Bibliografia radogoska



Pobieranie 2.08 Mb.
Strona10/59
Data28.04.2016
Rozmiar2.08 Mb.
1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   59

1948

wydawnictwa

Do Apelu. Jednodniówka okręgu łódzkiego PZbWP [Polskiego Związku byłych Więźniów Politycznych]. Łódź, listopad 1948.

[ss. 3–4: Urszula Bartkowiak, Niech świat pamięta. (+ 3 zdjęcia Radogoszcza po wojnie) ]

NOWACKA Maria, Radogoszcz. Łódź 1948.

[Wydawnictwo oparte na aktach procesu b. komendanta więzienia radogoskiego W. Pelzhausena (8–12 IX 1947 r.) oraz wybór dokumentów procesowych, m.in. akt oskarżenia, wystąpienie prokuratora, tekst wyroku wraz uzasadnieniem; liczne fotografie. Podstawowa publikacja do dziejów Radogoszcza!. Na ss. 121–128 spis więźniów Radogoszcza p.t. „Stan izby chorych na dzień 28 XII 1944 r.”, zawierający 625 nazwiska. W rzeczywistości są to nazwiska z notatnika sanitariusza izby chorych z okresu od ok. marca 1944 do stycznia 1945 (oryginał w zbiorach MTN–Łódź, sygn. A–6972)]


prasa

styczeń 1948


[bez Autora], Dziś manifestacja żałobna ku czci poległych w parku Poniatowskiego i na Radogoszczu. 3 rocznica wyzwolenia Łodzi. [w:] „Kurier Popularny”, 17 I 1948, nr 17, s. 7.

[„Uroczystości związane z obchodem trzeciej rocznicy wyzwolenia Łodzi potrwają dwa dni. Rozpoczną się w dniu dzisiejszym [18 stycznia], poświęconym uczczeniu pamięci poległych w walkach wyzwoleńczych i pomordowanych przez okupanta obywateli Łodzi. O godz. 11.00, na terenie byłego więzienia na Radogoszczu, odprawiona zostanie żałobna msza polowa. Na uroczystość tę przybędą przedstawiciele Wojska Polskiego, partii politycznych, organizacji społecznych i zawodowych, organizacji młodzieżowych itp. Po mszy złożone zostaną wieńce na grobach pomordowanych i wygłoszone zostaną okolicznościowe przemówienia.

Przed południem nastąpi również w Miejskiej Galerii Sztuk Plastycznych w parku im. H. Sienkiewicza otwarcie wystawy pamiątek po pomordowanych więźniach Radogoszcza.

O godz. 17.45 odbędzie się zbiórka delegacji stronnictw politycznych i organizacji społecznych na placu im. N. Barlickiego, skąd o godz. 18.00 wyruszy żałobny pochód z pochodniami. Odegrany zostanie w mieście capstrzyk.

W związku z uroczystościami niepodległościowymi w dniu wczorajszym dekorowano całe miasto. Na pl. Wolności, przed gmachem Zarządu Miejskiego [dziś Muzeum Archeologiczne] oraz wzdłuż ul. Piotrkowskiej ustawiono wysokie maszty z flagami narodowymi.

Jutrzejsze uroczystości.

Dalszy ciąg uroczystości odbędzie się jutro. W programie: uroczyste nabożeństwo w Katedrze, składanie wieńców na Grobie [Płycie ! – WŹ] oraz w mauzoleum w parku im. J. Poniatowskiego, u stóp pomnika poległych żołnierzy Armii Radzieckiej, poległych w walkach o oswobodzenie Łodzi.

Wreszcie w godzinach wieczornych odbędzie się uroczyste posiedzenie Miejskiej Rady Narodowej m. Łodzi w Teatrze Wojska Polskiego, przy ul. S. Jaracza.

W skład Obywatelskiego Komitetu Obchodu 3. rocznicy wyzwolenia Łodzi weszli m.in.: prezydent miasta – Wincenty Stawiński, wojewoda łódzki – ............. Szymanek, sekretarz WK PPS – Henryk Wachowicz, Ignacy Loga–Sowiński (PPR), prof. Wincenty Tomaszewicz, przewodniczący Miejskiej Rady Narodowej – Edward Andrzejak, ks. Stanisław Nowicki i inni.(...)”.

W dalszej części tekst odezwy Komitetu Obywatelskiego do mieszkańców Łodzi w związku z tymi uroczystościami.]

[bez Autora], Urna z prochami więźniów wystawiona będzie przed kościołem garnizonowym. [w:] „Express Ilustrowany”, 17 I 1948, nr 17, s. 3.

[kościół p.w. Zesłania Ducha Świętego na Pl. Wolności]

[bez Autora], W 3-cią rocznicę oswobodzenia Łodzi. [w:] „Głos Robotniczy”, 18 I 1948, nr 18, s. 5.

[informacja o obchodach rocznicy m.in. na terenie byłego więzienia radogoskiego oraz o otwarciu w Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi (w parku im. H. Sienkiewicza) wystawy pamiątek po zamordowanych na Radogoszczu. Była to pierwsza wystawa o Radogoszczu!].

GALAS Stefan, Pierwszy miesiąc wolności. Jakimi problemami żyła w tym czasie nasza prasa ? [w:] „Kurier Popularny”, 18 I 1948, nr 18, s. 6.

[kilkuzdaniowa wzmianka dotycząca spalenia Radogoszcza i pierwszych dni po wyzwoleniu].

W.O., Największą wartością jest człowiek. [w:] „Dziennik Łódzki”, 18 I 1948, nr 18, s. 3.

[wywiad z v–ce prezydentem Łodzi – Eugeniuszem Ajnenkielem, m.in. więźniem Radogoszcza. Materiał ilustrowany Jego zdjęciem i ówczesnym wyglądem ruin Radogoszcza.]

AJNENKIEL Eugeniusz, Łódź staje do nowego życia. W pamiętne dni stycznia 1945 roku. [w:] „Kurier Popularny”, 18 I 1948, nr 18, s. 6.

[kilkuzdaniowa wzmianka n.t. spalenia Radogoszcza.]

[bez Autora], Łódź w rocznicę wyzwolenia. Dzisiejsze uroczystości w naszym mieście. [w:] „Express Ilustrowany”, 19 I 1948, nr 19, s. 3.

[17 I 1948 odprawiona została msza żałobna na terenie b. więzienia radogoskiego]

RUDNICKI Henryk, Nim wzeszło słońce… . [w:] „Głos Robotniczy”, 19 I 1948, nr 19, s. 5.

[m.in. opis przeżyć jednego z uratowanych ze styczniowej masakry – Franciszka Zarębskiego.]

(stg.), Żałobna manifestacja w Radogoszczu. Łódź złożyła hołd cieniom spalonych przed 3. laty więźniów. [w:] „Kurier Popularny”, 19 I 1948, nr 19, s. 2.

[„Wczoraj rozpoczęły się uroczystości związane z trzecią rocznicą wyzwolenia Łodzi spod okupacji hitlerowskiej. Dzień wczorajszy był [też] dniem uczczenia pamięci poległych i pomordowanych przez okupanta obywateli polskich. Główne uroczystości żałobne odbyły się w Radogoszczu, gdzie przed trzema laty, wróg dopuścił się ostatniej na terenie Łodzi zbrodni. (....)

Na wielkim dziedzińcu, w murach więzienia radogoskiego, zebrało się kilka tysięcy osób. Przed ołtarzem polowym i trybuną, udekorowaną barwami narodowymi i pasiastymi flagami Związku b. Więźniów Politycznych i hitlerowskich Obozów Koncentracyjnych. ...................... W godzinę później [ok. 13.00] odbyło się poświęcenie symbolicznej trumny, wystawionej na katafalku przed kościołem Garnizonowym na pl. Wolności. Trumna spowita jest w barwach narodowych i znamionami Związku b. Więźniów Politycznych. Nad trumną widnieje symboliczny obraz płonącego Radogoszcza z krzyżami, a pod obrazem widnieje napis: „Cześć prochom męczenników Radogoszcza. (...)”.]

(p), Zdrajca Kiedrzyński za wydanie gestapowcom 300 skazany na śmierć. W liczbie ofiar znajdowała się również rodzina wiceprezydenta [Łodzi] Ajnenkiela. [w:] „Express Ilustrowany”, 25 I 1948. nr 25, s. 4.

[Chodzi o Józefa, Remigiusza i Tadeusza Ajnenkielów, więzionych na Radogoszczu od ok. pocz. VIII do ok. kon. X 1944 r. i stąd wywiezionych do obozów koncentracyjnych.]

Stef. Gelas, Gmach Muzeum Robotniczego zbiornicą pamiątek pracy i walki proletariatu. W reprezentacyjnej dzielnicy Łodzi; [w:] „Kurier Popularny”, 1 II 1948, nr 32, s. 7.

[„W nowej, demokratycznej Polsce Ludowej, po wprowadzeniu reform ustrojowych i gospodarczych, praca robotnika, chłopa i inteligenta stała się głównym czynnikiem cementującym państwo i przeobrażajacym jego życie. Na warstwach pracujących spoczywa odpowiedzialność za losy kraju i narodu. Warstwy te, a w szczególności klasa rootnicza, która w długoletnich walkach rewolucyjnych zmagała się przed wojną z wyzyskiem kapitalistów, obecnie daje swój największy wkład w odbudowę gospodarcki narodowej, tworząc przesłanki do lepszej, sprawiedliwszej przyszłości. Ten wysiłek człowiek apracy, o którym wciąż się pisze i mówi, pownien być w odpowiedniej formie uwieczniony i przekazany potomności. Muszą być utrwalone wielkie osiągnięcia, jak też i wieloletnie zmagania proletariatu z kapitalem i reakcją.

JEDYNA W POLSCE. W Związku Radzieckim istnieją muzea robotnicze, które obrazują życie i walkę robotników na przestrzeni wieków. Muzea te, stojąc na wysokim poziomie, są jedynymi w Europie. Okoliczność, że cieszą się one masową frekwencją, nasunęła gronu naukowców, socjologów i działaczy politycznych myśl założenia podobnego Muzeum Robotniczego w Polsce. [należy raczej przypuszczać, że w jakimś tam stopniu była to też „sugestia” płynąca bezpośrednio z kręgu najwyższych władz ZSRR, nadzorujących przekształcanie Polski w kraj „socjalistyczny”, wynikająca z dostania się w wyniku II wojny światowej w obszar wpływów ZSRR – WŹ]. Projekt ten powstał już kilka miesięcy temu i był przedmiotem szeregu narad, które doprowadziły do wykrystalizowania planu, jedynego w Polsce Muzeum Robotniczego, którego siedziba mieścić się będzie w największym ośrodku proletariatu polskiego, w Łodzi. Na temat ogólnych planów, istniejących w tym względzie, a wzbudzających ze zrozumiałych powodów wielkie zainteresowanie wśród szerokich mas, przeprowadziliśmy rozmowę z miarodajnymi czynnikami, od których wyszła inicjatywa utworzenia Muzeum Robotniczego. Informatorzy nasi nakreślili w ogólnym zarysie swoje plany i cele.

CELE I ZADANIA. Projektowane muzeum ma nosić charakter społeczno-robotniczy i zadaniem jego będzie wszechstronne oświetlenie historii, dziejów walki i zdobyczy polskiej klasy robotniczej w skali ogólnokrajowej, ze szczególnym uwzględnieniem materiału odnoszącego się do ruchu rewolucyjnego na terenie łódzkiego okręgu przemysłowego. Muzeum robotnicze skupi nie tylko literaturę i archiwa rewolucyjne, al. także całą masę eksponatów, które zobrazują warunki życia,pracy i walki polskiego robotnika, jego wkład w walce o postęp.

Zostanie ono podzielone na szereg działów z uwzględnieniem chronologii historycznej. Jeden z działów ma unaocznić zwiedzającym histori warsztatu robotniczego, higieny i bezpieczeństwa pracy. Odrębnym działem będzie walka robotników polskich o niepodległość i demokrację. Ponadto przewiduje się utworzenie nasteujących działów: udział klasy robotniczej w życiu kulturalnym Polski, wynalazki robotnicze, zdobycze i osiągnięcia socjalne, walka, martyrologia i zwycięstwo itd. itd.



POPARCIE MINISTRA KULTURY i SZTUKI. Pierwszy komitet, który zajął się zorganizowaniem przyszłego muzeum zawiązany został na terenie miasta Łodzi, a w jego skład weszli przedstawiciele włądz samorządowych, organizacji politycznych, związków zawodowych i świata naukowego. Podobny komitet powstał też w Warszawie.

Obydwa komitety odbyły w tych dniach konferencję z min. kultury i sztuki – Dybowskim. Na konferencji zapadła ostateczna decyzja, która prześadziła o powstaniu pierwszego w Polsce Muzeum Robotniczego. Siedzibą jego będzie Łódź, gdzi wybudowany zostanie kosztem 100 mln złotych gmach, specjalnie zaplanowany do tego celu, w reprezentacyjnej dzielnicy miasta.

Na przedwstene prace organizacyjne i kompletowanie materiałów, fotografii i eksponatów Ministerstwo Kultury i Sztuki umieściło w budżecie państwa na rok 1948 kwotę 10 mln złotych. Ustalono prawną formę placówki, która stanie się Muzeum Miejskim w Łodzi, subsydiowanym przez państwo.

W REPREZENTACYJNEJ DZIELNICY. Muzeum tworzone będzie stopniowo. W roku bieżącym przewidziane jest otwarcie klku pierwszych jego działów, na razie w prowizorycznym lokalu wydzielonym przez Zarząd Miasta.

W najbliższym już czasie w jednym z gmachów komunalnych oddanych zostanie do dyspozycji organizatorów muzem osiem pokoi [czyli prawdopodobnie jedno duże mieszkanie w centrum miasta, o powierzchni ok. 120 m2 – WŹ].

Komitety organizacyjne zajmą się szczegółowym rozpracowaniem programu Muzeum Robotniczego. Równocześnie odbędą się narady nad wyborem terenu, na którym wzniesiony zostanie gmach muzeum. Komitety w ciągu miesiąca marca [1948 r.] rozpisać mają konkurs na projekt budynku.

Żywe zainteresowanie organizacji politycznych i zawodowych projektem oraz poparcie jakie uzyskał on ze strony rządu, świadczy o tym, że projekt ten wejdzie wkrótce na tory realizacji [Najprawdopodobniej idea ta została najpierw zrealizowana w Warszawie, gdzie powstało Muzeum Polskiego Ruchu Rewolucyjnego, natomiast w Łodzi dopiero w 1959 r. w postaci Muzeum Historii Ruchu Rewolucyjnego w b. więzieniu carskim przy ul. Gdańskiej 13, którego oddziałem jest teren b. więzienia radogoskiego).."]

(jb), Uroczystość Komitetów Domowych w Łodzi. [w:] „Dziennik Łódzki”, 2 III 1948, nr 61, s. 5.

[29 II 1948 r. – odsłonięcie tablicy pamiątkowej na ścianie kościoła garnizonowego p.w. św. Ducha na pl. Wolności, ufundowanej przez członków tych Komitetów, poświęconej ofiarom Radogoszcza oraz poświęcenie urny z ich prochami.]

[bez Autora], Pelzhausen, Kaczyska i Głoba zawiśli na szubienicy. [w:] „Głos Robotniczy”, 2 III 1948, nr 61, s. 6.

[„Wczoraj [1 III 1948 r. – WŹ], o świcie, wykonano egzekucję na Walterze Pelzhausenie, komendancie i podpalaczu więzienia na Radogoszczu. Jednocześnie z Pelzhausenem zawiśli na szubienicy Stanisław Kaczyska – blockleiter z obozów śmierci w Halbau i Belsen [Bergen-Belsen i Gross Rosen – WŹ] oraz Michał Głoba – białorusin, funkcjonariusz SD (Sicherheistdienst).”

Wyrok na Pelzhausena uprawomocnił się 21 II 1948, po rozprawie kasacyjnej przed Sądem Najwyższym w dn. 12 IX 1947 r., wykonano go w więzieniu przy ul. S. Sterlinga 16, o godz. 5.45. Do wykonania wyroku siedział w więzieniu przy ul. J. Kraszewskiego w Łodzi. Kaczyska: patrz: „Dziennik Łódzki”, 31.08.1947, nr 238, s. 2 (Potwór hitlerowski skazany na śmierć”]

St. Gel., Budżet m. Łodzi uchwalony. Kredyty na utworzenie Muzeum Pamiątek po zamordowanych w Radogoszczu. 3-lecie łódzkiej MRN [Miejskiej Rady Narodowej]. [w:] „Kurier Popularny”, 6 III 1948, nr 65, s. 2.

[„(...) ......................... (...)”.]

(t), Mauzoleum – cmentarz i muzeum zbrodni hitlerowskich powstaną niebawem w naszym mieście. [w:] „Express Ilustrowany”, 7 IV 1948 (?), nr ......., s. ….. .

[Na terenie mauzoleum radogoskiego.]

[bez Autora], Hołd pamięci ofiar Radogoszcza. Muzeum i mauzoleum–cmentarz. [w:] „Głos Robotniczy”, 10 IV 1948, nr 98, s. 5.

[Relacja z plenarnego posiedzenia Społecznego Komitetu Opieki nad Radogoszczem i planów jego działania. Mauzoleum–cmentarz miała powstać w miejscu obecnego przebiegu ul. gen. Sowińskiego, w pobliżu muru cmentarnego, naprzeciwko spalonej fabryki.]

(jb), Polacy amerykańscy zwiedzili Radogoszcz. [w:] „Dziennik Łódzki”, 9 V 1948, nr 127, s. 6.

[„(...) ......................... (...)”.]

[bez Autora], Wycieczka zagraniczna byłych więźniów politycznych przybywa dziś do Łodzi. [w:] „Głos Robotniczy”, 1 VI 1948, nr 149, s. 2.

[Podczas pobytu w Łodzi m.in. złożyła kwiaty na terenie byłego więzienia.]

[bez Autora], Goście zagraniczni zwiedzili nasze Miasto. [w:] „Głos Robotniczy”, 2 VI 1948, nr 150, s. 4.

[Zwiedzili również teren b. więzienia radogoskiego. Zdjęcia z tej wizyty w zbiorach MTN–Łódź, sygn. I – ............]

(jb), Budowa muzeum na Radogoszczu rozpocznie się w tym roku. [w:] „Dziennik Łódzki”, 10 VII 1948, nr 188, s. 6.

[„(...) ......................... (...)”.]

(jb), Przed budową mauzoleum w Radogoszczu. Prace przygotowawcze już rozpoczęte. [w:] „Dziennik Łódzki”, 30 VII 1948, nr 208, s. 5.

[„(...) ......................... (...)”.]

[bez Autora], Muzeum martyrologii na Radogoszczu. [w:] „Głos Robotniczy”, 17 VIII 1948, nr 226, s. 6.

[„(...) ......................... (...)”.]

(jb), Odgruzowanie b. więzienia w Radogoszczu. [w:] „Dziennik Łódzki”, 17 IX 1948, nr 257, s. 5.

[„Już w najbliższych dniach rozpocznie się budowa Muzeum–Mauzoleum na terenie b. więzienia w Radogoszczu. Przed rozpoczęciem budowy z terenu b. więzienia zostanie usunięty gruz. W odgruzowaniu, które rozpocznie się 18 bm., o godz. 16.00 wezmą udział członkowie CZbWP, Związku Uczestników Walki Zbrojnej, ZHP, ZMP oraz młodzież szkolna.”]

[bez Autora], Byłe więzienie w Radogoszczu zostanie odtworzone. Cmentarz–mauzoleum dla zasłużonych. Łódź składa hołd ofiarom faszyzmu. [w:] „Głos Robotniczy”, 18 IX 1948, nr 256, s. 5.

[Projekt zrealizowany dopiero na przełomie lat 50-tych i 60-tych XX wieku.]

(jb), Pod gruzami Radogoszcza znaleziono jeszcze szczątki spalonych więźniów. [w:] „Dziennik Łódzki”, 21 IX 1948, 21 IX 1948, nr 261, s. 3.

[„(...) ......................... (...)”.]

[bez Autora], Apel do społeczeństwa. [w:] „Głos Robotniczy”, 28 X 1948, nr 296, s. 6.

[Teren b. więzienia będzie zamknięty w dniach 1 i 2 listopada z powodu prac przy zabezpieczaniu ruin.]

[bez Autora], Radogoszcz będzie zamknięty 1 i 2 listopada. [w:] „Dziennik Łódzki”, 28 X 1948, nr 298, s. 4.

[Teren b. więzienia będzie zamknięty w dniach 1 i 2 listopada z powodu prac przy zabezpieczaniu ruin.]

[bez Autora], Dlaczego zemdlał Herman Ebeling. 10. policjantów niemieckich znowu w Łodzi. [w:] „Dziennik Łódzki”, 17 XI 1948, nr 317, s. 5.

[Schwytani w radzieckiej strefie okupacyjnej w Niemczech. Byli to członkowie 31. batalionu policji stacjonującego w lata 1939–1941 w Łodzi: Herman Ebeling, Gustaw KrÜger, Herbert Liese, Wilhelm SOMMER, Paul MÜLLER, Fritz WULF, Josef BINKOWSKI, Erich BUCHHOLTZ, Karl WICK, Karl BITTRICH. Ich proces miał miejsce przed Sądem Okręgowym w Łodzi, w dniach ..... – 15 II 1949 roku. Oskarżeni m.in. o udział w egzekucjach w lasach lućmierskich w 1939 r., w tym również osób więzionych w obozie przejściowym w fabryce M. Glazera. Ich proces miał miejsce przed Sądem Okręgowym w Łodzi, w dniach 14–16 II 1949.]

Do wyjaśnienia! niezaznaczeni nie zostali wymienieni przez prok. Piechotę jako skazani w tym procesie.]

[bez Autora], [zdjęcia wszystkich dziesięciu członków 31 batalionu policyjnego z Poczdamu, oskarżonych m.in. o udział w egzekucjach w lasach lućmierskich]. [w:] „Dziennik Łódzki”, 18 XI 1948, nr 318, s. .... .

[Tylko zdjęcia! Bez tekstu. Proces przed Sądem Okręgowym w Łodzi w dniach 14–16 II 1949.]

(w), Pamiątki po straceńcach, ofiarach z Radogoszcza. [w:] „Dziennik Łódzki”, 26 XI 1948, nr 326, s. 4.

[Wydobyte podczas akcji odgruzowania Radogoszcza, przejęte przez Miejski Komitet Opieki nad Grobami Bojowników o Wolność. Miały być umieszczone w tworzonym muzeum na Radogoszczu. Ostatecznie zostały przekazane 5 V 1951 r. przez Komitet władzom miasta, które umieściły je na przechowanie w Archiwum Państwowym w Łodzi. Protokół tego przekazania w zbiorach MTN–Łódź, sygn. A–3637, kk. 7—71. Obecnie przedmioty te w zbiorach MTN–Łódź.]

1   ...   6   7   8   9   10   11   12   13   ...   59


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna