Aktualizacja „programu ochrony środowiska dla gminy spytkowice na lata 2009 – 2012 z perspektywą 2013-2016”



Pobieranie 1.17 Mb.
Strona3/27
Data28.04.2016
Rozmiar1.17 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27

3. CHARAKTERYSTYKA GMINY SPYTKOWICE

3.1. Informacje ogólne


Pierwsza wzmianka pisana o wsi Spytkowice pochodzi z 1229 r. Został wówczas zwołany wiec, na którym Książę Konrad Mazowiecki przy pomocy panów krakowskich pojmał na mszy świętej księcia śląskiego Henryka Brodatego. Ta krótka notatka może świadczyć o tym, że Spytkowice były na tyle znaczącą miejscowością, iż właśnie tutaj odbyło się spotkanie dostojników. Położenie na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych podnosiło rangę miejscowości, mimo że Spytkowice w owym czasie były w początkowym stadium rozwoju. Do końca XV wieku Spytkowice były wsią książęcą, a w wiekach późniejszych ich dziedzicami byli kolejno przedstawiciele najznamienitszych rodów Rzeczpospolitej: Myszkowscy, Lubomirscy, Opalińscy, Sieniawscy i Potoccy. Świadectwem wspaniałego dziedzictwa kulturowego i duchowego Spytkowic są ich najwspanialsze zabytki: zamek z I połowy XVI wieku, wzniesiony w stylu gotycko-renesansowym, a także wczesnobarokowy kościół dedykowany św. Katarzynie Aleksandryjskiej, z łaskami słynącym obrazem Matki Bożej Spytkowickiej. Budowę tego kościoła rozpoczął biskup warmiński Mikołaj Szyszkowski, a dokończył w 1643 r. podskarbi poznański Łukasz z Bnina Opaliński. Świątynię konsekrował 14 IX 1683 r. bp sufragan krakowski Mikołaj Oborski.
Gmina Spytkowice leży blisko ośrodków miejskich, jest łatwo dostępna komunikacyjnie, zachowała w całej swej północnej części tereny niezurbanizowane, po części dzikie, zajęte przez rzekę Wisłę. Stare koryto tej rzeki, tzw. „Wiślisko”, jak i kompleks stawów rybnych z otuliną zieleni, są szczególnie atrakcyjne dla wędkarzy, myśliwych i ornitologów. Zarówno starorzecze, jak rzeka Wisłą, są atrakcyjnymi łowiskami wędkarskimi użytkowanymi przez Polski Związek Wędkarski.

Na przestrzeni wieków wraz z rozwojem wsi powstawały kompleksy stawów rybnych. W latach 1872-1908 kiedy dziedzicem był Andrzej Potocki, gospodarka rybacka prowadzona na stawach Zatora i Spytkowic święciła triumfy w Europie, a karp tam hodowany zdobył w 1900 roku Grand Prix na międzynarodowej wystawie w Paryżu. Ostatnim właścicielem Spytkowic był Adam hr. Potocki. Po zakończeniu drugiej wojny światowej spytkowicki zamek został przejęty przez skarb państwa, a majątek ziemski uległ parcelacji.


Gmina posiada duże możliwości rozwoju turystyki i rekreacji ze względu na duże kompleksy terenu nadającego się do wykorzystania na ten cel.
Rysunek 1. Położenie Gminy Spytkowice.

3.2. Położenie geograficzne i administracyjne


Gmina Spytkowice położona w południowej części Polski na terenie województwa małopolskiego, zajmuje obszar o powierzchni ok. 50,08 km2 na którym na koniec 2008r. zamieszkiwało ogółem 9 990 osób. Gęstość zaludnienia wynosi 199 osób/km2 i jest niższa od średniej województwa małopolskiego, która wynosi 216 osób/km2.

Gmina Spytkowice stanowi najdalej na północ wysuniętą część powiatu wadowickiego w województwie małopolskim.

W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie bielskim. Gmina Spytkowice stanowi najdalej na północ wysuniętą część powiatu wadowickiego w województwie małopolskim. Jej północną granicę stanowi dawne i obecne koryto Wisły, zaś w części południowej sięga po Pogórze Wielickie. Graniczy z dwoma gminami powiatu wadowickiego tj: Tomice i Brzeźnica oraz z gminą Zator w powiecie oświęcimskim, gminą Alwernia w powiecie chrzanowski i gminą Czernichów w powiecie krakowskim. Z dwoma ostatnimi granicę stanowi Królowa Polskich Rzek – Wisła.

Obszar gminy podzielony jest na sześć sołectw: Bachowice, Lipowa, Miejsce, Półwieś, Ryczów i Spytkowice. Spytkowice położone są na północno-wschodnim skraju podkarpackiej Kotliny Oświęcimskiej, a zarazem w centralnej części wchodzącej w jej skład Wysoczyzny Spytkowickiej, która opada stromym progiem na północ do Doliny Wisły.

Gmina Spytkowice mieści się na pograniczu kilku jednostek fizykogeograficznych. Jej północna część leży w Dolinie Górnej Wisły (fragment Kotliny Oświęcimskiej) , natomiast część południowa należy do Rowu Skawińskiego, Pogórza Wilamowickiego i Pogórza Wielickiego (fragmenty Pogórza Zachodniobeskidzkiego).
Rysunek 2. Gmina Spytkowice.

Gmina Spytkowice jest gminą wiejską. Ośrodkiem administracji samorządowej są Spytkowice, spełniające funkcję centrum życia społeczno – gospodarczego gminy. Przez gminę przebiega droga krajowa nr 44 Gliwice – Kraków oraz sieć dróg powiatowych. W Spytkowicach znajduje się węzłowa stacja kolejowa na skrzyżowaniu szlaków Oświęcim – Kraków i Wadowice – Trzebinia. Gmina oddalona jest o 40 km od królewskiego miasta Krakowa i 20 km od papieskich Wadowic. Inne, mniejsze, ale ważne ośrodki przemysłowe leżące w pobliżu to Skawina (25 km od miejscowości Spytkowice), Oświęcim (22 km). Część terenów gminy Spytkowice (sołectwo Półwieś) należy do Krakowskiego Obszaru Metropolitarnego. Stwarza to szanse na rozwój powiązań komunikacyjnych i infrastrukturalnych z Krakowem, zwłaszcza, że rozwój KOM zapisano jako jedne z celów w strategii rozwoju województwa małopolskiego.



W granicach administracyjnych gminy znajduje się Spytkowice i 6 miejscowości posiadających rangę sołectw:
Tabela 1. Sołectwa w gminie Spytkowice.

Lp.

Sołectwo

Powierzchnia [ha]

1.

Spytkowice

2052,53

2.

Bachowice

1 368,42

3.

Lipowa

86,88

4.

Ryczów

934,38

5.

Miejsce

275,97

6.

Półwieś

289,58

Źródło: BIP Spytkowice
Spytkowice są  ośrodkiem gminnym, położonym w zachodniej części województwa małopolskiego na terenie powiatu wadowickiego przy drodze krajowej 44 Gliwice - Kraków, dzięki czemu ma dogodne połączenia z pobliskimi miastami (Kraków, Skawina, Oświęcim, Wadowice).
Wieś zajmuje powierzchnie 2052,53 ha i liczy 3 885 mieszkańców. W skład gminy oprócz Spytkowic wchodzą jeszcze: Bachowice, Miejsce, Lipowa, Ryczów i Półwieś. Wieś rozpostarta na wzgórzach wznoszących się od niziny nadwiślańskiej położona częściowo  w Dolinie Górnej Wisły oraz na Pogórzu Wielickim. Na jej obszarze  występuje najbardziej urozmaicony na terenie gminy obszar pod względem rzeźby i krajobrazu. Obszar ten charakteryzuje się wyrównanymi szerokimi garbami oraz pojedynczymi wzgórzami, które są rozcięte siecią wąskich, głębokich i nieckowatych dolin deluwialnych.  Spłaszczone wierzchowiny wododziałowe garbów schodzą stopniowo, a w wielu miejscach gwałtownie, stromymi stokami do płaskich dolin (pagóry, wąwozy). Spytkowice zaliczają się do najstarszych wsi dawnego księstwa zatorskiego, przez które prowadził bardzo ważny szlak handlowy z Czech i Moraw do Polski. Do dziś zachowało się kilka zabytkowych obiektów m.in. Murowany zamek gotycki z XV w oraz kościół z II poł. XV w.  Spytkowice jako obszar starego osadnictwa odznaczają się bogactwem dóbr  kultury takich jak: stanowiska archeologiczne (46), zabytki kultury materialnej (m.in. murowany spichlerz kamienny z połowy XIX w. krzyże i liczne kapliczki wotywne. Zamek w Spytkowicach ; wpisany do rejestru zabytków w 1987 r. zbudowany w I poł. XVIw. w stylu gotycko-renesansowym, rozbudowany ok. 1630 r., murowany na trzech skrzydłach ujmujących prostokątny dziedziniec, od frontu szeroka fosa z mostem kamiennym. Podpiwniczony, na parterze od dziedzińca galerie, natomiast na piętrze w skrzydle środkowym. Wieża flankująca elewację frontową z dachem namiotowym, dachy dwuspadowe, pokoje o układzie jednotraktowym. Kościół Parafialny p.w. Św. Katarzyny w Spytkowicach; wpisany do rejestru zabytków w 1978 r. wzniesiony w 2 ćw. XVII w. Budowa rozpoczęta w 1633 przez Mikołaja Szyszkowskiego, biskupa warmińskiego, ukończony przez Łukasza Opalińskiego, podskarbiego poznańskiego, poświęcony w 1683 r. Murowany z kamienia i cegły, jednonawowy, z prezbiterium zamkniętym półkoliście po stronie wschodniej i kwadratową wieżą w elewacji zachodniej /od południa/, sklepiony kolebką na gurtach, z lunetami. Kościół stanowi cenny przykład barokowej architektury sakralnej. W Spytkowicach jest również wiele miejsc gdzie można odpocząć i miło spędzić wolny czas
Wieś Bachowice to miejscowość rozpostarta na wzgórzach wznoszących się od niziny nadwiślańskiej koło Zatora i Spytkowic ku Karpatom, położona na Pogórzu Wielickim, o terenie pagórkowatym, otoczona przez trzy lasy. Bachowice liczą  2212 mieszkańców, i zajmują powierzchnię1368,42ha.
Przez wieś prowadzi droga powiatowa nr K1769 Spytkowice – Bachowice - Witanowice, oraz ponad 10 km dróg gminnych jest również wiele ścieżek rowerowych, a czyste środowisko
i malownicze położenie to walory, które nie tylko pozwalają na wypoczynek mieszkańcom, ale dają podstawę do stworzenia bazy turystyczno rekreacyjnej. Może poszczycić się dużą ilością kapliczek przydrożnych, na uwagę zasługuje kamienny krzyż pokutny Nieustalona jest jego data powstania. Stoi przy drodze na przysiółek Kaniów. Najprawdopodobniej najstarszy zabytek sakralny w Bachowicach. Legenda głosi, iż krzyż wyrósł z ziemi na miejscu gdzie zamordowano duchownego, który jechał z komunią do ciężko chorego. W trakcie podróży został napadnięty przez zbójców, zamordowany i pogrzebany przy drodze. Ponadto w Bachowicach znajduje się Kaplica Św. Bartłomieja zbudowana w XVIII wieku na placu po starym kościele parafialnym. Zlokalizowana w  północno-wschodniej części wsi na niewielkim wzniesieniu.
Jest również wiele zagród domowych specyficznych dla podbeskidzkiej wsi, istnieją pomniki przyrody i rzadkie okazy roślin i zwierząt.
Lipowa to nieduża wioska położona w Kotlinie Oświęcimskiej, w zachodniej części województwa małopolskiego, na terenie powiatu wadowickiego, w gminie Spytkowice w pobliżu drogi powiatowej nr K1774 Spytkowice - Poręba Żegoty. Wieś zajmuje powierzchnie 86,88 ha  i liczy 94 mieszkańców, co składa się na 28 gospodarstw domowych. Na całkowitą powierzchnię sołectwa Lipowa składają się wody otwarte stanowiące 14,5% powierzchni, zabudowa mieszkaniowa wg planu zagospodarowania przestrzennego - 8,5%, lasy i zadrzewienia 1,9%, a pozostała część to użytki zielone oraz uprawy polowe i ogrodnicze.

Wieś Lipowa położona jest w terenie depresyjnym rzeki Wisły. Wyodrębniona ona została ze wsi Lipowa Bagienna w wyniku regulacji koryta rzeki Wisły oraz budowy wału przeciwpowodziowego w okresie przedwojennym. Według przekazów ustnych wieś powstała na terenach borów lipowych, z czym identyfikują się jej współcześni mieszkańcy przyjmując gałązkę lipy za symbol w herbie swojej miejscowości.


Miejsce to nieduża wioska położona w Kotlinie Oświęcimskiej, w zachodniej części województwa małopolskiego, na terenie powiatu wadowickiego, w gminie Spytkowice przy drodze powiatowej nr K1773 Spytkowice - Miejsce - Palczowice. Wieś zajmuje powierzchnie 275,97 ha i liczy 675 mieszkańców. Nazwa Miejsce powstała  wedle legendy, która głosi, że flisacy płynący Wisłą, po przybiciu do brzegu wyznaczyli sobie na tym obszarze miejsce na odpoczynek, nazywając go "miejscem". Na dowód tego, po dzień dzisiejszy,  w herbie  miejscowości widnieje flisak.
Z punktu widzenia geograficznego przeważają tutaj tereny nizinne podnoszące się ku południu systemem terasów akumulacyjnych. Miejscowość leży na utworach czwartorzędowych, głównie mady rzeczne. Od północy graniczy z Wisłą, od wschodu granicą jest Stara Wisła, zaś od południa  i zachodu rozciągają się stawy hodowlane. Niedostateczna infrastruktura techniczna i społeczna wsi stanowi istotny problem w procesie rozwoju, obniża standard życia oraz wpływa negatywnie na atrakcyjność wsi, nie tylko dla inwestorów ale również dla rozwoju agroturystyki i rekreacji. Teren miejscowości odznacza się glebami wykształconym z aluwiów rzeki Wisły, o ciężkim poziomie ilastym i gliniastym. Aluwia mają charakter głównie glin lekkich i piasków.
Na terenie gminy dominują gleby wysokiej klasy
Wieś Ryczów  to  miejscowość w północno - zachodniej  części województwa małopolskiego w północnej części powiatu wadowickiego, zajmuje powierzchnie 9,5 km2 i liczy 2577 mieszkańców. Przez wieś prowadzi droga krajowa  nr 44 Kraków -Gliwice,  droga powiatowa nr K1772 Tłuczań - Ryczów - Łączany, ponad 10 km dróg gminnych oraz linia kolejowa Kraków Płaszów - Oświęcim. Ze względu na geograficzny podział regionalny Ryczów znajduje się w obrębie dwóch jednostek fizyczno- geograficznych. Część południowa Ryczowa leży w obrębie mezoregionu Pogórza Wielickiego, rozciągającego się od Doliny Skawy na zachodzie po Dolinę Raby na wschodzie i stanowiącego północny kraniec podprowincji fizyczno-geograficznej Zewnętrznych Karpat Zachodnich. Północna część wsi połażona jest w Dolinie Wisły, na jej prawym brzegu. Makroregion ten nosi nazwę Bramy Krakowskiej i wchodzi w skład podprowincji Podkarpacie Północne. Właśnie tu Karpaty Polskie leżą najbliżej mezozoicznych skał Wyżyny Małopolskiej. Odległość pomiędzy Ryczowem (fliszowe pogórze), a osadowymi skałami wieku jurajskiego leżącym na prawym brzegu Wisły, wynosi niespełna 3 km, jest to więc najwęższe miejsce doliny Wisły pomiędzy Karpatami, a Wyżyną, stad nazwa Brama Krakowska. Położenie Ryczowa w obszarze przejściowym ma olbrzymi wpływ na budowę geologiczną. Południowa część wsi położona jest na utworach fliszowych i mioceńskich.
Wieś Półwieś  to  miejscowość założona w XIII wieku, w XV należała do Mikołaja Szaszorskiego, który sprzedał ją cystersom z Mogiły, w których władaniu była do końca XVIII w. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie bielskim. Do dnia 31 grudnia 2006 r. w granicach gminy Brzeźnicy.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna