Aktualizacja „programu ochrony środowiska dla gminy spytkowice na lata 2009 – 2012 z perspektywą 2013-2016”



Pobieranie 1.17 Mb.
Strona15/27
Data28.04.2016
Rozmiar1.17 Mb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   27

8.4. Kształtowanie stosunków wodnych i ochrona przed powodzią


Stan wyjściowy

Wodostany i przepływy największych rzek przepływających przez gminę w dużej mierze znacznie zmieniają się pod wpływem warunków atmosferycznych. Wysokie stany wód występują przede wszystkim w okresie wiosennych roztopów (marzec, kwiecień) oraz w czasie deszczy nawalnych (czerwiec, lipiec) w związku z szybszym spływem powierzchniowym.

Rzeki obszaru przylegającego do gminy mają charakter górski lub podgórski, i charakteryzują się katastrofalnymi wezbraniami. Średnioroczne przepływy Wisły w profilu Smolice wynoszą 83,40 m3/s, natomiast przepływy Skawy przy ujściu do Wisły – 16,5 m3/s po intensywnych opadach bywają nawet kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt razy większe. Maksymalny przepływ Wisły w profilu Smolice, odnotowany w 1970 roku, wyniósł 2120 m3/s, natomiast przepływ powodziowy w 1997 roku – 1700 m3/s. Maksymalny przepływ Skawy w profilu Zator, odnotowany w 1958 roku, wyniósł 1050 m3. Odcinek rzeki Wisły na wysokości gminy Spytkowice jest obwałowany. Jednakże, w z związku z opisanymi wyżej uwarunkowaniami, północna część gminy (do linii kolejowej Skawina-Oświęcim) objęta jest zagrożeniem powodziowym. Zagrożenie jest tym większe, że pobliski stopień wodny w Łączanach spiętrza wodę do poziomu wyższego niż tereny na zawalu. Ponadto, przy dłużej utrzymujących się opadach występuje zagrożenie na terenach po południowej stronie wałów Wisły, gdzie gromadzą się wody potoków. Najbardziej narażona na zalewania jest część gminy przylegająca do Potoku Spytkowickiego oraz obszar od strony stawów hodowlanych w Zatorze.

Dokładna ocena zagrożenia powodziowego dla terenu gminy nie została dotychczas sporządzona. Do istotnych zadań w zakresie ochrony przeciwpowodziowej należy m.in. wyeliminowanie zagrożeń ze strony Potoku Spytkowickiego oraz budowa przepompowni w sołectwie Miejsce. Do zmniejszenia zagrożeń przyczyniają się, oprócz obwałowań, przepompownie, śluzy syfonowe, rurociągi oraz rowy melioracyjne. Administratorem wszystkich tych obiektów jest Małopolski Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Krakowie.

W plany władz województwa wobec trenu gminy Spytkowice wchodzi budowa na jej terenie zbiorników retencyjnych, zlokalizowanych w dolinie Wisły, których głównym przeznaczeniem ma być ochrona przeciwpowodziowa.

8.4.1. Cel średniookresowy do 2016 r.


Zabezpieczenie przed skutkami powodzi
Kierunki działań:
Zadania koordynowane:

Rodzaj zadania

Jednostka odpowiedzialna

Systematyczna konserwacja rzek i cieków

RZGW Kraków, WZMiUW

Przystosowanie terenów międzywala do szybkiego reagowania w przypadku powodzi (wycinanie lasów i zarośli łęgowych, odnowa użytków zielonych, konserwacja rowów melioracyjnych)

RZGW Kraków, Gmina Spytkowicea, WZMiUW, Spółki wodne, właściciele terenu

Stworzenie systemu szybkiego ostrzegania i reagowania w przypadku zagrożenia powodzią

RZGW Kraków, Gmina Spytkowice

Opracowanie planu awaryjnego na wypadek powodzi, uwzględniającego ochronę obiektów wrażliwych na terenie gminy (np. oczyszczalni ścieków, ujęć wód, terenów zabytkowych i przyrodniczo cennych, składowisk odpadów, itp.)

RZGW Kraków, Gmina Spytkowice

Ochrona przed powodzią – odbudowa i konserwacja urządzeń przeciwpowodziowych

Gmina Spytkowice, WZMiUW, RZGW Kraków

Budowa przepompowni we wsi Miejsce

RZGW Kraków, WZMiUW

8.5. Ochrona powierzchni ziemi



Stan wyjściowy:

Teren gminy charakteryzuje się średnią bonitacją gruntów. Przeważają gleby średniej jakości. W gminie Spytkowice dominują głównie gleby klasy III i IV. Występowanie gleb tych klas powoduje, że największą powierzchnię zajmuje uprawa zbóż.

Zarówno na osadach aluwialnych doliny Wisły (część północna gminy do torów kolejowych Kraków-Oświęcim) jak na podłożu lessopodobnym (pozostała część gminy), wykształciły się urodzajne gleby. W części północnej są to przede wszystkim mady, natomiast w części środkowej i południowej – gleby brunatne wyługowane, gleby brunatne kwaśne oraz gleby bielicowe i pseudobielicowe. Wymienione rodzaje gleb tworzą prawie 97 % ogólnego areału użytków rolnych.

Na omawianym terenie można wyróżnić następujące typy gleb:



  • bielicowe i pseudobielicowe – w profilu tych gleb występują charakterystyczne poziomy genetyczne. Pod poziomem próchniczym występuje poziom wymycia o barwie popielatej lub jasnożółtej. Głębokość tego poziomu sięga ok. 40 – 50 cm. Poniżej występuje poziom wymycia produktów wietrzenia substancji mineralnej poziomu próchniczego i poziomu wymycia niektórych związków organicznych. Poziom ten sięga najczęściej do ok. 70 –80 cm. Poniżej występuje poziom przejściowy do skały macierzystej lub skała macierzysta,

  • brunatne – wśród nich wyróżniamy trzy podtypy:

  • gleby brunatne właściwe, w których odczyn glebowy (pH) w całym profilu jest obojętny lub zasadowy,

  • gleby brunatne wyługowane, wykazujące w wierzchnich poziomach odczyn kwaśny lub lekko kwaśny, w głębszych poziomach odczyn gleby wzrasta,

  • gleby brunatne kwaśne, w których odczyn glebowy w głębszych poziomach jest kwaśny lub bardzo kwaśny.

Gleby brunatne wykształciły się z różnych skał macierzystych. Charakteryzują się tym, że pod poziomem próchniczym występuje mniej lub bardziej wykształcony poziom brunatnienia. Poziom ten powstał w wyniku wietrzenia utworu macierzystego, w warunkach dobrego dostępu powietrza, przy czym produkty wietrzenia nie są wymywane. Kolor brunatny pochodzi głównie ze związków żelazistych, tworzących na cząsteczkach glebowych otoczki,

  • madysą to mady lekkie, w których przeważają osady pyłowe. Wytworzone są z utworów glebowych naniesionych przez wody rzek. Odczyn ich jest obojętny lub lekko zasadowy.

Pola nawożone są w sposób prawidłowy i nie stwierdzono znacznej degradacji terenów rolnych.


Zanieczyszczenie gleb

Do głównych czynników powodujących degradację chemiczną gleb zalicza się:



  • nadmierną zawartość metali ciężkich takich jak: kadm, miedź, nikiel oraz innych substancji chemicznych, np. ropopochodnych,

  • zasolenie,

  • nadmierną alkalizację,

  • zakwaszenie przez związki siarki i azotu,

  • skażenie radioaktywne.

Na terenie gminy nie ma rozwiniętego przemysłu w związku z powyższym nie należy przewidywać wprowadzania zanieczyszczeń do gleb z terenu gminy, natomiast zanieczyszczenia niewątpliwie migrują z terenów sąsiednich, bardziej uprzemysłowionych. Gospodarka rolna prowadzona jest na terenie gminy w sposób prawidłowy z "dużą kulturą rolną". Pola nawożone są w sposób prawidłowy i nie stwierdzono znacznej degradacji terenów rolnych.

Skład chemiczny gleb uwarunkowany jest wieloma czynnikami naturalnymi i antropogenicznymi. Głównie zależy od budowy geologicznej i geomorfologii terenu oraz warunków klimatycznych, które decydują o przebiegu procesów wietrzenia skał oraz uruchamianiu, migracji i akumulacji pierwiastków w środowisku. Zakresy stężeń występujących w glebach pierwiastków śladowych są bardzo ważne, bowiem niektóre z nich są konieczne dla prawidłowego wzrostu i rozwoju roślin i zwierząt, z drugiej strony nadmiar tych pierwiastków w glebie może być szkodliwy dla organizmów żywych. Na obszarach nieuprzemysłowionych wysokie zawartości potencjalnie szkodliwych pierwiastków w glebach mogą być jedynie związane z wietrzeniem i erozją wychodni okruszcowanych skał lub płytko zalegających złóż mineralnych.

Koncentracje pierwiastków śladowych i trwałych zanieczyszczeń organicznych w glebach są przede wszystkim wynikiem różnorodnej działalności gospodarczej człowieka prowadzonej na terenie, efektem funkcjonowania miast oraz depozycją z atmosfery.

W zanieczyszczonych glebach odnotowywane są najczęściej podwyższone stężenia metali lub metaloidów, które miały lub mają obecnie szerokie zastosowanie w gospodarce lub uruchamianych procesach podczas przetwarzania surowców m.in.: rtęci, kadmu, srebra, arsenu, chromu, miedzi, niklu, ołowiu, cynku, selenu i talu. We współczesnych glebach często obserwowana jest również podwyższona zawartość trwałych zanieczyszczeń organicznych m.in. wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) oraz ksenobiotyków tj. pestycydów chloroorganicznych, które przez kilkadziesiąt lat stosowane były w wysokich dawkach na całym globie, a także polichlorowanych bifenyli (PCBs), szeroko wykorzystywanych w produkcji przemysłowej do lat siedemdziesiątych.

Problem zanieczyszczenia gleb jest bardzo istotny ze względu na możliwość ich pośredniego lub bezpośredniego negatywnego oddziaływania na zdrowie człowieka. Zanieczyszczenia z gleb mogą przenikać do organizmu człowieka pośrednio przez:

− spożywanie roślin, które pobierały szkodliwe składniki z zanieczyszczonych gleb lub zostały zanieczyszczone poprzez depozycję z atmosfery cząsteczek wyemitowanych przez zakłady przemysłowe lub uległy erozji wietrznej lub ablacji deszczowej,

− spożywanie wody, która została skażona w wyniku migracji szkodliwych składników z zanieczyszczonej gleby do wód podziemnych lub powierzchniowych.


Zanieczyszczenia gleb metalami ciężkimi występują również wzdłuż dróg, zwłaszcza tych po których przemieszczają się największe ilości pojazdów (droga krajowa nr 44).

Przeprowadzane badania gleb na terenie województwa małopolskiego obejmowały sieć 17 punktów kontrolno – pomiarowych badań gleb. Na terenie powiatu wadowickiego był zlokalizowany jeden punkt pomiarowy (Wadowice – Chocznia, pomiar zanieczyszczeń komunikacyjnych).

11 punktów zlokalizowanych było w strefie oddziaływania zanieczyszczeń przemysłowych, 1 punkt (Wadowice-Chocznia - gmina Wadowice) zlokalizowany jest w strefie oddziaływania zanieczyszczeń komunikacyjnych, 1 punkt w strefie oddziaływania zanieczyszczeń komunalnych oraz 4 punkty bez wyraźnego oddziaływania zanieczyszczeń. Monitorowane obszary reprezentowane są przez 5 typów i podtypów gleb, najliczniejszą grupę stanowią gleby płowe (5 punktów) oraz gleby brunatne wyługowane i mady brunatne (po 4 punkty). Wartość rolnicza gleb punktów kontrolno-pomiarowych jest również zróżnicowana i mieści się w przedziale od klasy I (gleby najlepsze) do klasy V (gleby słabe). Ponad 50% punktów kontrolnych zlokalizowane zostało na glebach zaliczonych do klasy III, IIIa, IIIb, co nie w pełni odzwierciedla stan bonitacji gleb ornych w województwie (klasa III – 26,5 % powierzchni województwa).

Aktualnie obowiązujące kryteria oceny zawartości zanieczyszczenia gleb metalami ciężkimi zawarte są w załączniku do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. z 2002 r. Nr 165, poz. 1359). Rozpoznanie stanu gleb użytkowanych rolniczo pod względem zanieczyszczenia metalami ciężkimi jest istotne z uwagi na produkcję bezpiecznej żywności dla człowieka. Występowanie w glebach podwyższonych zawartości metali ciężkich będące następstwem działalności ludzkiej poprzez: emisje przemysłowe, motoryzację, nadmierną chemizację rolnictwa, powoduje degradację biologicznych właściwości gleb, skażenie wód gruntowych oraz przechodzenie zanieczyszczeń do łańcucha żywieniowego.


Wyniki badań gleb w punktach kontrolno-pomiarowych wykazały, że ich zanieczyszczenie łączne wszystkimi metalami (Cd, Cu, Ni, Pb, Zn) jest niewielkie. W glebach 9 (53 % zbioru) punktów stężenie analizowanych metali ciężkich nie przekracza wartości granicznych ustalonych dla 0° zanieczyszczenia, poziom zanieczyszczenia 7 profili (41% zbioru) nie przekracza wartości dopuszczalnych, ustalonych dla I° (zawartość podwyższona) zanieczyszczenia. Gleba jednego profilu wykazuje zanieczyszczenie charakterystyczne dla gleb średnio zanieczyszczonych (III°).

Nadmierna zawartość metali ciężkich degraduje biologiczne właściwości gleb, powoduje zanieczyszczenie łańcucha żywieniowego i wód gruntowych. Szczególne zagrożenie stwarzają one w glebach kwaśnych, przechodzą bowiem w formy łatwo dostępne dla roślin.

Jedną z przyczyn zakwaszenia gleb są kwaśne opady, wprowadzające do gleby jony siarczanowe, azotanowe, chlorkowe i hydronowe oraz inne zanieczyszczenia wymywane z atmosfery. Degradujące działanie kwaśnych opadów na podłoże oraz zwiększonego zakwaszenia gleby polega na rozkładzie minerałów pierwotnych i wtórnych, uwalnianiu z glinokrzemianów glinu, który w formie jonowej ma właściwości toksyczne, wymywaniu składników mineralnych z kompleksu sorpcyjnego oraz na znacznym zmniejszaniu aktywności mikroorganizmów.

W gminie Spytkowice nie były przeprowadzane badania gleb.



8.5.1. Cel średniookresowy do 2016 r.



Rekultywacja gleb zdegradowanych i zdewastowanych oraz przywracanie im funkcji przyrodniczej, rekreacyjnej lub rolniczej
Kierunki działań:

Zadania własne:



Rodzaj zadania

Jednostka odpowiedzialna

Realizacja programu rekultywacji gleb zdegradowanych na obszarach rolniczego użytkowania, w tym ich zalesianie

Nadleśnictwo, właściciele gruntów

Zrekultywowanie gleb zdegradowanych w kierunku rolnym, leśnym i rekreacyjno-wypoczynkowym

Właściciele gruntów

Właściwe kształtowanie ekosystemów rolnych z wykorzystaniem otaczających je systemów naturalnych i ich zdolności do autoregulacji m.in. poprzez wdrażanie programów rolno-środowiskowych

Gmina Spytkowice, ARiMR

Przeciwdziałanie degradacji chemicznej gleb poprzez ochronę powietrza

Gmina Spytkowice

Zadania koordynowane:



Rodzaj zadania

Jednostka odpowiedzialna

Prowadzenie monitoringu jakości gleby i ziemi

WIOŚ, Powiat Wadowice

    Przeciwdziałanie erozji gleb poprzez stosowanie odpowiednich zabiegów na gruntach o nachyleniu powyżej 10%

ARiMR, Organizacje pozarządowe

    Ograniczanie erozji wodnej i wietrznej gleby poprzez możliwie jak najdłuższe utrzymywanie pokrywy roślinnej w postaci wprowadzenia upraw wieloletnich oraz wsiewek i poplonów

ARiMR, Organizacje pozarządowe

    Racjonalne użycie nawozów sztucznych i środków ochrony roślin na terenach rolnych i leśnych oraz stosowanie technik naturalnych (fito i agromelioracyjnych) w celu zwiększenia udziału materii organicznej w glebie

ARiMR, Organizacje pozarządowe

Przeciwdziałanie degradacji terenów rolnych, łąkowych i wodno-błotnych przez czynniki antropogeniczne

ARiMR, Organizacje pozarządowe



1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   27


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna