2. Stan wiedzy



Pobieranie 138.51 Kb.
Data05.05.2016
Rozmiar138.51 Kb.




Stan wiedzy



2. Stan wiedzy


W przeszłości – od momentu powstania powierzchni doświadczalnych z obcymi gatunkami w Eberswalde do dnia dzisiejszego - problematyką tą zajmowało się wielu naukowców i praktyków leśnictwa. Historia jakże ofiarnej pracy tych ludzi lasu starczyłaby z pewnością na wypęłnienie kilku setek stron zajmującej chociażby tylko z historycznego punktu widzenia publikacji. Chciałbym się tu skoncentrować jednak na tych najbardziej ważkich momentach i faktach, które wybitnie przyczyniły się do powstania dzisiejszego stanu wiedzy w okół gatunków obcych, a w szczególności żywotnika olbrzymiego w Eberswalde.

2.1 Zarys historii badań nad gatunkami obcego pochodzenia w Eberswalde


Gatunki drzew obcego pochodzenia w Eberswalde mają już długą i bogatą historię. Wszystko zaczęło się właściwie od inicjatywy angielskiego handlarza nasionami Johna Richmonda Bootha (Booth 1903, Ansorge 1920), który – po przesłaniu mu ze Szkocji przez jego ojca Jamesa Bootha sadzonek daglezji w 1831 r. – po raz pierwszy na terenie Niemiec wprowadził do swych szkółek w Klein Flottbek koło Hamburga ten gatunek. Booth do tego stopnia zachwycił się tym nieznanym jeszcze w Europie gatunkiem, że stał się głównym orędownikiem sadzenia daglezji w Niemczech. Osobista przyjaźń Johna Corneliusa Bootha, syna Johna Richmonda Bootha, z Otto von Bismarckiem, ówczesnym kanclerzem Prus a od 1871 r. także i Niemiec, sprawiła, że również sam Bismarck zainteresował się daglezją (Möhring 1949). Liczne daglezje w jego ówczesnych posiadłościach (na przykład w Warcinie na Pomorzu) są jeszcze dzisiaj wymownym tego świadectwem. Pod wpływem kanclerza minister rolnictwa i leśnictwa, Lucius von Ballhausen, zlecił 15 czerwca 1880 r. dyrektorowi Akademii Leśnej w Eberswalde, uczniowi i następcy Pfeila (PANKA 2004, MILNIK&PANKA 2009), Bernhardowi Danckelmannowi, pełniącemu wtedy również funkcję dyrektora utworzonej 12 kwietnia 1871 r. z jego inicjatywy Głównej Leśnej Stacji Badawczej w Prusach (obecnie Landeskompetenzzentrum Forst Eberswalde), by w prowadzonych badaniach uwzględniono także gatunki drzew obcego pochodzenia. Danckelmann opracował w związku z tym szczegółowy plan badań, który 10 sierpnia 1881 r. został zatwierdzony przez Związek Leśnych Stacji Doświadczalnych Niemiec. Początkowo sam Danckelmann kierował realizacją tego szeroko zakrojonego przedsięwzięcia, wprowadzając głównie północnoamerykańskie gatunki drzew. Dużą pomoc dla Danckelmanna stanowiła osobista znajomość z wieloma nadleśniczymi, byłymi jego studentami w Eberswalde rozsianymi po całym terytorium Prus. Jędną z takich postaci był nadleśniczy Walter Boden, pełniący w latach 1879-1883 funkcję nadleśniczego w Zielonce (Grünheide) pod Poznaniem, który to z polecenia ówczesnego inspektora lasów rejencji poznańskiej Ofm. J. Mortzfeldta (MILNIK 2004) od wiosny 1880 r. (BODEN 1923) zakładał pierwsze w Zielonce powierzchnie z gatunkami drzew obcego pochodzenia. Po nagłej śmierci swej młodej żony, Boden wraz czwórką dzieci, korzystając z poparcia Danckelmanna przenosi się w listopadzie 1883 r. do sąsiadującego z Eberswalde nadleśnictwa uczelnianego Freienwalde. Jak czas pokaże, podczas swojej dłgoletniej, bo trwającej aż do 1920 r. działalności W. Boden (MILNIK 2004) uczyni wraz z A. Schwappachem z Freienwalde sławne daleko poza granicami kraju z licznych powierzchni doświadczalnych z obcymi gatunkami drzew nadleśnictwo. Adam Schwappach już jako 35 letni młody człowiek, pojawił się w Eberswalde w 1886 roku (DITTMAR 2001). Przed tem, od 1.4.1881 nauczał on w Akademii Leśnej w Gießen (Hesja) jako drugi po Tuisko von Loreyu, profesor od przedmiotów leśnych (WUDOWENZ 2001). Zwerbowany przez Danckelmanna, przeniósł się do Eberswalde, gdzie natychmiast przejął kierownictwo nad badaniami obcych gatunków drzew. W ten sposób rozpoczęła się w Eberswalde trwająca ponad 35, lat jakże owocna działalność tego znanego dobrze również w Polsce leśnika niemieckiego, który wraz z nadleśniczym W. Bodenem właśnie w Freienwalde (od 1.1.2012 r. nadleśnictwo Chorin) przyczynił się do powstania gęstej sieci stałych powierzchni doświadczalnych.

Tab.2.11: Lista iglastych gatunków drzew obcego pochodzenia objętych obecnie obserwacją na powierzchniach badawczych instytutu w Eberswalde

Ordinal number

Tree species

Origin

Latin name

English name

1.

Abies amabilis (Dougl.) Forbes

Red Fir

western part of North America

2.

Abies concolor (Gordon et Glend.) Lindl. ex Hildebr.

Colorado Fir

3.

Abies concolor var. lowiana (Gordon) Lemmon

White Fir

4.

Abies grandis (Douglas ex D.Don) Lindl.

Grand Fir

western part of North America

5.

Abies homolepis Siebold et Zucc.

Nikko Fir

Japan, Hondo Island

6.

Abies nordmaniana (Steven) Spach

Caucasian Fir

Western Caucasus

7.

Abies procera Rehder

Noble Fir

North America, Pacific Coast

8.

Abies veitchii Lindl.

Veitch Fir

Japan, Hondo Island

9.

Chamaecyparis lawsoniana (A. Murray) Parl.

Lawson Cypress

western part of North America

10.

Chamaecyparis pisifera (Siebold et Zucc.) Endl.

Sawara Cypress

Japan, Hondo Island

11.

Larix kaempferi (Lamb.) Carrière

Japanese larch

12.

Picea sitchensis (Bong.) Carrière

Sitka Spruce

western part of North America

13.

Pinus banksiana Lamb.

Jack Pine

northern part of North America

14.

Pinus nigra J.F.Arnold

Austrian Pine

Balkans, Little Asia

15.

Pinus ponderosa Douglas ex Lawson et C. Lawson

Ponderosa Pine

middle and western part of North America

16.

Pinus rigida Mill.

Northern Pitch Pine

eastern part of North America

17.

Pinus strobus L.

White Pine

18.

Pseudotsuga menziesii (Mirb.) Franco

Douglas Fir

western part of North America

19.

Thuja plicata Donn ex D.Don

Western Red Cedar

20.

Tsuga heterophylla (Raf.) Sarg.

Western Hemlock

Z grubsza można wyróżnić trzy okresy prac nad egzotycznymi gatunkami w Eberswalde. Pierwszy to lata 1872–1921, gdy za czasów Danckelmanna i Schwappacha zakładano liczne doświadczenia, które miały na celu określenie, obok ważniejszych aspektów hodowlanych, głównie możliwości produkcyjne introdukowanych gatunków drzew (Danckelmann 1884, Schwappach 1901, 1911 DITTMAR 2001a) w różnych warunkach siedliskowo-klimatycznych. W tym okresie, w roku 1910 założono z inicjatywy Schwappacha w Eberswalde również pierwsze ważniejsze doświadczenie proweniencyjne z daglezją Chorin 90, gdzie oprócz pochodzeń daglezji zielonej (v. viridis) obserwuje się wzrost i rozwój także różnych pochodzeń odmian glauca i caesia.



Kiedy w 1927 r. badaniami zaczął kierować profesor Eilhard Wiedemann, rozpoczął się drugi ich okres, trwający do końca II wojny światowej. W okresie tym Wiedemann skoncentrował się przede wszystkim na daglezji (DITTMAR 2001b), zakładając między innymi w 1930 r. znane w literaturze przedmiotu doświadczenie proweniencyjne Freienwalde 171. Jedną z ważniejszych zalet Wiedemanna była jego umiejętność kierowania i motywowania jego współpracowników (DITTMAR 2001b). Z jego polecenia w 1928 r. przeprowadzono w latach 1928 – 1932 na terenie Prus (od Renu do Niemna) pomiary na ponad 480 powierzchniach z gatunkami drzew obcego pochodzenia (PENSCHUCK 1935). Prace pomiarowe przeprowadzono wg ścisłych wytycznych (WIEDEMANN 1928) przy pomocy pracujących w różnych regionach kraju leśników (Berkenheier, Better, Dauster, Denke, Erteld, Gatzen, Grünewald, Kanzow, Meher, Wohlfahrt) (PENSCHUCK 1935). Korzystając z tych oraz wcześniejszych pomiarów PENSCHUCK (1935) dokonał pierwszej zbiorczej analizy 54 powierzchni z żywotnikiem olbrzymim (Thuja plicata D. Don) zlokalizowanych głównie na obszarze dzisiejszych Warmii i Mazur oraz Brandenburgii, Badenii-Wittenbergii i Rheinland. Wiek najstarszych powierzchni badanych przez Penschucka nie przekraczał 50 lat.
Tab.2.12: Lista liściastych gatunków drzew obcego pochodzenia objętych obecnie obserwacją na powierzchniach badawczych w Eberswalde

Ordinal number

Tree species

Origin

Latin name

English name

1.

Populus trichocarpa Torr. et A.Gray ex Hook. × P. maximowiczii Henry ("androscoggin")

Western Balsam Poplar × Doronoki

western part of North America

2.

Betula alleghaniensis Britton

Yellow Birch

eastern part of North America

3.

Carya cordiformis (Wangenh.) K.Koch

Bitternut

North America

4.

Carya glabra (Mill.) Sweet

Sweet Pignut

eastern part of North America

5.

Carya ovata (Mill.) K.Koch

Shagbark Hickory

6.

Carya tomentosa (Poir.) Nutt.

Mockernut Hickory

7.

Quercus rubra L.

Red Oak

8.

Robinia pseudoacacia L.

Black Locust

9.

Juglans nigra L.

Black Walnut

10.

Prunus serotina Ehrh.

Rum Cherry – Willd Cherry

11.

Fraxinus americana L.

White Ash

12.

Betula lenta L.

Cherry Birch

north-eastern part of North America

Po wojnie rozpoczął się trzeci okres badań, ściśle związany z kolejnym wybitnym przedstawicielem Eberswalde z zakresu produkcyjności lasu, profesorem Wernerem Erteldem. Jako jeszcze przedwojenny asystent Wiedemanna, podjął on i zintensyfikował zapoczątkowane przez swoich poprzedników prace badawcze nad gatunkami obcego pochodzenia. Jemu właśnie zawdzięczamy to, że założone przez Danckelmanna i Schwappacha doświadczenia z obcymi gatunkami drzew doczekały się nader wnikliwego opracowania, w postaci pracy doktorskiej Guntera Lembcke (1959). Profesorowi Erteldowi zawdzięczamy również to, że zainicjowane przez Wiedemanna w 1930 r. daglezjowe doświadczenie proweniencjne Freienwalde 171 nie zginęło w natłoku powojennych wydarzeń i włączone zostało do standardowego programu pomiarowego stałych powierzchni badawczych w Eberswalde (PANKA 2012). Również dzięki profesorowi Erteldowi ale także i dzięki osobistemu zaangażowaniu jego asystentów takich jak Dittmar, Knapp i Lembcke zawdzięczamy, że koordynowane przez profesora Schobera z Getyngi wielkie międzynarodowe proweniencyjne doświadczenie daglezjowe (Schober i in. 1983, 1984), zapoczątkowane w 1958 r., a obejmujące 26 proweniencji daglezji zielonej, doczekało się właśnie w Eberswalde realizacji najszerszej, bo obejmującej aż sześć lokalizacji. W tym też okresie, w latach 1960-1990 założono wreszcie dalsze rodzaje doświadczeń z żywotnikiem olbrzymim. Były to przede wszystkim doświadczenia trzebieżowe (Freienwalde 208, Freienwalde 210, Gadow 87), składające się zwykle z kilku wariantów pielęgnacyjnych oraz powierzchnie zajmujące się problematyką wprowadzania gatunków obcych w formie podsadzeń gospodarczych (Breitefenn 196, Chorin 96, Freienwalde 171, Freienwalde 200). Zestawione w tabelach 2.11 i 2.12 dane przedstawiają wszystkie zachowane do dzisiaj gatunki obcego pochodzenia, które aktualnie podlegają badaniom w Eberswalde: razem 32 gatunki drzew obcego pochodzenia, z czego 26 to gatunki północnoamerykańskie, cztery ze wschodniej Azji oraz po jednym z Kaukazu i z Bałkanów. Włączenie danej powierzchni do standardowego programu pomiarowego stałych powierzchni badawczych instytutu w Eberswalde wiązało się zwykle z pomiarem granic danej powierzchni, ich trwałym oznakowaniem, numeracją drzew oraz periodycznym, w założeniu co 5 do 10 lat powtarzającymi się ich pomiarami drzew wg. wytycznych określonych przez WIEDEMANNA (1930) i ERTELDA (1958). Znaczna część tych doświadczeń zlokalizowana jest również na terenie dzisiejszej Polski. Ich dokumentację przekazano pod koniec lat 50-tych XIX w. polskim naukowcom (Trampler 1958, Erteld 1958b).



2.2 Najważniejsi przedstawiciele Eberswalde w doświadczalnictwie obcych gatunków drzew


W okresie od powstania w 1871 r. Leśnej Stacji Doświadczalnej pracowało w Eberswalde wiele pokoleń badaczy zajmujących się również gatunkami obcymi. Znawcy literatury przedmiotu znają z pewnością wielu z nich. W niniejszym opracowaniu warto byłoby przedstawić przynajmniej te najważniejsze sylwetki leśników operujących w przeciągu ostatnich 140 lat z Eberswalde.

2.2.1 Walter Boden




* 5.07.1847 w Egeln/Saksonia

+ 3.08.1930 w Freienwalde

1858 Gimnazjum w Quedlinburgu;

1862-1866 Gimnazjum w Berlinie – Friedrich-Werdersches Gymnasium, matura;

1866-1867 Praktyka zawodowa w lasach nadleśnictwa Dippmansdorf k. Belzig;

1867-1869 Studia leśne w Akademii Leśnej w Eberswalde/Wyższej Szkole Leśnej w Eberswalde, egzamin referendariacki;

1869-1871 Ochotnicza służba w wojsku – Garde-Füselier-Regiment Berlin. Udział w wojnie francusko-niemieckiej;

1871-1873 Okres podróży zawodowej (nadleśnictwa Schleusingen, Śmierdnica [Mühlenbeck] k. Szczecina, Grünewalde, Dippmannsdorf, Klötze);

1873 Egzamin państwowy;

1874 Zawarcie związku małżeńskiego z Auguste Emilie Clara Schjerning z Eberswalde;

1874-1877 Leśniczy w Seibertshausen (Hesja);

1877-1879 Praca w leśnym biurze taksacyjnym w Kassel;

1879 Nominacja na nadleśniczego;

1879-1883 Nadleśniczy w Zielonce [Grünheide] k. Poznania. Z polecenia inspektora lasów Mortzfeldta zakłada w Zielonce swoje pierwsze drzewostany z gatunkami drzew obcego pochodzenia;

1883 Śmierć żony;

1883-1920 Nadleśniczy w Freienwalde. Z polecenia Danckelmanna i Schwappacha zakłada ponad 200 drzewostanów z obcymi gatunkami w podległym mu nadleśnictwie i przeprowadza ich pierwsze pomiary i opisy taksacyjne;

1885 Zawarcie związku małżeńskiego z Agnes Charlotte Fischer, z d. Schjerning (siostra jego pierwszej żony);

1891 Nominacja na forstmajstera;

1921 Inwentaryzcja (już jako emerytowany leśnik) wszystkich godnych uwagi drzewostanów obcych gatunków drzew w nadleśnictwie Freienwalde. Trwałe oznaczenie tych drzewostanów przy pomocy specjalnie do tego celu odlanych z betonu słupków z wytłoczoną kolejną numeracją.


Ważniejsze publikacje:

1921: Verzeichnis der Bestandes-Versuchsflächen mit ausländischen Holzarten in der Oberförsterei Freienwalde. Rkp. Archiwum Kompetenzzentrum für Forst w Eberswalde.

1923: Die Anbauversuche mit ausländischen Holzarten im akademischen Lehrrevier Freienwalde a. O. in den Jahren 1883/1921. Zeitschrift für Forst und Jagdwesen 55: 74-90.

1924: Anbauversuche mit ausländischen Holzarten im akademischen Lehrrevier Freienwalde a. O. 1883-1921. Mitteilungen Deutschen Dendrologischen Gesellschaft 34: 32-54.


2.2.2 Bernhard Danckelmann




* 5.04.1831 w nadl. Obermeier k. Arnsberg (Westfalia)

+ 19.01.1901 w Eberswalde

Jako pierworodny syn nadleśniczego Bernharda Danckelmanna.

1849 Egzamin dojrzałości w gimnazjum w Paderborn;

1849-1850 Praktyka zawodowa w lasach nadleśnictwa Pölsfeld (Płd. wschodnich gór Harzu);

1850-1852 Studia leśne w Akademii Leśnej w Neustadt-Eberswalde. Jego nauczyciele to m.in. W. Pfeil, W. Bando, J.T.C. Ratzeburg, W. Schneider;

1852 Egzamin dyplomowy;

1852-1855 Jako kandydat-nadleśniczy praca w nadleśnictwach Hateborn/Hakel, Klötze, Erlau i Schmiedefeld;

1855-1856 Studia prawnicze na Uniwersytecie w Berlinie;

1856 Egzamin państwowy na nadleśniczego;

1857 Asystent nadleśniczego w Menz k. Rheinsbergu i w Hainchen k. Siegen (Westfalia);

1857-1859 Zastępca inspektora lasów w rejencji poznańskiej;

1859-1862 Praca w Pruskim Ministerstwie Rolnictwa, Domen i Leśnictwa;

1862 Zawarcie związku małżeńskiego z Luise Franziska Reichensperger;

1862-1864 Nadleśniczy w Hambach k. Jülich (Westfalia);

1966-1901 Dyrektor Akademii Leśnej w Eberswalde;

1866 Nominacja na forstmejstera:

1867 Śmierć żony;

1869 Założenie ukazującego się do 1944 r. czasopisma Zeitschrift für Forst- und Jagdwesen;

1871 Powstanie Głównej Leśnej Stacji Badawczej Prus w Eberswalde. Powołanie na jej dydrektora;

1872 Vice-przewodniczący Towarzystwa Leśnego (Deutscher Forstmänner);

1873 Powstanie Związku Leśnych Niemieckich Zakładów Badawczych, wybór na jego zarządcę interesów;

1880 Promocja na dr jur. h.c. Uniwersytetu w Bonn;

1891 Tytuł obywatela honorowego miasta Eberswalde;

1896 Nominacja na landesforstmeistera;

1899 Powstanie Niemieckiego Towarzystwa Leśnego i wybór Danckelmanna na jego pierwszego przewodniczącego;
Ważniejsze publikacje:

1884. Anbauversuche mit ausländischen Holzarten in den Preußischen Staatsforsten. Zeitschrift für Forst- und Jagdwesen 6: 289–315 & 7: 345– 371.


2.2.3 Otto Dittmar




* 7.10.1923 w Ettersberg k. Weimaru (Turyngia)

+ 3.04.2006 w Eberswalde

1941 Egzamin dojrzałości;

1941-1944 Udział w II wojnie światowej

1944-1948 Angielska niewola w Egipcie;

1948-1952 Studia leśne w Eberswalde;

1952-1991 Praca w Instytucie Badawczym Leśnictwa w Eberswalde;

1956 Rozprawa doktorska na Uniwersytecie Humboldta w Berlinie na temat „Badania nad liczbą kształtu w celu udoskonalenia obliczeń miąższości drewna oraz przyrostu na stałych leśnych powierzchniach doświadczalnych“ [Formzahluntersuchungen mit dem Ziel der Verbesserung von Holzmassen- und Zuwachsermittlung langfristiger forstlicher Versuchsflächen];

1962-1971 Kierownik Zakładu Produkcyjności Lasu;

1975 Razem z Lembcke i Knapp tablice zasobności i przyrostu dla sosny w NRD;

1982-1986 Kierownik Zakładu Produkcyjności Lasu;

1983 Razem z Lembcke i Knapp tablice zasobności i przyrostu dla buka w NRD;

1990 dr h.c. Wydziału Leśnictwa Universytetu w Getyndze;


Ważniejsze publikacje:

1954. Die Entwicklung der Douglas-Provenienzversuches aus dem Jahre 1930 in Freienwalde 171. Archiv für Forstwissenschaften 3: 399-431.

1958. Eine Studie über die „graphischen“ Massenermittlungsverfahren Speidelsche Massenkurve und Kapetzky-Gerhardtsche Massenlinie (K.-G.-Linie) an Hand einer Kiefernkahlschlag-Vollsektionierung. Archiv f. Forstwesen 7 (2): 130-145.

1959. Zur Frage des „Wuchsbeschleunigungseffekts“ durch starke Durchforstung im jungen Fichtenbestand. Archiv f. Forstwesen 8 (10): 923-945.

1960. Untersuchungen über die Eignung der BECKING-Zahl zur zahlenmäßigen Festlegung des Durchforstungsgrades auf langfristigen Kiefern-Durchforstungsreihen. Archiv f. Forstwesen 9 (3): 266-283.

1967. z E. Knapp 30 Jahre Douglasien-Provenienzversuch Freienwalde 171. Archiv für Forstwissenschaften 16: 847-852.

1978. z E. Knapp, N. Kohlstock, B. Schulsen Waldbaulich-ertragskundliche Ergebnisse des 20jährigen internationalen Japanlärchen-Provenienzversuchs Chorin 192. Beiträge f. d. Forstwirtschaft, Heft 4: 176-182.

1985. z E. Knapp i B. Schulsen Ergebnisse des internationalen Douglasienprovenienz-versuchs 1961 in Pleistozän der DDR. Beiträge für Forstwirtschaft 19: 8-18.


2.2.4 Werner Erteld




* 24.06.1907 w Altenkirchen/Westerwald

+ 31.10.1992 w Bad Pyrmont

Syn leśniczego (późniejszego Forstmeistera) Hermanna Ertelda.

1927 Egzamin dojrzałości w Eberswaldzkim gimnazjum - Wilhelms-Gymnasium;

1927-1928 Praktyka zawodowa w lasach Nadleśnictwa Eberswalde;

1928-1932 Studia leśne w Wyższej Szkole Leśnej w Eberswalde (kierunek: Forstwissenschaft), semestr prawniczy na Uniwersytecie Fryderyka-Wilhelma w Berlinie oraz Uniwersytetu Leopolda-Franzensa w Innsbrucku. Jego nauczyciele to m.in.: Adam Schwappach, Alfred Dengler, Wilhelm Wittich, Eilhard Wiedemann;

1932-1934 Referendariat;

1934 Główny egzamin państwowy w Berlinie;

1934-1937 Praca jako asesor leśny na stanowisku asystenta leśniczego w Wiedzieńsku [Höhenbrück] (Pomorze) i w Lehnin (Mark Brandenburg). Dalsze zadania pełnił w urzędach leśnych Puszcza Romincka [Rominten] (Prusy Wsch.), Darß na Rugii, Friedrichswalde k. Eberswalde, Pütt k. Szczecina (obecnie teren nadl. Kliniska), Werder (Rugia), Rieth (Pomorze Przednie), Mylśibórz [Mützelburg], Śmierdnica [Mühlenbeck] k. Szczecina, Warnowo [Warnow] k. Międzyzdrojów i Międzyzdroje [Misdroy];

1937-1939 Praca w Leśnym Instytucie Badawczym w Eberswalde [Preußische Versuchsanstalt für Waldwirtschaft in Eberswalde], Wydział II, asystent prof. Eilharda Wiedemanna. Główny zakres jego czynności: produkcyjność lasu, leśne powierzchnie doświadczalne;

1939-1945 Służba wojskowa, udział w II wojnie światowej;

1945-1946 Ranny, niewola amerykańska;

1946-1948 Powrót do Eberswalde, praca jako robotnik leśny w Urzędzie Leśnym Finowtal, jednocześnie kilka godz. tygodniowo praca w odbudowującym się Instytucie Badawczym Leśnictwa w Eberswalde;

1948-1950 Praca jako referent ds statystyki leśnej w Centralnym Urzędzie Statystycznym w Berlinie, kierownictwo organizacją powstawania Zakładu Produkcyjności Lasu w Instytucie Badawczym Leśnictwa w Eberswalde;

1950 Kierownik Urzędu Leśnego Joachimsthal/Schorfheide k. Eberswalde;

1951 Powołanie na docenta Uniwersytetu Humboldta w Berlinie, Fakultetu Leśnego w Eberswalde [Forstliche Fakultät der Humboldt-Universität Berlin in Eberswalde] i dyrektora Instytutu Użytkowania Lasu [Institut für Forstnutzung]. Jednocześnie praca na stanowisku kierownika naukowego Nadleśnictwa Uczelnianego [Lehroberförsterei] Freienwalde oraz kierownika Zakładu Produkcyjności Lasu w Instytucie Badawczym Leśnictwa w Eberswalde [Abteilung Ertragskunde, Institut für Forstwissenschaften Eberswalde der Deutschen Akademie der Landwirtschaftswissenschaften zu Berlin];

1952 W kwietniu rozprawa doktorska na temat „Wzrost i wydajność robinii akacjowej na obszarze NRD” [Wachstum und Ertrag der Robinie im Gebiet der DDR];

1952 W grudniu habilitacja pracą „Stałe leśne powierzchnie doświadczalne“ [Die langfristigen forstlichen Versuchsflächen];

1952 Profesor uczelniany (Adjunct Professor);

1955 Profesor (kierownik katedry);

1961 Dziekan Wydziału Leśnego Uniwersytetu Humboldta w Berlinie z siedzibą w Eberswalde;

1962 W sierpniu po pokazowym procesie dyscyplinarnym z przyczyn wyłącznie politycznych pozbawiony wszystkich funkcji;

1962-1972 Do przejścia na emeryturę w roku 1972 specjalista ds hodowli lasu w Urzędzie Leśnym Weißwasser [Waldbauleiter im Staatlichen Forstwirtschaftsbetrieb Weißwasser/Oberlausitz];

1990 Pełna rehabilitacja przez Uniwersytet Humboldta w Berlinie.


Ważniejsze publikacje:

1948. Über Wesen und Ziel der Durchforstung. Jedna z ważniejszych publikacji Wiedemanna dotycząca trzebieży opublikowana w kilku częściach w periodyku Niemieckiej Komisji d/s Gospodarki „Forstwirtschaft-Holzwirtschaft”: 1948 (338-341), 1949 (4-8; 87-92; 140-143).

1952. Wachstum und Ertrag der Robinie im Gebiet der Deutschen Demokratischen Republik. Inaugural-Dissertation, Eberswalde: 144.

1956. Holznutzung auf holzkundlicher Grundlage. VEB Leipzig: 402.

1957. Grundflächenschluss und Zuwachs bei Kiefer, Fichte und Buche. Deutsche Akademie der Landwirtschaftswissenschaften Berlin, Wissenschaftliche Abhandlungen Nr. 21: 178.

1957. z G. Kräuter Untersuchungen über die Erkennbarkeit guter und schlechter Zuwachs träger bei der Kiefer. Arch. f. Forstwesen 6, H 5/6: 361 – 420.

1962. Wachstumsgang und Vorratsbehandlung der Eiche im nordostdeutschen Diluvium. Arch. f. Forstwesen 11 (11): 1155 – 1176.

1966. z E. Hengst Waldertragslehre, Neumann Verlag Radebeul. 332.



2.2.5 Gunter Lembcke




* 8.01.1928 w Wohlmuthausen k. Meiningen (Turyngia)

+ 24.03.1988 w Eberswalde

1944-1945 Udział w II wojnie światowej;

1946 Dokończenie szkoły średniej w Meiningen, matura;

1946-1948 Praktyka zawodowa w nadl. Kaltennordheim i biurze urządzania lasu w Meiningen;

1948-1949 Studia rolnicze na Uniwersytecie w Rostocku;

1949-1952 Studia leśne w Eberswalde;

1952-1988 Praca w Zakładzie Produkcyjności Lasu Instytutu Badawczego Leśnictwa w Eberswalde

1952 Zawarcie związku małżeńskiego z Barbarą Heyter;

1959 Rozprawa Doktorska „Badania nad produkcyjnością obcych gatunków drzew w nadleśnictwach uczelnianych Freienwalde i Chorin ze szczególnym uwzględnieniem thuja plicata, chameacyparis lawsoniana oraz gatunków carya“ [Ertragskundliche Untersuchungen an ausländischen Holzarten in den Lehroberförstereien Freienwalde und Chorin unter besonderer Berücksichtigung von Thuja plicata, Chamæcyparis lawsoniana und Carya-Arten] na Uniwersytecie Humboldta w Berlinie.

1971 z Ludwig opracowuje tablice zasobności i przyrostu dla dębu szypółkowego w Mecklenburgii;

1975 z E. Knapp i O. Dittmar opracowuje tablice zasobności i przyrostu dla sosny w NRD;

1983 z O. Dittmar i E. Knapp opracowuje tablice zasobności i przyrostu dla buka w NRD.


Ważniejsze publikacje:

1959. Ertragskundliche Untersuchungen an ausländischen Holzarten in den Lehroberförstereien Freienwalde und Chorin unter besonderer Berücksichtigung von Thuja plicata, Chamæcyparis lawsoniana und Carya-Arten. Rozprawa doktorska (Humboldt- Universität, Berlin).

1973. Der gegenwärtige Stand der unter Schwappach begründeten Freienwalder Anbauversuche mit ausländischen Baumarten. Beiträge für die Forstwissenschaft 7(1): 24-37.

1975. z Knapp i Dittmar: Kiefernertragstafel 1975. Institut für Forstwissenschaften Eberswalde: 33.

1983. z Dittmar i Knapp: DDR-Buchenetragstafel 1983. Institut für Forstwissenschaften Eberswalde: 59.

2.2.6 Karl-Willi Lockow

* 16.11.1940 w Wilsen (Mecklenburgia)


Jako syn leśniczego w lasach Mecklenburgii-Pomorza Przedniego.

1959 Matura;

1959-1961 Praktyka zawodowa;

1961-1966 Studia leśne w Eberswalde i Tharandt;

1966-1972 Adiunkt, później nadleśniczy w StFB Neubrandenburg;

1972-2005 Praca w Instytucie Badawczym Leśnictwa w Eberswalde;

1974 Rozprawa doktorska na Wydz. Leśnym w Tharandt „Badania nad wzrostem graba (Carpinus betulus L.) w północnej części NRD” [Waldwachstumskundliche Untersuchungen an Hainbuche (Carpinus betulus L.) im nordlichenTiefland der DDR];

1986-2005 Kierownik Zakładu Produkcyjności Lasu IBL w Eberswalde;

1992-2005 Profesor (kierownik katedry) na zreaktywowanej po połączeniu się Niemiec wyższej uczelni leśnej (Fachhochschule) w Eberswalde;

1994 Opracowuje tablice zasobności i przyrostu dla olchy czarnej;

1996 Opracowuje tablice zasobności i przyrostu dla brzozy brodawkowatej i omszonej;

2000 Opracowuje tablice zasobności i przyrostu dla jawora;

2004 Opracowuje tablice zasobności i przyrostu dla olchy szarej;

2009 Opracowuje tablice zasobności i przyrostu dla graba.

2013 Opracowuje tablice zasobności i przyrostu dla robinii akacjowej.
Ważniejsze publikacje:

1974. Waldwachstumskundliche Untersuchungen an Hainbuche (Carpinus betulus L.) im nördlichen Tiefland der DDR. Rozprawa doktorska Politechnika Drezdeńska, Wydz. Leśny w Tharandt.

1977. Die Konstruktion von Volumen und Formzahltafeln mit Hilfe der eigentlich nichtlinearen Regression, dargestellt am Beispiel der Hainbuche (Carpinus betulus L.). Beiträge f.d. Forstwirtschaft, 11. Jg.(3): 127-130.

1983. Ein rationelles Verfahren zur Konstruktion von Derbholzvolumen- und Derbholzformzahltafeln. Beiträge f.d. Forstwirtschaft, 17. Jg.(1): 33-36.

1994. Ertragstafel für die Roterle (Alnus glutinosa [L.] Gaertn.) in Meckleburg-Vorpommern. Ministerium für Landwirtschaft und Naturschutz des Landes Mecklenburg-Vorpommern: 67.

1998. Ertragstafeln für die Sandbirke (Betula pendula Roth) sowie für die Moorbirke (Betula pubescens Ehrh.) für das nordostdeutsche Tieflands. Landesforstanstalt Eberswalde: 83.

2001. Waldbaulich-ertragskundliche Ergebnisse der Anbauversuche mit ausländischen Baumarten 1881–1890 in Brandenburg und Schlussfolgerungen für die Praxis. Beiträge für Forstwirtschaft und Landschaftsökologie 35(4): 171–181.

2001. Ergebnisse der Anbauversuche mit amerikanischen und japanischen Baumarten. W: Adam Schwappach – ein Forstwissenschaftler und sein Erbe. Nimrod Verlag: 191-235.

2002. Ergebnisse der Anbauversuche mit amerikanischen und japanischen Baumarten. W: Ausländische Baumarten in Brandenburgs Wäldern LFE, Eberswalde– Potsdam, ss. 41–101.

2003. Bergahorn (Acer pseudoplatanus L.) im nordostdeutschen Tiefland. Landesforstanstalt Eberswalde: 80.

2009. Die Hainbuche im nordostdeutschen Tiefland –Wuchsverhalten und Bewirtschaftungshinweise. Eberswalder Forstliche Schriftenreihe Bd.41: 129.

2.2.7 Adam Schwappach




* 2.11.1851 w Bambergii

+ 9.02.1932 w Eberswalde


1860-1864 Nauka w Lateinschule w Bambergii;

1864-1868 Nauka w Gimnazjum w Bambergii;

1868-1869 Praktyka zawodowa w leśnictwie Burgwindheim w Steigerwald;

1869-1871 Studia leśne w Central-Forstlehranstalt Aschaffenbrg;

1871-1873 Studia leśne na uniwersytecie w Monachium;

1872 Rozprawa doktorska „Das Holz unserer Waldbäume” na wydziale państwowej gospodarki uniwersytetu Monachijskiego;

1872- 1873 Służba wojskowa w 3. Bayrischen Feld-Artillerie-Regiment w Monachium;

1874 Egzamin państwowy do służby leśnej;

1875-1876 Staż w Urzędzie Leśnym Ebrach;

1876-1878 Asystent w laboratorium chemicznym i docent w Central-Forstlehranstalt Aschaffenbrg;

1878-1881 Asystent w Królewskim Biurze Leśnym w Würzburgu;

1878 Zawarcie związku małżeńskiego z Auguste Künzel;

1881-1886 Profesor nadzwyczajny w na wydziale leśnym Uniwersytetu w Gießen;

1886-1921 Profesor na wydziale leśnym Akademii Leśnej w Eberswalde, kierownik Wydziału Leśnego Głównego Leśnego Zakładu Badawczego Prus [Dirigent Forstliche Abteilung der Hauptstation für das Forstliche Versuchswesen in Preußen];

1892 Członek komisji założycielskiej Niemieckiego Towarzystwa Dendrologicznego, od 1907 r. jego wiceprezydent;

1898-1919 Radca miejski miasta Eberswalde, referent ds lasów miejskich i terenów zielonych miasta;

1899 Członek, współzałożyciel Niemieckiego Towarzystwa Leśnego;

1899-1923 Założenie Stacji Nasiennictwa Leśnego, jej pierwszy kierownik;

1900-1926 Członek Rady ds Gospodarki Leśnej Niemieckiego Towarzystwa Leśnego;
Ważniejsze publikacje:

1891. Denkschrift betr. die Ergebnisse der in den Jahren 1881-1890 in den Preußischen Staatsforsten ausgeführten Anbauversuche mit fremdländischen Holzarten. Sonderabdruck aus der Zeitschrift für Forst- und Jagdwesen: 57.

1896. Ergebnisse der Anbauversuche mit japanischen und einigen neueren amerikanischen Holzarten in Preußen. Zeitschrift für Forst- und Jagdwesen: 327-347.

1901. Die Ergebnisse der in den Jahren 1881–1890 in den preußischen Staatsforsten ausgeführten Anbauversuche mit fremdländischen Holzarten. Zeitschrift für Forst- und Jagdwesen 33: 137–169, 195–225, 261–292.

1911. Die weitere Entwicklung der Versuche mit fremdländischen Holzarten in Preußen. Mitteilungen der Deutschen Dendrologischen Gesellschaft 20: 3–37 [patrz również autoryzowany druk tak samo zatytułowanej publikacji w: Zeitschrift für Forst und Jagdwesen 43: 757–782].

2.2.8 Eilhard Wiedemann




* 6.08.1891 w Erlangen/Saksonia

+ 17.09.1950 w Sarstedt


Syn profesora z uniwersytetu w Erlangen.

1914 Egzamin dyplomowy;

1915-1918 Udział w I wojnie światowej, w której był wielokrotnie ranny;

1919 Egzamin państwowy na asesora leśnego w saksońskiej służbie leśnej;

1919-1923 Praca w saksońskim biurze urządzeniowym oraz asystent w Instytucie Gleboznawstwa w Tharandt kierowanym przez prof. H. Vatera (1859-1930);

1922 Rozprawa doktorska „Spadek przyrostu oraz stagnacja wzrostu świerka w środkowych i dolnych partiach lasów Saksonii” [Zuwachsrückgang und Wuchsstockungen der Fichte in den mittleren und unteren Lagen der sächsischen Staatsforsten] na Uniwersytecie we Freiburgu (Breisgau);

1923-1924 Powołanie na kierownika wydziału Leśnego Niemieckiego Instytutu Biologii w Berlinie-Dahlem;

1924-1927 Profesor zwyczajny w Wyższej Szkole Leśnej w Tharandt;

1927-1944 Profesor zwyczajny w Wyższej Szkole Leśnej [Forstliche Hochschule] w Eberswalde i jednocześnie kierownictwo Głównego Leśnego Zakładu Badawczego Prus [Preußische Forstliche Versuchsanstalt] oraz kierownik (następca prof. Schwappacha) Wydz. Produkcyjności Lasu [Abteilung Ertragskunde] w Eberswalde;

1934 Wraz z reorganizacją i zmianą nazwy z „Preußische Forstliche Versuchsanstalt” na „Preußische Versuchsanstalt für Waldwirtschaft” odwołanie ze stanowiska kierowniczego przemianowanej instytucji. Wiedemann pozostaje jednak nadal kierownikiem Wydz. Produkcyjności;

1941-1944 Udział w II wojnie światowej;

1945-1950 Założyciel i pierwszy dyrektor Instytutu Urządzania Lasu Saksonii Dolnej.


Ważniejsze publikacje:

1922. Zuwachsrückgang und Wuchsstockungen der Fichte in den mittleren und unteren Lagen der sächsischen Staatsforsten. Rozprawa doktorska: 149.

1925. Die praktischen Erfolge des Kieferndauerwaldes. Braunschweig: 99. Untersuchungen in Bärenthoren. Studien über die früheren Dauerwaldversuche und den Kiefernurwald. Frankfurt a.d.O. und Eberswalde, F. Vieweg & Sohn: 184.

1926. Die Kiefernnaturverjüngung in der Umgebung von Bärenthoren. Zeitschrift f. Forst- und Jagdwesen, 58: 269-304.

1927. Untersuchungen über das Tannensterben. Forstw. Centralblatt, 49: 67-82.

1928. Untersuchungen über den Säuregrad des Waldbodens im sächsischen oberen Erzgebirge. Zeitschrift f. Forst- und Jagdwesen, 60: 659–683.

1930. Die Versuche über den Einfluß der Herkunft des Kiefernsamens. Zeitschrift f. Forst- und Jagdwesen, 62: 498-522, 809-839.

1931. Eichen-Buchen-Mischbestände. Zeitschrift f. Forst- und Jagdwesen, 63: 614-638.

1932. Die Rotbuche 1931. Verlag M. & H. Schaper, Hannover: 191.

1935. Über die Schäden der Streunutzung im deutschen Osten. Forstarchiv, 11: 386-390.

1936. Bärenthoren 1934. Zeitschrift f. Forst- und Jagdwesen, 68: 513-556.

1937. Die Fichte 1936. Verlag M. & H. Schaper, Hannover: 248.

1938. Grundsätzliche Fragen des Dauerwaldes. Deutscher Forstwirt 20.

1942. Der Eichenbestand mit Buchenunterwuchs. Zeitschrift f. Forst- und Jagdwesen, 74: 305-336.

1943. Lichtungsbetrieb und ungleichaltrige Bestandesformen im reinen Buchenbestand. Zeitschrift f. Forst- und Jagdwesen, 75: 227-274.

1948. Die Kiefer 1948. Verlag M. & H. Schaper, Hannover: 337.

1950. Naturgemäßer Wirtschaftswald und nachhaltige Höchstleistungswirtschaft. Allgemeine Forstzeitschrift, 5: 157-162.

1951. Ertragskundliche und waldbauliche Grundlagen der Forstwirtschaft. J. D. Sauerländer’s Verlag Frankfurt: 346.


2.3 Aktualny stan wiedzy o stałych powierzchniach badawczych z Thuja plicata na obszarze objętym badaniami


SCHWAPPACH (1911) już po 25 latach obserwacji ocenia tuję jako gatunek nadający się w północnych Niemczech do dalszego wprowadzania, określa przy tym żywotnik jako „geeignetes Mischholz” – (=przydatną domieszkę) w młodych buczynach. Natomiast ZIMMERLE (1930) i KILLIUS (1931), w kontekście swoich obserwacji w Badenii Wittembergii odnoszą się z rezerwą do sensowności dalszego wprowadzania tego nowego gatunku. SCHENCK (1951/52) zalicza żywotnika olbrzymiego na podstawie wyników pierwszej inwentaryzacji obcych gatunków drzew przeprowadzonej przez Niemieckie Towarzystwo Dendrologiczne do tych gatunków obcych, które zasługują na ich wprowadzenie do uprawy na obszarze krajów zachodnich Niemiec. Tak samo ocenia LEMBCKE (1959) thuję na badanym przez niego obszarze w NRD. Wg niego decydują o tym przede wszystkim wysoka produktywność tego gatunku na żyznych siedliskach, jakość i wielostronne możliwości zastosowania drewna Thuji plicata oraz wręcz fascynujące możliwości hodowlanego wykorzystania tego „wybitnie cienioznośnego gatunku”.

Zakładanie pierwszych upraw z żywotnikiem wiąże się ściśle z działalnością nadleśniczego Bodena (p. rozdz. 2.1), który z polecenia Danckelmanna zakłada od 1885 roku (jeszcze przed tem zanim Schwappach rozpoczął swoją działalność w Eberswalde) w kierowanym przez siebie nadleśnictwie uczelnianym Freienwalde pierwsze powierzchnie z tym gatunkiem. W samym tylko nadleśnictwie Freienwalde było po zakończeniu wprowadzania żywotnika (1890) przez Bodena 2,76 ha (SCHWAPPACH 1896) zaś 60 lat później LEMBCKE (1959) stwierdza, że w nadleśnictwach Freienwalde i Chorin było jeszcze 2,78 ha powierzchni leśnej pokrytej żywotnikiem. Wg osądu LEMBCKE (1959), to właśnie stałej trosce Bodena należy zawdzięczać tak niewielką ilość wypadów i tak dobrą kondycję żywotnika w podległym mu nadleśnictwie. Dzisiaj w nadleśnictwie Chorin łączna powierzchnia drzewostanów doświadczalnych z żywotnikiem olbrzymim wynosi 16,3 ha.

W dokumentacji zakładanych w tym pierwszym okresie powstawania upraw z obcymi gatunkami jak również w literaturze brak jest bardziej szczegółowych danych na temat pochodzenia materiału nasiennego. Wiadomo tylko, że do 1890 r., to znaczy do końca okresu wprowadzania żywotnika na badanym obszarze przez Schwappacha, nadleśnictwo Freienwalde zaopatrywało się w materiał nasienny prawie wyłącznie u firmy Johna Bootha (SCHWAPPACH 1891, LEMBCKE 1959). LEMBCKE (1959) podaje za BOOTHem (1882), że większa część nasion Thuji plicata sprowadzana była z Kalifornii, jednak najlepsze pochodzenia miały być rodem z północnej części obszaru naturalnego zasięgu tego gatunku.

PENSCHUCK (1935) mając do dyspozycji dane z 58 powierzchni zlokalizowanych głównie w okół Eberswalde, na terenie byłego zaboru pruskiego w Polsce i Nadrenii ocenia wzrost 25-45letnich drzewostanów jako bardzo zróżnicowany, przy czym różnica między najlepszymi a najgorszymi drzewostanami wynosiła aż 12 m. Porównując żywotnika z modrzewiem japońskim i świerkiem sitkajskim PENSCHUCK (1935) wskazuje na wyraźnie mniejszą energię wzrostu żywotnika w młodym wieku. Wg jego obliczeń tylko 24% powierzchni żywotnikowych przewyższało swoim wzrostem przeciętne wartości wysokości tablic SCHWAPPACHA (1912) dla świerka I bonitacji. PENSCHUCK (1935) oceniając wymagania glebowe żywotnika poświadcza tutaj jego wysokie wymogi w tym zakresie. Na piaszczystych glebach wzrost tuji jest najmniejszy, zaś najlepsze wyniki, odpowiadające wartościom II i I bonitacji drzewostanów świerkowych SCHWAPPACH (1912), zaobserwował on na obszarze kompleksu morenowego w okół Eberswalde. Podobne obserwacje dokonał w swojej pracy TUMIŁOWICZ (1988), który oprócz tego charakteryzując badane przez siebie, już starsze drzewostany (50-90 lat) w Polsce zauważył ścisłą zależność między klasą bonitacji siedliska a występowaniem żywotnika na różnych siedliskowych typach lasów. Drzewostany mające do dyspozycji dobre warunki glebowe (Lśw, Lw, LG) cieszą się znacznie lepszymi wynikami wzrostowymi niż drzewostany rosnące na siedliskach LM czy BMśw. LOCKOW (2002) w swojej publikacji dotyczącej doświadczeń z amerykańskimi i japońskimi gatunkami drzew zauważa, że Thuja plicata osiąga najwyższe wysokości na siedlisku Chorińskiego kompleksu morenowego, charakteryzującego się świeżymi glinami i piaskami gliniastymi o dużej miąższości

Zarówno SCHWAPPACH (1901), PENSCHUCK (1935) jak i LEMBCKE (1959) oraz TUMIŁOWICZ (1988) i LOCKOW (2002) zwracają uwagę na ponadprzeciętną produkcyjność tego gatunku. Schwappach analizując miąższość 25 – 47 letnich drzewostanów żywotnikowych na powierzchni w Aurich (Dolna Saksonia) wskazuje na wysoki przeciętny przyrost roczny tego drzewostanu, który w 40 roku życia osiągnął 24,1 m³/ha/a a w wieku 41 – 47 lat 16,5 m³/ha/a. Jego zapas w 40 roku życia wynosił 400 m³/ha co niemal dwukrotnie przewyższało odpowiednie wartości dla świerka SCHWAPPACH (1912). Schwappach zauważa przy tym, że masa drewna pozyskanego w tym drzewostanie w cięciach przedrębnych wynosiła 310 m³/ha! Wszyscy wymienieni autorzy upatrują przyczynę tego stanu rzeczy w nadzwyczaj wysokiej powierzchni przekrojowej drzewostanów żywotnikowych. Na podstawie 35 drzew ściętych na powierzchni w Aurich obliczono wówczas pierśnicową liczbę kształtu, której wartości w 42 letnim drzewostanie były mocno zróżnicowane i wahały się w przedziale między 0,400 a 0,590. Okazało się, że cieńsze drzewa mają podobną liczbę kształtu jak u świerka natomiast grubsze pnie tuji były znacznie bardziej zbieżyste niż u świerka PENSCHUCK (1935). LEMBCKE (1959) badając pierśnicową liczbę kształtu grubizny pni żywotnika stwierdził że:

- po części leży ona znacznie poniżej liczby kształtu dla świerka, przy czym największe różnice występują w wyższym przedziale pierśnic;

- w porównaniu z sosną, szczególnie w wyżym przedziale pierśnic, liczba kształtu dla żywotnika leży poniżej odpowiednich wartości dla sosny;

- wartość jej maleje wraz z wzrostem pierśnicy i zmienia się proporcjonalnie do wysokości badanego drzewa.

W roku 1970 LEMBCKE skonstruował (NIEFNECKER 1989) na podstawie sekcyjnie skubikowanego materiału (520 ściętych drzew) pozyskanego w większości z powierzchni doświadczalnych badanego obszaru pierwszy algorytm do obliczania miąższości grubizny na podstawie pierśnicy i wysokości (1).




(1)

Zaś w roku 1986 NIEFNECKER uwzględniając nowszy, dodatkowy materiał skonstruował dlaszy algorytm dla żywotnika (tamże), pozwalający na obliczenie na podstawia pierśnicy i wysokości miąższość strzały (2).






(2)


PENSCHUCK (1935) wskazuje u tuji na podatności w młodym wieku na szkody od przymrozków i oczepy śniegowej. Fakt ten potwierdzają anlizując dane pochodzące z powierzchni tujowych na badanym obszarze NIEFNECKER (1992) oraz PANKA (2013).


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna