A juści a pewnie bachnoć, bochnoć



Pobieranie 117.88 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar117.88 Kb.
Słownik mirzeckiej gwary

adyć – tak

ajno - w zależności od intonacji oznacza "tak" lub "nie"

a juści - a pewnie

bachnoć, bochnoć - rzucić się; Mój jak przysed dzisioj po robocie do chałupy, to jak bochnoł w pierzyne, to śpi do tera. Jak zem przysed z roboty, jak zem bochnoł na łózko, to aze jekło.

basłyk - kaptur

bazon - brzuch

bezgłowiec - koniec pola, staja, zagona od strony miedzy, na którym się nawracało koniem, w wyniku czego ziemia była tu mniej uprawiona i mniej urodzajna

bić, łoni - świecić; Ale ta twoja latarka łoni (bije), aze na drugo wieś.

bochór - niesforny dzieciak, także: nieślubne dziecko

boli w sobie - ból brzucha

bont - poprzeczka łącząca krokwie pod szczytem stodoły; Zabić sie na bont. = Zabić sie na śmierć. = Zabić się.

bosso – boso

bucyfon - ktoś nadęty, pyszałek

burok - burak; także o kimś zacofanym, głupim

cebrzyk - drewniane wiaderko

cebrota - drewniane, duże naczynie do pojenia krów

cegój - Czego chcesz ?

chodzioj, chodziaj - chodź

chojocek - młoda sosna

chojocki - sosnowy młodnik, zagajnik

chojok - wysoka, stara sosna

chołoblo - o czymś wielkim; Ta waso krowa to safarnio, chołoblo tako, ze drugi taki to we wsi ni ma i nie bedzie chyba.

chtóry - który

chycić – złapać

ciegiem - cały czas

ciekać sie - to z kolei o psich zalotach; także o ludziach - nieumiarkowanie długie przebywanie poza domem; A i gdzieś sie ciekoł cały dzień, ze cie nie beło nawet na łobiedzie?

ciumcia - niedojda

cugowy - wystrzałowy, szałowy, niezwykły

ćwierć - drewniane naczynie, w które wchodziło ok. 25 kg ziarna żyta

del - dyl; okorowana tyczka, żerdź

delnica - podłoga z desek na konnym wozie

do lassu - do lasu

drabiny - jw. choć inaczej wyglądały

drogi - drągi; konstrukcja używana zamiast tradycyjnych desek do zwożenia wozem snopków zboża lub siana

dudki - podroby

dunica - miska, z której jadła cała rodzina

dysiel - dyszel; "kierownica wozu" wykonana z drzewa liściastego

dzbuk, zbuk, zopaszt - stare, zepsute jajko

dzieska - drewniane naczynie do wyrabiania chleba

dziołek - działka; kawałek pola nadany w wyniku podziału dworskich gruntów gospodarzowi

dziołki - pola z działkami

fleja - flejtuch

forsiusy - pogardliwie o straży leśnej

forśtant - sposób, metoda; Zeby to zrobić, to trza mieć forśtanta.

gable - widły do ziemniaków

galanty - galanty, fajny

gałganiorz - płachta z pośledniej jakości materiału służąca do noszenia siana, słomy itp.

gamóń - gamoń

gicoły - długie, odsłonięte nogi

gołegi - zielone, niedojrzałe owoce ; Nazar sie gołeg i tera go boli w sobie.

goły - potrawa z ziemniaków

gorcek - garnek

gornusek - garnuszek

grzdel - duży, wyrośnięty chłopak (młodzieniec, u którego więcej siły niż rozumu); Ty stary grzdelu !

gumiok - wóz na kołach wyposażonych w opony; także żelazny garnek (sagon)

gzić sie - gzić się; O krowie, która biega z podniesionym ogonem ze strachu przed bąkami - owadami żywiącymi się krwią zwierząt.

ino - tylko

jaftu - tu - A chodźze jaftu !

kaj - gdzie; Kaj idziewa ? (Gdzie idziemy ? - pytanie o to gdzie idziemy , ale tylko we dwóch lub we dwoje.)

kaj nie kaj - gdzieniegdzie

kasianka, kiska - kaszanka

katana - kurtka

kierot - maszyna napędzana siłą konia, która napędzała z kolei inne gospodarskie maszyny (śrutowniki, młynki do kaszy i sieczkarnie)

kieści - kiedyś; Tu kieści widziałam, Władkowe gesi w nasem łogródku.

kimać - spać, drzemać

kipa - koszyk na ziemniaki

kiska - kiszka

kłonica - metalowa rurka (lub drewniany, najczęściej dębowy półmetrowy kij o średnicy ok. 5-8 cm) wkładana w rycon, służy do utrzymywania desek (lotr) w pozycji roboczej

kobiołka - kobiałka, koszyk z wikliny do zbierania ziemniaków

kocurydło - niechlujna, brudna rozczochrana kobieta

koleń - kałuża

kolenijo - kolonia; obszar dawnego gospodarstwa, w którym byli osadzani chłopi po uwłaszczeniu w XIX wieku

kontorek - ręczna waga (używana przez Żydów, ale nie tylko)

kopyś - drewniana łycha

kosyk - koszyk

kozden jeden - każdy

krys – kreska

krzoki - krzaki

krzon - chrzan

kubol - kaptur

kuflik – garnuszek

kukiełka - bułka

kumora - komora, małe ciemne pomieszczenie pełniące funkcję magazynka, spiżarni

latować sie - o zalotach, rzecz dotyczy krów

letkie - podroby; płuca wieprzowe

lochać sie - o zalotach (świnek)

lon - metalowy kołek, zatyczka służąca do łączenia zaczepu wozu z traktorem

lotry - deski do konnego woza

łapserdok - urwis, urwipołeć, smyk

łoblec sie - ubrać się

łoblodra - ktoś niezadbany, niedomyty, brudny

łoblotany - doświadczony, mądry; Ten nas Janek to łoblotany chłopok i we młynie beł i u kowola.

łobychódki - grypa

łocy - oczy

łochynoć - objąć, przejąć, wejść w posiadanie; Kaziek łochynoł po ojcu cało gospodarke.

łokrosić - okrasić, polać słoniną lub śmietaną

łomasta - tłuszcz do polewania ziemniaków, najczęściej topiona słonina

łospa - śruta

łopołka - pojemnik z wiórów lub wilkiny do noszenia sieczki, siana

łorcyk - orczyk; dębowy lub metalowy kołek służący do ciągnięcia konnego wozu

łón, łóna, łoni - on, ona, oni

łuwrocie - uwrocie; koniec pola

marcować sie - o kocich amorach przejawiających się głośnym miauczeniem

maźnica - łożysko w wozach żelaznych wypełniane mazią (smarem)

maźnica wozowo - przezwisko; o niechlujnej kobiecie

mechera - pęcherz wieprzowy, który po wysuszeniu i napompowaniu stawał się balonem i służył do zabawy dzieciom

metr - miara, przyrząd do mierzenia, także: 100 kg

miarkować - rozumieć

miejsce - łożysko krowy

miert - mirt, roślina

Miemiec - Niemiec; ktoś niezrozumiały inny od reszty wsi

miśkować - pozbawiać prosięta jąder

miśkowoc – nóż do miskowanio, misenio

mizijer - inżynier, geodeta dokonujący pomiarów gospodarstwa; Trzaby mizijerów przywieź, zeby to pole, co momy, Małgoście zapisać, pomierzeły.

mondrol - mądrala

muceć - porykiwać (o krowie)

muskać - bielić wapnem

myca - czapka

nachapać - zarobić, dorobić, najeść, nasycić, dorobić, skorzystać; Ale śta sie nachapali na ty psenicy.

najduch - nieślubne dziecko

najdusek - j.w.

na poderedziu - pod ręką

niecka - drewniane naczynie do gniecenia ciasta

nodołek - dół koszuli, spódnicy

obedolić sie - ostrzyc się

odcim – odsłoń

pamietliwy - pamiętliwy

pecyna - kawałek wysuszonej, zbrylonej ziemi z korzeniami trawy; A dyć nie rzucoj juz temi pecynami, bo ci dupe stłuke!

piozda - piasta, metalowy pierścień, do którego przykręca się koło

pobokach - ciepły, wełniany sweterek bez rękawów

pocha - wydzielona, mała część w stodole; przybudówka, szopa

porka -potrawa z ziemniaków i pszennej mąki

portki - spodnie

posiarpany - poszarpany, postrzępiony

powez - pawęż; drąg zapobiegający spadaniu z wozu siana lub słomy

pómietło - mokra ściera, gałgan na długim kiju do wygarniania resztek węgli z pieca przed włożeniem do niego chleba; również o niechlujnej, brudnej, rozczochranej kobiecie, dziewczynie

przestrzeń - górna część stodoły nad bojowiskiem; na żerdziach położonych na belkach składowano niedosuszone siano lub słomę w sytuacji, gdy nie starczało już miejsca w innych częściach stodoły

przeźmion - prymitywna waga w postaci pręta zakończonego z jednej strony haczykiem z drugiej metalową kulą - przeciwwagą

pstrucha - kolorowa, pstra narzuta na łóżko

rossa - rosa; Wcoraj lotalimy bosso po rośsie, jak my śli do lassu.

rossada - rozsada, małe roślinki, mające kilka, kilkanaście dni, które przesadza się na grządkę

rozcochraniec - rozczochraniec; osobnik z nieuczesanymi włosami

rozkaradzić - rozdeptać; Myślałam ze mnie wcoraj krowa rozkaradzi. Tak sie gzieła.

rozpolić sie - rozpędzić się

rozwora - część woza

safarnio - o czymś wielkim; Ta waso krowa to safarnio, chołoblo tako, ze drugi taki to we wsi nima i nie bedzie chyba.

sakwa - przenośny pojemnik na obrok dla konia zawieszany na dyszlu wozu

salseson - salceson

schajcyć - spalić

schynoć - doznać skręcenia, zwichnięcia, wypadnięcia kości ze stawu - najczęściej schynięcia doznają małe dzieci, które zanosiło się do masażystki (smarowocki)

siabrować - kraść; tynkować

siańtrapa - szantrapa, niedojda

siara - mleko dawane przez krowę przez kilka dni po wycieleniu

siecka - sieczka, drobno pocięta na sieczkarni słoma zmieszana z pociętym sianem

sieckarnio - maszyna do rżnięcia sieczki

skopek - wiaderko na mleko

smarowocka - wiejska znachorka, masażystka, umiejąca za pomocą masażu leczyć dzieci, ale również dorosłych

smug - długi, wąski podmokły pas śródleśnej łąki

socha - drewniany pług

staje - kawałek szerokiego zazwyczaj pola przeznaczony pod obsianie jednym zbożem; Za stajem psenicy rosno zimioki.

storgnoć sie - zmęczyć się; Alem sie, moje kochane, storgneła tem pieceniem chleba.

ścimboł - cymbał

ściorza - sponiewierać, ubrudzić; Aleś sie moje dziecko ścorzało !

śklonka - szklanka

ślipia - oczy

śtarch - krzywy, sękaty kij, gałąź

śtanga - poprzeczka bramki np. do piłki nożnej

śtrojfy- niedorzeczne czynności, też fochy; Co za śtrojfy wycynios ?

śtrojfy maciurka - ziele

świnie kuć - dawny sposób na świnie ryjące w chlewie pozbawionym betonowej podłogi, polegający na przekłuwaniu świńskich ryjów drutem (!!!)

tela – tyle

tok - drewniane koryto, z którego krowy jedzą sieczkę, wiszące lub stojące na drewnianych nogach

tryfus - kocioł do gotowania bielizny

tworzytko – naczynie

warzocha - drewniana wielka łyżka

w cały kroj - w cały kraj, daleko; A póde juz w cały kroj, bo mom waju gdzieś.

werko – łóżko

wieprzek - młody wieprz

wiolnio - wialnia do oczyszczania ziarna zbóż z plew

wiśsi - wisi

wkiedy - kiedy

wotroba - wątroba

wtencos – wtedy

wycug - utrzymywanie przez dzieci ojca, matki; bycie na garnuszku i łasce dzieci, którym przepisało się gospodarstwo

zabocyć - zapomnieć; Zabocełam, mojściewy, na bont zabocełam, ze mieliśwa sie spotkać.

zadek - pupa

zapiec sie w sobie - zawziąć się w sobie

zaprzeć - zamkną

zastodole - plac za stodołą

zawrzeć - zamknąć

zeleźniok - duży, żeliwny garnek - żeleźniak; także wóz na żelaznych kołach

zeloz - duży, metalowy przedmiot; Znalazłam wcoraj na drodze do wsi kawoł zeloza i zabrałam go do domu. Bedzie cem wrota podpierać.

zerdź - żerdź;

zimioki - ziemniaki, kartofle

zlochać - zmęczyć bieganiem, brykaniem, zabawą; A gzieś sie tak zlochoł ?

zobocyć - zobaczyć; Zobocełem wcoraj piersego bociana, jak lecioł nade wsiom.

zogun - zagon; wąski kawałek pola

zopaszt - stare, zepsute jajko

zopole - zapole; część stodoły, w której przechowywano siano lub słomę

zywotka - żywotka; po przepisaniu pola na dzieci, gospodarz zostawiał sobie kawałek jako zabezpieczenie na starość, po jego śmierci przechodziło na własność dzieci

źderdon - ktoś duży, dobrze zbudowany, a przy tym niezgrabny


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna