Abstrakty plakatów zgłoszonych na XVII okpr agnieszka Bieńkowska



Pobieranie 92.07 Kb.
Data09.05.2016
Rozmiar92.07 Kb.
Abstrakty plakatów zgłoszonych na XVII OKPR

Agnieszka Bieńkowska

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, Warszawa

agnieszkabien@poczta.onet.pl
Przekonania magiczne nastolatków w okresie wczesnej adolescencji
Przekonania magiczne to przekonania dotyczące związków umysłu i świata fizycznego, przeczące ustaleniom naukowym. Obejmują przekonania, że rzeczywistość może zostać zmieniona w pożądanym kierunku za pomocą myśli, życzeń, wyobrażeń i symbolicznych czynności.

Celem badań było określenie skali występowania przekonań magicznych u dzieci w okresie wczesnej adolescencji. W badaniach wzięło udział 75 uczniów klas szóstych jednej z podwarszawskich szkół podstawowych (33 dziewczynki i 42 chłopców). Osobom badanym prezentowano sześć historyjek, których bohaterowie ujawniali, w pewnych określonych sytuacjach, swoje przekonania magiczne. Zadaniem osób badanych było określenie, w jakim stopniu wierzą w magiczne zależności, o których mowa w historyjce, i z jaką częstotliwością tego typu przekonania pojawiają się w ich własnym myśleniu. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono, że w badanej próbie przekonania magiczne nie są nazbyt rozpowszechnione. Okazało się też, że w odniesieniu do badanego zjawiska występują wyraźne różnice związane z płcią (F=4,13; df=1; p=0,05). Poziom występowania przekonań magicznych u chłopców jest istotnie statystycznie wyższy niż u dziewcząt.

Marta Błaszczyk

Uniwersytet im. A. Mickiewicza, Poznań



marciabe@amu.edu.pl
Obecność córki w życiu ojca w świetle biograficznym
Poczęcie dziecka rozpoczyna nowy etap w życiu mężczyzny. W psychologii prenatalnej moment ten traktowany jest jako kryzys rozwojowy, jeśli dobrze przeżyty, prowadzi do integracji pozytywnej, jak również do funkcjonowania na wyższym poziomie dojrzałości psychicznej.

Jak twierdzi jeden z badaczy męskiej psychiki B. Liebenberg (1967), oczekiwanie na dziecko, czas przyswajania przez świeżo upieczonego ojca odpowiedniego wzoru postępowania jest „dorastaniem” mężczyzny do roli ojcowskiej.

Wspomnienia o okresie ciąży partnerki i moment narodzin córki oraz okres zaangażowania ojca w wychowanie córki staną się przedmiotem referatu. Szczegółowa analiza tych kwestii w życiu mężczyzny jest konieczna, gdyż daje obraz tego, jak w męskiej świadomości przyswaja i kształtuje się odpowiedni wzór postępowania mężczyzny w roli ojca. Uważa się, że sposób sprawowania roli ojca przez mężczyznę stanowi jakby sprawdzian jego dojrzałości, gdyż jak macierzyństwo dane jest w pewnym sensie kobiecie przez naturę, tak do ojcostwa trzeba dojrzeć. Natomiast przez poruszenie kwestii zaangażowania ojca w wychowanie córki uzyskano wiele ciekawych spostrzeżeń na temat wychowawczego oddziaływania ojca na dziecko.

Treści referatu opierać się będą na analizie wyników badań własnych, jakie zostały przeprowadzone metodą biograficzną w grupie ojców dorosłych córek.

Magdalena Budziszewska

Uniwersytet Warszawski



mbudzisz@psych.uw.edu.pl
Pola semantyczne postaci ojca i matki

w opowiadaniach dorastającej młodzieży o domu rodzinnym


Badanie pól semantycznych w wypowiedziach osób badanych to jedna z klasycznych technik jakościowych w psychologii. Szczególnie często jest ona wykorzystywana do analizy opisu osób znaczących, w tym między innymi sposobu przedstawienia dzieci w wypowiedziach rodziców i rodziców w wypowiedziach dzieci. Pozwala ona dotrzeć do takiej części świata znaczeń osoby, która jest niedostępna badaniom kwestionariuszowym. W pomiarze kwestionariuszowym osoby nie posługują się z reguły własnym językiem, ale odpowiadają na z góry przygotowane przez badaczy pytania. Tymczasem techniki odwołujące się do elementów analizy lingwistycznej, takie jak badanie pól semantycznych, pozwalają zobaczyć świat widziany oczami osób badanych, wyrażony w ich języku i ich własnymi słowami. Jak zatem dorastająca młodzież opisuje swoich rodziców? W referacie przedstawiam wyniki badania przeprowadzonego na grupie 120 warszawskich gimnazjalistów. Na podstawie swobodnych pisanych opowiadań o własnych rodzicach stworzono pola semantyczne dla postaci ojców, matek oraz rodziców razem. Uzyskane różnice między osobami w zakresie przestrzeni semantycznej pokazane są w kontekście rozwojowym, przy uwzględnieniu roli wieku i płci. Dokonano również analizy ilościowych i jakościowych różnic między przedstawieniami ojców a przedstawieniami matek. Suma takich analiz składa się na obraz tego, jak badana młodzież w wieku gimnazjalnym postrzega i opisuje swoich rodziców oraz swój stosunek do nich. Dodatkowo w referacie pokazuję ścisłe procedury tworzenia pól semantycznych na podstawie tekstu, wykonane przeze mnie w programie komputerowym wspierającym analizę treści – „Atlas.ti for Windows”.
Aneta Chybicka

Uniwersytet Gdański



aneta.chybicka@wp.pl
Stereotypy rodzaju u dzieci trzyletnich, pięcioletnich i dziesięcioletnich
Celem prezentowanego badania była diagnoza treści stereotypów rodzaju u dzieci (chłopców i dziewczynek) w różnym wieku – trzyletnich, pięcioletnich i dziesięcioletnich oraz porównanie treści stereotypów rodzaju u dzieci na różnych etapach rozwojowych. Przebadano trzy grupy dzieci: 20 dzieci (10 chłopców i 10 dziewczynek) trzyletnich uczęszczających do młodszych grup przedszkola w Gdańsku, 20 dzieci pięcioletnich (10 chłopców i 10 dziewczynek) uczęszczających do starszych grup przedszkola w Gdańsku i 26 dzieci dziesięcioletnich (11 chłopców i 15 dziewczynek) uczęszczających do trzeciej klasy szkoły podstawowej w Gdańsku.

Dzieci proszono o narysowanie kobiety i mężczyzny (dwa odrębne obrazki, wykonywane na początku i końcu zajęć, kolejność wykonywania rysunku rotowana) wykonujących jakąś czynność. Następnie proszono dzieci, by opisały tę czynność i podały cechy osoby ją wykonującej. Przeprowadzono też krótki wywiad, zawierający pytania o aktywność zawodową rodziców, ilość i wiek rodzeństwa, wykształcenie rodziców. Sposób prowadzenia badania dostosowany był do grupy wiekowej dzieci.

Analiza jakościowa rysunków dzieci wskazuje na istnienie stereotypów rodzaju już u trzyletnich dzieci, które zwykle przedstawiają kobiety w czynnościach domowych i opisują je jako kochające i opiekuńcze, a mężczyzn przedstawiają w czynnościach pozadomowych i opisują ich jako aktywnych i zaradnych. Co ciekawe, treść stereotypów rodzaju nie zmienia się u dzieci pięcio- i dziesięcioletnich. Treść obrazków nie wykazuje związku z tym, czy rodzice pracują i jakie mają wykształcenie, natomiast rysunki dzieci pochodzących z rodzin posiadających dwoje lub więcej dzieci są bardziej stereotypowe w przedstawianiu kobiet i mężczyzn niż dzieci pochodzących z rodzin posiadających jedno dziecko.

Jan Cieciuch

Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, Warszawa

jancieciuch@gazeta.pl
Systemy wartości młodych dorosłych w kontekście kodów etycznych
Preferencje wartości są we współczesnej psychologii przedmiotem niesłabnącego zainteresowania (Rohan, 2000; Hitlin, Piliavin, 2004; Schwarz, 2006). Prezentowane podczas konferencji wyniki badań wpisują się w ten nurt. Ich istotą są dwa elementy: po pierwsze – interpretacja rozwojowa oraz – po drugie – światopoglądowy kontekst preferencji wartości.

Prezentowane badania kontynuują zatem program badań preferencji wartości ujętych w kontekście konstruktów światopoglądowych (Cieciuch, 2007), wpisując się tym samym w aktualne poszukiwania badawcze (Boyatzis, Murphy, Wheeler, 2000; Gürsimsek, Göregenli, 2005). Tym razem ukazano preferencje wartości w kontekście kodów etycznych (Wojciszke, Baryła, 2000). Badania przeprowadzono w grupie młodych dorosłych, u których realizacja zadania rozwojowego ukształtowania systemu wartości i przekonań światopoglądowych jest już zakończona (Havighurst, 1981).

Prezentowane badania weryfikują zasadność wykorzystania hipotezy modularności kodów etycznych (Wojciszke, Baryła, 2000) do kategoryzacji preferencji wartości. Preferencje wartości zbadano Skalą Wartości Schelerowskich Brzozowskiego (1995), Skalą Wartości Rokeacha (Brzozowski, 1996) oraz Kwestionariuszem Portretów Schwartza (2007), natomiast kody etyczne – Kwestionariuszem Etyk Wojciszke i Baryły (2002). Taki dobór technik umożliwia integrację wyników uzyskanych dzięki kwestionariuszom skonstruowanym w strategii indukcyjnej i dedukcyjnej (Zawadzki, 2006), dzięki czemu możliwy jest całościowy ogląd badanego zjawiska, niepozbawiony wszakże metodologicznych trudności i pułapek.

Anna Cieślik, Olga Bąk

Uniwersytet Wrocławski; Dolnośląska Szkoła Wyższa, Wrocław

ania.cieslik@interia.pl
Program rozwoju kompetencji społecznych

u młodzieży zagrożonej wykluczeniem zawodowym


Jedną z przyczyn niedostosowania młodzieży do wymagań współczesnego rynku pracy może być brak kompetencji społecznych. W związku z tym prowadzone są liczne programy edukacyjne, nastawione na rozwój kompetencji w tym zakresie. Przykładem może tu być jeden z projektów unijnych „Want2Learn – Czyli chcę się uczyć”, który koncentruje się na wyrównywaniu szans młodzieży zagrożonej wykluczeniem społecznym właśnie poprzez rozwój różnorodnych kompetencji, w tym również społecznych. Celem prezentacji jest krytyczna analiza efektów tego programu.

W ramach projektu przeprowadzono 9-tygodniowe szkolenia kompetencji ogólnych metodą e-learning blended. Jeden z bloków szkoleniowych dotyczył kompetencji społecznych, tj.: komunikowania się, pracy zespołowej, reagowania w sytuacji konfliktu, asertywności, umiejętności obrony własnego stanowiska (poglądów), wyrażania własnych opinii, działania w warunkach różnorodności społecznej i kulturowej. Do szkoleń przystąpiło 127 osób w wieku 18–24 lat (w tym 42 kobiety i 85 mężczyzn), niepracujących i nieuczących się (dobór metodą losowania sieciowo-interpersonalnego). Efekty szkolenia mierzono stosując zarówno miary obiektywne, tj. testy wiadomości (w formie komputerowej oraz tradycyjnej – metodą „papier i ołówek”) oraz oceny rozwoju kompetencji wystawiane uczestnikom przez obserwatorów, jak również miary subiektywne, tj. samoocenę własnych umiejętności i szans na rynku pracy. W badaniach ewaluacyjnych stwierdzono różnice w sposobie oceniania rezultatów projektu przez samych uczestników (ocena subiektywna) i przy zastosowaniu wskaźników obiektywnych.

Rezultaty te skłaniają do pytania o przyczyny występowania różnic w sposobie oceniania efektów programu oraz zastanowienia się nad tym, czy prowadzone programy edukacyjne, kładące nacisk na rozwój kompetencji u młodzieży, faktycznie przynoszą zakładane efekty, tzn. mogą być sposobem kształtowania względnie trwałych właściwości.

Maria Czerwińska-Jasiewicz

Uniwersytet Warszawski

marylacj@psych.uw.edu.pl
Statusy tożsamości młodzieży a jej poczucie kontroli własnego działania
W wystąpieniu przedstawiono wyniki badań dotyczące związku między poczuciem kontroli własnego działania (LOC) młodzieży (zewnętrzne/wewnętrzne) a jej statusami (poziomem rozwoju) tożsamości (tożsamość dyfuzyjna, przejęta, moratoryjna i dojrzała) w czterech różnych sferach („relacje z rówieśnikami”, „relacje z rodzicami”, „ideologia” i „szkoła”). Zbadano 158 maturzystów w wieku 18 lat z liceów warszawskich. W badaniach zastosowano Kwestionariusz „Delta” R. Drwala (1995) do badania LOC oraz Skalę Rozwoju Tożsamości J. Rostowskiego do badania statusów tożsamości. Wyniki badań wskazują na to, że w badanej grupie młodzieży przeważa zewnętrzne poczucie kontroli własnego działania LOC (niezależnie od płci) oraz dominuje status tożsamości nabywanej-moratoryjnej (niezależnie od płci). Stwierdzono związek miedzy poczuciem kontroli własnego działania (LOC) młodzieży a jej statusami tożsamości, ale tylko w dwóch sferach: w sferze „szkoła” oraz w sferze „relacje z rodzicami” (dziewczęta). Okazało się, że statusy tożsamości niedojrzałej są istotnie związane z zewnętrznym poczuciem kontroli własnego działania (LOC), a status tożsamości dojrzałej istotnie wiąże się z wewnętrznym poczuciem kontroli (LOC).

Urszula Dębska, Halina Gula-Kubiszewska, Wojciech Starościak, Iwona Bielawska

Akademia Wychowania Fizycznego, Wrocław

ude@dawid.uni.wroc.pl
Jakości życia seniorów w kontekście obrazu siebie i radzenia sobie ze stresem
Plakat prezentuje wyniki badań seniorów. Ta grupa społeczna narażona jest na szczególne problemy adaptacyjne, którym sprzyjają: zmiana statusu zawodowego, świadomość ostatniego etapu życia, nierzadko ubytek sił i zdrowia, narastająca bezradność, częsta samotność, także ubóstwo. Tematem głównym jest odczuwana przez badanych jakość życia. Subiektywnie oceniana jakość życia – kategoria egzystencjalna – uwarunkowana jest wpływem wielu czynników. Pośród nich są także różnice indywidualne, obejmujące np. poznawcze odniesienia do siebie, ocenę swoich możliwości, właściwości. Znaczące dla tego odniesienia jest tu codzienne doświadczenie, spostrzeganie siebie w różnych sytuacjach i sposobów swego funkcjonowania zwłaszcza w trudnych sytuacjach. Stąd kontekst badawczy stanowi obraz siebie badanych oraz poziom i rodzaj stosowanych strategii radzenia sobie ze stresem.

Urszula Dębska, Halina Gula-Kubiszewska, Wojciech Starościak, Iwona Bielawska

Akademia Wychowania Fizycznego, Wrocław

ude@dawid.uni.wroc.pl
Poznawcze uwarunkowania samoregulacji w uczeniu się. Aspekt rozwojowy
W plakacie prezentujemy wyniki badań nad samoregulowanym uczeniem w aspekcie rozwojowym. Ujmując uczenie z perspektywy poznawczej, rozumiemy go jako aktywny proces organizacji, zarządzania i kontroli działań konstytuujących ten proces. Jest on uwarunkowany wieloczynnikowo. Znacząca rola przypada poznawczym właściwościom jednostki uczącej się, które to właściwości uwarunkowane są rozwojowo. Na kilku z nich chcemy skupić swą uwagę badawczą. Artykuł zawiera analizę wyników badań nad samoregulacją w uczeniu się uczniów szkół gimnazjalnych, liceów i studentów. Samoregulację uczenia analizujemy odnosząc ja do stosowanych różnych rodzajów strategii oraz łatwości w ich stosowaniu. Kontekst poznawczy wybrane charakterystyki poznawcze badanych osób.

Beata Dutczak, Wioletta Radziwiłowicz

Ośrodek Diagnostyki Medycznej, Gdańsk; Uniwersytet Gdański

beata.dutczak@yahoo.pl
Struktura i natężenie agresji a percepcja postaw rodzicielskich

u osób chorych na chorobę afektywną jednobiegunową


Przedmiotem badań było przede wszystkim ustalenie, w jaki sposób osoby chorujące na chorobę afektywną jednobiegunową spostrzegają postawy rodzicielskie matki oraz ojca. W okresie od czerwca 2006 do stycznia 2007 zbadano 30 osób (15 kobiet i 15 mężczyzn) hospitalizowanych w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym im. Prof. T. Bilikiewicza w Gdańsku z rozpoznaniem choroby afektywnej jednobiegunowej (wykluczono chorych cierpiących na zespoły depresyjne w przebiegu chorób na podłożu psychotycznym). W celu potwierdzenia diagnozy lekarskiej zastosowana została Skala Depresji Becka badająca nasilenie objawów depresji – afektywnych, motywacyjnych, behawioralnych, poznawczych oraz somatycznych. Wiek badanych wynosił od 40 do 60 lat. Osoby te różniły się także zdobytym wykształceniem. Dla porównania wyników przeprowadzono badania w grupie kontrolnej, która została dobrana losowo spośród osób (również 15 kobiet oraz 15 mężczyzn) nieleczonych psychiatrycznie, u których nie stwierdzono występowania symptomów choroby afektywnej jednobiegunowej (zweryfikowane także za pomocą Skali Depresji Becka), znajdujących się w takim samym wieku jak osoby z grupy klinicznej. Została także przeprowadzona rozmowa na temat ewentualnego nadużywania alkoholu przez matkę lub ojca. Zmierzono percepcję postaw rodzicielskich, możliwą do zweryfikowania za pomocą Kwestionariusza Stosunków Między Rodzicami a Dziećmi autorstwa Włodzimierza Kowalskiego.

Kinga Dziwańska



kkrol@poczta.onet.pl
Specyfika formułowania planów krótkoterminowych w okresie dorastania – wyniki badań
Prezentowane badania oparte są na teoriach dotyczących czynności ludzkich (koncepcja zachowań celowych Nuttina (1980), teoria czynności Tomaszewskiego (1975) i teoria planów Millera, Galantera i Pribrama (1980)) oraz na teoriach dotyczących rozwoju perspektywy czasowej człowieka (Nuttin, 1980; Nurmi, 1991; Zaleski, 1991).

Głównym problemem prezentowanych badań jest określenie specyfiki procesu formułowania planów krótkoterminowych (do pół roku) przez młodzież w zależności od jej wieku.

W badaniu zastosowano autorski kwestionariusz „Planowanie Przyszłości”, skonstruowany do badania procesów planowania. Badania przeprowadzono w Warszawie w 2004 roku na grupie 300 osób (uczniowie gimnazjum – w wieku 15 lat oraz uczniowie liceum – w wieku 18 lat).

Na podstawie analizy uzyskanych wyników badań sformułowano następujące wnioski. Proces formułowania planów przez młodzież posiada określoną specyfikę w zależności od wieku młodzieży. Licealiści częściej niż gimnazjaliści stosują zaawansowane strategie planowania (zbierają informacje, robią notatki, używają kalendarza). Ponadto analiza statystyczna wyników badań pozwala stwierdzić, że gimnazjaliści częściej posługują się ogólnymi strategiami, a licealiści strategiami szczegółowymi w procesie formułowania planów.

Beata Hołtyń

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz



beata12@wp.pl
Wsparcie społeczne w małżeństwie
Prezentowany plakat dotyczy związku cech osobowości małżonków z otrzymywanym, dawanym oraz oczekiwanym w małżeństwie wsparciem społecznym. Przedstawione badania zostały oparte o definicję osobowości opartą na teorii cech Costy i McCrae. Zostały one przeprowadzone na gruncie polskim, przebadanych pod względem posiadanych cech osobowości oraz wsparcia zostało 195 par małżeńskich. Następnie autorka wyodrębniła dominujące cechy osobowości u każdego z badanych (cechy o najwyższym nasileniu stenowym) i przeprowadziła analizy w odniesieniu do wymienionych powyżej form wsparcia oraz jego rodzajów (emocjonalnego, informacyjnego, instrumentalnego, wartościującego). Uzyskane wyniki dotyczące zarówno form, jak i rodzajów wsparcia są związane z wybranymi cechami osobowości, wykazują również zmienność w obrębie danej płci.

Magdalena Jelińska

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa

magdalenajelinska@yahoo.com
Style przywiązania a poczucie koherencji i nadzieja na sukces młodzieży
Więzi emocjonalne należą do najistotniejszych czynników wywierających wpływ na życie człowieka. Oddziałują zarówno na jego rozwój psychiczny, jak i społeczny. Ich jakość jest niezwykle istotna dla prawidłowego funkcjonowania jednostki w biegu życia.

Celem prezentowanego badania była analiza zależności między wyróżnionymi przez Bowlby’ego (1969, 1973, 1980) stylami przywiązania a poczuciem koherencji i nadzieją na sukces. Przyjęto między innymi założenie, że jednostki przejawiające odmienne style przywiązania do swoich rodziców będą różnić się nasileniem poczucia koherencji i poziomem nadziei na sukces. Oczekiwano, że osoby charakteryzujące się ufnym stylem przywiązania do rodziców będą ujawniały silniejsze poczucie koherencji oraz większą nadzieję na sukces od osób o stylach przywiązania lękowo-ambiwalentnym i unikowym.

Przebadano osoby w wieku 16–20 lat. Posłużono się Kwestionariuszem Przywiązania do Rodziców w Dzieciństwie KPRD, w polskiej adaptacji Marchwickiego (2002), retrospektywnie określającym style przywiązania – odrębnie – do matki i do ojca w dzieciństwie, a także wykorzystano Skalę SOC–13 (Zwoliński, 2001) mierzącą siłę poczucia koherencji u młodzieży oraz Kwestionariusz Nadziei na Sukces KNS (Łaguna, Trzebiński i Zięba, 2005) służący do pomiaru siły oczekiwania pozytywnych rezultatów z podejmowanych przez siebie działań.

Uzyskane wyniki w dużej mierze okazały się zgodne z oczekiwaniami.

Magdalena Jelińska, Anna Radomska

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa; Uniwersytet Warszawski



aldona@psych.uw.edu.pl
Orientacja religijna a odbiór komizmu o treści religijnej

i wybrane właściwości psychospołeczne dorosłych


Celem badań o charakterze eksploracyjnym była analiza zależności między orientacją religijną a odbiorem komizmu o treści religijnej (oceną stopnia jego zabawności i awersyjności) i wybranymi właściwościami psychospołecznymi (umiejscowieniem poczucia kontroli wzmocnień – LOC oraz satysfakcją z życia). Teoretyczną podstawą badania była dyspozycyjna koncepcja humoru i radości oraz koncepcja obiektów przynależnych (Zillmann i Cantor, 1972, 1976).

W badaniu uczestniczyło 100 osób dorosłych – po 50 przejawiających wewnętrzną i zewnętrzną orientację religijną. Poza Skalą „Twoja Religijność” (Socha, 1992), służącą do pomiaru charakteru orientacji religijnej, wykorzystano w nim także: Zestaw Dowcipów o treści religijnej (Jelińska, 2005), mierzący odbiór komizmu o takiej tematyce, Skalę Satysfakcji z Życia – SWLS (Dienera, Emmonsa, Larson i Griffin, 1985) w polskiej adaptacji Juczyńskiego (2001) do oszacowania zadowolenia z życia oraz Skalę I-E Rottera, diagnozującą LOC.

Zgodnie z oczekiwaniami wykazano, że osoby o wewnętrznej orientacji religijnej niżej oceniają zabawność i – zarazem – wyżej awersyjność dowcipów religijnych w porównaniu z jednostkami o zewnętrznej orientacji religijnej. Ponadto osoby o wewnętrznej orientacji religijnej w odróżnieniu od jednostek o zewnętrznej orientacji religijnej cechuje wewnętrzne LOC oraz istotnie wyższy poziom satysfakcji z życia.

Maria Kirejczyk, Elżbieta Dryll

Uniwersytet Warszawski

majakirejczyk@wp.pl
Wzory interakcji w rodzinach z dziećmi w okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości
Zgodnie z systemowym modelem rodziny, jej efektywne funkcjonowanie w dużym stopniu zależy od zdolności przystosowywania się do nieuchronnych przemian związanych z rozwojem wszystkich jej członków. Interakcja rodzice–dzieci powinna zmieniać się jakościowo. Newralgicznym punktem dynamiki tych zmian wydaje się być okres dojrzewania dziecka. Jest to czas, kiedy rodzice mogą wypracować nowe, inne sposoby postępowania – takie, które będą adekwatne w kontakcie z osobą dorosłą, jaką w tym czasie staje się ich dziecko. Celem prezentowanych badań było określenie, czym różnią się w wzory interakcji zadaniowych rodzice–dziecko w kolejnych fazach życia rodzinnego. Porównano dwie grupy rodzin: z dziećmi wchodzącymi w okres dojrzewania (uczniowie gimnazjum) oraz z dziećmi w wieku wczesnej dorosłości (studenci). Do diagnozy wzorów interakcji posłużyła eksperymentalna metoda badania komunikacji w rodzinie – gra interakcyjna. Analiza czynnikowa pozwoliła wyróżnić cztery wzory interakcji. Ze względu na to, kto okazał się liderem, podzielono rodziny na „dziecko-centryczne”, „matko-centryczne”, „ojco-centryczne” oraz takie, w których brak było wyraźnego lidera. Zmienna grupująca – wiek dziecka – nie była związana z żadnym z tych typów. Był natomiast z nimi związany poziom wykształcenia rodziców. Wysokie wykształcenie matki wyznaczało wzór „matko-centryczny”. Komunikacja w tych rodzinach była najbardziej efektywna – grupa najlepiej radziła sobie z zadaniem eksperymentalnym. Niskie wykształcenie ojca korelowało ze wzorem „dziecko-centrycznym”, który okazał się stosunkowo mało efektywny. Z przeprowadzonych badań wynika, że styl komunikacji, wbrew oczekiwaniom, nie różnicuje zasadniczo rodzin z dzieckiem we wczesnym okresie dojrzewania i we wczesnej dorosłości. Być może wzór interakcji, wypracowywany w rodzinie przez lata, nie zmienia się dość plastycznie, lub też bardzo wyraziście determinują go inne czynniki.

Joanna Kossewska

Akademia Pedagogiczna, Kraków

kossewska@ap.krakow.pl
Agresja u uczniów gimnazjum – kontekst rodzinny a kryzys tożsamości
Głównym celem badań było ustalenie zależności między agresją interpersonalną u uczniów gimnazjum a rodzinnym kontekstem rozwoju poczucia tożsamości. Kontekst subiektywnie odbieranych ustosunkowań pomiędzy rodzicami a dziećmi stanowi istotny czynnik rozwoju osobowości w okresie dorastania i predyktor agresji, będącej szczególnym rodzajem zachowania interpersonalnego, podejmowanego i realizowanego przez jednostkę w celu wywołania negatywnych konsekwencji dla innych osób, ukierunkowanego na krzywdzenie ich poprzez zadanie bólu lub pozbawienie własności (Ignaczak, 1984). Uczniowie gimnazjum ze względu na swoistą sytuację osobowego rozwoju uwikłanego w zewnętrzną strukturę systemu edukacji wydają się być grupą narażoną na ujawnianie agresywnych form zachowania. W badaniach uczestniczyło 70 uczniów II klasy gimnazjum. Zastosowano Kwestionariusz Stosunków Między Rodzicami a Dziećmi A. Roe i M. Siegelmana, Skalę Samooceny M. Rosenberga oraz test zdań niedokończonych „Kim jestem?”, opracowany na podstawie metody M. H. Kuhna i T. S. McPartland przez Sivestre (2000). Uzyskane wyniki ujawniły istotne związki pomiędzy wskaźnikami agresji interpersonalnej a spostrzeganymi przez młodzież postawami obojga rodziców, wśród których najbardziej rozbudowany charakter mają uwarunkowania poczucia winy za agresję. Natężenie agresji interpersonalnej pozostaje w związku z istotnymi elementami konstytuującymi poczucie tożsamości u badanej młodzieży.

Agata Kudlik, Ewa Czerniawska

Uniwersytet Warszawski

akudlik@psych.uw.edu.pl
Wpływ lęku na procesy pamięciowe z uwzględnieniem pośredniczącej roli muzyki
Celem pracy było zbadanie zależności między lękiem a pamięcią, ze względu na brak jednoznacznych wyników badań na ten temat. Badania przeprowadzono na próbie 153 osób w wieku 16–18 lat, przy użyciu Kwestionariusza Stanu i Lęku STAI oraz listy słów do zapamiętania, różniących się konotacją emocjonalną. Osoby wysokolękowe miały gorsze ogólne wyniki pamięciowe niż niskolękowe na poziomie tendencji statystycznej. Zarówno niski, jak i wysoki poziom stanu lęku był związany z preferencją słów neutralnych i pozytywnych. Osoby niskolękowe zapamiętywały istotnie więcej słów neutralnych i pozytywnych niż wysokolękowe.

Kolejne pytanie dotyczyło wpływu muzyki na nastrój. Zarówno muzyka relaksacyjna, jak i zagrażająca, wpłynęły na zmiany w wymiarach nastroju mierzonych UMACL.

Oczekiwano, że zmiany w poziomie lęku uzyskane przez zastosowanie odpowiedniej muzyki znajdą swój wyraz w preferencjach pamięciowych. Stwierdzono lepsze zapamiętywanie słów neutralnych i pozytywnych przez osoby wysokolękowe w warunkach zagrażających oraz przez osoby niskolękowe w warunkach niezagrażających. Porównania międzygrupowe pokazały, że wysokolękowi w warunkach zagrażających zapamiętali więcej słów negatywnych oraz mieli lepsze ogólne wyniki pamięciowe niż wysokolękowi w warunkach niezagrażających. Także w warunkach niezagrażających wysokolękowi zapamiętali więcej słów negatywnych niż wysokolękowi w warunkach zagrażających. W zakończeniu wskazano na dalsze kierunki badań nad tym zagadnieniem.

Maria Kujawa

Uniwersytet Jagielloński, Kraków

em.kujawa@interia.pl
Samorealizacja a małżeństwo
Dążenie do indywidualnego rozwoju, koncentracja na realizowaniu różnorodnych celów, kult kreacji, autonomii, możliwości stanowienia o sobie sprzyjające singularyzacji życia jako formie konkurencyjnej małżeństwu.

Przedstawię analizę poglądów na temat samorealizacji i małżeństwa osób z różnym stażem małżeńskim, osób ze związków nieformalnych oraz singli.

Adrian Kurcbart

Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego, Kielce



kurcbart@op.pl
Jak kształtuje się obraz ojca w biegu ludzkiego życia
Czy nastolatek spostrzega ojca w taki sam sposób jak osoba w wieku średnim? Tego typu pytania stały się inspiracją do badań nad kształtowaniem się reprezentacji poznawczej ojca w ontogenezie. W prezentowanych badaniach uczestniczyło 150 osób obojga płci w wieku od 14 do 86 lat. Dane dotyczące obrazu ojca zbierano przy pomocy Metody Pól Semantycznych Michéa. Analiza jakościowa zgromadzonego materiału ujawniła szereg różnic pomiędzy poszczególnymi okresami rozwojowymi, które dotyczyły: (a) pojęć kojarzonych z ojcem, (b) zasobu wiedzy składającej się na obraz ojca oraz (c) wagi przypisywanej treściom powtarzającym się w odmiennych okresach rozwojowych.

Hanna Liberska

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz

hanna.liberska@op.pl
Poczucie sensu życia współczesnej młodzieży
Początek okresu dorastania jest wyznaczony przemianami o charakterze biologicznym. Jednak jego zakończenie ma charakter społeczny. Wiąże się przygotowaniem młodego człowieka do podjęcia wyzwań dorosłości, tym samym warunkuje wejście w nowy okres rozwoju.

W pierwszej fazie dorastania zachodzą istotne przemiany fizjologiczne i anatomiczne, dzięki którym dziecko przekształca się w młodego dorosłego. Jej zwieńczeniem jest osiągnięcie biologicznej zdolności do prokreacji.

W fazie drugiej zachodzą znaczące przemiany psychiki dziewcząt i chłopców, które znajdują odzwierciedlenie w ich funkcjonowaniu psychospołecznym. Tworzą one podstawę odkrycia przez młodych ludzi sensu życia i określenia własnej drogi życiowej. Całość zmian rozwojowych charakterystycznych dla okresu dorastania prowadzi młodego człowieka do uzyskania zdolności do samostanowienia.

Na plakacie przedstawione zostaną niektóre wyniki badań nad kształtowaniem przez współczesne dziewczęta i chłopców, dorastających w trudnych czasach ponowoczesnych, koncepcji własnej drogi życiowej i poszukiwaniem przez nich sensu życia.

Witold Ligęza

Akademia Pedagogiczna, Kraków



witek.ligeza@kangur.edu.pl
Jabłko: owoc; marchewka:? – badanie myślenia przez analogię u dzieci w wieku od 4 do 10 lat
Współczesna psychologia procesów poznawczych wydaje się przywiązywać dużą wagę zarówno do analogii, jak i metafor, szczególnie w kontekście procesów myślenia. Już Charlotta Buhler (1953, s. 33) pisała: „Zasada analogii rządzi w tym okresie całym duchowym światem dziecka, gra rolę decydującą, jak to później zobaczymy, w tworzeniu obrazu świata i stanowi podstawową zasadę istotnie twórczych wyczynów dziecka, a mianowicie symbolicznego kształtowania jego czynności w zabawie i twórczości”.

Analogie mogą być operacją, która pozwala zastępować i tworzyć brakującą reprezentację wiedzy. Jednocześnie nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o to, czy analogie poprzedzając tworzenie reprezentacji pojęć stanowią podstawę do tworzenia uogólnień, czy raczej dostrzeżenie analogii jest możliwe tylko w odpowiednio rozwiniętym systemie pojęć (Haman, 1993).

Test analogii autorstwa Ligęzy i Piotrowskiego (Ligęza, 2005) stanowi cześć procedury badawczej reprezentacji poznawczej pojęcia twórczość. Jednocześnie czynione są próby używania go jako autorskiego testu do badania myślenia przez analogię u dzieci w wieku przedszkolnym. Uzyskane wyniki zachęcają do dalszych badań, które powinny zakończyć się wystandaryzowaniem metody. Test ma formę obrazkową, zawiera 35 zadań z pięciu typów analogii (część – całość, nadrzędność, funkcja, przeciwieństwo i przyczynowość).

Jan Łuczyński

Uniwersytet Jagielloński, Kraków

jan234@poczta.fm
Rozumienie roli zawodowej jako element rozwoju zawodowego
Wychowanie szkolne stanowi istotny warunek rozwoju indywidualnego dzieci w wieku szkolnym. Zarazem szkoła jest środowiskiem rozwoju zawodowego nauczycieli. Poster przedstawia rezultaty dwóch studiów nad rozumieniem roli zawodowej przez nauczycieli, jako czynnikiem modyfikującym ich deklarowaną zdolność do stwarzania warunków stymulujących rozwój ich uczniów o szczególnych potrzebach edukacyjnych. W pierwszym z nich eksplorowano związek rozumienia własnej roli zawodowej (jako skupionej głównie na pracy wychowawczej lub skupionej głównie na pracy dydaktycznej) z podejściem do idei edukacji integracyjnej, w drugim – z podejściem do pracy z uczniami cierpiącymi na zaburzenia dyslektyczne. W obydwu badaniach dane pozwoliły na przyjęcie hipotez o związku badanych zmiennych. Wyniki potwierdziły zatem tezę o istotnym znaczeniu stymulacji rozwoju zawodowego nauczycieli dla polepszenia szans rozwojowych uczniów w szkole.

Katarzyna Maruszewska

Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, Wydział Zamiejscowy, Wrocław

kmaruszewska@swps.edu.pl
Inteligencja emocjonalna a satysfakcja ze związku
Celem badań było sprawdzenie, w jaki sposób poziom inteligencji emocjonalnej obojga partnerów wiąże się z ich satysfakcją ze związku. Założono, że im wyższa inteligencja emocjonalna partnerów, tym większa ich satysfakcja ze związku. W badaniu wzięły udział pary w formalnych lub nieformalnych związkach. Uczestnicy badania wypełnili kwestionariusz do pomiaru inteligencji emocjonalnej INTE oraz kwestionariusz satysfakcji ze związku KDM-2. Analiza wyników ujawniła związek inteligencji emocjonalnej z satysfakcją ze związku – im wyższa inteligencja emocjonalna, tym większe zadowolenie osób ze związku. Niezależnie od płci osoby bardziej inteligentnie emocjonalnie deklarują większą satysfakcję ze związku niż osoby o niższej inteligencji emocjonalnej. Korelacja jest istotna statystycznie na poziomie p<.001, aczkolwiek siła związku jest umiarkowana r=.30. Istnieją różnice w związku inteligencji emocjonalnej z satysfakcją ze związku u kobiet i mężczyzn. U kobiet korelacja inteligencji emocjonalnej z satysfakcją ze związku jest silniejsza niż u mężczyzn. Im bardziej inteligentna emocjonalnie kobieta, tym większą satysfakcję ma ze związku. Korelacja dla tego powiązania zmiennych wynosi r=.37, p<.001. W przypadku mężczyzn związek ten jest słabszy r=.26, p<.01. Nie istnieje związek ilości dotychczasowych związków i stażu obecnego związku z satysfakcją ze związku.

Maria Mądry

Uniwersytet im. A. Mickiewicza, Poznań

mmadry@wse.amu.edu.pl
Cztery pory roku w pełnieniu roli matki.

Macierzyństwo jako płaszczyzna permanentnego rozwoju kobiety w biegu życia


Przygotowanie do realizacji roli matki, a następnie jej podjęcie i pełnienie tworzy przestrzeń wielostronnego rozwoju kobiety, dokonującego się w ciągu całego życia. Cechą charakteryzującą go jest fazowość, ustalona poprzez występowanie jakościowo różnych etapów pełnienia roli matki. Symbolicznego zobrazowania stadialności realizacji roli matki można dokonać poprzez odwołanie się do pór roku.

Tytułowe cztery pory roku rozpoczyna przedwiośnie, będące początkowym stadium pierwszej pory roku – wiosny. Przedwiośnie w koncepcji macierzyństwa oznacza dokonywanie się w osobowości kobiety zmian rozwojowych, usposabiających do podjęcia roli matki. Zmiany te współwystępują z interioryzacją społecznie usankcjonowanego przymusu macierzyństwa. Finalizacja okresu przedwiośnia wyraża się w znajomości obowiązującego wzorca pełnienia roli matki i gotowości kobiety do podjęcia omawianej roli społecznej. Metaforę wiosny odczytywać należy jako etap początkującego rodzicielstwa, swoiste „dzieciństwo macierzyństwa”. Cechami je charakteryzującymi są właściwości okresu dziecięctwa, przede wszystkim: intensywność i zmienność uczuć (apoteoza narodzin dziecka, biegunowość oceny poziomu kompetencji macierzyńskich), życzeniowe, idealistyczne postrzeganie dziecka, zaborczość w relacji z nim. Lato – „młodość macierzyństwa” cechują znaczące kryzysy rozwojowe: intymność vs izolacja, zależność vs autonomia. Weryfikują one umiejętność budowania przez kobietę bliskiej, a równocześnie opartej na zrównoważonym ciążeniu „do” i „od” relacji z dzieckiem. Jesień macierzyństwa wiąże się z realizacją potrzeby dawania, opiekowania się i towarzyszenia. Obserwacja społeczna pozwala zauważyć większe zaangażowanie kobiet w działania wychowawczo-wspierające względem własnych wnuków aniżeli ich rodziców. Wtórne macierzyństwo jako szansa rozwojowa. Zima macierzyństwa mieści w sobie biegun szlachetnej i błotnistej pory, analogicznie do rozwiązań kryzysu psychospołecznego późnej dorosłości: integralność vs rozpacz. Samoanalizie poddany zostaje proces opieki i wychowania dzieci oraz poczucie spełnienia w roli matki. Etapom rozwoju macierzyństwa odpowiada rozwój osobowy kobiety i modyfikacja sposobu jej funkcjonowania i wartościowania w zakresie innych ról społecznych.

Bożena Mąsior

Przedszkole Samorządowe nr 90 im. św. Mikołaja, Kraków



b.masior@chello.pl
Wiedza dzieci przedszkolnych na temat czytania
Czynność czytania jest jedną z tych, która wcześnie wywołuje zainteresowanie dzieci, zwłaszcza w wieku przedszkolnym, kiedy to fascynują je różne czynności dorosłych i dążą one do ich wypróbowywania. Przejawem zainteresowania czytaniem jest wiedza dzieci na temat tej czynności. Orientacja nauczycieli i rodziców w tej części wiedzy dziecka o świecie może stanowić źródło pomysłów dla autorów programów nauki czytania.

Badania nad wiedzą o procesie czytania wpisują się w badania nad wiedzą potoczną dzieci o rzeczywistości. Nasze badania znajdują zatem swe teoretyczne umocowanie w teoriach wiedzy potocznej oraz w teoriach rozwoju reprezentacji poznawczej (Karmil off-Smith).

Badania prowadzono z dziećmi 3 i 6 lat, uczęszczającymi do przedszkola na terenie miasta Krakowa. Z dziećmi prowadzono rozmowy typu piagetowskiego, dotyczące podmiotu, przedmiotu, warunków, sposobu, celu i skutków tej aktywności. W sumie przebadano po 100 dzieci w każdym wieku.

Niniejsza prezentacja obejmuje wyniki uzyskane w badaniach grupy sześciolatków. Okazało się, że dzieci te znają czynność czytania, przypisują ją człowiekowi, wiążą czytanie z procesami myślowymi, dostrzegają rolę zmysłów w czytaniu, wskazują cele czytania. Uważają, że czynności czytania trzeba się nauczyć. Mają także świadomość swoich kompetencji w tym zakresie.

Paulina Mrozińska

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz



paolkam@interia.pl
Doświadczenie samotności partnerów w związkach małżeńskich i strategie radzenia sobie z nim
Doświadczenie samotności może pojawić się właściwie na każdym etapie życia, a radzenie sobie z nim jest zadaniem, z którym często musi zmierzyć się współczesny człowiek. Za główny cel podjętych badań przyjęto analizę związku między preferowanym stylem radzenia sobie z samotnością partnerów doświadczających i niedoświadczających samotności. Poza tym badania podjęto w celu zdiagnozowania poczucia samotności oraz analizy problematyki zbieżności postrzegania doświadczenia samotności przez partnerów w związku małżeńskim. W celu weryfikacji postawionych hipotez przebadano 60 par małżeńskich, w trzech kategoriach długości trwania małżeństwa: do 3 lat włącznie, od 4 do 16 lat, powyżej 17 lat. Zmienna zależna to preferowane strategie radzenia sobie z samotnością. Za główną zmienną niezależną przyjęto doświadczenie samotności, a za zmienne uboczne: płeć, wiek i staż małżeński partnerów.

Tło teoretyczne badań stanowi koncepcja A. Rokach (The Institute for the Study and Treatment of Psychosocial Stress, Canada), która dokonała klasyfikacji skutecznych i nieskutecznych sposobów radzenia sobie z samotnością. Dzięki wykorzystaniu wersji eksperymentalnej kwestionariusza jej autorstwa określono preferowane strategie radzenia sobie. Natomiast do określenia poczucia samotności zastosowano wersję eksperymentalną Skali Samotności UCLA autorstwa D. W. Russella (Iowa State University). Kwestionariusz pozwolił na wskazanie wymiarów doświadczenia samotności. Utworzono dwie wersje ankiety: Samoocena i Ocena partnera, aby ocenić stopień zbieżności postrzegania doświadczenia samotności przez oboje partnerów w związku.

Dagmara Musiał

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II



dagmus@kul.lublin.pl
Szczęście młodzieży ujmowane z jej perspektywy i perspektywy jej rodziców
Szczęście w literaturze psychologicznej niejednokrotnie utożsamiane jest z pozytywną postawą wobec życia, aktywnym zmaganiem się z trudnościami, satysfakcją z życia, dążeniem do realizacji ważnych celów, pozytywnym bilansem doświadczeń życiowych, przewagą doznań i uczuć pozytywnych nad negatywnymi, dobrostanem psychicznym czy radością życia (Praducci, 1984; Lazarus i Folkman, 1984; Mądrzycki, 1996; Diener, 2000). Kwestie te są zasadniczo ważne dla każdego człowieka, a tym bardziej młodzieży, która określa cele i zadania życiowe do zrealizowania, podejmuje ważne decyzje i wybory, kształtuje własną tożsamość. W wyzwaniach adolescencji i zadaniach, które ona wyznacza młodzieży, uczestniczą również rodzice. Relacja ta jest szczególnie ważna we wprowadzaniu w dorosłość. Optymalne wspomaganie w kształtowaniu drogi życiowej młodzieży może mieć miejsce przy trafnym przyjmowaniu perspektywy drugiej osoby – myśli, uczuć, pragnień.

Badaniami objęta została grupa 200 osób w wieku od 12 do 24 lat w pięciu grupach wiekowych (12, 15, 18, 21 i 24 lata), wraz z rodzicami. Zastosowano Kwestionariusz Wywiadu dotyczący przyjmowania perspektywy drugiej osoby na temat szczęścia skonstruowany w oparciu o koncepcję S. Selmana przyjmowania perspektywy społecznej (Selman, 1986).

Zaprezentowane wyniki badań ukażą szczęście młodzieży z jej perspektywy, a także szczęście młodzieży z perspektywy jej rodziców. Analiza porównawcza ma na celu wykazanie trafności przyjmowania perspektywy adolescentów przez ich rodziców, z zastosowaniem zmiennej wieku i płci.

Elżbieta Napora

Akademia im. Jana Długosza, Częstochowa

e.napora@ajd.czest.pl
Mężczyzna i kobieta funkcjonujący w roli samotnego rodzica
Codzienne obserwacje zwracają uwagę na fakt, że te same sytuacje wywołują u ludzi odmienne zachowania. W opracowaniu podkreślono, że działanie człowieka zależy od czynników tkwiących w jego organizmie, które pojmowane są jako wrodzone bądź nabyte jego właściwości. Sprowadzono je do wrodzonych czynników osobowościowych oraz do ukształtowanej płciowości, przejawianej w nastawieniu wobec siebie i innych. Wyróżnione aspekty osobowości potraktowano jako predyktory
generujące podejmowanie roli samotnego ojca oraz matki przez badanych, pozostających w relacjach z własnymi dziećmi.

Badania prowadzono na grupie mężczyzn oraz kobiet, przy wykorzystaniu Inwentarza do oceny Płci Psychologicznej A. Kuczyńskiej (1992) oraz Inwentarza Osobowości H. J. Eysencka (H. J. Eysenck Personality Inventory). Wstępne opracowanie wyników weryfikuje postawione hipotezy dokumentując,


że podejmowanie roli samotnego rodzica zdeterminowane jest różnymi predykatorami u mężczyzn w porównaniu z badanymi kobietami.

Dorota Niewiedział

Uniwersytet Zielonogórski

dniewiedzial@op.pl
Bilans życia i strategie życiowe ludzi w okresie późnej dorosłości
U osób w starszym wieku powszechne jest specyficzne doświadczenie wewnętrzne lub proces myślowy, którego istota polega na oglądaniu się za siebie i ocenie swojego całego życia. Podstawą teoretyczną dla głębszej charakterystyki procesu bilansowania życia stała się teoria rozwoju psychospołecznego Eriksona oraz teoria rozwoju człowieka w ciągu życia, w której podkreśla się znaczenie różnych zdarzeń życiowych (również nienormatywnych) kształtujących indywidualne doświadczenie życiowe jednostki. Wydaje się, że obok istotnych dla bilansu życiowego starszych osób determinant, takich jak: aktualna sytuacja życiowa, emocjonalna i społeczna dojrzałość, również realizowana w ciągu życia strategia życiowa może stanowić osobowościowy czynnik kształtujący proces oceny całości życia. Strategia życiowa to realizowany przez jednostkę ogólny plan życiowy uwarunkowany nadrzędną wewnętrzną tendencją motywacyjną, z której dystrybucja energii psychicznej może być skierowana na opanowanie świata (strategia zewnętrzna) lub też skierowana jest w kierunku doznawania siebie (strategia wewnętrzna). Jednostka może realizować wymienione strategie w sposób aktywny lub pasywny, tzn. może z jednej strony aktywnie (czynnie) realizować i osiągać szczegółowe cele zewnętrzne (np. sukces zawodowy) (aktywna strategia zewnętrzna), czy też celem jej aktywności jest uzyskiwanie wewnętrznego stanu zadowolenia/ niezadowolenia (aktywna strategia wewnętrzna), lub też pozostać bierna w zachowaniu.

Przebadano 68 osób wieku powyżej 65 roku życia za pomocą Kwestionariusza Strategii Życiowej, oraz Skali Bilansu Życiowego. Wnioski płynące z badań pokazują związek pomiędzy zdiagnozowaną u ludzi starszych strategią życiową a kierunkiem i treścią ich bilansu życia.

Marian Olejnik

Uniwersytet Jagielloński, Kraków



olejnik@uj.edu.pl
Dualizm ja–inni w autonarracjach człowieka dorosłego
W wielu próbach teoretycznego ujęcia zagadnienia natury człowieka przewija się myśl o dwoistym charakterze jego egzystencji. Zwraca się uwagę na dwa bieguny swoistej antynomii. Pierwszy jest związany z odrębnością „ja” od otoczenia, natomiast drugi – z pozostawaniem „ja” w ścisłym z nim związku (Angyal, 1965; Bakan, 1966; Hermans, 1991; McAdams, 2001). W koncepcji „ja” rozumianego jako zorganizowany system wartościowań (Hermans, 1990) antynomia ta znajduje swój wyraz w rozróżnieniu dwóch zasadniczych motywów – umacniania siebie” oraz „łączności z innymi” (Hermans, 1990). W ujęciu McAdamsa narracyjna tożsamość człowieka obejmuje dwa istotne wątki tematyczne – „autonomii” oraz „wspólnoty”. Przedmiotem przeprowadzonych badań była kwestia odpowiedniości pomiędzy systemem wartościowań a tożsamością narracyjną, rozpatrywanym z punktu widzenia owej antynomii. Próbowano odpowiedzieć na pytanie, czy nasilenie obu jej biegunów pozostaje analogiczne w obu przypadkach, czy też nie. Przebadano 160 osób (mężczyzn i kobiet), reprezentujących przedział wieku od 20 do 80 lat, „Wywiadem Historii Życia” McAdamsa oraz „Metodą Konfrontacji z Sobą” Hermansa. Pierwsza metoda pozwala określić nasilenie obu wątków tematycznych w autonarracjach rozwojowych, natomiast druga – ocenić nasilenie obu motywów podstawowych w strukturze wartościowań na temat istotnych aspektów indywidualnego doświadczenia. Uzyskane wyniki pozwalają stwierdzić, że istnieje ścisły związek pomiędzy miarami wątków tematycznych w autonarracjach rozwojowych a motywami podstawowymi w strukturze wartościowań. Przedmiotem dyskusji była kwestia teoretycznego znaczenia oraz interpretacji stwierdzonej zależności. Wyniki sugerują trwały strukturalny charakter zróżnicowania w obrębie obu modalności. Charakter przeprowadzonych badań nie pozwala jednak na jednoznaczne rozstrzygnięcie tej kwestii.

Blanka Poćwiardowska

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz

motke@interia.pl
Jak wspomagać rozwój kompetencji wychowawczych rodziców dzieci w wieku przedszkolnym
W referacie odniosę się do możliwości wspomagania realizacji zadania rozwojowego średniej dorosłości – opieki nad dziećmi. Przedstawię podstawy teoretyczne autorskiego programu rozwijania kompetencji wychowawczych przeznaczonego dla rodziców dzieci w wieku przedszkolnym. Zaprezentuję przykłady działań zamieszczonych w programie.

Weronika Puchała

Uniwersytet Warszawski

weronika.puchala@gmail.com
Poziom kontroli własnego działania u młodzieży

w zależności od jej samowiedzy oraz umiejscowienia kontroli działania (locus of control)


Celem badań była analiza związku pomiędzy samowiedzą (głównie samooceną) oraz poczuciem kontroli własnego działania (LOC) a poziomem kontroli działania u dorastającej młodzieży.

W badaniu wzięło udział 119 osób – uczniów dwóch warszawskich liceów w wieku 18 lat. Techniki, które posłużyły do zbadania postawionych hipotez, to: Inwentarz Samowiedzy Tukałło i Wiechnik, Kwestionariusz do pomiaru poczucia kontroli własnego działania „Delta” Drwala oraz Skala Kontroli Działania Kuhla.

Analiza statystyczna wyników wykazała istotny związek pomiędzy samooceną i poczuciem kontroli (LOC) a kontrolą działania w sytuacjach decyzyjnych. Nie stwierdzono związku między poziomem kontroli działania podczas wykonywania czynności a poczuciem kontroli (LOC) i samooceną (z wyjątkiem słabej korelacji z samooceną intelektualną).

Anna Rokowska

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz

aniarok@gmail.com
Wielkość oporu psychologicznego przejawianego przez adolescentów

w zależności od jakości przywiązania


Przeprowadzone badania miały na celu rozstrzygnięcie hipotezy o wpływie jakości posiadanego przywiązania przez młodzież na wielkość przejawianego przez nią oporu psychologicznego wobec presji społecznej. Badania te stanowią pilotaż dla większego projektu badawczego, mającego na celu analizę zjawiska oporu wśród adolescentów.

Irmina Szafrańska

Uniwersytet Jagielloński, Kraków

irm1na@yahoo.com
Zmiany w otwartości wobec matki, dzieci między 5. a 17. rokiem życia
Badanie nad otwieraniem się, czyli ujawnianiem w sposób werbalny wybranej osobie osobistych informacji, jak twierdzi Chelune (1979), prowadzone być może w trojaki sposób. Po pierwsze: przy użyciu narzędzi samoopisowych, po drugie: przy użyciu narzędzi opierających się na ocenie zewnętrznego obserwatora (czy słuchacza), po trzecie: przy użyciu narzędzi odwołujących się do miar obiektywnych. Jak pokazują metaanalizy Dindii i Allena (1992), dane zebrane przy użyciu narzędzi różnych kategorii nie pokrywają się. W pierwszych dwóch przypadkach badanie „skażone” jest oddziaływaniem czynników związanych z samooceną oraz elementem oczekiwań czy standardów oceniającego. W trzecim przypadku perspektywa wyznaczana jest przez badacza i jego sposób definiowania danego zjawiska. Przykładem badań tego typu są badania nad otwieraniem się poprzez badanie konsekwencji, czyli wzajemnej wiedzy o sobie (Diaz, Berndt, 1982; Ladd, Emerson, 1984). W tym paradygmacie prowadzone są również relacjonowane badania nad otwartością wobec matek, dzieci między 5. a 17. rokiem życia. Badania te potwierdzają fakt, iż wraz z wiekiem dzieci maleje wiedza matek na ich temat. Stanowić to może sygnał słabnięcia (szczególnie od okresu preadolescencyjnego) roli matki jako podstawowej powierniczki dziecięcych zwierzeń. Dynamika zmian przedstawiona jest w odniesieniu do ogólnych zmian o charakterze rozwojowym, z uwzględnieniem oddziaływania czynników społeczno-kulturowych.

Anna Tylikowska

Wyższa Szkoła Biznesu – National-Louis University, Nowy Sącz

tylikowska@interia.pl
Co w ciągu życia robić z maską?
Większość z nas na różne sposoby dostosowuje się do uwarunkowań kulturowo-społecznych i sytuacyjnych, w różnym stopniu ujawniając w ramach tych uwarunkowań własne cechy, uczucia, myśli, intencje. Innymi słowy, większość z nas stosuje maski – ukrywamy pewne rzeczy i eksponujemy inne, uwzględniając przy tym, często bezwiednie, wymagania, oczekiwania i możliwości środowiskowe. Wykorzystywania masek uczymy się od najwcześniejszych lat i zwykle nie rezygnujemy z niego do końca życia.

Maski służą kształtowaniu lub podtrzymywaniu tożsamości, bywają też narzędziem modelowania własnego Ja. Spełniają one ważną funkcję rozwojową, która – jak sugeruje wiele teorii osobowości i jej rozwoju – może, czy wręcz powinna, zmieniać się w biegu życia.

W dzieciństwie i wczesnej adolescencji maski pośredniczą w przyswajaniu kulturowo-społecznych wzorców i norm.

W okresie dojrzewania, podejmując rozmaite zachowania zgodne ze swoją aktualną samowiedzą i dostosowane do kulturowo-społecznych norm oraz oczekiwań i wymagań najbliższego otoczenia, młody człowiek poznaje swoje ograniczenia i możliwości – uczy się tego, kim jest i kim chce być.

Podejmując kolejne zachowania tego samego typu, człowiek pewne aspekty swojej osobowości może wypróbowywać, inne utrwalać, tłumić lub modyfikować. Proces ten może być związany (choć nie musi) z poznawaniem stosowanych przez siebie masek oraz różnic dzielących je od Ja.
Człowiek, który rozwinął świadomość wykorzystywanych przez siebie masek, potrafi swobodnie nimi dysponować, elastycznie dostosowując je do warunków wewnętrznych i zewnętrznych, i jednocześnie posiada świadomość własnego Ja, umożliwiającą mu realizowanie własnego potencjału.

Niezwykle istotne jest to, że człowiek, który rozpoznał własne maski, wykorzystuje swój potencjał nie tylko ze względu na siebie samego, lecz także z uwagi na środowisko kulturowo-społeczne. Dzieje się tak dlatego, że rozpoznaniu temu towarzyszy doświadczenie jedności zarówno z samym sobą, jak i z otoczeniem, opisywane jako doświadczenie „zlania się” ze światem i pozostawania z nim w harmonijnej relacji. Doświadczenie to nie znosi świadomości własnego Ja, lecz wprowadza w sferę przeżyć człowieka nową jakość – poczucie istnienia „czegoś więcej” – czegoś, co wykracza ponad podział na „Ja i innych”. Poczucie to wydaje się być jednym z wyznaczników dojrzałej osobowości.


Maski i ich zmiany zachodzące w biegu życia stanowią integralny element rozwoju tożsamości, Ja i osobowości.

Rozwinięcie świadomości wykorzystywanych masek wydaje się być warunkiem pełnego rozwoju osobowości, posiadającym istotne konsekwencje indywidualne i kulturowo-społeczne.

Wojciechowska Ludwika

Uniwersytet Warszawski



ludka@psych.uw.edu.pl
Generatywność i subiektywny dobrostan kobiet we wczesnej i średniej dorosłości
Celem badań było znalezienie odpowiedzi na pytania dotyczące poziomu dobrostanu i generatywności u kobiet we wczesnej i w średniej dorosłości. Teoretyczne podstawy badań stanowi trójwymiarowa koncepcja subiektywnego dobrostanu C. L. M. Keyesa i M. B. Waterman oraz koncepcja generatywności E. Eriksona i D. McAdamsa. Dobrostan rozważany jest na wymiarze osobowościowym, społecznym i emocjonalnym, a generatywność w aspekcie generatywnej troski oraz generatywnego zachowania. Oczekiwano, że wyższy poziom generatywności będą przejawiać kobiety w średniej dorosłości niż kobiety we wczesnej dorosłości. Postawiono także hipotezę o istnieniu związku między poziomem dobrostanu i poziomem generatywności, zakładając, że generatywna troska będzie silniejszym predyktorem dobrostanu niż generatywne zachowanie. Zbadano trzema kwestionariuszami 132 kobiety, w tym 83 w wieku od 18. do 35. roku życia oraz 46 w wieku od 36. do 65. roku życia. Uzyskane wyniki nie potwierdziły hipotezy o istnieniu różnic w poziomie generatywności młodszych i starszych kobiet. Potwierdziły natomiast założenie o istnieniu dodatniego związku między poziomem dobrostanu osobowościowego i społecznego a nasileniem generatywnej troski.

Nina Wyrwicz

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz

nina@ukw.edu.pl
Predykcja poziomu zdolności poznawczych i osiągnięć szkolnych we wczesnej adolescencji

w oparciu psychometryczny pomiar inteligencji w średnim dzieciństwie


Zasadniczym celem przeprowadzonych badań była odpowiedź na pytanie, czy i w jakim zakresie psychometryczny pomiar inteligencji dzieci w wieku przedszkolnym pozwala na predykcję poziomu zdolności poznawczych badanych osób w okresie wczesnej adolescencji. Problem ten wydaje się być istotny z uwagi na relatywnie dużą liczbę dzieci rozpoczynających naukę szkolną z rocznym wyprzedzeniem, co pociąga za sobą konieczność rzetelnej diagnozy ich sprawności intelektualnej, a także możliwość trafnej prognozy dalszego rozwoju poznawczego i osiągnięć w nauce szkolnej. Na podstawie literatury przedmiotu sformułowano założenia i hipotezy dotyczące związku pomiędzy wyodrębnionymi zmiennymi. Zostały one zweryfikowane w oparciu o badania empiryczne, w których do pomiaru poziomu rozwoju wybranych zdolności poznawczych zastosowano Skalę Inteligencji dla Dzieci D. Wechslera. Badania ujęto w planie podłużnym. Próba badana, wyrównana ze względu na płeć, składała się z 60 dzieci.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna