Aminoglikozydy pochodne naturalne



Pobieranie 35.2 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar35.2 Kb.
AMINOGLIKOZYDY

  • pochodne naturalne

    • streptomycyna

    • neomycyna

    • gentamycyna

    • sisomycyna

    • kanamycyna

    • tobramycyna

  • pochodne półsyntetyczne

    • netilmycyna

    • amikacyna

    • dibekacyna

Aminoglikozydy I generacji

streptomycyna

paromomycyna

neomycyna

kanamycyna

Aminoglikozydy II generacji

gentamycyna

netylmycyna

sisomycyna

tobramycyna

amikacyna



Aminoglikozydy III generacji

daktynomycyna

sepamycyna

Mechanizm działania

Działanie bakteriobójcze polega na zakłócaniu syntezy białek bakteryjnych, w tym tych, które wchodzą w skład błony komórkowej.



  • Antybiotyki te wiążą się w sposób trwały z podjednostką 30S rybosomu bakteryjnego, zajmując miejsce A (akceptor aminoacylowy) i w ten sposób zakłócają interakcję kodonu (w mRNA) z antykodonem obecnym w tRNA w rybosomie.

  • W konsekwencji prowadzi to do zaburzenia odczytu informacji genetycznej i zahamowania syntezy białek bakteryjnych..

  • Transport leku jest aktywny i zachodzi przy udziale tlenu i energii. Ulega zatem zahamowaniu w warunkach beztlenowych i przy niskim pH.

  • Przenikanie do komórki bakteryjnej ulega nasileniu w obecności związków blokujących biosyntezę ściany - np. antybiotyków β-laktamowych.

  • Z tego względu aminoglikozydy i β-laktamy wykazują synergizm działania. W wyższych stężeniach aminoglikozydy mogą również bezpośrednio uszkadzać błonę komórkową bakterii.

ZAKRES DZIAŁANIA;

bakterie Gram ujemne, zwłaszcza pałeczki duru, czerwonki, okrężnicy (Escherichia coli), krztuśca, tularemii, ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa) i innych

prątki gruźlicy (najwyższą aktywność ma streptomycyna);

Gronkowce, paciorkowce (synergizm z β-laktamami poprzez zwiększenie ich przepuszczalności), np. leczenie zapalenia wsierdzia.

Aminoglikozydy, ze względu na dużą siłę działania, ale też znaczną toksyczność, stosuje się do leczenia ciężkich zakażeń.

Wskazania:


  • gruźlica,

  • zapalenie opon mózgowych,

  • zapalenie dróg moczowych i żółciowych,

  • zapalenie wsierdzia,

  • dżuma, tularemia,

  • zakażenia pałeczkami ropy błękitnej,

  • zakażenia dróg pokarmowych (czerwonka, dur)

  • wyjaławianie przewodu pokarmowego przed zabiegami chirurgicznymi.

Antybiotyki z tej grupy źle wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Natomiast absorpcja po podaniu domięśniowym jest znakomita.

W organizmie przechodzą wyłącznie do płynu pozakomórkowego.

Przenikają łatwo do mleka ale słabo do płynu mózgowo-rdzeniowego, płynu śródgałkowego i kości.

Silnie wnikają do narządów miąższowych i gromadzą się w nich (wykazują tropizm narządowy - wybiórcze wiązanie się z receptorami).

Nie ulegają w ustroju człowieka biotransformacji. Są wydalane przez nerki z moczem oraz przez wątrobę z żółcią, w stanie niezmienionym.

Mogą się kumulować w organizmie, jeśli pacjent choruje na niewydolność nerek.



Działania niepożądane

  • Ototoksyczność - uszkodzenie ucha wewnętrznego –uszkadzają komórki rzęskowe błędnika, powodują zahamowanie produkcji białka intensywnie syntetyzowanego w uchu wewnętrznym, co powoduje zaburzenia słuchu i równowagi.

  • Antybiotyki te są bardziej niebezpieczne dla niemowląt i ludzi w wieku starczym.

  • Nefrotoksyczność- uszkadzają komórki miąższu nerek, przyczyną jest bezpośrednie działanie endotoksyn powstałych z rozbitych bakterii. Następuje również martwica kanalików nerkowych.

  • Uszkodzenie to występuje najczęściej po 5 – 7 dniu leczenia (wskaźnikiem jest wynik badania moczu). Objawy te są odwracalne, po odstawieniu leku następuje regeneracja kanalików.

  • działanie kuraropodobne - mogą wywołać blok nerwowo – mięśniowy na etapie synapsy.

  • Wynika to z ich właściwości stabilizowania błony komórkowej i zmniejszania wrażliwości płytki motorycznej na acetylocholinę (Ach), uwalniają acetylocholinę z zakończeń nerwowych.

  • Najsilniejsze działanie kuraropodobne wykazują: streptomycyna, neomycyna, kanamycyna

Układ krążenia - w związku z działaniem błonowym aminoglikozydów wywierają działanie depresyjne na serce, wpływają na ciśnienie krwi, zmniejszają też rzut serca.

  • Układ pokarmowy - powodują uszkodzenie śluzówki jamy ustnej powodując nadżerki i owrzodzenia. Uszkadzając kosmki jelitowe antybiotyki mogą wywołać zespół złego wchłaniania, np. neomycyna stosowana kilka dni doustnie wzmaga wydalanie z kałem Na+, K+, azotu i tłuszczów. Poza tym aminoglikozydy upośledzają wchłanianie witaminy A, D i B. Powodują też obniżenie cholesterolu w ustroju.

  • Wpływ na płód - aminoglikozydy dobrze przenikają przez łożysko, mogą powodować uszkodzenie słuchu u płodu.

  • W przypadku aminoglikozydów obserwuje się efekt poantybiotykowy.

  • Działanie niszczące na drobnoustroje utrzymuje się jeszcze przez pewien czas po wydaleniu leku z ustroju.

MAKROLIDY

starszej generacji, często zwane I generacji;

    • erytromycyna

nowszej generacji, często zwane II generacji;

    • azytromycyna

    • roksytromycyna

    • klarytromycyna

    • josamycyna

    • spiramycyna

antybiotyki makrolidowe – grupa antybiotyków o działaniu bakteriostatycznym.

  • Nazwa pochodzi od słow makro (duży) i oligo (lakton), ponieważ czasteczki tych antybiotyków mają 12-16 atomowy rdzeń laktonowy.

  • Najstarszym i wzorcowym makrolidem jest erytromycyna.

Mechanizm działania

  • Działanie makrolidów związane jest z wiązaniem się z podjednostką 50S rybosomu bakterii, unieczynnianiem tRNA powodującym przedwczesne zakończenie syntezy łańcucha peptydowego (zahamowanie translokacji peptydylotransferazy).

Zakres działania

  • bardzo szeroki i obejmuje wszystkie bakterie tlenowe i beztlenowe, inne niż Enterobacteriaceae (wyjątkiem jest aktywność azytromycyny wobec Shigella) i Pseudomonas aeruginosa, a ponadto zachowuje aktywność wobec Chlamydia, Toxoplasma gondii, Bordetella pertussis.

  • Jako jedne z niewielu antybiotyków są skuteczne wobec bakterii atypowych, nie posiadających własnej ściany komórkowej lub żyjących wewnątrz komórek gospodarza.

Zastosowanie

  • Najwyższe stężenie tych antybiotyków jest w miąższu płuca, śluzówce i wydzielinie drzewa oskrzelowego stąd skuteczność w leczeniu zakażeń dróg oddechowych. Stosowane również skutecznie w leczeniu nietypowych zakażeń dróg moczowo-płciowych.

  • Stosowane są również w leczeniu zakażeń pałeczką krztuśca, kiły, błonicy, trądziku oraz zakażeń przewodu pokarmowego.

Działania niepożądane

  • reakcje nadwrażliwości, głównie wysypki, pokrzywka

  • uszkodzenie wątroby – cholestaza (estolan erytromycyny i.v.)

  • nudności i wymioty (erytromycyna)

  • zaburzenia słuchu (erytromycyna i.v.)

  • zaburzenia rymu serca – torsade de pointes


Ketolidy

Telitromycin

Spektrum

  • Gram+ tlenowe, aktywna także wobec szczepów opornych na makrolidy, w tym Strep. pneumoniae, niektóre Gram- (M. cathrarralis, H. influenzae)

  • Bakterie atypowe

Ketolidy-telitromycyna

Farmakokinetyka:

  • dość dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego, metabolizowana w wątrobie (CYP450), wydalana przez nerki

Jest zarejestrowana do leczenia:

  • pozaszpitalnego zapalenia płuc i niektórych zakażeń spowodowanych przez szczepy oporne na beta-laktamy i (lub) makrolidy

Działania niepożądane:

  • zaburzenia funkcji wątroby

  • wydłużenie odstępu QT

  • miastenia gravis

  • rzadko: zaburzenia widzenia i utraty przytomności

LINKOZAMIDY

grupa antybiotyków bakteriostatycznych.

linkomycyna − antybiotyk naturalny, produkowany przez bakterie z rodzaju Streptomyces lincolnensis

klindamycyna − półsyntetyczna pochodna linkomycyny



Mechanizm działania:

  • Łączą się z podjednostką 50S rybosomu bakteryjnego i blokują zawarte w niej białko L16 oraz miejsce akceptorowe (miejsce A). Uniemożliwiają w ten sposób przyłączanie się kolejnych aminokwasów do powstającego łańcucha peptydowego

  • W wyższych stężeniach linkozamidy mogą działać również bakteriobójczo.

  • Makrolidy oraz chloramfenikol, ze względu na fakt, że działają w ten sam sposób mogą osłabiać (antagonizować) działanie linkozamidów.

Zakres działania:

  • Linkozamidy są skuteczne w walce z bakteriami Gram-dodatnimi i Gram-ujemnymi beztlenowcami.

  • Działają na niektóre pierwotniaki: Plasmodium falciparum, Toxoplasma gondii

  • Nie działają na Gram-ujemne tlenowce (np. Shigella, Salmonella, Proteus).

Wskazania:

  • zakażenia układu oddechowego i tkanek miękkich beztlenowcami

  • błonica

  • posocznica gronkowcowa

  • zapalenie szpiku kostnego

  • w stomatologii (np. ropnie okołozębowe, po ekstrakcjach zębów)

Działania niepożądane

  • Najczęstszym działaniem niepożądanym są biegunki.

  • Mogą też spowodować wtórne zakażenia przewodu pokarmowego bakteriami Clostridium difficile- rzekomobłoniaste zapalenie jelit.

  • Niekiedy mogą wywoływać reakcje uczuleniowe- zespół Stevensa-Johnsona , zaburzenia czynności watroby, zmiany w obrazie krwi lub podrażnienie w miejscu podania.


TETRACYKLINY-grupa antybiotyków o szerokim spektrum działania, pierwotnie otrzymywana ze szczepów promieniowca Streptomyces aureofaciens.

Mechanizm działania polega na hamowaniu biosyntezy białka (poprzez blokowanie podjednostki 30S rybosomów bakteryjnych) i zaburzaniu procesów energetycznych w komórkach bakteryjnych.

  • podawane drogą doustną, niektóre dożylnie; dobrze penetrują do narządów i tkanek (tkanka płucna, płyn otrzewnowy),

  • mają dobrą penetrację do ośrodkowego układu nerwowego po podaniu drogą doustną, co ma istotne znaczenie w leczeniu zakażeń Borrelia burgdorferi (borelioza).

  • Tetracykliny dzieli się na:

  • naturalne

    • chlorotetracyklina (chlorotetracyclinum)

    • tetracyklina (tetracyclinum)

    • oksytetracyklina (oxytetracyclinum)

półsyntetyczne:

  • doksycyklina

  • minocyklina

  • rolitetracyklina

  • metacyklina

Łatwo przenikają do tkanek, przenikają także przez barierę łożyskową do płodu.

  • W 30-35% wiążą się z białkami krwi, a okres półtrwania t0,5 wynosi około 8 godzin.

  • Rozkładają się w organizmie, wydalane są głównie przez nerki oraz częściowo z żółcią. Postać niezmieniona w moczu wynosi około 20%.

Tetracykliny charakteryzują się szerokim spektrum obejmującym bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, chlamydie (np. Chlamydophila pneumoniae), riketsje i krętki.

Zastosowanie

Tetracykliny stosuje się między innymi w leczeniu:



  • trądziku młodzieńczego,

  • nieswoistego zapalenia cewki moczowej,

  • boreliozy, dżumy, brucelozy,

  • nieswoistych zakażeń dróg oddechowych,

  • zapaleń w obrębie miednicy mniejszej i promienicy.

Działania niepożądane:

  • Wywołują nadwrażliwość do wstrząsu włącznie. Objawy dotyczą najczęściej skóry, obrzęki, stany zapalne, wysypki skórne, również zapalenie spojówek, podwyższenie temperatury. Stosowanie tetracyklin uwrażliwia skórę na promienie UV wywołujące fotodermatozy. W czasie kuracji tetracyklinami nie należy przebywać na słońcu albowiem może występować pigmentacja skóry, odpadają paznokcie szczególnie przy równoczesnym stosowaniu leków psychotropowych.

Możliwe działania niepożądane obejmują:

  • hepatotoksyczność - objawem jest żółtaczka i wzrost stężenia enzymów wątrobowych. Przyczyną jest stłuszczenie wątroby.

  • Po zakończeniu leczenia objawy często cofają się. Objawy występują częściej przy stosowaniu starych tetracyklin, a także u osób, u których uszkodzona jest funkcja nerek oraz u kobiet ciężarnych.

  • nefrotoksyczność – mogą powodować uszkodzenia nerek (w mniejszym stopniu niż aminoglikozydy).

  • Dotyczy to też trzustki, mogą wywołać ostry stan zapalny.

  • zaburzenia żołądkowo–jelitowe - w przewodzie pokarmowym powodują obniżenie flory saprofitycznej doprowadzając do awitaminozy B12, nadważenie bakteriami patogennymi (mogą wywołać dury oraz zakażenia grzybicze).

  • Mogą powodować stany zapalne błon śluzowych przewodu pokarmowego, co objawia się pieczeniem przy spożywaniu pokarmów kwaśnych.

    • Nie należy stosować tetracyklin z produktami nabiałowymi, gdyż leki te chętnie łączą się z jonami wapnia, glinu, żelaza (chelatowanie) i tracą swoja aktywność biologiczną.

    • Kompleksy te są również niewchłanialne z przewodu pokarmowego.

  • działanie na szpik - mogą wpływać na szpik kostny powodując niedokrwistość aplastyczną i eozynofilię.

  • Również wpływają na proces krzepnięcia, albowiem łącząc się z jonami wapnia zubożają ustrój w czynnik IV krzepnięcia krwi.

  • OUN: u niemowląt mogą powodować wzrost ciśnienia śródczaszkowego, co uwidacznia się w postaci uwypuklenia ciemiączka oraz wymioty mózgowe, drżenie mięśniowe, drgawki, uszkodzenie tarczy nerwu wzrokowego (jest to zespół rzekomego guza mózgu).

  • Mogą również powodować brązowe zabarwienie spojówek.

  • Tetracykliny powodują upośledzenie zapamiętywania.

  • płytka motoryczna – mogą powodować w niewielkim stopniu hamowanie jej funkcji. Szczególnie widoczne jest to u chorych na miastenię i u nich nasilają się objawy chorobowe. Objawy te znoszone są poprzez podanie wapnia.

  • działanie na kości, zęby – kompleks Ca2+–tetracyklina odkłada się w kościach (szczególnie w kościach długich) i powoduje powstawanie locus minoris resistentie (punkty zmniejszonego oporu → dają patologiczne złamania), a także upośledza wzrost kości.

  • Kompleks ten odkłada się także w zębach powodując brunatnoszare zabarwienie oraz ułatwiają proces próchniczy.

  • Istotnym przeciwwskazaniem jest przyjmowanie tetracyklin w trakcie ciąży, lub też u dzieci poniżej 12 roku życia.

  • Składnik czynny powoduje także brunatne przebarwienia zębów właśnie u dzieci. (Przebarwienia powstają na skutek powstania kompleksu tetracyklino-wapniowo-fosforanowego).

  • Tetracykliny bardzo dobrze przenikają przez łożysko do płodu wywołując zmiany kostne i w zawiązkach zębów.

  • wykazują działanie teratogenne i mitogenne. Leki te są bezwzględnie przeciwwskazane w trakcie ciąży.

  • zespół Fanconiego – występuje u dzieci, u których podano przeterminowane tetracykliny. Pod wpływem światła, powietrza i wilgoci leki rozkładają się z powstawaniem związków szkodliwych, które uszkadzają przede wszystkim nerki. Zespół ten może wystąpić po miesiącu od zaprzestania kuracji.

  • Leki z tej grupy reagują z jonami wapnia tworząc nierozpuszczalne i nieaktywne kompleksy.

  • Z uwagi na to nie należy ich przyjmować razem z preparatami zawierającymi wapń (np. środkami zobojętniającymi kwas żołądkowy) oraz pożywieniem bogatym w ten składnik, np. z mlekiem, przetworami mlecznymi, orzechami, rybami.

  • Ich skuteczność jest także osłabiana poprzez spożywanie pokarmów zawierających dużo jonów wapnia, magnezu, żelaza i glinu.

  • Należy pamiętać, że w takim wypadku podanie leku powinno nastąpić przynajmniej 1 godzinę przed posiłkiem, lub 2 godziny po.

  • Najczęściej podawane dawki to 0,25-0,5 g co 6 godzin.

  • W przypadku tych antybiotyków stosuję się tzw. dawkę uderzeniową, czyli pierwsze podanie zazwyczaj w dwukrotnej wartości dawki cyklicznej.

  • Tetracykliny działają antagonistycznie z cefalosporynami i penicylinami.

  • Tetracykliny są silnymi wypieraczami innych leków połączonych z innymi białkami powodując zaburzenia krzepnięcia, mają wpływ na stężenie glukozy we krwi, na leki przeciwpadaczkowe, osłabiają efekt doustnych leków antykoncepcyjnych.

  • Opóźniają ewentualne odrzucenie przeszczepów.

Glicylocykliny

Tigecyklina

Spektrum:

  • oporne na tetracykliny Gram + tlenowe (Staph., Strep, Enterococci)

  • szczepy wielolekooporne (Enterococcus faecalis – VRE, Enterococcus faecium - VRE)

  • szczepy wywołujące zakażenia wewnątrzszpitalne (Enterobacteriacae, Acinetobacter baumannii , Stenotrophomonas maltophilia )

  • bakterie atypowe, beztlenowce


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna