Agresja – jej przyczyny I uwarunkowania



Pobieranie 27.13 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar27.13 Kb.
magr. MAŁGORZATA SEREWIŚ


AGRESJA – JEJ PRZYCZYNY I UWARUNKOWANIA


STRATEGIE RADZENIA SOBIE W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH

Agresja jest jak chwast w ogrodzie ,



który nie plewiony rozrasta się

i ogranicza rozwój innych roślin...”
Zdefiniowanie agresji nie jest proste, jak może się wydawać. Potocznie możemy powiedzieć, że agresja jest to zachowanie mające na celu skrzywdzenie drugiej osoby. Psychologowie posługują się terminem działania agresywnego, przez które rozumieją zachowania ukierunkowane na spowodowanie fizycznej lub psychicznej szkody. Z tej definicji jasno wynika, że agresja jest działaniem intencjonalny, ukierunkowanym na zranienie lub sprawienie bólu. Może ona mieć charakter zarówno werbalny jak i fizyczny. Może przynieść pożądany efekt lub zakończyć się niepowodzeniem, zawsze jednak nazwana zostanie agresją.

Jeśli ktoś rzuci kamieniem w twoją stronę, to mimo że schylając się, unikniesz trafienia, czyn ten wciąż nosi znamiona agresji. Istotna jest intencja. Jednakże jeśli jakiś nieostrożny kierowca niezamierzenie potrąci cię, gdy przechodzisz ulicą, to nie określimy tego jako agresji mimo że poniesione przez ciebie szkody będą w tym przypadku znacznie większe.

Należy też wprowadzić rozróżnienie między agresją wrogą a agresją instrumentalną. Agresję wrogą poprzedza gniew, a jej celem jest zadanie bólu lub zranienie. Efektem agresji instrumentalnej może być również ból i zranienie, ale nie stanowi to w tym przypadku celu podjętego działania. Np. w futbolu obrońcy będą używali wszelkich sposobów, aby pokrzyżować plany przeciwnika i przejąć piłkę – będzie to agresja instrumentalna. Z drugiej strony, jeśli piłkarz zauważy, że przeciwnik gra nie fair może to w nim wzbudzić gniew i chęć odwetu bez względu na to, czy szanse na zdobycie piłki będą większe, czy nie. Będzie to agresja wroga.

Przyczyny agresji mogą być różne. Jej występowaniu mogą sprzyjać:



  1. Niektóre schorzenia organiczne i zaburzenia funkcjonowania układu nerwowego.

  2. Alkohol – wyniki przeprowadzonych eksperymentów wykazują, że alkohol znosi nasze hamulce, rozluźnia kontrolę. Pod wpływem alkoholu ujawniają się pierwotne dążenia i pragnienia, na co dzień skrywane pod maską norm i konwenansów.

  3. Ból i niewygoda – jeśli osobnik doświadczy bólu i nie może uciec od jego źródła to prawie zawsze podejmie atak. Znane jest nam poczucie irytacji doświadczane w przypadku nagłego i niespodziewanego bólu (np.: przy nieszczęśliwym potknięciu) i ochotę, aby uderzyć w jakiś pobliski obiekt.

  4. Sytuacje społeczne prowadzące do agresji : pojawienie się przeszkód na drodze do osiągnięcia celu – uczucie frustracji. Uczucie to może się pojawić gdy na drodze do upragnionego celu pojawiają się przeszkody, które opóźniają lub uniemożliwiają jego osiągnięcie. Np.: utknięcie w korku ulicznym może wywołać agresywne zachowanie kierowców począwszy od bezcelowego trąbienia, po przez prowokowanie bójki, aż do sięgnięcia po pistolet.

Istnieje kilka czynników, które mogą zwiększać doznania frustracji i w efekcie sprzyjać wystąpieniu agresji:

  • Dystans dzielący czas od osiągnięcia upragnionego celu lub obiektu. Im bliżej jesteśmy realizacji naszych zamiarów, tym większa frustracja przy napotkaniu przeszkody ( np.: kolejka w sklepie).

  • Poczucie wywołane spostrzeżeniem, że posiadamy mniej niż zasługujemy lub też mniej niż posiadają ludzie do nas podobni.

5. Bezpośrednia prowokacja i odwet.

  • Pragnienie odwetu w momencie, gdy spotykamy się z agresywnym zachowanie ze strony drugiej osoby: przemoc rodzi przemoc.

  • Obecność przedmiotów kojarzonych z agresją – bodziec wyzwalający agresję: przedmiot kojarzony potocznie z działaniami agresywnymi

(np.: rewolwer), sama jego obecność zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia aktów agresji.

  • Społeczne uczenie się – naśladownictwo i agresja: dzieci poprzez obserwację agresywnych form zachowań rodziców czy bohaterów filmowych uczą się rozwiązywać konflikty przy użyciu siły zwłaszcza, gdy obserwują korzystny rezultat agresywnego zachowania. („ jeśli oni mogą to robić, to ja też mogę”). Oddziaływanie procesu modelowania jest szczególnie silne wtedy, gdy osoby agresywne budzą w dziecku podziw.

Jedną z przyczyn występowania agresji u dzieci są frustracje wynikające z poczucia krzywdy, braku zaspokojenia podstawowych potrzeb psychicznych, zwłaszcza potrzeby miłości. Agresywność przejawiane w okresie dzieciństwa i młodości u człowieka dorosłego może przybrać postać brutalnego lekceważenia potrzeb innych, narzucania siłą swej woli, zmuszania innych do uległości, naruszania zasad i norm moralnych, niszczenia wartości i wywoływania konfliktów. Agresja może występować w formie bezpośredniej (wprost o osoby, która była przyczyną frustracji) lub przemieszczonej (wyładowanie na siebie, na innych osobach lub przedmiotach).

Indywidualne strategie radzenia sobie z sytuacjami problemowymi (np. konfliktami) i sytuacyjne uwarunkowania ich skuteczności.

Wyróżnia się pięć rodzajów strategii radzenia sobie. Są to:



  • UNIKANIE – unikanie sytuacji rozwiązywania konfliktu,

  • ŁAGODZENIE – daleko idące ustępstwa na rzecz strony konfliktu, kosztem własnych interesów,

  • DOMINACJA – daleko idące żądania, kosztem interesów strony sporu,

  • KOOPERACJA – maksymalizacja realizacji interesów obu układających się stron.

Planując przyjęcie strategii rozwiązywania konfliktu trzeba uwzględnić możliwość jej modyfikowania, nawet zmieniania w zależności od biegu zdarzeń zachodzących podczas rokowań. Można również od razu założyć stosowanie sekwencji następujących po sobie strategii, gdzie ich kolejność zależy od rozwoju sytuacji w trakcie prowadzenia negocjacji (tzw. podejście portfelowe). Przesłanki o wyborze strategii są przedstawiane w tabeli 1.
Tabela 1. PRZESŁANKI WYBORU STRATEGII ROZWIĄZANIA SPORU

PRZESŁANKI WYBORU


(KRYTERIA)

REKOMENDOWANA STRATEGIA


  1. Mała waga lub doraźna ważność przedmiotu sporu;

  2. Potencjalne porozumienie nie zapewnia realizacji interesów na zadowalającym poziomie;

  3. Poszukiwanie informacji weryfikujących wiarygodność strony;

  4. Wygaszanie emocji;

  5. Zwiększanie własnej siły, osłabianie partnera;

  6. Małe prawdopodobieństwo interakcji w dalszej perspektywie czasowej;


UNIKANIE


  1. Racje moralne są wyraźnie po stronie partnera;

  2. Silniejsza pozycja partnera;

  3. Podtrzymanie kontaktu;

  4. Perspektywa lepszych porozumień

w przyszłości


ŁAGODZENIE


1 Równowaga sił;

2 Perspektywiczność interakcji;

3. Presja czasowa i konieczność natychmiastowego współdziałania;

4. Wysoki poziom współzależności między stronami i ostra polaryzacja zajmowanych stanowisk.



KOMPROMIS





  1. Zdecydowana przewaga nad partnerem;

  2. Brak perspektyw na kontakty w przyszłości.



DOMINACJA


  1. Wysokie prawdopodobieństwo kontaktów w dalszej perspektywie czasowej;

  2. Względna równowaga sił;

  3. Integracja stron w obliczu przewidywanych lub rosnących zagrożeń na rynku.

KOOPERACJA

Rozwiązywanie sytuacji problemowych może odbywać się drogą negocjowania. Warto więc pamiętać o kilku regułach pragmatyki działań podejmowanych w negocjacjach.

Przyjmując strategię ŁAGODZENIA lub decydując się na ustępstwa należy przestrzegać następujących reguł::


  • Ustępstwa powinny być niewielkie – liczy się nie tyle wielkość (zakres) poczynionych ustępstw, co fakt ustępowania (wykazywanie dobrej woli),

  • Ustępuj powoli i z wyraźnym trudem – łatwe ustępstwa to żadne ustępstwa,

  • Ustępstwa powinny być stopniowo malejące – pokaż, że też masz limit możliwej dobrej woli, później jest już tylko obszar głupoty,

  • Nie ustępuj jako pierwszy w sprawach najistotniejszych – pokażesz się wówczas jako słabsza strona, ta której zależy na zawarciu porozumienia,

  • Strzeż się eskalacji ustępstw pod koniec negocjacji – czy chcesz tego czy nie zachęcasz do rewizji poczynionych już ustaleń i ponownego ich negocjowania.

Podejmując próby DOMINACJI trzeba uświadomić sobie, iż stosowanie gróźb to także umiejętność. Wyznaczają ją takie oto zasady:



  • Nie zaczynaj negocjowania od gróźb – będziesz posądzony o prymitywne wykorzystywanie posiadanej siły i zajmowanej pozycji,

  • Przedstawiaj groźby w słabszej postaci np. w formie perswazji czy ostrzeżenia – są łatwiejsze do przyjęcia przez stronę rokowań (nie powodują utraty twarzy),

  • Jeśli otwarcie stosujesz groźbę, zracjonalizuj ją – pokaż, że to nie twoja siła, ale sytuacja zmusza do tego typu działania,

  • Nawet stosując groźby bądź wiarygodny, w tym celu możesz manifestacyjnie przygotowywać się do jej zrealizowania (ekspresja siły) bądź też publicznie zobowiązać do jej wykonania (niespełnienie to utrata twarzy) – ujawniasz swą determinację i powagę zapowiadanych działań.

Chcąc wzbudzić KOOPERACJĘ w negocjacjach trzeba pamiętać, iż zwiększa się prawdopodobieństwo jej pojawienia wówczas, gdy:



  • Negocjowane porozumienie wiąże się z osobiście odczuwanymi korzyściami lub stratami,

  • Strony negocjacji mają pozytywne wcześniejsze doświadczenia – ufają sobie,

  • Negocjujący darzą się wzajemną sympatią,

  • Negocjatorzy porozumiewają się bez żadnych pośredników – kontakt face to face,

  • Negocjacje prowadzone są w niewielkich liczebnie grupach,

  • Negocjujący odwzajemniają podejmowane działania.

BIBLIOGRAFIA:

  1. Eliot Aronson, Timothy D. Wilson, Robin M. Akert: „Psychologia społeczna. Serce i umysł”

Zysk i S-ka Wydawnictwo s .c. Poznań 1997r.

  1. Eliot Aronson: „Człowiek istota społeczna”

PWN Warszawa 2000r.

  1. A. Bandura, R. Walters: „Agresja w okresie orastania” Warszawa 1968r.

  2. Z. Skorny: „Psychologiczna analiza agresywnego zachowania się” Warszawa 1968r.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna