi. Fla-ig (1957) przypisuje im szczególnie ważną rolę w budowie agregatów glebowych. Podział próchnicy na związki różniące się rozpuszczalnością w kwasach i zasadach. • kwasy fulwowe, mające najniższą masę cząsteczkową i najjaśniejsze zabarw.; rozpuszczają się w kwasach, zasadach, wodzie i alkoholu; • kwasy hymatomelanowe, rozpuszczalne w ługu i alkoholu, słabo rozpuszczalne w wodzie; • kwasy huminowe, o znacznie większej niż kwasy poprzednich grup masie cząsteczkowej, ciemniejszym zabarwieniu, rozpuszczalne tylko w ługu; • huminy, o największej masie cząsteczkowej, najciemniejsze, rozpuszczalne tylko w stężonym, gorącym ługu. Udział humin w próchnicy gleb jest najwyższy, ale ze względu na ich nie rozpuszczalność, małe zdolności sorpcyjne i nie tworzenie połączeń z koloidami mineralnymi są one uważane za mało aktywną frakcję próchnicy). Kwasy huminowe i ich sole, decydują o właściwościach próchnicy. W roztworze glebowym koloidalne cząstki kwasu huminowego wykazują ładunek ujemny i właściwości hydrofilowe. Mogą one koagulować w glebie pod wpływem jonów Fe3+, AI3+, Mg2+, H*. Wysycenie kwasów huminowych jonami H+ daje próchnicę tzw. kwaśną, a wysycenie ich wapniem — próchnicę słodką Nierozpuszczalne żele Ca — próchnicy stanowią cenne lepiszcze agregatów glebowych, zapewniając im wytrzymałość na destrukcyjne działanie wody. Pęcznienie próchnicy pod wpływem wody i kurczenie się podczas wysychania powoduje zmiany objętości agregatów glebowych, wskutek czego rola jest bardziej przewiewna i trudniej traci nadaną jej strukturę. 7.Po późnych ziemniakach i burakach stosuje się tylko orkę, BURAK Po zbożach stosuje się podorywkę.Potem staranna uprawa jesienna, czyli podorywka i bronowanie. Jesienią przed orką średnią lub głęboką stosować nawozy P i K. Nawożenie obornikiem, orka średnia, orka zimowa na gł warstwy ornej. Na wiosnę włókowanie lub bronowanie.Nawożenie azotem i spulchnienie roli do 6-8 cm.Wykonane kultywatorem lub glebogryzarką. Potem stosuje się wałowanie a następnie bronowanie broną średnią. Bez między plonu - zespół uprawy pożniwnej, nawożenie wapnem, po 2 - tyg uprawki zagęszczające glebę.Po 4-6 tyg orka średnia uwzględniająca nawożenie organiczne P i K. orka ziębla połączona z pogłębieniem warstwy podglebia. Z międzyplonem - orka średnia na gł 15 cm. Nawożenie P i K N,orka średnia i przedzimowa łączona z zestawem uprawowym: wał strunowy brona kolczatka, zagęszczające wierzchnie warstwy roli.Na wiosnę jedna uprawka lekko wzruszająca, nawożenie N.Zestaw uprawowy: kultywator wąskozębowy, wał strunowy wzruszające glebę do 50 cm.Przed siewem zestaw uprawowy: brony i wał strunowy UprawkiP Brona kolczatka lub lekka posiewna spulchniająca glebę do 2 cm. Po deszczach ulewnych stosuje się spulchnianie na gł.2 cm pielnikami. Do wyznaczenia międzyrzędzi stosuje się rośliny wskaźnikowe.Przerywka buraków w fazie 2-4 liści. 8.ŻYTO:Orka siewna na 3-4 tyg. przed siewem, na gł. 20 cm. Po orce można zastosować wał Campbella.Po przedplonach wcześnie schodzących (zboża strączkowe wczesne ziemniaki) wykonuje się pełny zespół uprawek pożniwnych. PSZENICA JARA: Bronowanie -aby zniszczyć chwasty i skorupę glebową. Po siewie aż do ukazania się pierwszego liścia bronowanie broną lekką, następnie bronowanie, gdy są 3 -4 liście lub chwastownik. ZIEMNIAK Wymaga gleby głęboko spulchnionej, przewiewnej. Po zbożach trzeba wykonać zespół zabiegów uprawowych pożniwnych-orka płytka,podorywka szybko połączona z broną.Przy ograniczonym nawożeniu na jesieni stosuje się orkę średnią połączoną nawożeniem K i P, orka ta przykrywa obornik,potem orka średnia tzw. odwrotką. Do X zespół uprawy przedzimowej składający się z orki na pełną głębokość warstwy ornej(25-30 cm),którą zostawia się w ostrej skibie, czyli wysztorcowaną.Na wiosnę wzruszenie gleby do 10 cm -wzruszenie roli broną ciężką,wzruszenie zestawem uprawowym kultywator i wał strunowy. Przed sadzeniem trzeba wyrównać i zagęścić wierzchnią warstwę gleby 2- 3 cm za pomocą bron i wału strunowego. Po zbiorze przedplonów płytka orka i nawożenie N z K i P. Między plon zostaje na zimę, wiosną jest nawożenie org. i orka przedsiewna. Ziemniak - UprawkiP Dwa razy bronowanie przed ukazaniem wschodów, gdy wyrosną pędy 2 -3 razy spulchniać międzyrzędzia pielnikami, co 10 dni, gdy mają 20-30 cm 2-3 razy obsypywać. PSZENICA JARA,JĘCZMIEŃ JARY, OWIES,PSZENŻYTO- po przedplonach później schodzących z pola ( np. ziemniaki średnio późne, motylk. grubonas. ) stosuje się podorywkę i pielęgnuję się ją do orki przedzimowej , która jest orką przedsiewną. Po motylkowych drobnonas. stosuje się bronę talerzową lub glebogryzarkę . PROSO Po motylkowych i zbożach -podorywka i przed zimą głęboka orka. Orka przedzimowa z pługiem i przedpłużkiem na zachwaszczonych polach, a po okopowych orka przedzimowa.Na wiosnę wykonuje się włókowanie a następnie bronowanie. Na glebach zlewnych przed siewem stosuje się kultywator a później bronę. Przy zbyt pulchnej glebie niezbędny jest gładki wał lekki lub strunowy. Po plonach ozimych, zaraz po zbiorze jest orka.Potem rozsiewa się nawozy i stosuje się wał Campbella lub strunowy.Bronowanie. UprawkiP Przed wschodami brona kolczatka lub brona zgrzebło, aby zniszczyć skorupę lub chwasty. Po wschodach kilkakrotna uprawa międzyrzędowa aż do fazy strzelania w źdźbło. 9.Okres krytyczny: okres rośliny uprawnej, w którym roślina nie wyda plonu, bez wody. Okres, w którym roślina jest najbardziej wrażliwa na niedostatek wody. Zboża- strzelanie w źdźbło, kłoszenie (maj/czerwiec), Kukurydza – kwitnienie, dojrzałość mleczna Motylkowe, pastewne- kwitnienie Burak nasienny- wytwarzanie pędów generatywnych i kwitnienie Ziemniak- kwitnienie, zawiązywanie bulw Rośliny strączkowe- kwitnienie ……….nasion Rzepak- kwitnienie, 10.W wyniku oddychania zachodzącego w glebie, skład powietrza glebowego zmienia się; zmniejsza się ilość O2, zwiększa CO2. W powietrzu glebowym jest ok.10x więcej CO2 niż w powietrzu atmosf. Wytwarzany CO2 rozpuszcza się częściowo w H2O, a w części uchodzi na zew. do atmosfery drogą dyfuzji. Wzbogacając w ten sposób warstwy przyziemne atmosfery, stwarza korzystniejsze warunki do asymilacji przez rośliny pokrywające glebę. Gleba wydziela stale CO2, pochłania zaś O2. Na miejsce zużytego powietrza glebowego wchodzi do gleby drogą dyfuzji powietrze świeże. -wiatr: działa jak pompa ssąca, wyciągając powietrze z przestworów glebowych. -prądy konwekcyjne: działanie ich polega na różnicy temperatury pomiędzy atmosferą, a glebą. 11.Uszkodzenia roślin związane z temperaturą i ich polowa ocena. Warunki termiczne mogą być przyczyną różnych uszkodzeń roślin, a więc powodować większe lub mniejsze straty plonu. Niekorzystny wpływ wysokiej temperatury występuje w razie niedostatku wody w glebie, pogłębiając ujemny bilans wodny rośliny. Niska temperatura w okresie wegetacyjnym ogranicza wzrost roślin, a spóźnione wiosenne lub wczesne jesienne przymrozki mogą spowodować uszkodzenie organów nadziemnych. 1)Spóźnione przymrozki wiosenne występują najczęściej, gdy rośliny są już zaawansowane w rozwoju. Tworzenie się rosy i szronu, chroni roślinę, oddając jej swe utajone ciepło. 2)Wczesne przymrozki jesienne są szkodliwe dla późno zbieranych jarych, soi i kukurydzy, Przemarznięcie poplonów ścierniskowych przeznaczonych do skarmiania jako zielonka może spowodować konieczność ich przyorania. W okresie zimy i na przedwiośniu różne rodzaje uszkodzeń roślin a)Wymarzanie jest wynikiem bezpośredniego działania mrozu na nie okryte ściegiem rośliny. Wytrzymałość na mróz zależy od gatunku i odmiany rośliny oraz jej zahartowania. Zimują dobrze tylko te odmiany zbóż, które mają długi okres wernalizacji i nie przechodzą przed zimą indukcji fotoperiodycznej. U zbóż zniszczenie węzła krzewienia, a u dwuliściennych — szyjki korzeniowej powoduje ich zamieranie. b) Wyprzenie roślin następuje, gdy obfite opady śnieżne pokrywają niedostatecznie zamarzniętą glebę. Pod taką okrywą utrzymuje się początkowo nawet w czasie mrozów temperatura bliska 0°C, wskutek czego rośliny silniej oddychają niż wtedy, gdy ziemia jest całkowicie zamarznięta. Również długo zalegające na przedwiośniu zaspy śnieżne sprzyjają wyprzeniu. Występują trzy etapy: najpierw rośliny tracą węglowodany, a już ich nie syntetyzują, z kolei następuje rozpad białka i w końcu liście zostają porażone pleśnią śniegową c)Uszkodzenia roślin przez skorupę lodową Skorupa lodowa tworząca się na wcześnie spadłym śniegu zwiększa niebezpieczeństwo wyprzenia, powstająca zaś w pełni zimy na grubej warstwie śniegu po krótkotrwałej odwilży nie jest szkodliwa. Jeśli zamieni się w gołoledź, czyli warstwę lodu przytykającą do gleby i bezpośrednio do roślin, może powodować ich zamieranie wskutek izolacji od atmosfery oraz mechanicznego uszkodzenia organów nadziemnych. d)Wysmalanie ozimin zachodzi, gdy jest mało opadów śnieżnych i wieją suche, mroźne wiatry. Wysuszają one nadziemną część rośliny, a zamarznięta rola uniemożliwia pobieranie wody. Tkanka roślinna pozbawiona wody zamiera, organy nadziemne wyglądają jak spalone, co uzasadnia nazwę tego zjawiska. Niebezpieczeństwo potęguje się, gdy wiatry, zdzierając górną warstwę roli, obnażają węzeł krzewienia. Uszkodzenie to zdarza się głównie u żyta. e)Rozrywanie korzeni i wysadzanie roślin następuje na przedwiośniu, gdy rola taje w ciągu dnia, a zamarza w nocy. Gleby bogate w próchnicę mają dużą zdolność pochłaniania wody, toteż zamarzając zwiększają wydatnie swoją objętość, a rozmarzając silnie osiadają. to powoduje uszkadzanie i rozrywanie korzeni, a nieraz nawet „wysadzanie", czyli wydobycie ich na wierzch. Szczególnie silne uszkodzenia spotyka się na glebach torfowych. Regulowanie warunków termicznych w siedlisku. Regulowanie aktywne ma miejsce w ogrodnictwie: w szklarniach, inspektach i tunelach foliowych. Regulowanie bierne, polegające na doborze gatunków i odmian jak najlepiej dostosowanych do warunków termicznych występujących w danym siedlisku oraz na wykonywaniu siewu we właściwym terminie, zależnym od wymagań rośliny i uwzględniającym przebieg pogody. Zupełny brak światła powoduje chlorozę, czyli białe zabarwienie liści i niezdolne fotosyntezy 12.Biocenoza (gr. bios - życie i koinos - wspólny) to naturalny zespół populacji organizmów żywych danego środowiska (biotopu), należących do różnych gatunków, ale powiązanych ze sobą różnorodnymi czynnikami ekologicznymi, tworząc całość, która pozostaje w przyrodzie w stanie homeostazy (czyli dynamicznej równowagi). Biocenoza wraz ze środowiskiem fizycznym to ekosystem. AGROCENOZA, zespół organizmów roślinnych i zwierzęcych zasiedlających teren o zbliżonych warunkach (np. pola roślin uprawnych, sady) i pozostających w stanie równowagi dynamicznej; stanowi układ troficzny: roślina uprawna - agrofag -naturalny wróg; aby uzyskać wysokie plonowanie i zachować prawidłowe funkcjonowanie a., rolnictwo wpływa na a. (przez odpowiednią organizację, mechanizację, chemizację) oraz ją przebudowuje (przez stosowanie płodozmianu, zabiegów uprawowych, strukturę upraw). 13.Rotacja płodozmianowa - jest pełny okres następstwa roślin od pierwszego do ostatniego roku na poszczególnych polach albo pełny cykl zmianowania. Zmianowanie - oznacza jedną roślinę, względnie grupy roślin uprawianych na określonym polu płodozmianowym, posiadające podobne właściwości biologiczne i wymagania uprawowo - nawożeniowe oraz pozostawiające po sobie podobne stanowisko. Płodozmian, obsiewanie tej samej powierzchni ziemi uprawnej różnymi, odpowiednio dobranymi gatunkami roślin. Określony gatunek rośnie w tym samym miejscu, co kilka lat. Ugór-grunt orny nieobsiany w danym roku, mimo że przeprowadzono na nim orkę lub nawożenie w celu oczyszczenia gleby z chwastów i podniesienia jej żyzności - tzw. ugór czarny. Ugór często obsiewa się przez część roku roślinami pastewnymi motylkowymi lub zielonymi nawozami - jest to tzw. ugór zajęty. Pole nieuprawiane od zakończenia żniw do połowy czerwca nazywane jest ugorem świętojańskim. Ugór jest podstawą tzw. ugorowego systemu rolnictwa, np. w trójpolówce. Odłóg - pole zajęte przez sukcesję naturalnej roślinności i na którym nie wykonuje się żadnych uprawek. 14.KUKURYDZA Uprawa powinna być staranna. Trzeba zapewnić właściwą pulchność gleby, korzystne stosunki powietrzno -wodne i sprzyjające warunki cieplne. Orka przedzimowa poprzedzona podorywką na gł. 25-30 cm. Po okopowych bez podorywki.Na glebach o płytkiej warstwie ornej stosuje się orkę z pogłębiaczem. Wiosną włókujemy i bronujemy. Później bronowanie ciężkimi lub średnimi bronami, aby usunąć chwasty. 1-2 tyg przed siewem kultywatorowanie na gł. do 10 cm, po czym pole bronujemy . Kultywator może być połączony z wałem strunowym. Orkę wiosenną stosuje się na glebach ciężkich, wilgot i zimnych. UprawkiP -Gdy zaskorupi się gleba to po siewie i w czasie wschodów bronuje się bronami lekkimi kolczastymi w poprzek lub ukośnie. Można też bronować w fazie 3-4 liści.Następne spulchnianie ogranicza się do międzyrzędzi .Najpierw głębsze szersze, drugie węższe i płytsze. 15.Jęczmień jary. Bronowanie lekkimi bronami przed wschodami w fazie 3-4 liści,można też na początku strzelania w źdźbło. 16.Klimat bardzo silnie determinuje charakter rolnictwa, nie tylko ograniczając dobór roślin, ale również wpływając na sposób wykonania i skuteczność wielu czynności agrotechnicznych. W klimacie morskim, gdzie amplituda rocznych i dobowych wahań temperatury jest mała, a wilgotność powietrza wysoka, można z łatwością uzyskać paszę zarówno na okres letni, jak i zimowy. Łąki są tu bujne, produkcja okopowych pastewnych łatwa, dużo jest także roślin nadających się na kiszonki oraz na siano. Panuje tu dużo chorób pochodzenia grzybowego i bakteryjnego, mniej zaś jest szkodników, zwłaszcza owadów. Chwastów jest dużo i różnorodność ich gatunków jest ogromna. W klimacie kontynentalnym, o mroźnych zimach i upalnych latach, warunki dla roślin ozimych z powodu silnych mrozów są niekorzystne. Bardziej na południe wysoka temperatura latem i niska wilgotność powietrza wraz z często występującymi wiatrami niszczą nieraz ziarno zbóż na kilka dni przed dojrzewaniem. Ilość chwastów oraz ich agresywność jest mniejsza niż w klimacie morskim, słabsze jest też nasilenie chorób pochodzenia grzybowego i bakteryjnego, natomiast szkodniki wystepują liczniej. Klimatu górskiego - obfite opady, duża wilgotność powietrza oraz duże wahania temperatury, zarówno w ciągu roku, doby, jak i dnia. Silne wiatry, zwłaszcza w nocy, oraz późno schodząca pokrywa śnieżna powodują, że pod względem rolniczym klimat ten jest mniej korzystny. Liczba gatunków roślin, które można tu uprawiać, jest ograniczona, a ich zbiór utrudniony. Rzeźba terenu sprawia, że gospodarka jest kosztowna ze względu na nierówne i kamieniste pola, strome drogi oraz krótki okres wegetacyjny, powodujący konieczność zwiększenia tempa prac. Nierówny teren uniemożliwia wprowadzenie mechanizacji na większą skalę. 17.Uprawka- każda czynność wykonana jakimkolwiek narzędziem uprawowym lub maszyną uprawową. Rodzaje uprawek: l) uprawki odwracające, wykonywane pługami lemieszowymi i talerzowymi, bronami talerzowymi przy skośnym do kierunku ruchu ustawieniu talerzy 2) uprawki spulchniające i wyrównujące, wykonywane tradycyjnymi kultywatorami, bronami biernymi i talerzowymi oraz włókami, czyli: kultywatorowania, bronowanie, talerzowanie tnące i włókowanie; 3) uprawki ugniatające i kruszące, wykonywane różnymi wałami, 4)uprawki specjalne, wykonywane sporadycznie, tylko w pewnych określonych warunkach i z ograniczoną częstotliwością, tj. raz na kilka lat, np. orki melioracyjne gleb lekkich połączone z nawożeniem wgłębnym oraz kretowanie czy głęboszowanie. 18.W zależności od spełnianych funkcji rozróżnia się orki zasadnicze, uzupełniające i specjalne. I ) Orki zasadnicze- Służą do wykonywania tzw. uprawy podstawowej, polegającej na przykryciu resztek pożniwnych oraz zaoraniu roli pod siew dwu głównych grup roślin: ozimych i jarych. Do orek zasadniczych zalicza się podorywkę, orkę siewną, razówkę oraz orkę przedzimową (zięblę). Podorywka jest pierwszą orką po zbiorze roślin schodzących z pola latem. Jej zadania to: -przykrycie ścierni i przyspieszenie jej rozkładu; -zahamowanie strat wody, a przez to poprawienie wilgotności głębszych warstw; -zapoczątkowanie zwalczania chwastów,zniszczenie części szkodników i chorób. Należy wykonać ją jak najwcześniej, bezpośrednio po zbiorze roślin, i możliwie płytko. Podorywka powinna być płytka. Stosunek głębokości do szerokości skiby powinien wynosić 1:2 i więcej. Orka siewna jest wykonywana parę tygodni po podorywce, przed siewem ozimin, na średnią głębokość 15-22 cm. Orać należy bardzo starannie i na tyle wcześnie, aby rola do czasu siewu dostatecznie osiadła. Powinna dobrze kruszyć i „dosypywać" skiby, co da się uzyskać tylko przy optymalnej wilgotności uprawowej. Orkę siewną najlepiej wykonać pługami z odkładnicami kulturalnymi, przy czym na ciężkich glebach może okazać się korzystne zastosowanie przedpłużków, zwiększających kruszenie i dosypywanie skib. Razowka Wykonywana jest w tych wszystkich wypadkach, gdy od zbioru przedplonu do siewu rośliny następczej jest mało czasu. Toteż będzie orką średnią, jeśli poprzedza siew roślin ozimych i plonów wtórnych, albo orką płytką — pod po-plony ścierniskowe. Orka przedzimowa (ziębła) jest orką najgłębszą, pozostawiającą rolę na zimę w ostrej skibie. Powoduje to dobre przemaznięcie i pokruszenie skib. Głębokie spulchnienie i wyskibienie roli umożliwia ponadto nagromadzenie większych ilości wody opadowej pochodzącej z roztopów. Ziębię wykonuje się jesienią, na wszystkich polach przeznaczonych do obsiania wiosną. Orka ta powinna obejmować całą miąższość warstwy ornej przynajmniej raz na 4 lata, Potrzeba wyskibienia roli sprawia, że ziębła nie powinna być orką kruszącą. Wyskibienie i słabe kruszenie gleby jest rezultatem dużej głębokości orki (stosunek szerokości do głębokości 1:1,1 -1,3). Ale na glebach lekkich, które łatwo się kruszą nie można uzyskać wyskibienia roli i jej powierzchnia jest na tych glebach zawsze bardziej wyrównana. Toteż w przypadku przyorywania obornika na takich glebach orką przedzimową należy stosować przedpłużek, II ) Orki uzupełniające. Wykonywane są dodatkowo, poza orkami zasadniczymi, dla spełnienia określonego celu. Są to: odwrotka, następująca po podorywce a wyprzedzająca ziębię, oraz orka wiosenna następująca po ziębli. Odwrotka służy do przykrycia obornika w okresie między podorywką a ziębią, z reguły na średnią głębokość. Wykonywana jest wyłącznie naglebach bardzo ciężkich. Orka wiosenna na polach zaoranych przed zimą uzasadniona jest w następujących przypadkach: • gdy wiosną stosuje się obornik • na glebach ciężkich i zlewnych, gdy po lekkiej zimie obfitującej w deszcze rola zbije się i nadmiernie zagęści; • przy uprawie roślin późnego siewu, gdy kultywatorowanie nie zapewni dobrego przygotowania roli do siewu; • na glebach bardzo wilgotnych. Ujemnym skutkiem wiosennej orki jest silne wysuszenie roli i przemieszczenie do wierzchniej warstwy nasion chwastów, powodujące silne zachwaszczenie uprawianych roślin. To niekorzystne zjawisko można ograniczyć przez wykonanie możliwie wcześnie orki na małą głębokość (do 15 cm)., Jeśli jednak przyoruje się obornik pod ziemniaki lub kukurydzę, należy orać głębiej. Orkę wiosenną wykonuje się także w przypadku nie zaorania pól przed zimą. Wtedy jest ona pierwszą uprawką po zimie. Należy ją wykonać na średnią głębokość i z przedpłużkiem. III) Orki specjalne. Wykonywane są nietypowymi dla gruntów ornych pługami: na trwałych użytkach zielonych — pługiem łąkowym, na użytkach leśnych — pługiem leśnym. Szczególny charakter mają orki agromelioracyjne. Wykonuje się je pługami specjalnej konstrukcji, w wyjątkowych przypadkach. Uprawki zastępujące orkę 1) Pługi talerzowe-mają stalowe talerze średnicy od 56 do 81 cm, umocowane do ramy pługa ukośnie w stosunku do kierunku ruchu narzędzia. Umożliwiają one uprawę roli nawet do głębokości 30 cm. Ustawienie talerzy można regulować przez zmianę kąta natarcia (w kierunku poprzecznym) i kąta przyłożenia w płaszczyźnie pionowej. 2)Brony talerzowe (talerzówki). Mają talerze średnicy 45-56 cm zestawione w 2 lub 4 sekcje przymocowane zawiasowo do ramy, co pozwala na różne ich ustawienie w stosunku do kierunku ruchu. Talerzowanie wykonuje się często zamiast podorywania roli pługami lemieszowymi. 3)Glebogryzarki. Ich elementy robocze w postaci noży, wycinają kęsy gleby,które są przerzucane poza maszynę. Na glebach bardzo zwięzłych tylko glebogryzarka może rozdrobnić przesuszone, stwardniałe skiby czy grudy. Można nią wykonać „podorywki", uprawiać rolę pod poplony ścierniskowe, niszczyć starą darń wieloletnich pastwisk i łąk, przygotowując je jednocześnie do ponownego obsiewu. Do bezspornych jej wad zalicza się powodowanie silniejszego zachwaszczenia roli wynikające z lepszych warunków dla kiełkowania nasion chwastów. Drugą wadą jest znacznie wyższe zapotrzebowanie na energię niż w wypadku pługa. 4) Pługofrezarki. Uprawowe maszyny kombinowane z biernymi i czynnymi elementami roboczymi. 8.Czynniki wpływające na tworzenie gruzełkowatej struktury gleby: -intensywne zabiegi uprawne -ugniatanie gleby -ulewne deszcze -stagnująca woda -sole amonowe, sodowe, potasowe roznoszone w nawozach min. 19 -jakość gleby; na ciężkich nasiona wysiewa się płycej, a na lekkich głębiej -wilgotność w ………….. warstwie gleby -sposób kiełkowania nasion. Jeżeli jest kiełkowanie nadziemne to niezależnie od wielkości nasion powinny być one siane płycej; podziemne-głębiej. 20Metody siewu 1)siew rzędowy; dotyczy zbóż, roślin strączkowych, pastewnych motylkowych i niemotylkowych, większości roślin przemysłowych i okopowych korzeniowych. Polega on na umieszczeniu materiału siewnego na określonej głębokości w prostych, równoległych względem siebie i jednakowo oddalonych rzędach. Zapewnia on stałą szerokość międzyrzędzi. Szerokość międzyrzędzi w uprawach polowych wynosi 8—80 cm. 2) siew wąskorzędowy i szerokorzędowy, nie ma jednak ściśle określonych kryteriów podziału. międzyrzędzia szerokości poniżej 14 cm należą do „wąskich", a powyżej 30 cm do „szerokich", zaś pośrednie „do zwykłych" 3) Siew pasowy jest to zmodyfikowany siew rzędowy, w którym stosuje się przemiennie dwie szerokości międzyrzędzi, wskutek czego dwa lub trzy zbliżone do siebie rzędy tworzą pas oddzielony z dwu stron szerokim międzyrzędziem od sąsiednich pasów. Umożliwia to wykonywanie zabiegów mechanicznego pielęgnowania w szerokich międzyrzędziach. Zalecany był dla rzepaku ozimego 4) Siew taśmowy różni się od rzędowego tym, że szerokość rzędu, w którym umieszcza się materiał siewny, jest poszerzona do paru centymetrów. W ten sposób zyskuje się mniejsze zagęszczenie roślin w rzędzie, kosztem jednoczesnego zmniejszenia szerokości międzyrzędzi. 5) Siew punktowy, czyli jednonasienny, polega na rozmieszczeniu materiału siewnego w określonej rozstawie, gdyż reguluje nie tylko szerokość międzyrzędzi, ale i odległości w rzędach, Stosuje się go dla roślin wymagąjacych dużej przestrzeni życiowej, jak buraki cukrowe. Powszechnie praktykowany jest w uprawie kukurydzy na ziarno i na kiszonkę. Zaleta: ograniczenie lub wyeliminowanie przerywki oraz znaczna oszczędność materiału siewnego, wymaga też bardzo starannego przedsiewnego doprawienia roli, zapewniającego optymalne warunki kiełkowania wszystkim wysianym nasion. 6) Siew gniazdowy to wariant siewu punktowego, różniący się od niego tym, że w określonych odstępach w rzędzie umieszcza się dwa lub trzy nasiona. Praktykowany jest w uprawie dyni pastewnej i niektórych warzyw.Wymaga materiału siewnego wysokiej jakości i starannego doprawienia roli. 7) siew rzutowy, polegający na rozrzuceniu nasion na powierzchni roli, a następnie na dociśnięciu ich przez wałowanie (trawy) lub na przykryciu glebą przez bronowanie (zboża), Siew rzutowy teoretycznie zapewnia najbardziej równomierne rozmieszczenie nasion na jednostce powierzchni. Trawy i motylkowe pastewne lub ich mieszanki z trawami wsiewane w roślinę ochronną oraz na małych polach bobiku uprawianego jako poplon ścierniskowy. 8)Siewy bezpośrednie wykonywane są siewnikami o różnych redlicach, umożliwiających spulchnienie wąskiego pasa rzędu, w którym będą umieszczone nasiona. Pozostawienie w międzyrzędziach zaschniętej pod wpływem herbicydu masy roślinnej zabezpiecza je przed wschodami chwastów, ogranicza przesychanie gleby, zmniejsza degradację struktury gleby pod wpływem czynników atmosferycznych, działając jak mulcz (ściółka). 9)siew krzyżowy - materiał siewny dzielimy na dwie porcje w dwóch prostopadłych do siebie kierunkach - równomierne rozłożenie nasion. 10) samolotowy - w gospodarce wielkoobszarowej. 21Chwastami są te rośliny, które występują w łanie rośliny uprawnej wbrew woli rolnika, wpływając szkodliwie na ilość i jakość plonu. Szkodliwość chwastów Chwasty zagłuszają i wypierają rośliny uprawne, zwłaszcza w początkowym okresie ich życia. Zacienienie wywołane przez nie powoduje nienormalny wzrost roślin uprawnych, objawiający się nadmiernym wybujaniem, co sprzyja ich wylęganiu. Chwasty pobierają na budowę swej masy znaczne ilości składników mineralnych oraz wody i w ten sposób ograbiają rośliny uprawne z podstawowych elementów produkcyjnych, co ujemnie odbija się na plonach. Dosychanie zżętych roślin silnie zachwaszczonych jest powolne, następuje pleśnienie i zagrzanie zwłaszcza przy niesprzyjającym przebiegu pogody. Oprócz obniżania plonów, chwasty wpływają również szkodliwie na ich jakość, obecność chwastów w karmie obniża wydajność zwierząt i jakość uzyskiwanych od nich produktów lub działa trująco na organizm zwierzęcy. Wiele chwastów spożywanych przez zwierzęta wywołuje choroby przewodu pokarmowego Inne jak piołun, szczaw polny, są przyczyną nieprzyjemnego smalcu i zapachu oraz psucia się mleka i masła. Wiele nasion chwastów jest szkodliwych dla ludzi. Mąka otrzymana z ziarna zanieczyszczonego nasionami kąkolu, jest trująca. Nasiona bogate w tłuszcz, powodują psucie się produktów mącznych oraz nadają im niemiły zapach i smak. Te same nasiona zanieczyszczające nasiona roślin oleistych wpływają ujemnie na jakość oleju. Chwasty są też często pośrednimi żywicielami chorób i szkodników roślin uprawnych. Tak np. ognicha i tasznik przenoszą chorobę kapusty - kiłę kapuścianą Źródła zachwaszczenia: Zachwaszczenie plantacji odnawia się głównie z nasion chwastów, które corocznie dostają się na pola wraz z niedokładnie oczyszczonym materiałem siewnym, z obornika powstałego ze ściółki i zmiotków najczęściej bogatych w chwasty oraz z nasion chwastów rosnących na miejscach ruderalnych, przydrożach, odłogach, miedzach, torach kolejowych Najważniejszym i najgroźniejszym jednak źródłem jest zapas nasion w glebie, corocznie uzupełniany przez chwasty owocujące w łanie rośliny uprawnej lub na ściernisku. Oprócz owoców i nasion w glebach uprawnych znajdują się bardzo dużo wegetatywnych organów rozmnażania, korzenie, rozłogi, cebulki należnych do chwastów wieloletnich.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna