Alalia (zaburzenie mowy)



Pobieranie 33.68 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar33.68 Kb.




ALALIA (ZABURZENIE MOWY)
Alalia jest to rozwojowe zaburzenie mowy, powstające w wyniku uszkodzenia struktur korowych mózgu jeszcze przed opanowaniem mowy, z zachowaniem prawidłowego słuchu. Nazywanie alalii afazją wrodzoną jest niepoprawne gdyż

afazja jest z definicji zatraceniem zdolności mowy u osoby wcześniej się nią posługujących. Jeśli uszkodzenie korowych struktur nastąpiło jeszcze przed początkiem mowy dziecka, mamy do czynienia nie z afazją, lecz z alalią. Odróżnienie alalii od afazji może być trudne i wymaga przeprowadzenia dokładnej anamnezy i badania neurologicznego, a czasem dłuższej obserwacji logopedycznej dziecka. Charakteryzuje ją zwykle dostateczny rozwój umysłowy, dobra ruchomość narządów mowy oraz prawidłowy słuch fizjologiczny. Dziecko jednak nie mówi w ogóle, posługuje się gestami, krzykami i onomatopejami lub kilkoma wyrazami z własnego słownika, zrozumiałymi tylko dla najbliższego otoczenia. 

Dziecko nie jest w stanie także powtarzać. Taka niemota może trwać do siódmego roku życia (alalia prosta) lub nawet do czternastego roku życia (alalia złożona).

Starsze dziecko przyswaja sobie coraz więcej wyrazów i wymowa może stawać się coraz bardziej poprawna. Alalia, tak jak inne wady i zaburzenia mowy częściej występuje u chłopców niż u dziewczynek .


Dzieci alaliczne są niekiedy trudne w obcowaniu, bywają zahamowane ruchowo lub nadpobudliwe, złośliwe i agresywne w stosunku do młodszych i słabszych, oraz unikają kontaktów z otoczeniem. Zdarza się , że rodzice są niesprawiedliwi wobec swoich dzieci i nie zdają sobie sprawy z ich trudności. Trudno im wyobrazić sobie, że dziecko nie może wymówić prostego słowa. Niejednokrotnie uważają, że jest ono uparte i stosują wobec niego kary. To powoduje u dziecka odruchy obronne w postaci płaczu, agresji lub działań złośliwych.
W sytuacji gdy rodzice nie mogą porozumieć się ze swoimi dziećmi, kiedy ich pociechy nie reagują na kierowane do nich pytania i wypowiedzi kary nie mogą być stosowane. Należy spokojnie obserwować dziecko. Braki w rozumieniu mowy często kompensowane są u nich dobrą spostrzegawczością wzrokową i dobrą pamięcią miejsca. Dziecko utrzymuje kontakt z otoczeniem za pomocą gestów

i mimiki. Zdarza się, że automatycznie powtórzy zasłyszany wyraz, nie rozumiejąc jego znaczenia. Po zebraniu takich spostrzeżeń, należy udać się logopedy, który będzie wiedział, jak dziecku pomóc.



Alalię charakteryzuje: 

  • Dostateczny rozwój umysłowy

(jeżeli jest upośledzenie, to wtórne spowodowane brakiem mowy).

  • Dobra ruchomość narządów mowy.

  • Prawidłowy słuch fizjologiczny

(chociaż w alalii percepcyjnej może być obniżenie słyszalności).

  • Dziecko nie mówi w ogóle (głównie w alalii motorycznej).

  • Posługuje się gestami, krzykami, onomatopejami lub kilkoma wyrazami

z własnego słownika.

  • Dziecko nie jest w stanie powtarzać.

Jak już było powiedziane alalia może trwać do siódmego, a nawet do czternastego roku życia stopniowo przechodząc w dyslalię. Dziecko rehabilitowane coraz rzadziej używa gestów i onomatopei, przyswaja sobie coraz więcej wyrazów, wymowa staje się coraz bardziej poprawna. 

Trudne jest określenie przyczyn alalii. Przypuszcza się, że mogą to być: 



  • uszkodzenia mózgu spowodowane urazem porodowym , zapaleniem mózgu i opon mózgowych,

  • zatrzymaniem się w rozwoju pewnych struktur korowych,

  • urazy czaszki przed rozwojem mowy.

Rozróżnia się dwie zasadnicze formy alalii :

Jednak najczęściej występują zaburzenia typu mieszanego z przewagą jednej

z nich.
Alalia percepcyjna

Zwana też recepcyjną, impresywną, słuchoniemotą sensoryczną, głuchotą słowną, częściej spotykana nazwa to alalia sensoryczna.

Występuje rzadko, bywa rozpoznawana mylnie jako głuchota lub oligofrenia,

z powodu braku reakcji dziecka na kierowane do niego pytania i wypowiedzi. Kontakt z otoczeniem utrzymuje dziecko za pomocą gestów i mimiki. Zdarza się, że dziecko powtórzy automatycznie posłyszany wyraz, nie rozumiejąc jego sensu. Alalia percepcyjna może przechodzić w dyslalię percepcyjną, której może towarzyszyć :

amuzja - czyli trudności w rozpoznawaniu i śpiewaniu słyszanych melodii.

 

Rozumienie w alalii sensorycznej :



  • bardzo ograniczone,

  • możliwość posługiwania się mową przewyższa możliwość rozumienia,

  • w pewnym stopniu - rozumienie zależne jest od stopnia zainteresowania

i zaangażowania emocjonalnego dziecka tematem czy sytuacją,

  • odpowiedzi bywają bezsensowne lub ich brak ,

  • niekiedy powtarza mechanicznie pytanie czy polecenie,

  • rozumienie ułatwia powtórzenie wypowiedzi oraz powolne mówienie - proste, krótkie zdania (złożone ze znajomych słów).

 Mówienie w alalii sensorycznej :

  • gesty i miny używane są często,

  • niekiedy występują odpowiedzi słowne ,

  • potrafi za pomocą gestów i min odtworzyć całe sytuacje i sceny,

  • rysunek jest pewnym sposobem wypowiadania się [czasami towarzyszy mu skąpy komentarz słowny],

  • słownictwo [względnie bogate, przeważają w nim rzeczowniki i czasowniki]

  • dziecko mówi dość dużo, ale jego wypowiedzi są niezrozumiałe, nie stanowią sensownej całości,

  • powtarza wyrazy dość dobrze (robi to mechanicznie, bez zrozumienia),

  • głoski wymawia prawidłowo, ale wyrazy zniekształca ,

  • w różny sposób wypowiada ten sam wyraz, zapewne z powodu braku wzorca słuchowego,

  • nie poprawia się, nie szuka prawidłowego brzmienia,

  • używa krótkich zdań lub równoważników zdań.

 

Rodzaje wymówień i błędów :

Onomatopeje : [szczekać – Au].

Własne słownictwo : [kot – kicia].

Paralalie werbalne : [czytać – pisać].

Paralalie głoskowe : [mówi – wówi].

Wstawki : [ryba – tryba].

Elizje : kotek – kote ; otek].

Metatezy (przestawki) : [most – smot].

Agramatyzmy : [nie uwzględnia form odmiany wyrazów].
Alalia sensoryczna przechodzi w dyslalię, dziecko nie potrafi jeszcze wymawiać poprawnie wyrazów, mowa jego jest agramatyczna, ale zasób słów rozumianych zwiększa się . Może mieć trudności w znajdowaniu wyrazów potrzebnych

w danej sytuacji z powodu niedokształcenia słuchu fonematycznego, duże trudności sprawia mu identyfikowanie głosek różniących się tylko jedną cechą dystynktywną [np. s – ś]. 

 

Alalia i dyslalia ekspresywna : 

Dla alalii i dyslalii ekspresywnej [zwanej też ruchową, rozwojową lub motoryczną] charakterystyczne jest dobre rozumienie mowy, a jeżeli jest ono zaburzone, to w mniejszym stopniu niż mówienie. Natomiast utrudnione może być rozumienie długich i złożonych zdań. Zaburzeniom mowy o charakterze motorycznym dużego stopnia może towarzyszyć ogólna niesprawność motoryczna lub tylko niezręczność w wykonywaniu precyzyjnych ruchów. Opóźniony może być początek chodzenia, trudności w odtwarzaniu usłyszanej melodii. Dyslalia może występować w różnym stopniu, a w dyslalii dużego stopnia dziecko posługuje się zaledwie kilkoma głoskami (są to najczęściej samogłoski „a” , „o” oraz spółgłoski „t”, „d”), ma też trudności z wymową grup spółgłoskowych oraz sylab zamkniętych.

 

Rozumienie w alalii ekspresywnej [motorycznej] :


  • w zasadzie jest dosyć dobre,

  • jedynie trudności występują, gdy wyraz użyto w nowym związku frazeologicznym, dotychczas nie znanym dziecku (np. nogi stołu).

 


Mówienie w alalii ekspresywnej [motorycznej] :

  • Gesty używane tylko w początkowej fazie rozwoju mowy. Dziecko ruchami rąk w sposób plastyczny i precyzyjny określa funkcje przedmiotów, które znikają w miarę rozwoju słownictwa.

  • Słownictwo w początkowej fazie ubogie, ograniczone do kilku określeń onomatopeicznych lub do kilku wyrazów "własnych". 

  • Trudności w zapamiętaniu wzorca ruchowego wyrazu, które przejawiają się:

    1. zapominaniem artykulacji wyrazów już znanych;

    2. zniekształcaniem wyrazów pomimo umiejętności artykułowania wszystkich głosek;

    3. dzieleniem wyrazów na sylaby dla ułatwienia sobie ich wymowy;

    4. wymówieniem cichym, jakby próbnym przygotowaniem się do wymówienia głośnego;

    5. poszukiwaniem właściwego wzorca ruchowego wyrazu, poprawianiem się.

  • Artykulacja - liczba wymawianych głosek jest ograniczona, najczęściej są to: t, d, b, m, n, l oraz samogłoski .

  • Występują paralalie głoskowe :

substytucje - [krowa – trowa]

wstawki - [ucho – chucho]

elizje – [łódka – łuka]

metateza – [lampa – mlapa]

asymilacje - [motyl – motym]

poszukiwania - [Jacek - La-cek, Jasiek]. 



  • Agramatyzm - w początkowej fazie mowy jest zupełny brak form odmiany wyrazów, wypowiedzi są ograniczone do jednego wyrazu. 

 

Różnice między zaburzeniami w alalii motorycznej a sensorycznej: 
I. Alalia motoryczna

  • Dziecko rozumie, a nie mówi .

  • Rozumie nazwy przedmiotów, czynności, a ma trudności z rozumieniem relacji jakie zachodzą między przedmiotami.

  • Występuje rozumienie sytuacyjne.

  • Wzorca ruchowego szukają słuchem.

  • Realizację wyrazu ułatwiają sobie dzieleniem na sylaby.

  • Nie ma u tych dzieci zespołów neurologicznych (prawidłowy zapis EEG).

  • Dzieci te nie gaworzą, są milczące w czasie zabawy, cicho płaczą.

  • Intelektualnie rozwijają się prawidłowo.

  • Postęp w mówieniu zależy od ciężkości zaburzenia (czasem zaczynają mówić w 3-4 roku życia, często jednak nie mogą wymówić samogłoski bez ćwiczeń) .

  • Bardzo dobrze piszą ze słuchu, szybko się uczą czytania.

  • W najcięższej postaci - dziecko wypowiada tylko element słowa, głoski , za każdym razem inaczej.

  • W okresie przedszkolnym jako symptomy występują:
    - mała sprawność aparatu artykulacyjnego,
    - słaba sprawność manualna,
    - zaburzenia koordynacji oddychania z fonacji.
    - bardzo trudne jest określanie stosunków przestrzennych.

  • Oprócz trudności w artykulacji dziecko ma kłopoty z jedzeniem (ślinienie).

 

 

II. Alalia sensoryczna



  • Dzieci nie mają trudności w łączeniu głosek w większe całości - wyrazy.

  • Zniekształcają wyraz, ale nie poprawiają się ze względu na brak wzorców słuchowych.

  • W czasie jednej wypowiedzi dany wyraz może być inaczej wymawiany.

  • Mając trudności w mówieniu wykorzystują gesty i mimikę.

  • Występują duże trudności w rozumieniu.

  • Zapamiętanie i różnicowanie nowego zespołu dźwiękowego wymaga bardzo dużego wysiłku i długiej pracy.

  • Dzieci te gaworzą, mają dużą wokalizację.

  • W wieku 3-4 lat nie reagują na swoje imię , nie nazywają osób z otoczenia

  • nie mówią, bo nie rozumieją.

  • Często występują rozbieżności wyników między badaniem audiometrycznym , a badaniem orientacyjnym.

  • Cechy zachowań dzieci:
    - bardzo dobrze reagują na muzykę,
    - źle reagują na nowe osoby,
    - szybko przyporządkowują nazwy przedmiotom i uczą się czytać

nie rozumiejąc treści,
- opóźnione reakcje na mowę.

 
Postępowanie logopedyczne w alalii i afazji 

Z dzieckiem alalicznym postępuje się podobnie jak z dzieckiem afatycznym o podobnym charakterze zaburzeń. Postępowanie logopedyczne jest długotrwałe i stanowi część składową kształtowania całej osobowości dziecka.
Przebieg reedukacji :


  • Indywidualne zajęcia rozwojowe w celu przyspieszenia rozwoju poszczególnych funkcji psychicznych dzieci :
    - uwagi, pamięci, spostrzegawczości, myślenia,
    - naukę mówienia i rozumienia,
    - naukę czytania, pisania i liczenia,
    - gimnastykę i rytmikę,
    - zajęcia artystyczno - techniczne.

  • Nawiązanie kontaktu z dzieckiem pełnego życzliwości, zaufania, wytworzenie tej atmosfery również w przedszkolu i domu .

  • Częste przebywanie dziecka z rówieśnikami.

  • Metody należy dostosować do możliwości psychofizycznych dziecka.

 

W alalii motorycznej i sensorycznej jeżeli dziecko nie mówi, to reedukację zaczyna się od elementów najprostszych, od uczenia słuchowego rozróżniania, przez  próby  wymawiania dźwięków naturalnych, lecz odpowiadających pewnym głosom (np. usypianie lalki - aaa, syczenie węża - sss), a następnie przez  przechodzenie do łatwiejszych wyrazów.


Nie możemy zmuszać dziecka do mówienia, ani do powtarzania. Zacznie mówić dopiero wtedy, gdy będzie kojarzyć konkretne wyrazy z odpowiednimi przedmiotami lub czynnościami . Należy wzbudzać u dziecka chęć do mówienia oraz zainteresowanie mową, a przede wszystkim rozwijać rozumienie mowy. Wykorzystujemy w tym celu zabawy, gry, inscenizacje, barwne ilustracje.

Materiał wyrazowy powinien być odpowiednio dobrany pod względem stopnia trudności. Początkowo wymagania winny być niewielkie, ale stopniowo i bardzo ostrożnie je zwiększamy. Systematyczną pracę rozpoczynamy jak najwcześniej, choć często jest to trudne przed 5 rokiem życia dziecka. Wykorzystujemy dodatkowo wzrok i czucie, zarówno u dzieci z zaburzeniami w nadawaniu

i odbiorze mowy. Znaczenie wyrazów wyjaśniamy dziecku z zaburzeniami percepcji mowy za pomocą gestów i ilustracji. Jak najwcześniej włączamy do reedukacji naukę pisania i czytania, gdyż te umiejętności pozwolą utrwalić osiągnięte wyniki w mówieniu i rozumieniu mowy.
Dzieci alaliczne i afatyczne mają duże trudności w uczeniu się. Proces uczenia się następuje bardzo powoli. W dalszym ciągu jednak wymagają systematycznych ćwiczeń w celu usuwania wszelkich wad artykulacyjnych.

LITERATURA

1. Balejko A. Zaburzenia mowy u młodzieży szkolnej, Problemy Opiekuńczo – Wychowawcze,1973

2. Bogdanowicz M. Psychologia kliniczna dziecka w wieku przedszkolnym . Warszawa 1991

3. Demel G. Wady wymowy . Warszawa

4. Kaczmarek L. Nasze dziecko uczy się mowy, Lublin 1977

5. Kordyl Z.: Psychologiczne problemy afazji dziecięcej, Warszawa 1968, PWN.

6. Nowak J. E.: Wybrane problemy logopedyczne, Bydgoszcz 1993, PWN.

7. Styczek I.: Logopedia, Warszawa 1983, PWN.

8. Władysław Pitak: Afazja utrata znajomości mowy. Warszawa


 

W Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w Stalowej Woli wśród dzieci objętych pomocą znajdują się również dzieci z alalią, którym pragniemy zbudować pomoc systemową poprzez :



  • Terapię logopedyczną

  • Integrację Sensoryczną (SI)

  • Terapię Pedagogiczną z wykorzystaniem Metody Ruchu Rozwijającego W. Sherborne

i Metody Dobrego Startu M. Bogdanowicz

  • Muzykoterapię

  • Współpracę i wsparcie rodziców

  • Współpracę z placówkami (np. przedszkolami i szkołami do których uczęszczają dzieci)

Opracowała :

Iwona Borkowska (logopeda)


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna