1. Wprowadzenie 4 Podstawa wykonania raportu 4



Pobieranie 1.38 Mb.
Strona21/27
Data07.05.2016
Rozmiar1.38 Mb.
1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   27

5.10. Świat zwierzęcy




5.10.1. Ptaki

Ptaki są jedną z najlepiej poznanych grup zwierząt, a jednocześnie z racji swojej pozycji w drabinie troficznej grupą częstokroć najbardziej zagrożoną. Jednocześnie ptaki są doskonałym bioindykatorem, wskaźnikiem jakości środowiska przyrodniczego, stąd też duże znaczenie tej grupy zwierząt w międzynarodowych aktach prawnych dotyczących ochrony przyrody, konwencjach i dyrektywach.

Celem tej części pracy jest próba odpowiedzi na trudne pytanie: jaki wpływ na otaczającą przyrodę, a zwłaszcza ptaki może wywierać planowana inwestycja w obrębie masywu Szrenicy w Karkonoszach.

W tym aspekcie kluczową kwestią jest przeprowadzenie przeglądu wszystkich stwierdzonych dotychczas na tym terenie gatunków ptaków (zróżnicowania gatunkowego i wielkości populacji), a następnie określenie znaczenia tego terenu dla ptaków zarówno w skali lokalnej jak i szerszej, regionalnej.

Zestawienie ornitologicznej wartość tego terenu z ewentualnymi zagrożeniami, które powodować może każda inwestycja w skomplikowanym ekosystemie przyrodniczym Karkonoszy powinno udzielić odpowiedzi na podstawowe pytanie: czy powiększenie infrastruktury turystycznej w tym rejonie w zaplanowanym rozmiarze spowoduje nieodwracalne straty w awifaunie, czy też przy zachowaniu określonych standardów i działań prewencyjnych będzie miało nieistotny wpływ na awifaunę omawianego terenu.

Pomimo rozwoju ruchu ornitologicznego na Dolnym Śląsku dotychczas w polskiej literaturze poświęconej ptakom niewielu autorów zajmowało się Karkonoszami w ujęciu syntetycznym (Dyrcz 1973, Flousek i Gramsz 1999).

Ze względu na aktualność materiałów oraz możliwość dokładnej lokalizacji terenu objętego projektem inwestycji do analizy wykorzystano głównie opracowanie Flousek i Gramsz 1999 z późniejszą aktualizacją dotyczącą rozmieszczenia i liczebności niektórych gatunków lęgowych w polskiej części Karkonoszy (Gramsz 2003).

Ze względu na konieczność odniesienia się do tematu ekspertyzy z wymaganą dokładnością szczegółowej analizie poddano kwadraty o wymiarach 2,9 x 2,8 km wybrane z geograficznej sieci międzynarodowej o większych wymiarach (ok.12x11km).



Były to pola bezpośrednio objęte projektem inwestycji o następujących oznaczeniach (Flousek i Gramsz 1999) : 5159CC oraz 5259AA w celu podkreślenia wagi tego obszaru i wyróżnienia w dalszej części opracowania nazywane strefą inwestycji.

Charakterystyka gatunków ptaków wraz z przewidywanym wpływem inwestycji na ich populację


Gatunek

Liczebność w:

Status ochronny

Przewidywany wpływ inwestycji na populację w:

strefie inwesty-cji

Karkono-

szach



1

2

3

4

strefie inwestycji

Karkono-

szach



Anas platyrhynchos krzyżówka

4

570

-

s

-

-

0

0

Buteo buteo myszołów

3

180

+

s

-

-

!

0

Falco tinnunculus pustułka

3

175

+

d

-

3

!

0

Gallinago gallinago kszyk

1*

8

+

s

-

-

0

0

Columba livia gołąb miejski

8

300

-

-

-

-

0

0

Columba palumbus grzywacz

43

2600

-

s

-

4

!

0

Streptopelia decaocto sierpówka

8

610

+

s

-

-

0

0

Cuculus canorus kukułka

8

510

samców


+

s

-

-

0

0

Strix aluco puszczyk

1*

95

+

s

-

4

0

0

Apus apus jerzyk

15

1500

+

s

-

-

0

0

Dendrocopos major dzięcioł duży

15

1600

+

s

-

-

!

0

Alauda arvensis skowronek

158

8900

+

v

-

3

0

0

Hirundo rustica dymówka

35

1200

+

d

-

3

0

0

Delichon urbica oknówka

75

3200

+

s

-

-

0

0

Anthus trivialis świergotek drzewny

700

15 500

+

s

-

-

+

0

Anthus pratensis

Świergotek łąkowy



700

5000

+

s

-

4

+

0

Anthus spinoletta siwerniak

4

145

+

s

-

-

0

0

Motacilla cinerea

Pliszka górska



8

1000

+

s

-

-

0

0

Motacila alba

Pliszka siwa



12

1500

+

s

-

-

0

0

Troglodytes troglodytes

strzyżyk


110

7200

+

s

-

-

!

0

Prunella modularis

pokrzywnica



500

14 500

+

s

-

4

0

0

Erithacus rubecula

rudzik


110

16 000

+

s

-

4

!

0

Phoenicurus ochruros kopciuszek

70

3 900

+

s

-

-

0

0

Phoenicurus phoenicurus

pleszka


50

1 300

+

v

-

2

0

0

Saxicola rubetra

pokląskwa



43

1 300

+

s

-

4

+

0

Turdus torquatus drozd obrożny

18

290

+

s

-

4

0

0

Turdus merula kos

83

9 000

+

s

-

4

!

0

Turdus pilaris

kwiczoł


8

1 100

+

s

-

4

0

0

Turdus philomelos

śpiewak


185

7 300

+

s

-

4

!

0

Turdus iliacus

droździk


1

1

+

s

-

4

0

0

Turdus viscivorus

paszkot


16

2 000

+

s

-

4

!

0

Locustella naevia

świerszczak



4*

155

+

s

-

4

0

0

Sylvia curruca

piegża


15

1600

+

s

-

-

0

0

Sylvia communis cierniówka

30

2400

+

s

-

4

+

0

Sylvia borin

gajówka


15

2200

+

s

-

4

0

0

Sylvia atricapilla

kapturka


225

21 500

+

s

-

4

0

0

Phylloscopus sibilatrix

świstunka



39

3 500

+

s

-

4

0

0

Phylloscopus collybita

pierwiosnek



150

9 500

+

s

-

-

0

0

Phylloscopus trochilus

piecuszek



225

7 500

+

s

-

-

0

0

Regulus regulus mysikrólik

165

11 000

+

s

-

4

!

0

Regulus ignicapillus

zniczek


50

3 600

+

s

-

4

!

0

Muscicapa striata

muchołówka szara



15

1 300

+

d

-

3

0

0

Ficedula hypoleuca muchołówka żałobna

35

2 100

+

s

-

4

!

0

Parus montanus

czarnogłówka



20

1 200

+

s

-

-

0

0

Parus cristatus

czubatka


70

3 300

+

s

-

4

!

0

Parus ater

sosnówka


185

9 800

+

s

-

-

!

0

Parus caeruleus

modraszka



75

3 500

+

s

-

4

0

0

Parus major

bogatka


154

6 100

+

s

-

-

0

0

Sitta europaea

kowalik


75

4 000

+

s

-

-

0

0

Certhia familiaris

Pełzacz leśny



110

4 500

+

s

-

-

!

0

Garrulus glandarius

sójka


20

1 100

+

s

-

-

0

0

Nucifraga caryocatactes

orzechówka



2*

100

+

s

-

-

0

0

Corvus monedula

kawka


15

290

+

s

-

4

0

0

Corvus corone wrona siwa

2*

190

-

s

-

-

0

0

Sturnus vulgaris

szpak


75

3 000

+

s

-

-

0

0

Passer domesticus

wróbel


15

4 800

+

s

-

-

0

0

Passer montanus

mazurek


75

1500

+

s

-

-

0

0

Fringilla coelebs

zięba


1 100

61 000

+

s

-

4

!

0

Serinus serinus

kulczyk


15

1 400

+

s

-

4

0

0

Carduelis chloris dzwoniec

35

2 000

+

s

-

4

0

0

Carduelis carduelis

szczygieł



15

840

+

s

-

-

0

0

Carduelis spinus

czyż


300

3 300

+

s

-

-

!

0

Carduelis cannabina

makolągwa



50

950

+

s

-

4

+

0

Carduelis flammea

czeczotka



35

430

+

s

-

-

0

0

Loxia curvirostra

Krzyżodziób świerkowy



23

1 100

+

s

-

-

!

0

Carpodacus erythrinus

dziwonia


2*

370

+

s

-

-

0

0

Pyrrhula pyrrhula

gil


50

3 000

+

s

-

-

!

0

Coccothraustes coccothraustes

grubodziób



2

410

+

s

-

-

0

0

Emberiza citrinella

trznadel


35*

6 500

+

s

-

4

0

0

Objaśnienia do tabeli :



  • (*) w kolumnie ,,Liczebność” oznacza, że gniazdowanie w strefie inwestycji jest zaledwie możliwe lub prawdopodobne

  • w kolumnie status ochronny podkolumna 1: (+) oznacza gatunek chroniony w Polsce

  • w kolumnie ,,Status ochronny” podkolumna 2: (s) oznacza gatunek bezpieczny w europejskiej klasyfikacji zagrożonych ptaków; (d) oznacza gatunek zmniejszający liczebność w europejskiej klasyfikacji zagrożonych gatunków ptaków; (v) oznacza gatunek narażony na wyginięcie w europejskiej klasyfikacji zagrożonych gatunków ptaków

  • w kolumnie ,,Status ochronny” podkolumna 3: (-) oznacza brak gatunku na liście europejskich wytycznych o ochronie wolno żyjących ptaków (w Załączniku I Dyrektywy Rady 79/409/EWG)

  • w kolumnie ,,Status ochronny” podkolumna 4 dotyczy europejskich przepisów ochrony przyrody: (1) oznacza gatunek znaczący w skali ogólnoświatowej; (2) oznacza gatunek skoncentrowany w Europie z niepomyślnym stanem z punktu widzenia ochrony przyrody; (3) oznacza gatunek nieskoncentrowany w Europie z niepomyślnym stanem z punktu widzenia ochrony przyrody; (4) oznacza gatunek skoncentrowany w Europie ale z pomyślnym stanem z punktu widzenia ochrony przyrody

  • kolumny dotyczące ,,Przewidywanego wpływu inwestycji na populację”: (0) przewidywany brak negatywnego wpływu; (!) przewidywany możliwy ujemny wpływ inwestycji na populację gatunku; (+) przewidywany możliwy, lokalnie dodatni wpływ inwestycji na populację gatunku

Dane w tabeli (poza ostatnią kolumną: ,,Przewidywany wpływ inwestycji na populację”) wg Flousek i Gramsz (1999).
Gatunki nielęgowe

Zarejestrowane dotychczas gatunki nielęgowe były obserwowane głównie na stawach i u podnóża Karkonoszy. Dla niniejszego opracowania nie posiadają one jednak większego znaczenia ze względu na brak tego biotopu w granicach projektowanej inwestycji. Wymienić je należy jedynie ze względu na możliwość statystycznie nieistotnych, ale możliwych strat wynikających z istniejących już i projektowanych barier w postaci urządzeń infrastruktury turystycznej.



Do gatunków nielęgowych na tym terenie (Flousek i Gramsz 1999) należą: kormoran, gęgawa, świstun, krakwa, rożeniec, płaskonos, hełmiatka, podgorzałka, gągoł, szlachar, nurogęś, rybołów, wodnik, siewka złota, batalion, brodziec śniady, krwawodziób, kwokacz, łęczak, śmieszka, rybitwa rzeczna, rybitwa czarna, pliszka cytrynowa, Phylloscopus brehmii.

5.10.1.1. Literatura


  1. Barzdajn Wł., Raj A. 2002. Strategia czynnej ochrony i restytucji gatunków drzewiastych w Karkonoskim Parku Narodowym. Przyroda Sudetów Zach. 5: 203-212.

  2. Czapulak A., Fura M., Kujawa K., Pawełczyk P. 1988. Rozmieszczenie i ekologia pluszcza Cinclus cinclus na Ziemi Kłodzkiej. Ptaki Śląska 6 : 97-116.

  3. Dyrcz A. 1964. Nalot krzyżodzioba świerkowego, Loxia curvirostia L. I dzięcioła dużego, Dendrocopus major (L.) w Karkonoszach w latach 1962-1963. Acta Ornithologica Tom VIII. Nr. 7: 311-317.

  4. Dyrcz A. 1964. Wstępne obserwacje nad ptakami Karkonoskiego Parku Narodowego. Opera Corcontica 1: 89-95.

  5. Dyrcz A. 1973. Ptaki polskiej części Karkonoszy. Ochrona Przyrody 38: 213-284.

  6. Dyrcz A., Grabiński W., Stawarczyk T., Witkowski J. 1991. Ptaki Śląska. Monografia faunistyczna.

  7. Flousek J., Gramsz B. 1999. Atlas ptaków lęgowych Karkonoszy 1991-1994.

  8. Głowaciński Z. (red.) 2001. Polska czerwona księga zwierząt. Kręgowce.

  9. Głowaciński Z. (red.) 2002. Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce.

  10. Gotzman J., Jabłoński B. 1972. Gniazda naszych ptaków.

  11. Gramsz B. 1993. Badania ilościowe ptaków w zdegradowanych lasach świerkowych Sudetów Zachodnich. Not.Orn. 34: 319-331.

  12. Gramsz B. 1995. Zmiany awifauny pod wpływem degradacji lasów w Sudetach Zachodnich. Geologiczne problemy Karkonoszy. Materiały z sesji naukowej w Borowicach 13-15 X 1994: 145-148.

  13. Gramsz R. 1999. Natura 2000 – Europejska Sieć Ekologiczna. Przyroda Sudetów Zachodnich. 2: 131-133.

  14. Gramsz B. 2003. Liczebność i rozmieszczenie rzadszych gatunków ptaków lęgowych w polskiej części Karkonoszy w latach 1990-2003. Przyroda Sudetów Zach. 6: 153-170.

  15. Gromadzki M. (red.) 2004. Ptaki T.7, T.8. Poradnik ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny

  16. Migoń P. 1994. Karkonosze przewodnik.

  17. MOŚZNIL 1999. Natura 2000 europejska sieć ekologiczna.

  18. Noskiewicz J., Sembrat K., Szarski K. 1961. Osobliwości faunistyczne Karkonoskiego Parku Narodowego. Ochrona Przyrody 27: 27-40.

  19. Nowak R., Stachyrak J. 1998. Atrapy drapieżników na linii wysokiego napięcia w Jaśliskim Parku Krajobrazowym. Orlik 36: 8-10.

  20. Pałucki A. 1998. Czynna ochrona głuszca Tetrao urogallus i cietrzewia Tetrao tetrix w Karkonoszach i Górach Izerskich. Przyroda Sudetów Zach. 1: 69-76

  21. Pałucki A. 1999. Pierwsze stwierdzenie lęgowego bielika Haliaeetus albicilla w Karkonoszach. Przyroda Sudetów Zach. 2: 81-82.

  22. Potocki Jacek 2002. Z dziejów ochrony przyrody w Karkonoszach. Przyroda Sudetów Zach. 5: 185-196.

  23. Raj A. 1999. Koncepcja ochrony przyrody w Karkonoskim Parku Narodowym u progu roku 2000. Przyroda Sudetów Zachodnich. Tom 2: 134-139.

  24. Ruprecht A.L., Szwagrzak A. 1988. Atlas rozmieszczenia sów Strigiformes w Polsce. Studia Naturae 32: 1-153.

  25. Sarosiek J., Sembrat K., Wiktor A. 1975. Sudety.

  26. Świerkosz K. 2003. Wyznaczanie ostoi NATURA 2000.

  27. Tomiałojć L. 1990. Ptaki Polski rozmieszczenie i liczebność

  28. Tomiałojć L., Stawawarczyk T. 2003. Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany.



5.10.2. Ssaki

W rejonie opracowania mogą występować:

Dzik – Sus scrofa

Jeleń szlachetny – Cervus elaphus

Sarna – Capreolus capreolus

Lis – Vulpes vulpes

Borsuk – Meles meles

Tchórz – Mustela putorius

Kuna domowa – Martes foina

Kuna leśna – Martes martes

Gronostaj – Mustela erminea – gat. chroniony

Łasica – Mustela nivalis – gat. chroniony

Zając szarak – Lepus europeus

Wiewiórka pospolita – Scirus vulgaris – gat. chroniony

Szczur wędrowny – Rattus norvegicus

Nornik bury – Microtus agrestis

Nornik śnieżny – Microtus nivalis – gat. chroniony

Karczownik ziemnowodny– Arvicola terestis - gat. częściowo chroniony

Nornica ruda – Clethrionomys glareolus

Mysz domowa – Maus musculus

Mysz leśna – Apademus flavicollis

Mysz zaroślowa – Apademus sylvaticus - gat. częściowo chroniony

Mysz polna – Apodemus agrarius

Nocek Bechsteina - Myotis bechsteinii - gat. chroniony

Nocek duży - Myotis myotis - gat. chroniony

Nocek orzęsiony - Myotis emarginatus - gat. chroniony

Borowiec wielki – Nyctalus noctula - gat. chroniony

Podkowiec mały – Rhinolophus hipposideros - gat. chroniony

Jeż europejski – Erinaccus europeus - gat. chroniony

Kret – Talpa europea - gat. częściowo chroniony

Zębiałek myszaty – Crocudura russula - gat. chroniony

Rzęsorek rzeczek – Neomys fodiens - gat. chroniony

Ryjówka aksamitna – Sorex araneus - gat. chroniony

Ryjówka malutka – Sorex minutus - gat. chroniony

Ryjówka górska – Sorex alpinus - gat. Chroniony


5.10.3. Pozostałe zwierzęta

Z grupy zwierząt: płazów, gadów, pajęczków i owadów, wyszczególniono tylko te zwierzęta które są chronione i mogą potencjalnie występować w rejonie Szrenicy. Obrano taki sposób ich prezentacji ponieważ zwierzęta te stanowią najliczniejszą rzeszę.



Płazy

Traszka górska - Triturus alpestris

Ropucha szara - Bufo bufo

Żaba trawna - Rana temporaria


Gady

Zaskroniec zwyczajny - Natrix natrix natrix

Żmija zygzakowata - Vipera berus berus

Padalec zwyczajny - Anguis fragilis


Pajęczaki

gryziele - Atypidae - wszystkie gatunki

tygrzyk paskowany - Argiope bruennichi

Bathyphantes eumenis

Mughiphantes pulcher

poskocz krasny - Eresus cinnaberinus

strojniś nadobny - Philaeus chrysops
Owady

miedziopierś górska - Somatochlora alpestri

zalotka białoczelna - Leucorrhinia albifrons

zalotka spłaszczona - Leucorrhinia caudalis

zalotka większa - Leucorrhinia pectoralis

żagnica północna - Aeshna caerulea

żagnica torfowcowa - Aeshna subarctica

żagnica zielona - Aeshna viridis

biegacz - Carabus spp.

borodziej próchnik - Ergates faber

dąbrowiec samotnik - Akimerus schaefferi

gracz borowy - Tragosoma depsarium

kozioróg bukowiec - Cerambyx scopolii

kozioróg dębosz - Cerambyx cerdo

nadobnica alpejska - Rosalia alpina

sichrawa karpacka - Pseudogaurotina excellens

średzinka - Mesosa myops

taraniec jedwabisty - Dorcadion holosericeum

taraniec paskowany - Dorcadion scopoli

taraniec płowy - Dorcadion fulvum

zmorsznik białowieski - Stictoleptura variicornis

zmorsznik olbrzymi - Macroleptura thoracica

pogrzybnica Mannerheima - Oxyporus mannerheimii

pływak lapoński - Dytiscus lapponicus

ponurek Schneidera - Boros schneideri

kwietnica okazała - Protaetia aeruginosa

rozmiazg kolweński - Pytho kolwensis

sprężyk rdzawy - Elater ferrugineus

pilnicznik fiołkowy - Limoniscus violaceus

konarek tajgowy - Phryganophilus ruficollis

wygonak - Ochodaeus chrysomeloides

zagłębek bruzdkowany - Rhysodes sulcatus

zgniotek cynobrowy - Cucujus cinnaberinnus

zgniotek szkarłatny - Cucujus haematodes

krawiec głowacz - Lethrus apterus

szlaczkoń torfowiec - Colias palaeno

szlaczkoń szafraniec - Colias myrmidone

czerwończyk fioletek - Lycaena helle

czerwończyk nieparek - Lycaena dispar

modraszek alkon - Maculinea alcon

modraszek arion - Maculinea arion

modraszek bagniczek - Plebeius optilete

modraszek eroides - Polyommatus eroides

modraszek gniady - Polyommatus ripartii

modraszek nausitous - Maculinea nausithous

modraszek orion - Scolitantides orion

modraszek Rebela - Maculinea rebeli

modraszek telejus - Maculinea teleius

krasopani hera - Callimorpha quadripunctaria

niepylak apollo - Parnassius apollo

niepylak mnemozyna - Parnassius mnemosyne

paź żeglarz - Iphiclides podalirius

dostojka akwilonaris - Boloria aquilonaris

dostojka eunomia - Boloria eunomia

górówka sudecka - Erebia sudetica

mszarnik jutta - Oeneis jutta

osadnik wielkooki - Lopinga achine

pasyn lucylla - Neptis rivularis

przeplatka aurinia - Euphydryas aurinia

przeplatka maturna - Euphydryas maturna

przestrojnik titonus - Pyronia tithonus

skalnik alcyona - Hipparchia alcyone

skalnik bryzeida - Chazara briseis

skalnik driada - Minois dryas

strzępotek edypus - Coenonympha oedippus

strzępotek hero - Coenonympha hero

strzępotek soplaczek - Coenonympha tullia

ksylomka strix - Xylomoia strix

wstęgówka bagienka - Catocala pacta

postojak wiesiołkowiec - Proserpinus proserpina

mrówka łąkowa - Formica pratensis

mrówka pniakowa - Formica truncorum

mrówka północna - Formica aquilonia

mrówka smętnica - Formica lugubris

rozrożka chabrowa - Tetralonia dentata

trzmiele - Bombus spp.

z wyjątkiem: - trzmiela kamiennika - Bombus lapidarius

- trzmiela ziemnego - Bombus terrestris

porobnica mularka - Anthophora parietina

porobnica opylona - Anthophora pubescens

porobnica włochatka - Anthophora plumipes

zadrzechnia czarnoroga - Xylocopa valga

zadrzechnia fioletowa - Xylocopa violacea

Bezkręgowce wymienione w „Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt – Bezkręgowce” stwierdzone w Karkonoszach
1) Ctenicera heyeri (SAXESEN, 1838) - Zaciosek Heyera; Rodzina - Elaterida / Sprężykowate

Siedlisko:

Występuje na śródleśnych polanach i w innych odsłoniętych miejscach w lasach (wiatrołomy, luki po masowym pojawie kambiofagów itp.), na żyznych i dość wilgotnych siedliskach. Zasiedla głównie piętro regla dolnego i pogórzy, choć według danych literaturowych spotykany bywa aż do wysokości 1900 m n.p.m. Siedliska tego gatunku coraz częściej podlegają zmianom antropogenicznym, uzyskując strukturę zastępczą (np. powierzchnie zrębowe, uprawy leśne), nie rekompensującą jednak ubytku naturalnych siedlisk.
2) Fagivorina arenaria (HUFNAGEL, 1767) - Przylepek nabuczak; Rodzina - Geometridae / Miernikowcowate

Siedlisko:

Gatunek występuje głównie w lasach regla dolnego i pogórza, preferując buczyny.
3) Sericus subaeneus (G. REDTENBACHER, 1842) - Doskocz górski; Rodzina - Elaterida / Sprężykowate

Siedlisko:

Zamieszkuje lasy reglowe, piętro kosodrzewiny a także subalpejskie łąki, ziołorośla i murawy. Rozwój odbywa w wilgotnej glebie bogatej w szczątki organiczne, porośniętej płatami mchów i roślinami zielnymi. Preferuje miejsca chłodne i ocienione (na obszarach leśnych wybiera wąwozy, rozpadliny, a na nieleśnych - załomy skalne, szczeliny itp.).
4) Somatochlora alpestris (SÉLYS, 1840) - Miedziopierś alpejska; Rodzina - Corduliidae / Szklarkowate

Siedlisko:

Rozwija się głównie na torfowiskach wysokich w drobnych kałużach sfagnowych (0,5-2 m2), niekiedy większych o charakterze młak, rzadziej w małych stawkach o brzegach porośniętych przez mchy z rodzaju Sphagnum i turzycę bagienną Carex limosa. W zasadzie występuje powyżej 1000 m n.p.m., jednak w Sudetach, przy wyraźnie obniżonych piętrach roślinności i większym niż w Tatrach zatorfieniu, już od 820 m - w Górach Izerskich jeszcze niżej - na wysokości 750-760 m - w Górach Bystrzyckich, Maksymalny zasięg tej ważki w polskich Tatrach (rozwój larw) wynosi około 1670 m , w Sudetach (Karkonosze) nieco ponad 1400 m., a w Alpach 2200 m n.p.m.
5) Psophus stridulus (LINNAEUS, 1758) - Trajkotka czerwona; Rodzina – Acrididae

Siedlisko:

W regionach nizinnych - biotopy ekotonowe w obrębie kompleksów leśnych na siedliskach borowych (polany, przydroża, skraj lasu), w obszarach górzystych - łąki górskie i murawy naskalne.
Bezkręgowce wymienione w „Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt – Bezkręgowce”, których nie wymieniono w tekście, jednak z zamieszczonych map wynika, że tam występują. (uwzględnione jako dane historyczne)
1) Arctia villica (LINNAEUS, 1758) - Niedźwiedziówka włodarka, włodarka chorągiewka; Rodzina - Arctiidae / Niedźwiedziówkowate

Siedlisko:

Ciepłe i widne lasy liściaste, parki, miejskie i podworskie ogrody.
2) Boloria aquilonaris (STICHEL, 1908) - Dostojka akwilonaris; Rodzina - Nymphalidae / Rusałkowate

Siedlisko:

W warunkach Europy Środkowej dostojka akwilonaris zasiedla zbiorowiska torfowisk mszarnych, reprezentujące związki Sphagnion magellanici i Rhynchosporion albae, na których występuje roślina żywicielska gąsienic - żurawina błotna Oxycoccus palustris. Postaci dorosłe są osiadłe, silnie przywiązane do siedlisk zajmowanych przez gąsienice, jednak penetrują także otoczenie torfowiska w poszukiwaniu roślin nektarodajnych, jako że torfowiska wysokie i przejściowe odznaczają się zwykle ich ubóstwem. Motyle są wybitnie heliofilne i unikają miejsc zacienionych.

5.10.4. Obszary Natura 2000

Masyw Szrenicy wraz z pozostałą częścią Karkonoszy znajduje się w obrębie „specjalnego obszaru ochrony siedlisk” sieci Natura 2000 „Karkonosze”. Obszar ten zajmuje powierzchnię 5 536,6 ha (Pawlaczyk P i inni 2004). Organizacje pozarządowe zgłosiły ponadto do uznania za „obszar specjalnej ochrony ptaków” obszar Karkonoszy wraz z Górami Izerskimi i Grzbietem Lasockim. Po ewentualnym zaakceptowaniu tego wniosku przez Unię Europejską powierzchnia obszarów naturowych wzrosłaby do 20 501,3 ha. Proponowana nazwa tego obszaru to „Ostoja Karkonoska”.

Na w/w obszarze występują następujące siedliska:

Acidofilna buczyna górska (Luzulo luzuloidis-Fagetum dryopteridetosum) 9110-2,

Dolnoreglowy bór jodłowo-świerkowy (Abieti-Piceetum typicum) 9410-3

Acidofilna górnoreglowa świerczyna sudecka (Calamagrostio villosae-Piceetum) 9410-1,

Sudeckie zarośla kosodrzewiny (Pinetum mugo sudetikum) 4070-2 – siedlisko priorytetowe,

Wysokogórskie borówczyska bażynowe (Empetro-Vaccinetum) 4060-1.



Ponadto w obrębie inwestycji mogą występować rośliny i zwierzęta zaliczane do cennych. Należą do nich:

Rośliny:

  1. Bezlist okrywowy (Buxbaumia viridis) – bezlist jest gatunkiem mszaka, który rośnie głównie na rozkładającym się drewnie bukowym i jodłowym. Jest gatunkiem cieniolubnym siedlisk świeżych i wilgotnych, m.in. kwaśnych ubogich buczyn dolnoreglowych (acidofilnej buczyny górskiej 9110-2). Jego występowanie jest notowane z Sudetów i Karpat. Prawdopodobieństwo jego występowania w obrębie inwestycji bardzo nikłe z powodu braku rozkładającego się drewna bukowego i jodłowego, chociaż w Beskidach zachodnich był notowany wyłącznie na drewnie świerkowym (Sudnik-Wójcikowskiej B., Werblan –Jakubiec H., (red.) 2004).

  2. Dzwonek karkonoski (Campanula bohemika) – roślina priorytetowa – jest gatunkiem poza leśnym, górskim, występującym od regla dolnego po piętro subalpejskie. Występowanie dzwonka jest notowane w pobliżu inwestycji. Występuje on m.in. na Hali Szrenickiej, w rejonie Łabskiego Szczytu, nad Potokiem Szrenickim. Spotykany jest głównie w zaroślach kosodrzewiny ale i na stanowiskach antropogenicznych wzdłuż szlaków turystycznych i w pobliżu schronisk. Preferuje stanowiska świeże i wilgotne z żyzną mineralno-próchniczną glebą o odczynie słabo kwaśnym (Sudnik-Wójcikowskiej B., Werblan –Jakubiec H., (red.) 2004).


Ptaki:

a) Cietrzew (Tetrao tetrix)

Strefa inwestycji: gniazdowanie pewne: zinwentaryzowano 3-5 samców (Flousek i Gramsz 1999), wg innych danych w latach 1990-1994 1 samiec i 2 samice (Gramsz 2003).

Występowanie: w kraju uważany już za gatunek bardzo nieliczny max. 2000-2500 osobników. Na Śląsku wg inwentaryzacji z lat 80. odnotowano ok. 300 osobników. W Karkonoszach ocenia się liczebność samców na 140-150.

Środowisko: w kraju występuje na rozległych zakrzaczonych luźno łąkach i torfowiskach, zrębach, haliznach i pożarzyskach, w lasach o wczesnych stadiach sukcesji, w Karkonoszach łąki i halizny poimisyjne w górskich borach świerkowych, kotły polodowcowe i subalpejskie łąki z zaroślami kosodrzewiny.

Trendy zmian liczebności: w kraju i na Śląsku gatunek szybko zmniejszający liczebność. W Karkonoszach porównanie inwentaryzacji tokujących samców z lat 60 i 90 wskazuje na stabilną populację przy nawet pewnym okresowym wzroście, którego przyczyn dopatruje się w zamieraniu świerczyn i powstawaniu poimisyjnych halizn. Wg innych autorów (Pałucki 1998) w Górach Izerskich inwentaryzacje tokujących kogutów w latach 1993-1997 wskazują na szybki spadek liczebności populacji cietrzewia ( zmniejszenie liczby tokujących kogutów w granicach 63%-69%!), co może mieć związek z ubytkiem terenów otwartych ( w wyniku sztucznych odnowień lasu jak i naturalnej sukcesji na terenach uprzednio wylesionych w wyniku klęski ekologicznej).

Status ochronny:

Ochrona gatunkowa w Polsce: gatunek objęty ochroną ścisłą, wymagający ustalenia stref ochronnych miejsc rozrodu oraz ochrony czynnej.

Polska czerwona księga zwierząt: EN gatunek silnie zagrożony wyginięciem.

Status zagrożenia w Europie: V gatunek narażony na wyginięcie.

BirdLife International: SPEC 3

Dyrektywa Ptasia: Art. 4.1, załącznik I



Konwencja Berneńska: załącznik III

Podsumowanie: obszar inwestycji objęty jest projektem czynnej ochrony cietrzewia (Pałucki 1998). Ze względu na status gatunku i stan populacji w kraju nawet niewielka liczba osobników (w latach 1990-1994 1 samiec i 2 samice Gramsz 2003, wg szacunków Flousek i Gramsz 1999 pewne 3-5 samców) występujących w obrębie planowanej inwestycji zasługuje na szczególną troskę. Paradoksalnie jednak przeprowadzenie inwestycji powiązane z wycięciem zaplanowanych fragmentów drzewostanu nie musi oznaczać pogorszenia warunków życia cietrzewia w tym rejonie, gdyż jest to jedyny gatunek kuraka, który pozytywnie reaguje na powstawanie przerw w zwartym drzewostanie (Flousek i Gramsz 1999). Podobnie badania niemieckie z rejonu Turyngen Wald (Pałucki 1998), gdzie po klęsce ekologicznej powstało ok. 20 000 ha otwartych zrębów i halizn, co w następstwie przyczyniło się w okresie 20 lat do rozwoju populacji cietrzewia z 10 sztuk do 360 osobników! zdają się wskazywać, że decydujące znaczenie w ochronie stanowisk tego gatunku ma utrzymanie biotopu we wczesnych stadiach sukcesji gatunków pionierskich (jarzębina i brzoza omszona), a nawet aktywne powstrzymywanie dalszej sukcesji lub inicjowanie powstawania luk i przerzedzeń w zwartych drzewostanach na obszarze występowania cietrzewia. O ile doszłoby do realizacji inwestycji, to wszelkie prace należałoby przeprowadzić w okresie bezpiecznym czyli po wyprowadzeniu lęgów oraz przed zimowaniem ptaków i okresem toków. Inwestor powinien także wysadzić jarzębinę (Sorbus aucuparia), brzozę omszoną (Betula pubescens) i wierzby (Salix spp.) w ilościach i w miejscach wskazanych przez służby Karkonoskiego Parku Narodowego w celu polepszenia sytuacji populacji cietrzewia na tym terenie. Do tego celu dobrze nadawać się mogą kilkuarowe fragmenty wyciętego pasa manipulacyjnego inwestycji oraz okrajek tegoż pasa na styku powierzchni wyciętej i zwartego lasu. Proponuje się utworzenie w tym miejscu swego rodzaju ekotonu z wymienionych gatunków sprzyjających populacji cietrzewia. Działania inwestycyjne w tym rejonie mogą i powinny być głęboko osadzone w strategii ochrony cietrzewia zawartej w istniejących opracowaniach (Pałucki 1998).
b) Sóweczka (Glaucidium passerinum).

Strefa inwestycji: opracowanie Flousek i Gramsz (1999) nie wykazuje występowania sóweczki w rejonie inwestycji, natomiast późniejsze doniesienia (Gramsz 2003) mówią o stwierdzeniu 1 pary na granicy rejonu inwestycji ,,w okolicach Szklarskiej Poręby”.

Występowanie: w kraju uznana za bardzo nielicznie występującego, lęgowego ptaka gór, Dolnego Śląska i północnego wschodu. 300-400 par (Tomiałojć i Stawarczyk 2003). W Karkonoszach ocenia się liczebność całej populacji na 30-35 lęgowych par (Gramsz 2003).

Środowisko: w kraju gniazduje głównie w starych wysokopiennych borach (Tomiałojć i Stawarczyk 2003), w Karkonoszach w różnowiekowych borach świerkowych z udziałem enklaw łąkowych i poręb (Flousek i Gramsz 1999).

Trendy zmian liczebności: porównanie obserwacji z Karkonoszy mogą świadczyć o ekspansji tego gatunku (Dyrcz 1973, Gramsz 2003).

Status ochronny: Ochrona gatunkowa w Polsce: gatunek objęty ochroną ścisłą wymagający ochrony czynnej.

Polska czerwona księga zwierząt: LC gatunek mniejszego ryzyka, ale wymagający szczególnej uwagi.

Status zagrożenia w Europie: S gatunek nie zagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni.

BirdLife International: SPEC -

Dyrektywa Ptasia: Art. 4.1, załącznik I

Konwencja Berneńska: załącznik II



Podsumowanie: pod warunkiem przeprowadzenia planowanych prac w okresie pozalęgowym planowana inwestycja nie powinna zagrażać 1 parze tego gatunku występującej na granicy rejonu inwestycji, jednakże wycięcie fragmentów starodrzewi może nieznacznie uszczuplić niszę lęgową sóweczki.

W związku z tym jako działania prewencyjne proponuje się wykonanie i rozwieszenie na koszt inwestora 20 sztuk budek lęgowych typu fińskiego, imitujących dziuple dzięcioła dużego (budki drążone w litych pniach) (Gromadzki red. 2004), w miejscach wskazanych przez administrację Karkonoskiego Parku Narodowego.



c) Włochatka (Aegolius funereus).

Strefa inwestycji: opracowanie Flousek i Gramsz (1999) nie stwierdza gniazdowania w rejonie inwestycji, dopiero późniejsze opracowanie Gramsz (2003) mówi o 1 odzywającym się głosem godowym samcu włochatki na granicy rejonu inwestycji .

Występowanie: w kraju liczebność szacowana 1000-2000 (Głowaciński 2001) lub znacznie mniej tj. 700 par (Tomiałojć i Stawarczyk 2003). Na Śląsku określana jako nieliczna (Dyrcz i inni 1991). W Karkonoszach ocenia się liczebność par lęgowych (Flousek i Gramsz 1999) na ok. 85.

Środowisko: w kraju występuje w starych: borach świerkowych, lasach mieszanych ze świerkiem i buczynach (Tomiałojć, Stawarczyk 2003), w Karkonoszach w różnowiekowych jak i równowiekowych borach świerkowych z pewnym udziałem enklaw łąkowych i zrębów.

Trendy zmian liczebności: w Karkonoszach liczebność populacji uznanej jako stabilną, waha się w zależności od liczebności populacji głównej ofiary włochatki (nornika burego) (Flousek i Gramsz 1999).

Status ochronny: Ochrona gatunkowa w Polsce: gatunek objęty ochroną ścisłą wymagający ochrony czynnej.

Polska czerwona księga zwierząt: LC gatunek mniejszego ryzyka, ale wymagający szczególnej uwagi.

Status zagrożenia w Europie: S gatunek nie zagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni.

BirdLife International: SPEC -

Dyrektywa Ptasia: Art. 4.1, załącznik I

Konwencja Berneńska: załącznik II



Podsumowanie: podobnie jak w przypadku poprzedniej sowy: pod warunkiem przeprowadzenia planowanych prac w okresie pozalęgowym planowana inwestycja nie powinna zagrażać 1 parze tego gatunku występującej na granicy rejonu inwestycji, jednakże wycięcie fragmentów starodrzewi (szczególnie z dziuplastymi drzewami) może nieznacznie uszczuplić niszę lęgową włochatki.

W związku z tym jako działania prewencyjne proponuje się wykonanie i rozwieszenie na koszt inwestora 20 sztuk budek lęgowych zwłaszcza w młodszych partiach drzewostanów (Gromadzki red. 2004), w miejscach wskazanych przez administrację Karkonoskiego Parku Narodowego



d) Dzięcioł czarny (Dryocopus martius).

Strefa inwestycji: gniazdowanie pewne 2-4 par.

Występowanie: w kraju nieliczny, a lokalnie średnio liczny ptak lęgowy. Na Śląsku średnio liczny. W Karkonoszach ocenia się jako gatunek powszechnie lęgowy głównie w średnich i wyższych partiach gór, aż po górną granicę lasu.

Środowisko: w kraju i w Karkonoszach występuje w borach, lasach mieszanych i w buczynach. Do odbycia lęgu potrzebuje przynajmniej kępy starodrzewu.

Trendy zmian liczebności: w kraju brak dokładnych danych, na Śląsku średnio liczny. W Karkonoszach nie obserwuje się wyraźnych zmian w liczącej 140-190 par populacji lęgowej.

Status ochronny:

Ochrona gatunkowa w Polsce: gatunek objęty ochroną ścisłą wymagający ochrony czynnej.

Status zagrożenia w Europie: S gatunek nie zagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni.

BirdLife International: SPEC 4

Dyrektywa Ptasia: Art. 4.1, załącznik I

Konwencja Berneńska: załącznik II



Podsumowanie: wycięcie fragmentów drzewostanów zawierających starodrzew może lokalnie pogorszyć sytuację tego gatunku ( poprzez eliminację drzew dogodnych do zakładania dziupli, lub już wykorzystywanych do tego celu) jednak ze względu na powszechność: występowania gatunku jak i biotopów lęgowych w Karkonoszach i poza ich obszarem, planowana inwestycja nie powinna spowodować strat w populacji dzięcioła czarnego pod warunkiem przeprowadzenia prac poza okresem lęgowym.

e) Podróżniczek (Luscinia svecica).

Strefa inwestycji: gniazdowanie pewne 1-2 par (Flousek i Gramsz), wg innego źródła w latach 1990-1994 (Gramsz) brak lęgowych ptaków w tym rejonie.

Występowanie: w kraju skrajnie nieliczny na południu i południowym zachodzie, tylko lokalnie na wschodzie i w środkowej Polsce średnio liczny. Na Śląsku skrajnie nieliczny. W Karkonoszach występowanie populacji północnoeuropejskiego podgatunku Luscinia svecica svecica ocenia się jako: rzadki gatunek lęgowy występujący od 1300 do 1470 m n.p.m.

Środowisko: w kraju występuje w dolinach większych rzek i przy zbiornikach wodnych na łozowiskach, zarastających turzycowiskach i trzcinowiskach. W Karkonoszach w płatach kosodrzewiny na subarktycznych torfowiskach i subalpejskich podmokłych łąkach powyżej 1300 m n.p.m.

Trendy zmian liczebności: w kraju niektóre szacunki mówią o 1300 - 1600 lęgowych parach, z trendem do zmniejszania liczebności populacji, na Śląsku także zmniejszanie się liczebności określane jako drastyczne. W Karkonoszach od momentu stwierdzenia w 1978 r. Liczebność tego ptaka wzrastała aż do osiągnięcia kulminacji ilościowej w 1989 r. I od tego momentu liczebność gniazdujących par oceniona jest na stałym poziomie na 25-30.

Status ochronny:

Ochrona gatunkowa w Polsce: gatunek objęty ochroną ścisłą.

Polska czerwona księga zwierząt: NT gatunek niższego ryzyka, bliski zagrożenia.

Status zagrożenia w Europie: S gatunek nie zagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni.

BirdLife International: SPEC -

Dyrektywa Ptasia: Art. 4.1, załącznik I

Konwencja Berneńska: załącznik II

Konwencja Bońska: załącznik II



Podsumowanie: ze względu na prowadzenie inwestycji głównie poniżej optimum granicy występowania tego gatunku planowane prace (które należy przeprowadzać po okresie lęgowym) nie powinny spowodować strat w populacji podróżniczka.

f) Gąsiorek (Lanius collurio)

Strefa inwestycji: gniazdowanie pewne 6-10 par (Flousek i Gramsz 1999)..

Występowanie: w kraju średnio liczny ptak lęgowy. Na Śląsku liczny ptak lęgowy. W Karkonoszach ocenia się go jako bardzo liczny gatunek lęgowy zwłaszcza w niższych położeniach do 900 m n.p.m.

Środowisko: w kraju występuje najobficiej w terenach pastwiskowych , polnych, łąkowych i torfowiskowych z zakrzaczeniami i luźno występującymi zadrzewieniami. W Karkonoszach głównie u podnóża gór w krajobrazie rolniczym, niekiedy łąki górskie , poimisyjne halizny.

Trendy zmian liczebności: w kraju około 300-400 tysięcy par, na Śląsku uważany za gatunek liczny choć lokalnie populacja ulega fluktuacjom ilościowym. W Karkonoszach bardzo liczny, populacja lęgowa szacowana na 1700 par w ostatnich 3 dekadach określana jako stabilna.

Status ochronny:

Ochrona gatunkowa w Polsce: gatunek objęty ochroną ścisłą.

Status zagrożenia w Europie: D gatunek zagrożony z racji zmniejszania się liczebności populacji.

BirdLife International: SPEC 3

Dyrektywa Ptasia: Art. 4.1, załącznik I

Konwencja Berneńska: załącznik II



Podsumowanie: gatunek związany z terenami otwartymi, zakrzaczonymi niezbyt gęsto, z tego względu wycięcie niewielkiego fragmentu drzewostanu nie powinno mieć ujemnych skutków na populację tego gatunku. Powstanie dodatkowych terenów otwartych może nawet lokalnie polepszyć bazę terenów łowieckich gąsiorka w tym rejonie.
Ssaki:

  1. Nocek Bechsteina (Myotis bechsteinii) – w górach występuje do wysokości 1410 m n.p.m. a jego występowanie w górskich rejonach polski jest częstsze w Sudetach niż Karpatach. Preferuje on głównie lasy liściaste – np. kwaśne buczyny. Jest mało wrażliwy na obecność ludzi w okresie letnim (Adamski P., Bertel R., bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.) 2004). Na terenie inwestycji jego występowanie mało prawdopodobne.

  2. Nocek duży (Myotis myotis) – jest gatunkiem związanym z lasami liściastymi m.in. kwaśnymi buczynami. Na letnie miejsca rozrodu wybiera ciche i ciepłe strychy budynków. Notowany w całej zachodniej Polsce nieco poza linię Wisły. Szkodzą mu głównie nieprzemyślana letnie remonty domów letnim (Adamski P., Bertel R., bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.) 2004). Ze względu na brak lasów liściastych w obrębie inwestycji mało prawdopodobne jest jego występowanie chociaż może zalatywać ze Szklarskiej Poręby.

  3. Nocek orzęsiony (Myotis emarginatus) – gatunek nietoperza związany głównie z lasami liściastymi (m.in. kwaśną buczyną górską, dolnoreglowy bór mieszany), ale i osiedlami ludzkimi występuje w zadrzewieniach i ogrodach przydomowych. W górach może występować do wysokości 1800m n.p.m. (Austria), w Polsce najczęściej spotykany na wysokości ok. 430 – 645 m n.p.m. (Adamski P., Bertel R., bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.) 2004). W 1924 r. odnotowany w kilku miejscach Karkonoszy przez Schlotta (letnim (Adamski P., Bertel R., bereszyński A., Kepel A., Witkowski Z. (red.) 2004). Jego występowania w obrębie inwestycji jest potencjalne.


Bezkręgowce wymienione w Standardowym Formularzu Danych dla Obszarów Specjalnej Ochrony (OSO) „Karkonosze” - wymienione w Załączniku II Dyrektywy Rady Europy 92/43/EWG
a) Euphydryas aurinia (Rottemburg, 1775) - Przeplatka aurinia; Rodzina - Nymphalidae Rusałkowate

Siedlisko:

Wilgotne łąki ze związku Molinion o dużym bogactwie gatunkowym szaty roślinnej. Preferuje tereny o strukturze mozaikowej miejsc otwartych i zakrzaczonych, skraje lasów i bagien. Występuje także na torfowiskach węglanowych. Gąsienica żyje na czarcikęsie łąkowym Succisa pratensis. Podawane są także inne rośliny (Higgins, Riley 1970), takie jak driakiew gołębia Scabiosa columbaria, babka Plantago sp. oraz przetacznik Veronica sp., jednak informacje te wymagają potwierdzenia.

b) Osmoderma eremita (Scopoli, 1763) - Pachnica dębowa; Rodzina - Scarabaeidae Poświętnikowate

Siedlisko:

Świetliste lasy liściaste i mieszane terenów nizinnych i podgórskich, a także parki, zadrzewienia przydrożne i nadbrzeżne. Wszędzie jednak możliwość występowania pachnicy warunkowana jest obecnością starych, osiągających odpowiednie rozmiary drzew, w których powstają dziuple w wyniku rozkładu drewna przez określone grzyby.

(w samym Parku prawdopodobnie nie występuje)

1   ...   17   18   19   20   21   22   23   24   ...   27


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna