Biblia Powstanie



Pobieranie 129.96 Kb.
Strona1/3
Data07.05.2016
Rozmiar129.96 Kb.
  1   2   3
Antyk jest pierwszą epoką w dziejach kultury i zarazem epoką najdłuższą. Pierwotnie twórczość literacka miała charakter ustny i była związana ze śpiewem i wierzeniami. W jaskiniach Europy odkryto malowidła pochodzące sprzed ponad 20 tys. lat. Przedstawiają one sceny polować. Można podejrzewać, że oprócz sztuk plastycznych istniała również ustna twórczość literacka, która nie miała jednak możliwości zachować się do naszych czasów. Pismo, czyli sposób utrwalania mowy, zostało wynalezione na Bliskim Wschodzie ok. 3,5 tysiąca lat p.n.e. Tam też rozwijała się literatura pisana, której przykładem jest epos o Gilgameszu. Pismo greckie powstało na bazie pisma fenickiego ok. VIII w. p.n.e. Z tego czasu pochodzą dwa arcydzieła literatury nie tylko greckiej, ale również światowej, czyli Iliada oraz Odyseja. Powstanie tak długich i skomplikowanych utworów świadczy, że istniała wcześniej w Grecji bogata literatura ustna. Dzieje literatury greckiej można podzielić na okresy panowania epiki (VIII w. p.n.e., Homer), liryki (VII-VI w. p.n.e., Safona, Tyrtajos), dramatu (V w. p.n.e., Sofokles, Eurypides). Literatura rzymska zaczęła się bujnie rozwijać od II w. p.n.e. Schyłek starożytności wiąże się z upadkiem zachodniej części cesarstwa rzymskiego pod koniec V w. n.e. W czasach antyku uformowały się kanony literatury, sztuki i kultury europejskiej, do których odwoływały się wszystkie kolejne epoki.
Biblia

Powstanie

Poszczególne księgi Starego Testamentu powstawały na Bliskim Wschodzie stopniowo od XIII do I w. p.n.e., zaś Nowy Testament został napisany w drugiej połowie I w. n.e. Najpóźniej powstała Apokalipsa św. Jana. Większość ksiąg Starego Testamentu zapisano w języku hebrajskim (oprócz ksiąg Mądrości i obu ksiąg Machabejskich napisanych greką). Grecki był również językiem Nowego Testamentu (tylko Ewangelia św. Mateusza powstała prawdopodobnie po aramejsku). Prawie żadna księga Starego Testamentu nie została napisana przez jednego autora.



Nazwa i podział

Słowo "testament" pochodzi od łacińskiego wyrazu testamentum, oznaczającego przymierze. Wyraz "biblia" pochodzi od greckiej nazwy papirusu - biblios. Słowo to oznaczało również zwój papirusu - ówczesną książkę.


Biblia dzieli się na Stary i Nowy Testament. Judaizm uznaje tylko Stary Testament, chrześcijaństwo również Nowy Testament. Stary Testament składa się z 46 ksiąg, wśród których można wyróżnić kilka typów:

 księgi historyczne (np. Rodzaju, Wyjścia, Kapłańska, Liczb),

 księgi dydaktyczne (np. Hioba, Psalmów, Przypowieści, Eklezjasta),

 księgi prorockie (np. Izajasza, Jeremiasza, Jonasza).

W skład Nowego Testamentu wchodzi 27 ksiąg, a wśród nich:

 4 ewangelie (opisują życie, nauczanie, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa),

 Dzieje Apostolskie (opisują działalność apostołów po zmartwychwstaniu i wniebowstąpieniu Jezusa),

 listy (zawierają wskazówki dla nowopowstających wspólnot chrześcijańskich),

 Apokalipsa św. Jana.
Najstarszym przekładem Biblii jest tłumaczenie Starego Testamentu na język grecki znane pod nazwą Septuaginta. Według legendy zostało ono dokonane w Aleksandrii przez 72 tłumaczy na życzenie króla egipskiego Ptolemeusza II. Najprawdopodobniej przekład powstawał jednak stopniowo w latach 250-100 p.n.e. dla Żydów zamieszkujących Aleksandrię, którzy nie znali już języka hebrajskiego. Najważniejszym tłumaczeniem Biblii była jednak tzw. Wulgata, czyli przekład na łacinę dokonany przez św. Hieronima w IV w. n.e. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa vulgaris- zwykły codzienne. Św. Hieronim użył języka potocznego, nie zaś wyszukanego języka literackiego. Przekład ten stał się obowiązującą wersją Biblii w kościele katolickim i podstawą przekładów na języki narodowe aż do XX wieku. Pierwsze polskie tłumaczenie Pisma Świętego powstało w XV wieku. Znane jest pod nazwą Biblii królowej Zofii. Najbardziej znanym polskim przekładem jest jednak Biblia Jakuba Wujka z końca XVI w., która stała się na kilkaset lat tłumaczeniem używanym w polskim kościele katolickim. Dopiero w latach sześćdziesiątych XX w. powstało nowe tłumaczenie oparte na tekstach w językach oryginalnych, nie zaś na Wulgacie. Przekład ten jest znany pod nazwą Biblii Tysiąclecia.
Psalm

Pierwotnie był to utwór wykonywany przy akompaniamencie liry. Greckie słowo psalmos oznaczało śpiew i grę na instrumencie o nazwie psalterion. Później słowem "psalm" zaczęto oznaczać zbiór hymnów pochwalnych. Obecnie tym mianem określa się utwór poetycki o charakterze modlitewno-hymnicznym. Księga Psalmów Starego Testamentu zawiera 150 utworów. Dawniej autorstwo wszystkich utworów przypisywano królowi Dawidowi. Obecnie przyjmuje się, że psalmy powstawały stopniowo od XI w. p.n.e., zaś ich ostateczna wersja uformowała się między IV a II w. p.n.e. Dawid był prawdopodobnie autorem 73 z nich. Psalmy mają zróżnicowany charakter. Są wśród nich utwory dziękczynne, pochwalne, błagalne, patriotyczne, mądrościowe. Psałterz to nazwa zbioru psalmów. Najstarszymi polskimi przekładami psalmów są tłumaczenia znane pod nazwami "Psałterz floriański" (z przełomu XIV i XV wieku), oraz "Psałterz puławski" (XV w.). Psalmy tłumaczyli również najwybitniejsi polscy poeci różnych epok: Mikołaj Rej i Jan Kochanowski (renesansu), Mikołaj Sęp Szarzyński (barok), Franciszek Karpiński (oświecenie), a w XX wieku: Leopold Staff, Roman Brandstaetter i Czesław Miłosz.



Przypowieść

Przypowieść, inaczej parabola, to gatunek literatury moralistycznej. Charakteryzuje się schematyczną fabułą. Bohaterowie i zdarzenia służą ukazaniu uniwersalnych prawd moralnych. Opisywanych zdarzeń nie należy traktować dosłownie. Właściwy sens tego typu utworów jest symboliczny i wymaga dokonania interpretacji. Przypowieść ma za zadanie kształtować wzorce osobowe. Wszystkie elementy przypowieści są znaczące i trzeba je wyjaśniać w powiązaniu z całością. Przypowieści często występują w Ewangeliach, np. przypowieść o siewcy, synu marnotrawnym, miłosiernym Samarytaninie. Duża część nauk Jezusa ma formę przypowieści.


Stworzenie świata

Bóg stwarzał świat przez 6 dni. Pierwszego dnia stworzył niebo (wszechświat) i ziemię, oraz dzień i noc. Drugiego dnia stworzył nieboskłon. Trzeciego dnia oddzielił wodę od suchej powierzchni, stwarzając morza i lądy, a także powołał do istnienia rośliny: trawy i drzewa owocowe. Czwartego dnia stworzył ciała niebieskie: słońce, księżyc i gwiazdy. Piątego dnia - zwierzęta morskie i ptaki, zaś szóstego - zwierzęta lądowe i człowieka, który miał panować nad wszystkimi innymi stworzeniami. Siódmego dnia Bóg odpoczął i uczynił ten dzień świętym. Dniem tym była sobota, nie zaś niedziela.



Kain i Abel

Kain i Abel byli dziećmi Adama i Ewy, urodzonymi po wygnaniu z raju. Kain uprawiał rolę, zaś Abel hodował trzodę. Obaj składali Bogu ofiary - Abel ze zwierząt, Kain z roślin. Bóg przyjął jednak tylko ofiarę Abla, co zasmuciło Kaina. Wywabił więc Abla na pole i zamordował go. Bóg ukarał Kaina wypędzając go z jego ziemi i skazując na tułaczkę. By kara była długa i dotkliwa, sprawił, że żaden człowiek nie mógł zabić Kaina i skrócić jego cierpień.



Potop

Ludzie coraz bardziej grzeszyli, więc Bóg postanowił zgładzić ich zsyłając potop. Jedynie Noe wyróżniał się nieskazitelnością. Bóg kazał zbudować mu arkę (duży okręt), która miała uchronić go przed zagładą. Do arki Bóg nakazał zabrać całą rodzinę Noego, duże zapasy jedzenia i wody oraz po jednej parze (samiec i samica) wszystkich żyjących na ziemi zwierząt. Gdy Noe zrobił to wszystko i wszedł na arkę, zaczęły padać ogromne deszcze trwające czterdzieści dni i nocy. Wody było tyle, że przykryła nawet najwyższe góry, zabijając wszystkich ludzi i zwierzęta. Woda podnosiła się jeszcze przez sto pięćdziesiąt dni, aż w końcu zaczęła powoli opadać. Wtedy Noe wypuścił z arki kruka, ale ten zaraz wrócił. Następnie wypuścił gołębicę, która również nie znalazła żadnego suchego miejsca, na którym mogłaby usiąść. Dopiero za drugim razem gołębica przyniosła świeży listek z drzewa oliwnego. Gdy woda opadła zupełnie Noe wyprowadził z arki wszystkie zwierzęta, by rozmnażały się i zasiedliły na nowo całą ziemię. Synowie Noego: Sem, Cham i Jafet dali początek całej nowej ludzkości po potopie.



Wieża Babel

Wszyscy mieszkańcy ziemi po potopie mówili jednym językiem. Na równinie, na której zamieszkiwali, postanowili zbudować miasto i ogromną wieżę, której wierzchołek sięgałby nieba. Wieża miała być znakiem, by ludzie nie rozproszyli się po całej ziemi. Gdy Bóg ujrzał to, postanowił pomieszać ludziom języki, by nie mogli porozumiewać się i ukończyć budowy. Ludzie rozproszyli się wtedy po całej ziemi. Opowieść o wieży Babel ma wyjaśniać, skąd wzięły się zróżnicowane języki. Pokazuje również, że pycha ludzka, chęć dorównania Bogu i zbytnia wiara we własne możliwości może zostać przez Boga ukarana.



Księga Hioba

Hiob był sprawiedliwym i bogobojnym człowiekiem. Miał siedmiu synów i trzy córki, a także wielki majątek. Szatan powiedział jednak Bogu, że gdyby Hiob stracił majątek, wtedy zacząłby złorzeczyć Bogu. Bóg postanowił sprawdzić Hioba. Pozwolił, by wrogowie zagarnęli jego dobra i zabili dzieci. Jednak Hiob nie zwrócił się przeciw Bogu i nie oskarżał go o nieszczęścia. Wtedy szatan powiedział, że Hiob na pewno przeklinałby Boga, gdyby ciężko zachorował. Wtedy Hiob zapadł na trąd. Nadal jednak nie złorzeczył Bogu. Po tej próbie Bóg przywrócił Hiobowi dawny stan, oddał majątek w dwójnasób i obdarzył siedmioma synami i trzema córkami.


Księga ta jest przykładem teodycei biblijnej. Teodycea to koncepcja filozoficzna usiłująca tłumaczyć pochodzenie zła w świecie stworzonym przez doskonałego i dobrego Boga. Przyjaciele, z którymi Hiob dyskutuje, uznają, że cierpienie człowieka jest karą za grzechy. Nawet wtedy, gdy jest to trudne do zrozumienia, bo człowiek żył z pozoru pobożnie. Hiob nie uznaje takiego stanowiska. według niego cierpieć mogą również niewinni ludzie, gdyż plany Boże są trudne do odgadnięcia. Dobre czyny są nagradzane, a złe karane nie w życiu doczesnym, ale dopiero po śmierci. Cierpienie może ukształtować człowieka. Hiob jest symbolem wiary w sprawiedliwość Boga nawet w najtrudniejszym położeniu.

Księga Koheleta (Eklezjastesa)

Nazwa księgi pochodzi od hebrajskiego słowa kohelet, oznaczającego mędrca przemawiającego na zebraniu. Eklezjastes to grecki odpowiednik tego terminu. Treścią księgi są rozważania nad sensem życia. Autor próbuje znaleźć drogę do szczęścia, dochodzi jednak do wniosku, że wszystko na ziemi jest niewiele warte. Mówi o tym słynna sekwencja "vanitas vanitatum et omnia vanitas", co oznacza "marność nad marnościami i wszystko marność". Życie jest pełne trudów i utrapień, na świecie panuje niesprawiedliwość, a wszystkich ludzi czeka śmierć. Szczęścia nie zapewni ani mądrość, ani majątek. Radość można jednak uzyskać korzystając rozsądnie z darów Boga, czyli wszystkiego, co stworzył. Ze wszystkich swoich czynów będzie trzeba jednak rozliczyć się przed Bogiem.


Tradycja przypisywała autorstwo tej księgi Salomonowi. Obecnie przyjmuje się, że powstała ona na przełomie III i II w. p.n.e., zaś król Salomon był wymieniany, by nadać księdze wyższą rangę.

Przypowieść o siewcy

Oto siewca wyszedł siać. A gdy siał, niektóre ziarna padły na drogę, nadleciały ptaki i wydziobały je. Inne padły na miejsca skaliste, gdzie niewiele miały ziemi; i wnet powschodziły, bo gleba nie była głęboka. Lecz gdy słońce wzeszło, przypaliły się i uschły, bo nie miały korzenia. Inne znowu padły między ciernie, a ciernie wybujały i zagłuszyły je. Inne w końcu padły na ziemię żyzną i plon wydały, jedno stokrotny, drugie sześćdziesięciokrotny, a inne trzydziestokrotny. (Ewangelia wg św. Mateusza)
Wyjaśnienie tej przypowieści znajduje się w Piśmie Świętym. Ziarno rzucone na drodze oznacza człowieka, który słucha słowa Bożego, jednak go nie rozumie. Szatan łatwo może opanować takiego człowieka. Ziarno zasiane na skale symbolizuje człowieka, który natychmiast z radością przyjmuje Słowo. Nie ma jednak mocnych podstaw i załamuje się przy pierwszych przeciwnościach losu. Ziarno zasiane między cierniami oznacza człowieka, który słucha słowa, jednak ważniejsza jest dla niego troska o dobra doczesne. Wreszcie ziarno zasiane na żyznej ziemi oznacza człowieka, który kieruje się w życiu usłyszanymi przykazaniami bożymi.

Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie

Pewien człowiek został na drodze napadnięty, ograbiony, pobity i zostawiony. Ani kapłan, ani lewita nie udzielili poszkodowanemu pomocy. Uczynił to dopiero Samarytanin. Opatrzył rany, pielęgnował w gospodzie i zostawił gospodarzowi pieniądze, by ten dalej opiekował się chorym. Lewita to nazwa godności religijnej niższej niż kapłan. Lewici dokonywali ofiar kadzenia i całopalenia, byli też strażnikami w świątynii. Samarytanin to mieszkaniec Samarii. Żydzi unikali z nimi kontaktu. Przypowieść pokazuje, że najważniejsze są dobre uczynki. Kapłan i lewita, przedstawiciele narodu wybranego, którzy służą Bogu i powinni być przykładem do naśladowania, nie udzielili potrzebującemu pomocy. Miłosierdzie okazał dopiero przybysz z obcej ziemi. Zbawieni mogą być nie tylko Żydzi, ale również poganie. Bóg kieruje przykazania do wszystkich ludzi na ziemi.



Przypowieść o synu marnotrawnym

Pewien człowiek miał dwóch synów. Młodszy z nich wziął swoją część majątku i opuścił dom. Szybko roztrwonił jednak posiadane środki. Musiał więc nająć się do pasienia świń. Cierpiał przy tym głód. Postanowił w końcu wrócić do domu, ponieważ nawet słudzy jego ojca żyli o wiele lepiej niż on teraz. Uświadomił sobie, że zgrzeszył rozrzutnością, więc nie liczył, że ojciec przyjmie go z radością. Chciał tylko pracować u niego. Ojciec jednak ucieszył się, że syn zrozumiał swoje błędy i wydał na jego cześć ucztę. Drugi syn rozgniewał się, że ojciec świętuje powrót syna, który stracił cały majątek, a nigdy nie wyprawiał uroczystości na cześć syna, który z nim został. Ojciec wytłumaczył jednak, że jest on z nim codziennie i wszystko do niego należy. Trzeba się cieszyć z powrotu syna, który zbłądził. Przypowieść mówi o tym, że nigdy nie jest za późno na nawrócenie się. Bóg przyjmie do królestwa niebieskiego każdego skruszonego grzesznika.



Apokalipsa św. Jana

Autorem tej księgi jest św. Jan Ewangelista. Nazwa pochodzi od greckiego słowa apokalipsis - odsłonięcie, objawienie. Została napisana na wyspie Patmos, gdzie św. Jan został zesłany w 95 r. n.e. Apokalipsa powstawała stopniowo, prawdopodobnie w trzech etapach. Poszczególne części zostały połączone w jedną całość na początku II w. n.e. Skierowana była do chrześcijan zamieszkujących Azję Mniejszą, którzy byli prześladowani zarówno przez Rzymian, jak i Żydów. Jednym z zadań Apokalipsy było podtrzymanie ich na duchu.


Apokalipsa jest utworem, który odsłania tajemnice Boga i przekazuje objawienie, którego doznał św. Jan. Opisuje przyszłe losy Kościoła, koniec świata, a także wyjaśnia sens dziejów. Rozwija ona wizje końca świata i sądu ostatecznego zawarte w Starym Testamencie w Księdze Daniela. Zawiera również napomnienia, groźby i pocieszenia. Język Apokalipsy jest wieloznaczny i pełen symboli. Księga składa się z wielu wizji. Głównym pouczeniem jest prawda, że Kościół po wielu trudach zwycięży, zatem należy być wiernym Chrystusowi i jego przykazaniom.symbol potęgi ziemskiej i nierządu, spłonie. Te klęski przetrwają tylko ludzie, którzy nie wyparli się Boga. Nastąpi tysiącletnie panowanie Chrystusa na ziemi. Potem jeszcze raz Szatan zostanie uwolniony, by omamić ludzi. Zostanie jednak w końcu strącony do Piekła. Odbędzie się sąd, na którym staną wszyscy umarli. Zbawieni zamieszkają z Bogiem w Świętym Mieście.
Motywy biblijne

Biblia jest dla wielu najważniejszą księgą. Jest to jedno z najstarszych źródeł kultury - sięga XII w. p.n.e. Biblia jest uznanym arcydziełem literatury i stanowi natchnienie dla artystów i pisarzy.


Trójjęzyczną pierwotnie Biblię (teksty Starego Testamentu pisane były w języku hebrajskim, aramejskim i greckim) tłumacze przełożyli na języki narodowe. Na język łaciński przetłumaczył Biblię św. Hieronim - powstała tzw. Wulgata.

W Polsce było wiele tłumaczeń tej ważnej księgi np.:


1. Psałterz królowej Zofii, znany także pod nazwą Biblii szaroszpatackiej (nazwa pochodzi od miasta Sarosz-Patak na Węgrzech, gdzie w XV wieku odnaleziono część tego dzieła),
2. Biblia Jana Leopolity z 1561 roku (inaczej: Biblia Szarffenbergowska),
3. Biblia brzeska z roku 1563 (inaczej: Biblia radziwiłłowska),
4. Biblia nieświeska z roku 1593 (inaczej: Biblia Szymona Budnego),
5. Biblia gdańska z roku 1632,
6. Biblia Jakuba Wujka z roku 1593,
7. Biblia Tysiąclecia z roku 1965, która tłumaczona była z języków oryginalnych.
Wszystkie gatunki literackie występujące w Biblii stały się motywami, które powtarzają się w utworach różnych epok.
(Motyw to element utworu, który wpływa na jego formę lub treść. Czasem są to tylko epizody lub sceny, zmieniające sytuację, ale konsekwentnie realizujące zamysł autora. Niektóre motywy są tak wymowne, że pisarze różnych epok posługują się nimi dla uwypuklenia idei, myśli przewodniej swojego utworu np. motyw Prometeusza).
Każda z Ksiąg Biblii zawiera głębokie treści, a choć brak w niej wyraźnego podziału na prozę i poezję, piękno języka, styl i symbolika stanowi o wartości artystycznej dzieła.

Księga ksiąg

Biblia to historia ludzkości od stworzenia świata aż do Sądu Ostatecznego. Różne źródła, z których korzystano przy redagowaniu księgi powstawały, zdaniem biblistów, od XIII w. p.n.e. Dotyczy to przede wszystkim Pięcioksięgu - następne księgi były opracowywane później.


Biblia składa się z 46 ksiąg Starego Testamentu, i z 27 ksiąg Nowego Testamentu. Stary Testament obejmuje księgi historyczne (21), prorockie (16) i dydaktyczne (9), a Nowy Testament - Ewangelie (4), Dzieje Apostolskie (1), Listy Apostolskie (21) i Apokalipsę (1).
Pierwszą księgą Starego Testamentu jest Księga Mojżesza, która składa się z 5 Ksiąg: Księgi Rodzaju, Księgi Wyjścia, Księgi Kapłańskiej, Księgi Liczb i Księgi Powtórzonego Prawa. Z tego powodu Księga Mojżesza nazywana jest także Pięcioksięgiem.
Ze względu na treść Księga Rodzaju (Genesis) budzi największe zainteresowanie. Ludzie bowiem od zawsze starają się znaleźć odpowiedź na pytanie, jak powstało życie na ziemi. Teorii na ten temat jest wiele - od mitów do teorii naukowych, potwierdzonych wieloma badaniami. Według Księgi Rodzaju Bóg jest Początkiem, Jedynym, Wszechmocnym. Jego atrybutami są: wielkość, siła i mądrość. On istnieje i tworzy. Wystarczy, aby wyrzekł słowo i wszystko się staje: niebo, ziemia, rośliny, istoty żywe. Ale człowieka Bóg uczynił na obraz i podobieństwo swoje. Człowieka uczynił, a nie powiedział "stań się", jak to było w przypadku innych stworzeń. Bóg dał człowiekowi w opiekę wszystko, co stworzył. Człowiek jest odpowiedzialny za świat!
Jak człowiek wywiązuje się z tego obowiązku i jakie będą konsekwencje takiego postępowania, widzimy w innej Księdze Biblijnej - Apokalipsie.

Apokalipsa (księga prorocza)

Apokalipsa (odkrycie, objawienie) to ostatnia Księga Nowego Testamentu, księga prorocza, pełna symbolicznych liczb, kolorów, zwierząt i roślin, alegorycznych sytuacji oraz tajemniczości. W Apokalipsie ostatni żyjący apostoł św. Jan Ewangelista w imieniu Boga przekazuje swoje wizje dotyczące końca całej ludzkości. Oto świat doczesny znajduje się pod władzą szatana. Zmienić to ma przyjście Chrystusa, które pozwoli zatriumfować Kościołowi, ale jednocześnie jego przyjście będzie oznaczało koniec świata. Ludzie powinni wiedzieć, jak będzie to wyglądało. Autor Księgi opisuje Sąd Ostateczny, który wyda wyrok na sprawiedliwych i na grzeszników:


"Oto przyjdę niebawem,
a moja zapłata jest ze mną
by tak każdemu odpłacić,
jaka jest jego praca."
Tak mówi Chrystus, Sędzia Sprawiedliwy.

Słowa Apokalipsy wywołują niepokój, pobudzają do szukania interpretacji tekstu i inspirują twórców sztuki i literatury - temat Sądu Ostatecznego poruszają w swoich dziełach m.in.: A. Dürer (drzeworyt "Apokalipsa"), H. Memling (obraz "Sąd Ostateczny"), H. Bosch (obraz "Sąd Ostateczny"). W utworach literackich szczególnie aktualne stają się wizje Apokalipsy w okresach zagrożenia narodowego. Widać to na przykładzie polskiej literatury okresu drugiej wojny światowej, kiedy ludzie myśleli, że nastąpił kres wszystkiego. Temu uczuciu dali wyraz m.in. K.I. Gałczyński w wierszu "Koniec świata", W. Broniewski w wierszu "Krzyk ostateczny", K.K. Baczyński w wierszach "Ten czas" i "Pokolenie II", T. Gajcy w wierszu "Wczorajszemu", Z. Herbert w wierszach "U wrót doliny" i "Raport z oblężonego miasta", Cz. Miłosz w wierszach "Roki", "Piosenka o końcu świata", a także T. Borowski w utworze "Opowiadania".

Hymny

Hymn to uroczysta pieśń pochwalna, opiewająca bóstwo, idee, bohaterskie czyny lub ogólnie akceptowane wartości. Hymn jest wykonywany w podniosłych chwilach, ważnych dla społeczeństwa.
W Biblii znajdują się hymny i fragmenty, które brzmią jak hymny np. w Księdze Przysłów autor-Mądrość zachęca do zdobywania mądrości, bo ona "czcią Cię otoczy, okryje Cię sławą, włoży Ci wieniec wdzięczny na głowę". W Księdze Daniela trzej młodzieńcy słowami hymnu wychwalają Pana, który ma ich w swej opiece. W Ewangelii według św. Łukasza jest hymn pod tytułem "Benedictus", w którym Zachariasz prorokuje przyjście Chrystusa.
Do najpiękniejszych zaliczane są dwa hymny: w Ewangelii św. Jana "Hymn o Słowie", którego początek brzmi:
Na początku było Słowo,
a Słowo było u Boga
i Bogiem było Słowo

i "Hymn o miłości" stanowiący część pierwszego listu św. Pawła do Koryntian. Ten ostatni utwór jest pochwałą uczucia miłości. Miłość prawdziwa wyklucza zazdrość, pychę, złość, kłamstwo i gniew, jest natomiast wybaczająca, cierpliwa, łaskawa dobra, wyrozumiała i sprawiedliwa. Jest niezmierzona! Każde ludzkie działanie zaczyna się od wiary, nadziei i miłości, ale miłość jest największa. Trzeba wierzyć w to, co się robi, mieć nadzieję i cierpliwość w pracy i miłować, bo ona opromienia i nadaje sens wszystkiemu.
Księgi dydaktyczne

W Biblii wśród ksiąg dydaktycznych dwie zasługują na szczególną uwagę: Księga Koheleta i Księga Hioba. Obie odnoszą się do spraw ważnych dla każdego człowieka.



Ksiega Koheleta
Na wstępie księgi Kohelet nazywa siebie synem Dawida, króla Izraela. Nie jest to prawda. Uczeni twierdzą, że autorem księgi nie był syn Dawida - Salomon oraz że Kohelet nie jest imieniem autora tej księgi, tylko nazwą sprawowanej funkcji mędrca "przemawiającego na zebraniu" (po grecku eklesiastes).
"... wszystko marność i pogoń za wiatrem" - ta myśl towarzyszy autorowi Księgi Koheleta w jego rozważaniach nad sensem życia ludzkiego. Jego monolog składa się z wypowiedzi, z których wynika, że szuka on drogi do szczęścia. Ale to daremny trud - wyrzeczenia prowadzą do nicości i w końcu do śmierci. Szczęścia nie zapewnia ani bogactwo, ani mądrość. Szukając go odczuwamy raczej utrapienie i niespełnienie. Wszystko to marność, "marność nad marnościami". Słowo "marność" występuje w Księdze dwadzieścia razy. Jest to refren powtarzający się po każdej wyrażonej w tekście myśli. Człowiek trudzi się i jest to tak wielki trud, że nie można tego wyrazić słowami. Wie, że trudzić się trzeba do końca. Wszystko toczy się swoją drogą, wszystko ma początek i koniec, zaś u kresu drogi ze wszystkich uczynków trzeba zdać sprawę przed Bogiem. Pomimo tych wszystkich wypowiedzi w Księdze Koheleta nie ma pesymizmu. Piękno świata i przyroda skłaniają człowieka do pogodzenia się z porządkiem rzeczy. Bóg stworzył wszelkie dobra i człowiek może się nimi cieszyć.
Forma poetycka i księga Koheleta inspiruje poetów. W wielu utworach można znaleźć jej ślad np. w wierszach "O żywocie ludzkim" i w XIX Pieśni "O dobrej sławie" Jan Kochanowski stwierdza, że na świecie nie ma "żadnej pewnej rzeczy" - tylko dobre imię ma wartość trwałą, ponieważ daje ono człowiekowi godność i pamięć potomnych. Również Mikołaj Sęp-Szarzyński w sonecie V "O nieśmiertelnej miłości rzeczy świata tego" i w "Epitafium Rzymowi" zwraca uwagę na próżny wysiłek ludzi, którzy zbierają dobra materialne i bogacą się. A przecież to wszystko zmieni się w ruinę, jak starożytny Rzym - pozostanie tylko to, co stworzył Bóg - rzeka Tybr. Podobnie Daniel Naborowski w wierszach "Marność" i "Krótkość żywota" porusza temat zbędnych zabiegów ludzkich o zdobywanie dóbr doczesnych. Podkreśla, że życie człowieka jest jak "dźwięk, cień, wiatr, błysk, głos, punkt" i znika z tego świata. Ten "mig" życia należy przeżyć tak, jak radzi Eklezjastes w Księdze Koheleta - trzeba pogodzić się z porządkiem wyznaczonym przez Boga i cieszyć się z tego, co Bóg daje.
  1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna