Aktualizacja „programu ochrony środowiska dla gminy spytkowice na lata 2009 – 2012 z perspektywą 2013-2016”



Pobieranie 1.17 Mb.
Strona13/27
Data28.04.2016
Rozmiar1.17 Mb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   27

8. OCHRONA ZASOBÓW NATURALNYCH

8.1. Ochrona przyrody


Stan wyjściowy – dominujące w gminie zbiorowiska roślinne.
Na obszarze byłego województwa bielsko-bialskiego stwierdzono występowanie 99 zespołów roślinnych, które należą do 26 klas roślinności. Wśród roślin naczyniowych stwierdzono występowanie 1403 gatunków, co stanowi 51 % flory naczyniowych Polski, w tym 104 gatunki pod ochroną całkowitą i 13 gatunków pod ochroną częściową. Wśród mszaków stwierdzono 487 gatunków, co stanowi 52,6 % flory mszaków Polski, w tym 331 gatunków mchów i 161 gatunków wątrobowców.
Gmina Spytkowice w swej północnej części położona jest w makroregionie Kotlina Oświęcimska, natomiast jej pozostały teren leży na Pogórzu Zachodniobeskidzkim. Takie położenie sprawia, że na granicy z rzeką Wisłą teren gminy jest płaski z licznymi wodami stojącymi, utworzonymi przez stare koryto rzeki i stawy hodowlane o powierzchni ok. 300 ha, zaś w kierunku południowym ukształtowanie terenu zmienia się w pagórkowate z licznymi wąwozami, zagajnikami oraz lasami o powierzchni 518 ha. Urozmaicone położenie i różnorodność ukształtowania terenu stanowią o bogactwie szaty roślinnej i świata zwierzęcego na terenie gminy.

Pomimo znacznej antropizacji środowiska, obszar gminy jest zasobny w gatunki roślin i zwierząt, cenne drzewa, zabytkowe tereny zieleni urządzonej oraz zbiorowiska nieleśne i leśne o cechach naturalnych lub półnaturalnych. Na terenie gminy występuje 546 gatunków roślin, z czego 463 to gatunki rodzime. We florze dominują gatunki leśne (113), łąkowe (108), zaroślowe (90) i nadwodne (87), w tym 8 gatunków roślin objętych ochroną ścisłą, 6 gatunków objętych ochroną częściową i 14 gatunków roślin rzadkich. Spośród gatunków chronionych (Rozporządzenie MŚ z dnia 11 września 2001) na terenie gminy występują: barwinek pospolity, kotewka orzech wodny, bluszcz pospolity, grzybieńczyk wodny, grążel żółty, skrzyp olbrzymi, kruszczyk szerokolistny, storczyk szerokolistny i wawrzynek wilczełyko, natomiast objętych ochroną częściową – centuria pospolita, kalina koralowa, kopytnik pospolity, konwalia majowa, kruszyna pospolita i marzanka wonna. Wśród kilkunastu gatunków rzadkich na największa uwagę zasługują cieszynianka wiosenna, czermień błotna i turzyca zgrzebłowata.


Obszary przyrodniczo cenne
Na terenie gminy znajdują się dwa cenne parki podworskie: w Ryczowie i Spytkowicach. Park w Ryczowie, założony w 1865 roku, ma powierzchnię 3,5 ha. Pozostałością dawnych założeń są fragmenty drzewostanu w wieku 100-250 lat z udziałem jesionów, dębów szypułkowych, lip drobnolistnych i cisów, a także okazów rzadkich gatunków egzotycznych – jak tulipanowiec, platan klonolistny i magnolia drzewiasta. Drzewostan parkowy w Spytkowicach (a właściwie resztki parku zamkowego), zachował się częściowo w formie zwartej a także jako skupiska, pojedyncze drzewa lub szpalery, łącznie na powierzchni 6 ha. Pozostałością dawnych założeń są m.in.: kilkanaście lip drobnolistnych, buki, dęby szypułkowe, kasztanowce białe, jesiony i żywotniki zachodnie.

Wśród zachowanej zieleni przykościelnej i cmentarnej, na uwagę zasługują:



  • pomnikowe okazy żywotników zachodnich na cmentarzu w Ryczowie,

  • zadrzewienie przy kościele zabytkowym w Spytkowicach,

  • zadrzewienie na placu po kościele drewnianym w Ryczowie.

Najcenniejszym obiektem przyrodniczym gminy są Stawy Spytkowickie, stanowiące element jej krajobrazu od XIV wieku. Odnotowano tu ponad 200 gatunków ptaków, z czego 124 lęgowych. W otoczeniu stawów występują trzciny, oczerety, szuwary wielkoturzycowe i zarośla wierzbowe, a w sąsiedztwie - półnaturalne łąki świeże i zbiorowiska pastwiskowe. Zagrożeniem dla stawów jest eutrofizacja wód, wycinanie szuwarów i trzcinowisk w okresie lęgowym, wypalanie traw, a także okresowe osuszanie i pozostawianie niektórych stawów niezapełnionych.

Innym cennym obiektem jest wąwóz położony w obrębie leśnym Kalwaria, gdzie zachował się podgórski łęg jesionowy oraz lasy grądowe i buczyna z kilkoma gatunkami roślin chronionych. W 1997, w ramach waloryzacji przyrodniczej ówczesnego województwa bielskiego, zaproponowano objęcie obu obiektów ochroną jako rezerwaty częściowe. Do cennych przyrodniczo terenów gminy należą także proponowane użytki ekologiczne: „Starorzecze Wisły” o powierzchni 16,8 ha oraz „Łączany” - fragment terasy zalewowej Wisły o powierzchni 34,2 ha.


Rezerwat przyrody jest obszarem obejmującym zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym ekosystemy, w tym siedliska przyrodnicze, a także określone gatunki roślin i zwierząt, elementy przyrody nieożywionej, mające istotną wartość ze względów naukowych, przyrodniczych, kulturowych bądź krajobrazowych.

Na terenie gminy Spytkowice nie ma zlokalizowanych rezerwatów przyrody.


Obszary chronionego krajobrazu tworzone są w celu zachowania wyróżniających się krajobrazowo terenów o różnych typach ekosystemów. Zwyczajowo przyjęło się, że obejmują tereny większe od parku krajobrazowego o walorach przyrodniczo-krajobrazowych charakterystycznych dla danego regionu. Działalność gospodarcza na takim obszarze nie ulega poważniejszym ograniczeniom, lecz powinna być prowadzona w sposób nie naruszający stanu względnej równowagi ekologicznej. Szczególnymi celami ochrony obszarów jest zachowanie terenów o walorach przyrodniczych i kulturowych oraz stabilizacja środowiska przyrodniczego przez tworzenie tzw. korytarzy ekologicznych. Wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu następuje w drodze rozporządzenia wojewody, które określa jego nazwę, położenie, obszar, sprawującego nadzór, ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów.

Na terenie gminy obszary chronionego krajobrazu nie występują.


Użytki ekologiczne:
Użytkami ekologicznymi są zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów mających znaczenie dla zachowania różnorodności biologicznej - naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne oczka wodne, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska, wydmy, płaty nieużytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce, siedliska przyrodnicze oraz stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania”.

Na terenie gminy obecnie nie występują.


Pomniki przyrody
Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska, o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa i krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie (Ustawa o ochronie przyrody z dn. 16 kwietnia 2004 r., Dz. U. 2004 r., Nr 92, poz. 880).

Na obszarze gminy znajduje się 8 pomników przyrody w postaci pojedynczych drzew lub grup drzew, a wśród nich - największy w Polsce okaz tulipanowca amerykańskiego rosnący w parku pałacowym w Ryczowie. Ponadto w różnych częściach gminy wykazano istnienie 28 egzemplarzy pojedynczych drzew i jednego szpaleru, zasługujących na ochronę jako pomniki przyrody. W październiku 2009 roku ustanowiono dodatkowo jako pomnik przyrody drzewo dąb szypułkowy o wysokości 29,7 m mieszczący się w miejscowości Bachowice.

Istnieje także propozycja utworzenia pomnika florystycznego „Górki Spytkowickie” dla zachowania stanowiska skrzypu olbrzymiego.
Obszary NATURA 2000
Obszar Natura 2000 to nowa forma ochrony przyrody (obok istniejących parków narodowych, rezerwatów przyrody, parków krajobrazowych, czy innych) wprowadzana w naszym kraju od czasu wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.  Za obszary Natura 2000 uznaje się tereny najważniejsze dla zachowania zagrożonych lub bardzo rzadkich gatunków roślin, zwierząt czy charakterystycznych siedlisk przyrodniczych, mających znaczenie dla ochrony wartości przyrodniczych Europy.

Obecnie na terenie gminy został wyznaczony jeden obszar Natura 2000 „Dolina Dolnej Skawy” (rozp. MŚ z dn. 27.10.2008r. Dz.U. 198 poz. 1226).


Dolina Dolnej Skawy PLB120005, powierzchnia 7 389,7 ha (517,2 ha na terenie gminy Spytkowice):
Klasy siedlisk: % pokrycia

inne tereny (miasta, wsie, drogi, śmietniska, kopalnie, tereny przemysłowe) – 1 %,

lasy liściaste – 7 %,

lasy mieszane – 1 %,

siedliska łąkowe i zaroślowe (ogólnie) – 18 %,

siedliska rolnicze (ogólnie) – 45 %,

wody śródlądowe (płynące i stojące) – 28 %.
OPIS OBSZARU

Obszar obejmuje największe kompleksy stawów w dolinie górnej Wisły. Stawy położone są ze wszystkich stron małego miasteczka Zator. Prowadzona jest tu intensywna hodowla ryb, ale wiele stawów jest mocno zarośniętych roślinnością wodną. W ostoi znajdują się żwirownie z wyspami, chętnie zasiedlanymi przez ptaki.


WARTOŚĆ PRZYRODNICZA I ZNACZENIE

W ostoi występuje co najmniej 16 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, 6 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK). Jedno z nielicznych w Polsce stanowisk lęgowych podgorzałki; bardzo liczna populacja rybitwy zwyczajnej, rybitwy białowąsej, rybitwy białoskrzydłej i ślepowrona.

W okresie lęgowym obszar zasiedla co najmniej 1 % populacji krajowej (C3 i C6) następujących gatunków ptaków: bączek (PCK), mewa czarnogłowa, podgorzałka (PCK), rybitwa białowąsa (PCK), rybitwa rzeczna, ślepowron (PCK), cyranka, czernica, gęgawa, głowienka, kokoszka, krakwa, perkoz dwuczuby, rybitwa białoskrzydła (PCK), sieweczka rzeczna, śmieszka, zausznik; stosunkowo wysoką liczebność (C7) osiągają: bąk (PCK), krwawodziób, perkozek.
ZAGROŻENIA

Zaniechanie lub intensyfikacja gospodarki stawowej, likwidacja wysp na stawach, likwidacja szuwarów i roślinności wodnej na stawach, regulacja rzek i wycinanie zakrzaczeń nadrzecznych, wprowadzenie masowej rekreacji połączonej ze sportami wodnymi w nieużytkowanych żwirowniach.


STATUS OCHRONNY

Występują następujące formy ochrony:


Rezerwat Przyrody:

  • Przeciszów (85,1 ha)

  • Żaki (17,5 ha)

Obszar Chronionego Krajobrazu:



  • Jurajskich Parków Krajobrazowych


Rysunek 6. Mapa usytuowania planowanego obszaru Natura 2000 PLB120005.


Planowane jest poza tym utworzenie kolejnego obszaru Natura 2000:
Wiśliska PLH12_50, o powierzchni 48,7 ha.

Nazwa siedliska: Starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nymphenion, Potamion – stopień pokrycia 94,05%.
Klasy siedlisk: % pokrycia

- siedliska rolnicze - 3%

- torfowiska, bagna, roślinność na brzegach wód, młaki – 39%,

- wody śródlądowe (stojące i płynące) – 58%.


Obszar obejmuje system trzech starorzeczy rzeki Wisły (tzw. wiślisk). W skład systemu wchodzą wiślisko Miejsce, Oko i Krajskie. Zbiorniki są częściowo ze sobą połączone, a starorzecze Miejsce jest połączone rowem z rzeką Wisłą. Wszystkie trzy starorzecza są typowo wykształconymi, dojrzałymi ekosystemami wodnymi. Najlepiej zachowane pod względem roślinnym jest wiślisko Miejsce, następnie Krajskie i Oko. W wiśliskach można wyróżnić strefowe pasy roślinności w zależności od głębokości (odległości od brzegów). Dobrze wykształcone są zarówno zbiorowiska roślin bagiennych (pasy szuwarów) jak również typowe zbiorowiska roślin wodnych (pływających i zanurzonych). Z ciekawszych gatunków można wymienić Nymphaea alba, Nuphar luteum, Potamogeton lucens, Potamogeton obtusifolius, Myriophyllum spicatum. Powierzchnia zajmowana przez siedlisko w obszarze równa się powierzchni fitolitoralu, który jest najlepiej rozwinięty w wiślisku Miejsce (70%), Krajskim (50%) i Oko (40%).
WARTOŚĆ PRZYRODNICZA I ZNACZENIE

Obszar grupuje największe i najlepiej zachowane starorzecza w województwie małopolskim. Z uwagi na fakt, że roślinność wodna uznawana jest globalnie za zagrożoną lub nawet ginącą, ochrona starorzeczy, zwłaszcza tych dobrze zachowanych, powinna być działaniem o wysokim priorytecie. Bliskie sąsiedztwo innych zbiorników wodnych (głównie stawów) zapewnia przepływ genów pomiędzy populacjami. Proponowany obszar jest również niezwykle cenny dla ochrony ptaków oraz płazów.



ZAGROŻENIA

Najważniejszym zagrożeniem jest postępująca eutrofizacja (zanieczyszczenia komunalne). Wszystkie trzy starorzecza są terenami dzierżawionymi przez Polski Związek Wędkarski. Sztuczne dokarmianie ryb może również być przyczyną postępującej eutrofizacji. Zagrożeniem jest również wprowadzanie do zbiorników obcych gatunków ryb, zwłaszcza roślinożernych (np. amur). W celu poprawienia warunków ekologicznych siedliska należy objąć ochroną tereny zlewni bezpośredniej, zlikwidować "dzikie" wysypiska śmieci, uregulować gospodarkę ściekową. Należy również odłowić obce gatunki ryb i wprowadzić zakaz ich dalszej introdukcji. Własność: Łowiska PZW Spytkowice.


Rysunek 7. Mapa usytuowania planowanego obszaru Natura 2000 PLH12_50.


Fauna:

Wśród zwierząt na obszarze gminy rozpoznano bardzo liczne gatunki motyli i innych owadów, a także ptaków, ssaków, gadów, płazów i ryb. Spośród ssaków - występuje m.in. 6 gatunków nietoperzy, spośród ptaków (których najważniejszą ostoją jest kompleks stawów spytkowickich) – błotniak zbożowy, gągoł, kazarka, kormoran, rybołów, kropiatka, ostrygojad, sowa błotna, wąsatka, mewa mała, rybitwa białoczelna, rybitwa białoskrzydła, sieweczka obrożna. Wśród 9 stwierdzonych gatunków płazów występują: kumak nizinny, traszka zwyczajna, ropucha szara i ropucha zielona wśród ryb – m.in. słonecznica i różanka.

Wisła ze starorzeczami oraz stawy stwarzają dogodne warunki lęgowania ptaków wodno-błotnych, w tym wiele gatunków gniazdujących. Odnotowano tu ponad 200 gatunków ptaków, z których większość należy do gatunków rzadkich i chronionych. Występują tu między innymi: perkoz rdzawoszyi (Podiceps grisegena), perkoz zausznik (Podiceps nigricollis), bąk (Botaurus stellaris), bączek (Ixobrychus minutus), błotniak stawowy (Circus aeruginosus), rybitwa czarna (Chlidonias niger). Stwierdzono też gnieżdżenie się ślepowrona (Nycticorax nycticorax) i rybitwy białowąsej (Chlidonias hybrydus). Znakomite warunki do rozrodu znalazły tu liczne gatunki płazów i gadów: żaby, ropuchy, rzekotki, zaskrońce, jaszczurki. Ze ssaków widuje się tu sarny, lisy, kuny, jeże, wiewiórki, nietoperze, a od jakiegoś czasu także bobry i wydry.

Bardzo atrakcyjnym miejscem dla wędkarzy, myśliwych i ornitologów jest starorzecze Wisły i kompleks stawów rybnych z otuliną zieleni. Cały ten pas, porośnięty krzewami i zaroślami wodnymi to wylęgarnia ptactwa w liczbie gatunków rzadko już spotykanych. Gnieżdżą się tutaj kormorany, bociany białe i czarne, gęgawy, perkozy dwuczuby i zauszniki oraz ślepowrony, które są ptasim symbolem tych terenów. Duża linia brzegowa “Wiśliska” jest bogato ukształtowana, porośnięta krzewami, a w wodach żyją licznie prawie wszystkie gatunki ryb słodkowodnych, wśród których znajdujemy: szczupaka, okonia, lina, leszcza, a przede wszystkim karpia, który jest “królem” tutejszych wód. Tereny te zasiedla również wiele innych gatunków fauny jak: sarna, lis, zając, kuna leśna, jeż, wiewiórka, kret.

W związku z występowaniem na terenie gminy Spytkowice licznych stawów rybnych i zbiorników wodnych rozpoczęto wraz z gminami Zator, Przeciszów, Osiek Polanka Wielka, Brzeźnica i Tomice realizację projektu pn. „Dolina Karpia”. Celem ogólnym projektu jest stworzenie warunków wypromowania terenu, zapewnienie spójnego rozwoju i stworzenie nowych miejsc pracy. Projekt realizowany jest poprzez stworzenie kompleksowej i spójnej oferty turystycznej opartej na naturalnych zasobach środowiska, poprawę i rozwój infrastruktury technicznej, lokalny rozwój turystyki i wypromowanie produktu regionalnego jakim jest przede wszystkim “Karp” oraz inne gatunki ryb hodowane w kompleksie stawów spytkowickich.
Rysunek 8. Mapa “Doliny Karpia”



Źródło: Ulotka informacyjna “Leader+ Spójny Rozwój Gmin Doliny Karpia”.

8.1.1. Cel średniookresowy do 2016 r.



Zachowanie bogatej różnorodności biologicznej
Kierunki działań:
Ochrona i rozwój systemu obszarów chronionych:

Zadania własne:



Rodzaj zadania

Jednostka odpowiedzialna

Zachowanie i ochrona zasobów przyrodniczych w istniejących kompleksach leśnych

Gmina Spytkowice, Nadleśnictwo

Ochrona i zwiększanie różnorodności biologicznej

Nadleśnictwo, Gmina Spytkowice

Ochrona terenów przyrodniczo cennych przed niewłaściwym sposobem użytkowania

Nadleśnictwo, Gmina Spytkowice

Ochrona starych i nowych pomników przyrody

Gmina Spytkowice, GFOŚiGW


Ochrona fauny i flory:
Zadania własne:

Rodzaj zadania

Jednostka odpowiedzialna

Zachowanie istniejących zbiorników wodnych

Organizacje pozarządowe, Gmina Spytkowice

Ograniczanie inwestycji uciążliwego przemysłu

Gmina Spytkowice


Ochrona i utrzymanie krajobrazu rekreacyjnego:
Zadania własne:

Rodzaj zadania

Jednostka odpowiedzialna

Wzmocnienie roli rekreacyjnej zieleni

Gmina Spytkowice, Organizacje pozarządowe,

Rozwój sieci szlaków turystycznych i ścieżek dydaktycznych na terenach interesujących przyrodniczo

Nadleśnictwo, Organizacje pozarządowe, Gmina Spytkowice

Zachowanie istniejącej zieleni urządzonej

Gmina Spytkowice

Urządzanie i utrzymanie terenów zieleni, zadrzewień, zakrzewień i parków

Gmina Spytkowice, GFOŚiGW

Bieżące utrzymanie oraz odbudowa rowów

Gmina Spytkowice, GFOŚiGW

Wykonanie projektu zagospodarowania terenu dla zespołu zamkowo-parkowego położonego w Spytkowicach „przeznaczonego na tereny rekreacyjno-wypoczynkowe w ramach projektu turystycznego pn. Dolina Karpia”

Gmina Spytkowice

Remont wpisanego do rejestru zabytków kościoła parafialnego
pw. Św. Katarzyny oraz zabytkowego Domu Sióstr Sercanek w Spytkowicach

Gmina Spytkowice

Ochrona zabytków i opieka nad zabytkami oraz dotacje celowe na dofinansowanie prac remontowych i konserwatorskich obiektów zabytkowych udzielane zgodnie z warunkami określonymi w Uchwale Rady Gminy Spytkowice Nr V/42/07 z dn. 30.03.2007r. w sprawie zasad i trybu postępowania, udzielania i rozliczania dotacji na prace konserwatorskie lub roboty budowlane przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków

Gmina Spytkowice



1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   27


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna