[11] Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu



Pobieranie 265.37 Kb.
Strona1/5
Data10.05.2016
Rozmiar265.37 Kb.
  1   2   3   4   5
[11]

1.Przedstaw obecność programu pozytywizmu w literaturze tego okresu.

"LALKA" B. Prusa:



  • Praca jako najskuteczniejsza i najmniej krwawa droga utrzymania świadomości narodowej i odzyskania niepodległości hasłem sztandarowym polskich pozytywistów - rozwój handlu przez Wokulskiego (dążenie do wzmocnienia polskiej gospodarki).

  • Praca u podstaw - nauczanie ludzi z najniższych klas społeczeństwa:

- prezesowa - szkółki, ochronki

- Wokulski - pomaga Magdalenie i Wysockiemu



  • organicyzm

  • kwestia żydowska

  • utylitaryzm - użyteczność ludzi dla kraju, społeczeństwa

  • ziemia jako idea ojczyzny - mimo zaborów

  • praca organiczna - społeczeństwo jako jeden organizm

"NAD NIEMNEM" E. Orzeszkowej:

- utwór jest hymnem o pracy (czy też na cześć pracy)

- propaguje myśl, by walczyć o polskość, dbając o polską ziemię

- zwalcza podstawy romantyczne

A jaki efekt daje żywot z pracą? Popatrzmy na zaścianek:

-> autentyczność i szczerość uczuć,

-> sila fizyczna, zdrowie, radość życia, uroda, v zdrowie moralne,

-> aktywność życiowa,

-> satysfakcja z pracy i wolności.


„SZKICE WĘGLEM" Henryka Sienkiewicza:

- ukazują potrzebę scjentyzmu i pracy u podstaw, zresztą pracy organicznej także, bowiem układ chłop - pan urzędnik ksiądz dowodzi, że cały organizm jest chory. Niedola chłopa i konieczność pomocy tej klasie to idee obecne przede wszystkim w poezji Marii Konopnickiej.


„MENDEL GDAŃSKI" M. Konopnickiej:

- tej autorki nawołuje do tolerancji i równouprawnienia Żydów.


„MARTA" Elizy Orzeszkowej:

- ukazuje konieczność kształcenia i emancypacji kobiet

- główna bohaterka po śmierci męża zostaje zupełnie bezradna na świecie, który nie toleruje pracujących kobiet.


2.Drogi rozwoju kraju proponowane w "Przedwiośniu".

Słynne są trzy koncepcje naprawy kraju zawarte w powieści Żeromskiego, która ma przede wszystkim wymiar polityczny. Rzeczywistość młodego państwa rozczarowała wielu, ktbrzy czekali na odzyskanie niepodległości. Do grona krytyków należał także Żeromski. Oto trzy programy zaprezentowane w powieści:


-> Wizja szklanych domów. Tę idealistyczną koncepcję głosił ojciec Cezarego - stary Baryka. Opowiadał o Polsce jako o krainie dobrobytu, w której robotnicy mieszkają w estetycznych, higienicznych, ciepłych - szklanych domach. Tę szklaną arkadię zamieścił Żeromski w powieści nie bez przyczyny. Poprzez kontrast - zderzenie faktu rzeczywistego z tak idealistyczną wizją budzi rozgoryczenie. Poza tym epizod "szklanych domów" jest krylyką odwiecznych romantycznych złudzeń i wiary w fantazje piękne, lecz nierealne.
-> Koncepcja Gajowca - tzw. gajowszczyzna. Ten sposbb myślenia był dosyć rozpowszechniony w Polsce międzywojennej. Gajowiec - dawny adorator matki Cezarego, a teraz jego opiekun - wyznaje ideę "Polski złożonej z trzech połówek". Wierzy w systematyczne reformy ekonomiczne, w powolne wychodzenie z zaborczych zaszłości, w konieczność wzmocnienia pieniądza i włożenia w reformę ojczyzny ogromu pracy. Dopełnia całości tej koncepcji pogląd o sile modlitwy i opiece boskiej nad Polską. Wydaje się, że jest to koncepcja najbliższa autorowi. Wprawdzie ukazuje pisarz jej ułomności, lecz na tle innych głosów w tej sprawie jest to najbardziej konkretny program.
-> Komunistyczna koncepcja Lulka. Jest to postawa niepopularoa w międzywojennym okresie, gdyż za wzór stawiała rewolucję rosyjską i głosiła jedność klas -jako wartość wyższą niż odrębność narodowa. Wśród argumentów "za" stawia Żeromski krytyczną sytuację robotników i biedoty, stan ekonomiczny i zdrowotny tych ludzi, wizję więzieb przepełnionych "przestępcami politycznymi", czyli komunistami. Lecz natychmiast przedstawia kontrargumenty: wizję władzy w rękach klasy robotniczej jako wizję władzy w rękach ludzi, ktbrzy jej nie uniosą - chorych i ciemnych, ironicznie określa wizję rewolucji jako "raju na wzór Baku", Polskę widzijako ideał naczelny, rząd i prawojako rzetelne wartoŚci. Postać Lulka-aktywisty jest wyraźnie antypatyczna, a końcowa scena Cezarego Baryki wśród demonstrantów - obok Lulka - nie jest jednoznaczną decyzją. Baryka idzie wśród robotników - ale oddzielnie, sam. Tak jakby uznawał ich racje, lecz nie podpisywał się pod całością koncepcji.


3.Na podstawie dramatu Różewicza "Kartoteka" przedstaw strukturę współczesnego dramatu.

- bohater nazwiska jest kimś bez nazwiska i indywidualnych rysów, autor nazywa go "Bohaterem"

- dramat składa się z luźnych scen

- w miejsce realizmu wprowadza autor konwencję surrealistyczną

- akcja sprowadzona do minimum (niekiedy wogóle jej nie ma)

- brak tradycyjnego rozwiązania w odniesieniu do Bohatera jest sugestią, że każde rozwiązanie staje się możliwe - na tym polega istota tzw. DRAMATU OTWARTEGO we współczesnej dramaturgii.

- utwór opisuje wyrywkowe zdarzenia, spotkania, fragmenty wywiadów - niby luźne kartki z ankiety
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
[12]

1.Przedstaw demokratyzm myśli Modrzewskiego w oparciu o traktat polityczny "O poprawie RP".

Demokratyzm myśli Andrzeja Frycza Modrzewskiego polegał na idei zrównania wszystkich obywateli wobec prawa. Tak więc demokratyzm Modrzewskiego to równouprawnienie.

-> W ówczesnym prawie karnym wyróżniano cztery sytuacje: zabójstwo szlachcica przez plebejusza, zabójstwo szlachcica przez szlachcica, zabójstwo plebejusza przez plebejusza i zabójstwo plebejusza przez szlachcica. Sejmy z 1510 i 1532 r. zrewidowały ustawy związane z karą śmierci, ale nie w duchu równości wobec prawa. Zwiększono odpowiedzialność plebejuszy za zranienie szlachcica - mógł być ukarany śmiercią, a za zabójstwo śmierć. Szlachcic za zabicie plebejusza płacił dziesięć grzywien (mało). Ówczesne prawo karne pozwalało praktycznie zabić chłopa bez konsekwencji. Szlachcic za zabicie szlachcica szedł do więzienia na rok i sześć miesięcy oraz płacił rodzinie sto dwadzieścia grzywien.

-> był zwolennikiem zrównania obywateli wobec prawa

-> za każde zabójstwo żądał śmierci


2.Przedstaw i oceń drogę życiową Zenona Ziembiewicza, bohatera granicy Zofii Nałkowskiej.

1. Narodziny i dzieciństwo Zenona – syna Waleriana Ziembiewicza, który po utracie majątku najął się jako zarządca dóbr dziedzica Tczewskiego w Boleborzy.

2. Zenon podejmuje naukę w gimnazjum

3. Zenon zamieszkuje na stancji u pani Cecylii Kolichowskiej.

4. Poznanie Elżbiety Bieckiej.

5. Pierwsze porywy serca ku Elżbiecie.

6. Poznanie atmosfery miasta ; mieszczan i biedoty wegetującej w suterenach.

7. Wyjazd do Paryża na studia.

8. Poznanie syna pani Kolichowskiej - Karola Wąbrowskiego.

9. Przeżycie pierwszej miłości do Adeli.

10. Adela umiera na gruźlicę

11. Przyjazd Zenona do Boleborzy na rok przed końcem studiów.

12. Zenon dostrzega degenerację i zaściankowość rodzinnego domu, który budzi w nim odrazę.

13. Poznanie kilkunastoletniej Justyny, córki Bogutowej.

14. Początek romansu z Justyną.

15. Poszukiwanie środków na dalsze studia i zetknięcie się z panem Czechlińskim – lokalną szarą eminencją, redaktorem "Niwy".

16. Zenon zaczyna współpracować z "Niwą".

17. Przeniesienie się Zenona z Boleborzy do miasta i zamieszkanie w hotelu.

18. Spotkanie z Elżbietą Biecką i ożywianie dawnych sentymentów.

19. Choroba i śmierć Bogutowej.

20. Samotność i biedota Justyny.

21. Justyna spotyka Zenona przypadkowo na ulicy - odnowienie romansu.

22. Ciąża Justyny.

23. Elżbieta dowiaduje się o ciąży.

24. Plany małżeńskie Zenona i Elżbiety.

25. Starania Elżbiety o rozwiązanie całej sytuacji.

26. Elżbieta nie wytrzymuje i ucieka do Warszawy - do matki.

27. Smutek Zenona i delikatne zwodzenie Justyny (sugerowanie aborcji).

28. Powodzenie i sukcesy zawodowe.

29. Zenon zostaje redaktorem naczelnym "Niwy".

30. Zenon rozszerza swe wpływy w mieście.

31. Polepszenie znajomości z Czechlińskim.

32. Wyjazd Zenona do Warszawy i spotkanie z Elżbietą.

33. Ślub.

34. Narodziny synka - Walerianem.

35. Zenon zostaje prezydentem miasta, robi olśniewającą karierę.

36. Powrót do miasta Karola Wąbrowskiego okaleczonego gruźlicą.

37. Dom pani Kolichowskiej stał się miejscem spotkań rodzinnych i przyjacielskich.

38. Po usunięciu ciąży Justyna popadła w pogłębiającą się udrękę psychiczną.

39. Udręka samotności spotęgowana śmiercią Joasi Gołąbskiej i jej dzieci na gruźlicę.

40. Justyna zamieszkuje u Niestrzępów, życie bez celu.

41. Odwiedzanie Zenona.

42. Bezustanna pomoc jego i Elżbiety.

43. Obawy Zenona o swoją pozycję spowodowane nie tylko "grzechem młodości", ale też plajtą huty Hettnera.

44. Współodpowiedzialność Zenona za śmierć robotników.

45. Próba samobójstwa Justyny.

46. Justyna oblewa Zenona żrącym kwasem

47. Zenon traci wzrok i mowę

48. Samobójstwo Zenona.

49. Wyjazd Elżbiety za granicę.


Zenon - człowiek inteligentny, zdolny do krytycznej oceny sytuacji, już jako uczeń zdał sobie sprawę z gry pozorów w rodzinnym domu. Jako korespondent, a potem naczelny redaktor "Niwy", weszcie jako prezydent miasta - jest człowiekiem, który dla osiągnięcia życiowej kariery idzie na kompromisy moralne. Chcąc zyskać uznanie i aprobatę swych mocodawców "przekracza granicę, za którą nie wolno przejść, za którą przestaje się być sobą".

Nałkowska sugeruje, że klęskę Ziembiewicza ma źródło w determinacji biologicznej - ale tylko częściowo, bo czlowiek jako istota wolna ma prawo wyboru wartości.


-> Granica społeczna jest to podział istniejący między ludźmi należącymi do różnych warstw społecznych. Granice występujące pomiędzy poszczególnymi warstwami są wyraźne, niemożliwe do przekroczenia, każda próba ich pokonania może skończyć się katastrofą. Symbole tego podziału są łatwe do wskazania: kamienica Kolichowskiej, w której sufity i podłogi poszczególnych pięter oddzielają bogatych od biednych; próg gabinetu Zenona jako prezydenta miasta.

-> Granica moralna jest to granica, po przekroczeniu której doprowadza się do nieszczęścia drugiej osoby. Tę granicę przekroczył Zenon, podejmując romans z Justyną i nie zrywając go mimo zaangażowania się w związek z Elżbietą. Postępował niezgodnie z zasadami moralnymi i w konsekwencji skrzywdził dwie osoby: Elżbietę i Justynę.

-> Granica odporności psychicznej człowieka. Przekroczenie tej granicy, to niejako przekroczenie punktu krytycznego, to moment, w którym człowiek przestaje być sobą. Granicę tę przekracza Zenon pozwalając na ingerencję w swoje artykuły, czy też romansując z Justyną. Tę granicę przekracza także Justyna, która po usunięciu ciąży popadła w obłęd.

-> Granica psychiczna. Nałkowska stawia pytanie o możliwość poznania siebie przez każdego z nas. -Granica filozoficzna. Każdy człowiek ma ograniczone możliwości poznania świata, często bowiem rzeczywistość przekracza jego możliwości rozumienia, pojmowania, pokonywania przeciwności losu.




3.Wskaż cechy stylu barokowego, analizując budowę danego wiersza J.A. Morsztyna

Koncept - pomysł na nowe zaskakujące ujęcie tematu (porównanie trupa i zakochnego)

Anafora - wielokrotne powtórzenie tego samego zwrotu, wyrazu na początku kolejnych wersów

Padaroks - zaskakujące sformułowanie, pozornir niemożliwe, bez sensu, a jednak odsłaniające prawdę (podobieństwo stanu miłości i śmierci).

Oksymoron - wyjątkowy paradoks i kontrast, zestawienie cech, które się eliminują, wykluczają (gorący lód, żywy trup).

Zaskakująca pointa - ma końcu błyskotliwe, zasakujące stwierdzenie

Paralelizm składniowy - powtarznie tych samych struktur składniowych

Porównanie

Hiperbola - celowe wyolbrzymienie cechy lub uczucia, przesada ("umieram z miłości").

Stopniowanie i gradacja

Kontrast - zestawienie przeciwieństw (miłość - śmierć)
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
[13]

1.Jakie wady społeczeństwa polskiego krytykuje M. Rej w utworze pt. "Krótka rozprawa..."

Głównymi przeciwnikami w tej rozprawie są Pan i Pleban, przy czym pierwszy szuka początkowo sprzymierzeńca w osobie Wójta.



Pan występuje ostro:

  • przeciwko zaniedbywaniu przez kler swoich obowiązków (niestaranne odprawianie obrzędów; zastępowanie systematycznego nauczania moralnego - łajaniem,)

  • wytyka duchowieństwu nieuctwo,

  • oburza się na pasożytniczy tryb życia,

  • wskazuje na chciwość w ściąganiu ofiar i opłat, szczególnie wyśmiewa odpusty.

Wyraźnie autor przyłącza się do tych zarzutów (jako zwolennik reformacji), ale "Krótka rozprawa" nie jest "agitką" polityczną. To utwór o aspiracjach artystycznych, dąży do ogarnięcia całego obrazu, dbając o równomierne rozłożenie akcentów: dopuszcza więc do głosu Plebana, który z kolei krytykuje:

  • prywatę i ograniczenie umysłowe posłów ("Każdy na swe skrzydło goni;/ Pewnie Pospolitej Rzeczy/ Żadny tam nie ma na pieczy.")

  • przekupstwo urzędników, szczególnie sądownictwa.

Jednoczy się też z Wójtem w narzekaniach na - wysokie świadczenia na rzecz toczonych wojen.

Wszystkie wspomniane przez oponentów nadużycia przede wszystkim dają się we znaki chłopom i dlatego pisarz wkłada w usta Wójta skargi równo na ucisk:



  • kościoła:

  • skrupulatne wyliczanie dziesięciny,

  • zakłamanie duchowieństwa, które zbierając bogate datki powołuje się na obowiązek wobec Boga (ironia w komentarzu: "Acz nie wiem, wie-li Bóg o tym,/ Aż to zrozumiemy potym:/ To wiem, iż żyta nie jada,/ Bo w stodole nierad siada.")

  • szlachty:

  • narzucanie obowiązku dodatkowych prac poza tradycyjnymi dniami pańszczyzny (tzw. "tłoki")

  • i obydwu stanów :

  • wystawne życie (kosztowne potrawy i trunki "Nie zawżdy [zawsze] wiedzą, co jedzą"; wyszukane stroje),

  • namiętne myślistwo niszczące zbiory,

zadłużanie się, czego efektem jest utrata włości ("A prędko ta pycha minie,/ Gdy razem bram [listwa u szaty] z wioską zginie.")


2.Na podstawie "Kartoteki" Różewicza omów problematykę moralną współczesnego dramatu.

- główną postacią jest Bohater, były partyzant, którego osobowość została zdeterminowana przez II wojnę światową, jego biografię ilustrują nie powiązane ze sobą sceny, utrzymane w konwencji surrealistycznej, w poetyce snu - Bohater leży w łóżku, jego pokój w sposób umowny staje się ulicą, kawiarnią, salą egzaminacyjną

- Bohater jest osobą jedną z tłumu, kimś bez twarzy, bez imienia (nosi wiele imion), bez wieku (ma 7, 38, 40 lat), bez zawodu (dyrektor instytutu, kierownik operetki), jest nikim i jest każdym (EVERYMAN)

- wpływ wojny spowodował jego wewnętrzną pustkę, rodzaj moralnego paraliżu ("jestem uwalany w błocie i we krwi"), utracił wiarę w wyznawane dotąd poglądy i wartości etyczne -> w ich miejsce pojawiły się banalne stereotypy i frazesy, język przestał być instrumentem autentycznego porozumienia z bliźnimi - tę świadomość ma Bohater, stąd jego prośba obrony włąsnej indywidualności przez autoironię i autoszyderstwo.




3.Omów sposoby kreowania rzeczywistości w poezji B.Leśmiana na przykładzie danego wiersza.

  • debiut "Sad rozstajny" w 1912r.

  • rozpuszczenie wyobraźni

  • fantastyka

  • granica dwóch światów

  • wymyślony świat jest ciekawszy niż normalny

  • opisuje to co krótkie, chwilowe, niedostępne człowiekowi w świecie zmieniającej się rzeczywistości

  • posługuje się symbolem

  • w wierszach używa dużo neologizmów, wprowadza oksymorony

  • intuicjonizm w poznawaniu świata - wpływ Bergsona

  • odwołuje się często do literatury ludowej


"Dusiołek"

Wiersz w kompozycji i stylu przypomina balladę. Narrator wykreowany został na ludowego gawędziarza, opowiadającego gromadzie słuchaczy historię Bajdały. Używa języka stylizowanego na gwarę. Tematem wiersza jest pretensja do Boga o to, że na świecie przez niego stworzonym istnieje nie tylko dobro, ale i zło, na które człowiek jest nieustannie narażony i z którym musi samotnie walczyć.


"Dziewczyna"

Dzieje dwunastu braci, którzy usłyszeli głos dziewczyny za murem. Wierząc w jej istnieje, o czym świadczył rozlegający się płacz, pokochali ją i starali się ją uwolnić waląc młotami w mur. Wszyscy zmarli. Po nich pracę przejęły ich cienie a następnie same młoty. Po rozwaleniu muru okazało się, że nikogo tam nie było.

Wiersz ma formę ballady. Nawiązuje do ludowych podań, baśni. Przeznaczeniem człowieka jest śmierć ponieważ jest on słamy i kruchy.
"Trupięgi"

Wiersz ten pokazuje problematykę nędzy i ubóstwa, znikomości ludzkiej egzystencji. Symbolem tych cech życia ludzkiego są trupięgi - buty z łyka, w które ubiera się do trumny nędzarzy. Poeta ma świadomość nędzy życia ludzkiego i wie, że on także takiego losu nie uniknie, chociaż wolałby tworzyć poezję pogodną, radosną, zajmującą się tematami odległymi od ponurej codzienności. Utożsamia się z biedakiem, jego losem i nieszczęściami. Solidarność wobec ludzi wywołuje bunt przeciw Stwórcy Świata. Bóg odpowiedzialny jest za zło dotyczące ludzi, a zarazem bezradności człowieka, którego gniew i bunt jest całkowicie bezsilny, niczego nie może zmienić.


"Urszula Kochanowska"

Wiersz ten nawiązuje do trenów J. Kochanowskiego a także do jego humanizmu, czyli do przekonania, że człowiek jest centrum świata, jest najwyższą wartością. Podmiotem lirycznym wiersza jest córka Kochanowskiego, która opowiada o swoim przybyciu do Nieba. Bóg stwarza dla niej raj. Jest to dom w Czarnolesie. Bóg odchodząc stwierdza, że jej rodzice niedługo nadejdą. Urszula czeka na rodziców nie na Boga. Stąd jego nadejście wywołuje rozczarowanie i żal. Szczęście dla człowieka jest równoznaczne z miłością i czułością. Bóg mimo swej doskonałości nie może zastąpić jej rodziców.


"W malinowym chruśniaku"

Wiersz rozpoczynający cykl erotyków pod takim samym tytułem. Podmiot liryczny opisuje spotkanie z dziewczyną, wspólne zbieranie malin, które stało się formą miłosnego zbliżenia, a maliny podawane chłopcu - pieszczotą. Z sytuacją erotyczną współgra stan przyrody, opis elementów otaczającej kochanków natury.

"Bąk złośnik huczał basem, jakby straszył kwiaty,

Rdzawe guzy na słońcu wygrzewał liść chory,

Złachmaniałych pajęczyn skurczyły się wisiory

I szedł tyłem na grzbiecie jakiś żuk kosmaty."

Opis ten silnie działa na zmysły, podkreśla takie cechy przyrody, które są przez nie odbierane: przyjemny, basowy dźwięk wydawany przez bąka, miły w dotyku kosmaty żuk, skrzące się w słońcu pajęczyny, gorąco i duchota upalnego dnia, słodki zapach owoców. Wszystko to pobudza wzrok, słuch i dotyk. Podkreślona zostaje także atmosfera intymności, zbliżenia, ponieważ wskazane elementy natury można zobaczyć tylko z bliska (owady, pajęczyny, guzy na liściu). Para kochanków ukryta jest przed światem i ludzkimi oczyma w gąszczu malinowych krzewów, który stwarza warunki dla przeżycia intymnych wrażeń. Poeta bardzo subtelnie buduje nastrój erotycznych przeżyć.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
[14]

1.Udowodnij, że poezja Potockiego jest wyrazem troski o naprawę RP.

Transakcja wojny chocinskiej:

-> Za treść tego utworu autor przyjął wojnę ze szczególnym uwzględnieniem jednej bitwy pod Chocimiem. -> Potocki powraca do konkretnych wydarzeń. Jest to upoetyzowana kronika tej wojny. Została napisana na podstawie jednego z pamiętników jednego z dowódców. Jest to poemat rycerski. Charakterystycznym elementem takiego eposu jest inwokacja.

-> W niej autor zwraca się do Boga. Są tam porównania homeryckie. Jest tam zawarta prośba o błogosławieństwo dla dzieła, które właśnie tworzy autor.

-> Autor charakteryzuje przodków broniących ojczyzny i przez to wskazuje jak powinni zachowywać się współcześni. Polacy biorący udział w tej bitwie stali w obronie wolności szlacheckich, wiary, własnego domu, dobytku, własnej czci, w obronie ojczyzny i jej wolności.

-> W dalszej części tego utworu jest ocena wrogów. Autor mówi, że nie są oni dobrzy w walce. Uważa ich za ludzi złych.

-> Służy to pokazaniu waleczności Polaków. Polska miała być podmurzem chrześcijaństwa i nie dopuścić heretyckiej zarazy, żeby rozpowszechniła się wśród ludzi. Utwór ten miał pokazywać duszę rycerską Polaków.

-> Według Potockiego o doskonałości żołnierzy świadczyło ich męstwo i religijność.

-> Charakteryzując przodków zwraca uwagę na ich waleczność, dumę i dbałość o honor. Zasługi są obserwowane przez Boga i wynagradzane przez niego. Bóg pomaga zwyciężać. Pociechą dla żołnierzy jest to, że walczą w jego imię.

-> W utworze jest alegoria, gdzie biały orzeł płacze nad mogiłą ojczyzny wspominając wspaniałą przeszłość.

"Polska nierządem stoi".

W utworze tym autor krytykuje polskie prawa, które jest niesprawiedliwe i chaotyczne. Poeta twierdzi, że Polska przeżywa swój najgorszy kryzys polityczny i gospodarczy w swej historii. "Wracam znowu, skądem, żeby tak srogim z Polską nie ginął nierządem". Chociaż są wciąż nowe prawa i konstytucje jednak nie poprawiają one sytuacji. "Co rok to nowe prawa i konstytucje". Poeta jest również przeciw uciskowi biednej szlachty i chłopstwa. "Szlachta tylko uboga i biedni ziemianie".

Treść utworu jest dość obszerna, zawierająca inwersję "Nierządem Polska stoi"

"Pospolite ruszenie".

W utworze przedstawiony jest satyryczny obraz polskiego obozu wojskowego. Podczas ataku Kozaków, rotmistrz wydał doboszowi rozkaz obudzenia szlachty. Jednak to nie chce wstać, bowiem twierdzi, że nie będzie się równać z chłopstwem. "Że braciej szlachty rozkazuje z chłopami na straży". Szlachta twierdzi również, że wiele nocy nie spała i jest bardzo zmęczona. Oskarża rotmistrza o złamanie szlacheckiej wolności, wedle której nie podlegali rozkazom wojskowym. Grożą rotmistrzowi, że będzie odpowiadał na sejmiku w Proszwicach.



"Kto mocniejszy, ten lepszy".

Potocki w utworze tym poruszył tematy związane z tolerancyjnością religijną. Uważa on, że każdy ma prawo do wyznawania jakich chce religii. Autor potępia wszelkie represje stosowane przeciwko innowiercom, a przede wszystkim arianom. "Temu nieborakowi nie chciał Bóg dać, to mu wioskę wziąć, tego wygnać na tułactwo z domu?" Twierdzi on również, że wielu katolików jest niepraktykujących, co uważa za większe przewinienie niż być arianem. "Każdy wierzy w Kościół, chyba że nie czyni. To nie taki gorzej niźli arian przewini".



"Zbytki polskie".

Autor w tym wierszu wylicza myśli szlachty, która marzy o bogactwach, wygodzie, klejnotach, strojach, zabawach, rozrywkach. Dbają oni tylko o swoje interesy, nie troszcząc się o losy ojczyzny, która potrzebuje pieniędzy na obronę i wojsko. "Choć się co rok w granicach swych ojczyzna zwęża, choć ma bory umierają żołnierze niepłatna".



  1   2   3   4   5


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna