700 lecie rudzińca (1305-2005r.) Kalendarium historyczne nazwa miejscowości



Pobieranie 33.17 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar33.17 Kb.
700 LECIE RUDZIŃCA

(1305-2005r.)
KALENDARIUM HISTORYCZNE

NAZWA MIEJSCOWOŚCI –topograficzna,pochodzi od rud darniowych żelaza występujących w tej okolicy, stara forma przymiotnika Rud-no,rudn(y). Pierwotnie wieś nosi nazwę Rudno Małe, katolicka nazwa-villa Rudzinec,od 1783r. Rudzinez , 1879r-Rudziniec.,nazwa niemiecka –Rudzinitz, po1938r.-Rudgershagen.

PRADZIEJE WSI- najwcześniejsze ślady osadnictwa wywodza się z okresu neolitu(4500-1700 lat p.n.e.).Znaleziono 2 siekierki kamienne,3 toporki wykonane z twardych skał pochodzenia wulkanicznego.

W miejscowości znaleziono też ślady osadnictwa z okresu kultury łużyckiej(1200-800 lat p.n.e.)-cmentarzysko zaliczane do grupy górnośląsko- małopolskiej,częściowo zniszczone podczas prac budowlanych.



HISTORIA MIEJSCOWOŚCI W DATACH

.1305r. (1300r.?)-pierwsza wzmianka o istnieniu wsi podana w ,,Codex Diplomaticus Silesiae”,datę tę też podaje Piotr Rościszewski,(1300r.-jako datę powstania wsi podaje profesor Idzi Panic, powołując się w ,,Historii osadnictwa w Księstwie Opolskim we wczesnym średniowieczu” na ,,Księgę uposażeń biskupów wrocławskich”)

Osada założona wg polskiego prawa zwyczajowego zostaje przeniesie na prawo magdeburskie . Organizatorem wsi jest zasadźca obeznany z prawem lokalizacyjnym. Trzy łany w centrum wsi przeznaczone są dla Kościoła(księdza i organisty),a chłopi zwani siedlakami (siodłokami) otrzymują po 1 łanie ziemi ornej.Wieś powstaje za czasów księcia kozielsko- bytomskiego- Kazimierza, żyjącego w latach 1281-1313.



.XIVw.- w przysiółku zwanym ,,Kurzyna”, działają dymarki, pierwotne piece hutnicze, służące do otrzymywania żelaza z rud darniowych ,z zastosowaniem węgla drzewnego jako środka redukcyjnego. Wytop żelaza i destylacja węgla drzewnego powodowały ogromne zadymienie okolicy, stąd nazwa przysiółka ,,Kurzyna” lub jak podaje L. Dubiel w artykule:,, Mielerze i kurzocy w lasach nad Kłodnicą ,Bierawką i Rudą” nazwa przysiółka wywodzi się od węglarzy zwanych wówczas ,,kurzokami”. (Podobne,historyczne uzasadnienie ma nazwa przysiółku ,,Piła”, wywodząca się od wybudowanego tu tartaku ; istniejący na tym terenie zbiornik wodny używano do magazynowania drewna.).

.1348r.-zaraza zwana ,,czarną śmiercią” pustoszy wieś.

.,,Księga uposażeń biskupów wrocławskich”podaje ,że wieś płaci 2 grzywny dziesięciny i daninę w wysokości 1-8 urn miodu.(Z rozwojem bartnictwa na tym terenie związana jest regionalna legenda pt.,,Ukorono progliwość”)
.1376r.- w miejscowości ukończono budowę drewnianego , pokrytego słoma kościoła (Dane z prywatnych zbiorów pana Fryderyka Komandera)

.1431.(1430.?)- przemarsz wojsk husyckich na siedzibę biskupów w Ujeździe.

.1447r.- miejscowość wymieniona w ,,Księdze świętopietrza

.1556-1681r.-wieś należy do rodziny von Pelka

.1597r.-wybucha epidemia

.1626r. –przemarsz wojsk protestanckich dowodzonych przez hrabiego Ernesta von Mansfeld’a ( okres tzw. wojny trzydziestoletniej-1618-1648r.);stoczył on bitwę z wojskami czeskimi na górze Sznuraberg w Poniszowicach.

.1657r.-von Pelkowie budują( rozbudowują?) kościół w Rudzińcu,od 2 poł.XVII w. filia kościoła w Rudnie

.1683r.-majątek wraz z folwarkami o powierzchni 1400ha kupuje hrabia Johann Bernhard Praschm’a z Ujazdu.

.1694r.-na podstawie testamentu wieś dziedziczy hrabia Johann Ferdynand Praschm’a.

.1729r.-majątek kupuje hrabia Karol Henryk Sobek.

.1736r.-klęska głodu spowodowana trwającymi 73 dni ulewnymi deszczami.

.1738r.-miejscowość należy do syna hrabiego –Rudolfa Sobek, a od 1752r. współwłaścicielką majątku jest żona hrabiego- Józefina z domu Wilczek

.1765-1766r.-powstanie chłopskie dowodzone przez Maksymiliana Sznutera , chłopi sprzeciwiają się podwyższaniu pańszczyzny i uciskowi fiskalnemu, bunt obejmuje wszystkie wsie toszecko – gliwickie. Powstanie krwawo stłumione przez wojsko pruskie.

.

.2 poł. XVIII w.- we wsi powstaje zakład hutniczy noszący nazwę ,, Piela” (nazwa pochodzi od przysiółka Piela ),w hucie znajduje się fryszerka, wielki piec hutniczy na węgiel drzewny i młot cajniarski. W XIX w. zakład rozbudowano ,powstaje walcownia i pudlingarnia.



.1777r.-majątek kupuje Luiza von Pfeilitz z domu Stuemer i hrabia Schlabendorf, zakłada on w Rudnie szkołę,do której uczęszczają dzieci z Rudzińca, Pławniowic, Łaskarzówki i Kleszczowa.

.1781r.- posiadłość kupuje generał major von Groeling, dowódca szwadronu brązowych huzarów stacjonujących w Pyskowicach do 1806r.

.1784r.- von Groeling przekazuje posiadłość zięciowi- generałowi kawalerii Augustowi von Werner z Byciny.

.1787-1833r.-majątek we władaniu rodziny von Groeling.

.1803r.- w parku powstaje drewniana szkoła,której zarządcą jest Larisch, a inspektorem szkolnym Pawelek.W szkole znajduje się mieszkanie dla nauczyciela i sala lekcyjna, uczy jeden nauczyciel i pomocnik. Do szkoły uczęszczają dzieci z Rudzińca i Pławniowic.

.1805r. –klęska głodu, za 1 miarkę zboża ludzie płacą 41 talarów (przedtem 15 srebrnych groszy).

.1812r- przemarsz wojsk Napoleona Bonaparte w pobliżu góry Galgenberg.

.1833r.-Carl von Groeling sprzedaje posiadłość swojemu szwagrowi rotmistrzowi Augustowi von Obermann z Tyńca.

.1844r.-powstaje nowa ,murowana szkoła z 2 salami lekcyjnymi i mieszkaniem dla kierownika szkoły oraz nauczyciela , który wg miejscowej tradycji był również organistą w kościele.

.1846r.-po śmierci rotmistrza majątek dziedziczy jego córka Emma,żona tajnego radcy handlowego G. H. von Ruffera ; przez Rudziniec przebiega międzynarodowa kolej linii Berlin- Mysłowice- Gliwice- Łabędy. Wieś zyskuje ogromne znaczenie komunikacyjne i gospodarcze.

.1853r. – huta,,Piela” zniszczona przez pożar,rodzina von Ruffer odbudowuje tylko pudlingarnie i walcownię parową ; ukończono budowę wieży kościelnej,w niej zawieszono dzwon gotycki z 1481r. z napisem majuskułowym.

.1860r.- ukończenie budowy pałacu neoklasycystycznego przez rodzinę von Ruffer.

.1857-1866r.-von Ruffer budują przy hucie ,,Piela” fabrykę kotłów parowych, walcownię blachy cynkowej i zakład konstrukcyjny.

.1866r-udział w wojnie prusko- austriackiej rodziny von Ruffer

.1870-1871r.-pobór żołnierzy do armii pruskiej ,hrabia bierze udział w wojnie prusko-francuskiej, walczy pod dowództwem przyszłego cesarza Prus- Wilhelma I ; wybory do niemieckiego parlamentu.

.1874r.- wielki pożar pustoszy wieś, ulega zniszczeniu również część pałacu ; rozpoczyna działalność Urząd Stanu Cywilnego-pierwszy wpis w księdze pochodzi z 10.XI.1874r.(Dane z USC w Rudzińcu udostępnione przez panią A. Jacek)

.1876r.-zakończenie odbudowy pałacu ; dwuklasowa szkoła zostaje przekształcona w trzyklasową, zajęcia w niej trwają jeszcze w latach 1945-1950.

.2 poł. XIX w.-we wsi działa poczta ,istnienie poczty w 1901 r. potwierdza von Dr .H. J. Andersen.

.1881r.- major H. von Ruffer zakłada 15 hektarowy park krajobrazowy z unikatowymi roślinami, m.in. posadził: klon kanadyjski, kasztan jadalny,daglezje,platan klonolistny itp.

.1892r- walcownię wydzierżawiono hrabinie Henckel von Donnersmarck., następnie sprzedano w 1902r. koncernowi górniczemu ,,U. G. Schlesag”,reszta huty nadal własnością rodziny von Ruffer.
.1903r. –okres klęsk żywiołowych, długa,ostra zima ,a na wiosnę powodzie.

.1907r.-przebudowa pałacu w trójkondygnacyjny, z portykiem wspartym na czterech kolumnach.

.31.07. 1914r.-ogłoszenie wojny, odbywa się mobilizacja do pruskiego wojska. W kościele odprawiane są nabożeństwa w intencji wojny. We wsiach pojawiają się plakaty:,,Stan wojenny dla Rzeszy”, ,,Niebezpieczeństwo wojny” .Gazety nawołują:,,Oddajcie swoje złoto bankowi Rrzeszy”

.1914-1918r.-okres I wojny światowej,ginie wielu mężczyzn,we wsi panuje głód,drożyzna ,żywność

wydawana jest na kartki.



.1918-1921r. – we wsi działa gniazdo organizacji sportowej,,Sokół”, prowadzące również szkolenia wojskowe.

.1921r.- przez Rudziniec przechodzi 4 pułk gliwicko -toszecki powstańców śląskich ,pułk nosi imię Stefana Batorego,dowodzony jest przez wybitnego dowódcę II i III powstania śląskiego-Stanisława Mastalerza . Powstańcy w drodze na Górę św.Anny odpoczywają w Rudzińcu.

.20 X.1921r.- Rudziniec po plebiscytach i powstaniach śląskich , decyzją Rady Ambasadorów przypada Niemcom.

.I 1928r.-powstaje nowa postmodernistyczna szkoła . Kierownikami szkoły w okresie międzywojennym byli: Mendla Ludwik i Leon Mandel .( Dane z archiwum szkoły)

.1933-1939r.-budowa Kanału Gliwickiego( w miejsce dawnego Kanału Kłodnickiego z lat 1801-1906) , na kanale w Rudzińcu wybudowano podwójną śluzę o długości użytkowej 72 m i szerokości 12 m ( Początkowo kanał nosił nazwę-Adolf Hitler Kanal )

.1936r.-remont i rozbudowa kościoła pod wezwaniem Św. Michała Archanioła

.1934-1938r.- po przejęciu władzy przez Hitlera następuje zniemczenie polskich nazw, miejscowość nosi nazwę-Rudgershagen.( Nazwa ta pojawia się już wcześniej ).Wieś stanowi osobną gminę utworzoną na wzór niemieckich gmin jednostkowych .

.17 V.1939r.-w Rudzińcu przeprowadzono spis ludności, wieś liczy 1803 mieszkańców.

.Okres międzywojenny –w miejscowości szczególnie są znani ze swojej twórczości ludowej –malarz Polikarp Operskalski i rzeźbiarz Franciszek Frychel (Dane z artykułu:,,Tradycyjna i współczesna twórczość ludowa w powiecie gliwickim” K. Kaczko) .Poczta w Rudzińcu obejmuje swoim zasięgiem Rudno , Łany i Pławniowice .Na samochód wiozący pocztę z Rudzińca do Pławniowic dokonano napadu (Wiadomości podane przez pana Prencel )

.1939-1945r.-okres II wojny światowej,pobór do niemieckiego wojska ; we wsi istnieje obóz jeńców angielskich, którzy pracują w piaskowni (Dane podane przez E. Całkę w artykule:,,Polacy z Gliwickiego w okresie II wojny światowej” ) ; w styczniu 1945r. wkraczają wojska rosyjskie-Niemcy bombardują ulicę Gliwicką ; w lutym Rosjanie internują mężczyzn do Kazachstanu i na Syberię (Dane z materiałów wydanych w 1999r. przez pana J.Wieszok )

.1945-1950r.-we wsi nadal obowiązuje system gmin jednostkowych, wójtem jest Fr. Harhal

( Dane zaczerpnięto z archiwum Gminnej Biblioteki w Rudzińcu ).



.1945r.-kontynuuje działalność urząd pocztowy . Naczelnikami poczty są kolejno : A. Nawrat , H. Matyja i M. Kaczmarczyk – do dziś .(Dane udostępnione przez panią H. Matyja )

Kontynuuje również działalność USC , którego kierownikami od 1956r. są kolejno: L. Czaja , J. Wolny, Zdz. Matusiak , K. Forester , E. Aperliński , B. Jeglorz i U. Frejno- do dziś .( Pozostałe nazwiska kierowników urzędu nie udało się odczytać ze względu na nieczytelny ich podpis pod dokumentami . (Dane udostępnione przez panią A. Jacek ).



.1945-1948r.-we wsi żywność wydawana na kartki .

.1945r-po wojnie w Rudzińcu działaja dwie szkoły , szkoła nr 1 przy ul. Gliwickiej 5 i szkoła nr 2 przy ul. Szkolnej nr 10 ( Obecny Dom Nauczyciela ).

.1946r.- wysiedlanie ludności niemieckiej ; 30 VI- przeprowadzenie referendum ludowego (,,3 razy tak”)

.17.IX. 1949r.-w Rudzińcu działa Gminna Biblioteka , której kierownikami od 1978r. byli kolejno : T. Marek , L. Wyciślok i Z. Wollek- do dziś. (Dane udostępnione przez panią Z. Wollek ).

.20 III 1950r. – 1973r. -we wsi działa Gromadzka Rada Narodowa.

.1 V .1950r.-mieszkańcy po raz pierwszy obchodzą 1 Maja jako święto państwowe ; wymiana pieniędzy (3 nowe złote za 100 starych ),zakaz posiadania złota ,platyny i obcej waluty .

.1951r.- ludność obowiązkowo dostarcza zboże państwu ; zniesienie święta 3 Maja i niektórych świąt kościelnych wywołuje oburzenie ludności.

.9 III 1953r.- dzień żałoby po śmierci Stalina , w szkole odbywają się apele , dzieci recytują wiersze : ,,Zgasło słońce,umarł towarzysz Stalin.....” .

.1 IX .1966r. –we wsi działa ośmioletnia szkoła podstawowa zamiast siedmioletniej .

.1967r.-zniszczenie prywatnej kaplicy ewangelickiej rodziny von Ruffer, pochowanie szczątków posesjonatów na miejscowym cmentarzu przez ks. proboszcza Horwata ( Dane z materiałów wydanych w 1999r. przez pana J. Wieszok )

.1. X. 1972r. – w ramach reorganizacji w lasach państwowych z połączenia trzech nadleśnictw w Toszku, Pławniowicach i Rachowicach powstaje w Rudzińcu nadleśnictwo. Pierwszym nadleśniczym był L. Witecki , a od 1980r. do dziś urząd ten sprawuje T. Mamok (Dane udostępnione przez z-cę nadleśniczego panią Zdz. Mrózek )

.1 XII. 1972 r. –zniesienie obowiązkowych dostaw od rolników.

.1972-1976r.-rozbudowa postmodernistycznej szkoły przy ul.Glliwickiej 5 .Dyrektorami szkoły są kolejno: Gliński , K. Pełka , E. Moskal , K. Pełka , B. Staszak, J. Rakoszek , a od 1991r. K. Obrzut

.1.I. 1973r.-we wsi działa Urząd Gminy , do którego po zlikwidowaniu Gromadzkich Rad Narodowych dołączono Bojszów i Brzezinkę, a w 1977r.-Poniszowice. W 1975r. Brzezinka odłacza się od gminy .Pierwszym naczelnikiem w urzędzie gminy był Edward Aperliński, po nim kolejno :J. Sokoła, K. Rzadki, a od 1990r wójtem zostaje A. Hosz , w 2002r. urząd obejmuje R. Barczyk. ( Dane podane przez panią St. Twardoń )

.16 X 1978r. –w kościele msze dziękczynne z powodu wyboru kardynała Karola Wojtyły na papieża ( Jana Pawła II).

.1979r.- nauka w szkole odbywa się w 2 budynkach : w szkole przy ul. Gliwickiej 5 i w pałacu przy ul. Zamkowej 3.

.13 V .1981r.- w kościele odbywają się msze w intencji papieża Polaka -Jana Pawła II , na którego dokonano zamachu w Rzymie.

.6 I 1982r.-podwyżka cen opału i żywności o prawie 200% , powszechne niezadowolenie ludności.

.1 . II 1988r.-podwyżka cen , strajki w G Z U T w Rudzińcu.

. 4 VI .1989r.-wybory do sejmu , zdecydowany sukce ,,Solidarności”

.1 . IX . 1999r.- uczniowie gminy Rudziniec rozpoczynają naukę w gimnazjum. Dyrektorem jest K. Obrzut-do dziś ; w tym roku również skradziono z kościoła zabytkową figurę św. Michała Archanioła.

.23. VI. 2000r. –uroczyste wmurowanie kamienia węgielnego przez księdza proboszcza parafii pw. św. Michała Archanioła-E. Sosulskiego , w obecności władz gminnych , członków rady pedagogicznej na czele z dyrektorem szkoły K. Obrzutem i uczniów.

. IV 2000r.- . IX 2001r.-budowa nowoczesnej hali sportowej . W uroczystości otwarcia wzięły udział władze gminy na czele z wójtem A. Hoszem , ksiądz proboszcz E. Sosulski, władze kuratoryjne i członkowie rady pedagogicznej na czele z dyrektorem szkoły K. Obrzutem oraz uczniowie i rodzice.

.2000r.-remontu kościoła w Rudzińcu dokonuje ks. proboszcz E. Sosulski.

.2002-2004r.-rozbudowa gimnazjum , uroczystego poświęcenia nowego skrzydła gimnazjum dokonuje

26. X . 2004 r. ks. biskup G. Kurz w obecności władz gminnych , kuratoryjnych, ks. proboszcza

E. Sosulskiego , gimnazjalistów i nauczycieli na czele z dyrektorem szkoły K. Obrzutem.
materiał zebrała

Janina Drozd



nauczyciel Gimnazjum w Rudzińcu


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna