Bibliografia radogoska



Pobieranie 2.08 Mb.
Strona31/59
Data28.04.2016
Rozmiar2.08 Mb.
1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   ...   59

1983

wydawnictwa

BONISŁAWSKI Ryszard. Spacerkiem po Łodzi. Śladami martyrologii. Część 1. Łódź [1983].

[folder; trasa w rejonie Bałut i Radogoszcza]

GALIŃSKI Antoni, Rola więzienia sieradzkiego w eksterminacyjnej polityce okupanta. [w:] Materiały na sesję naukową p.t. „Eksterminacyjna polityka okupanta hitlerowskiego w sieradzkiem”. Łask 1983, mps. w b-ce IPN w Łodzi.

[„Całokształt zagadnień związanych z funkcjonowaniem więzienia sieradzkiego w latach 1939–1945 był obszernie zreferowany na sesji naukowej zorganizowanej 4 V 1978 r. w Sieradzu, przez Delegaturę Terenową w Sieradzu Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Łodzi oraz Wojewódzki Obywatelski Komitet Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa w Sieradzu. Przedstawiony referat jest oparty na materiałach tej sesji, na wynikach prowadzonej przez autora kwerendy w aktach Zakładu Karnego w Sieradzu znajdujących się w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Łodzi, na materiałach śledztw przeprowadzonych przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Łodzi w sprawie zbrodni popełnionych w więzieniu sieradzkim i w jego filiach oraz na wynikach kwerendy w księgach zgonów z lat 1939–1945 znajdujących się w Urzędzie Stanu Cywilnego w Sieradzu.

Można stwierdzić, że zachowane dokumenty dotyczące tego więzienia pozwalają na wyczerpujące opracowanie wielu zagadnień związanych z funkcjonowaniem tego miejsca odosobnienia. Nie dotyczy to jednak problemu zbrodni popełnionych na więźniach. Tego zagadnienia w dokumentach poniemieckich zwykle nie znajdujemy lub jest ono przedstawione marginesowo a nawet fałszywie, szczególnie w aktach zgonów więźniów, gdzie podawana przyczyna zgonu bardzo często jest niezgodna ze stanem faktycznym. (...) Referat niniejszy w pewnych partiach nie wyczerpuje podjętego tematu. (...) Nie udało się dotychczas ustalić, kiedy więzienie przeszło pod zarząd Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeszy. Nastąpiło to najprawdopodobniej jednak w krótkim czasie po wejściu w życie dekrety inkorporacyjnego A. Hitlera z 26 X 1939 roku. Początkowo więzienie nosiło nazwę „Justizhaus”, którą zmieniono na „Zuchthaus”, a następnie na „Strafanstalt”. Z dniem 18 III 1942 r. zarządzeniem prok. generalnego przy Wyższym Sądzie Krajowym w Poznaniu zakład karny w Sieradzu otrzymał podwójną nazwę: „Stammlager (Strafanstalt), Schieratz”.

Poza więzieniem macierzystym utworzono, w latach 1940–1943, na obszarze wojew. sieradzkiego (w Złoczewie, Burzeninie, Bogumiłowie, Niechmirowie, Janiszewicach, Zdunach i w Chebiu) oraz wojew. piotrkowskiego (w Herbertowie i Zelowie) a nawet w Jenie, w zakładach „Carl Zeiss”.

(...) Na podstawie kartoteki zmarłych więźniów w tym więzieniu (968 kart), można stwierdzić, że wśród więźniów byli ludzie bardzo młodzi i starcy, przedstawiciele prawie wszystkich zawodów, przy czym największa grupę stanowili robotnicy (308 osób) i rolnicy (298) osób.

Liczba więźniów w Sieradzu jest trudna do ustalenia, z braku pełnej dokumentacji. Nie ulega wątpliwości, że było ono największym więzieniem na obszarze ziem polskich wcielonych do Rzeszy. W lutym 1941 r. dysponowało 1146 miejscami, z reguły jednak liczba więźniów była znacznie większa od ilości miejsc w więzieniu.



W Łodzi (w Archiwum Państwowym) zachowało się 12.516 akt osobowych więźniów Sieradza. Według obliczeń archiwistów stanowi to około 2/3 stanu rzeczywistego. (...) Biorąc pod uwagę dane można założyć, że przez więzienie w Sieradzu i jego filie przeszło w latach 1940–1945 około 18.000 więźniów. (...) Największą śmiertelność w więzieniu sieradzkim zanotowano w marcu – październiku 1942 r. W okresie tym dość często umierało dziennie czterech, a nawet więcej więźniów. Wśród zmarłych w tym okresie było b. dużo Żydów.

(..) Tylko pewien procent więźniów po odbyciu kary pozbawienia wolności orzeczonej przez sądu hitlerowskie, wracała bezpośrednio do domu rodzinnego. Innym uniemożliwiały to różne, mające zwykle charakter eksterminacyjny, przepisy prawne III Rzeszy, np. okólniki Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy z 11 III 1943 r., który nakazywał wszystkich Polaków, po odbyciu kary pozbawienia wolności powyżej 6 lat (od stycznia 1944 r. – powyżej 1 roku), przekazywać do obozów koncentracyjnych.

(...) Przeglądając akta osobowe więźniów w Sieradza bardzo często w karcie przebiegu odbywania kary można spotkać adnotacje o przekazaniu więźnia – po odbyciu kary – do dyspozycji gestapo w Łodzi. Więźniowie Polacy kierowani do dyspozycji gestapo przesyłani byli zwykle do łódzkich więzień policyjnych na Radogoszczu lub przy ul. Robert-Koch-strasse (dziś ul. S. Sterlinga), albo do obozu pracy wychowawczej na Sikawie w Łodzi i w Ostrowie Wielkopolskim, zaś więźniowie Żydzi bezpośrednio do aresztu gestapo w Łodzi przy ul. K. Anstadta. Do więzienia w Radogoszczu odchodziły z Sieradza transporty do ostatnich dni okupacji. Jeszcze 10 I 1945 r. przekazano tam 10 więźniów – członków Ruchu Oporu – z terenu gm. Klonowa, w b. pow. sieradzkim, wśród nich 18-letniego Józefa Mesa. Wszyscy z nich zginęli podczas zbrodniczej likwidacji więzienia w nocy z 17 na 18 stycznia 1945 r. (przypis nr 63: poza J. Mesem wywieziono i zamordowano w Radogoszczu Juliana Bielawskiego ze wsi Kurpie, Władysława Bielawskiego z Górki Klonowskiej, Wincentego Błaszczyka, Józefa Barszczyka, Władysława Kobielę, Tomasza Kłobusa, Wojciecha Nowaka oraz Stanisława i Władysałwa Skibińskich z Kuźnicy Błońskiej). (...)]

MAJORKIEWICZ Felicjan, Lata chmurne, lata dumne. Warszawa 1983.

[Jest to poprawiona i rozszerzona wersja wspomnień tego Autora z 1972 r. p.t. „Dane nam było przeżyć. Szkice historyczne, wspomnienia, materiały.”; tu na stronach 308–310 ponownie mylna wzmianka o pobycie grupy powstańców warszawskich w więzieniu na Radogoszczu]

PIĄSTKA Zbigniew, Cmentarz żydowski w Łodzi. [w:] „Wędrownik”, 1983, nr V/283/83.

[s. 3: biogram: „(...) ABBE Samuel (1876–1937). Przemysłowiec. Był wnukiem Dawida Abbego, pierwszego żydowskiego mistrza tkackiego w Łodzi, który przybył ze Zduńskiej Woli. Natomiast jego ojciec – Lejba Abbe, był właścicielem zakładu włókienniczego w Pabianicach. Samuel Abbe przeniósł się [w roku 19.... – WŹ] do Łodzi. Na Radogoszczu [w tym czasie była to odrębna wieś i gmina – WŹ] przy ul. Zgierskiej [podówczas szosie zgierskiej – WŹ] posiadał zakład włókienniczy, w którym w latach 1939–1945 znajdował się obóz [więzienie – WŹ] hitlerowski dla mężczyzn.(...)”.

REJESTR miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939–1945. Województwo sieradzkie. Min. Sprawiedliwości. Gł. Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. Informacja wewnętrzna nr 66/37. Warszawa 1983.

[druk powielany; ss. 25–26: KIEŁCZYGŁÓW, gm. Kiełczygłów (k. Pajęczna), 16 IX 1942 r.: W odwet za zabicie niemieckiego gospodarza [winno być: agronoma Otto Pocha – WŹ], hitlerowcy powiesili w publicznej egzekucji 10. Polaków, przywiezionych z obozu [więzienia !! – WŹ] w Radogoszczu k. Łodzi. Zginęli: GODZIŃSKI Czesław (ur. 7 VI 1907), KULEBA Piotr (5 VI 1899), ŁUKASZCZYK Józef (19 III 1915), POPIÓRKOWSKI Franciszek (2 X 1906), SAŁACIŃSKI Antoni (25 V 1895), SOBALA Hieronim (22 II 1914), STEFAŃSKI Adam (8 XI 1915), TOMCZAK Antoni (30 I 1884), WITKOWSKI Adam (16 XI 1890), ZUBER Paweł (8 VI 1894). Zwłoki zamordowanych pochowano na miejscowym cmentarzu.

Żródła: AGK, Ankieta OKBZH–Łódź i GK woj. łódzkie, pow. Pajęczno „Egzekucje”, Kielczygłów 10 i „Aresztowania”, Augustów 3, Kiełczygłów 10; akty zgonów USC-Kielczygłów; ankieta Min. Kultury i Sztuki, t. 8–12, k. 29; Alert ZHP, t. IX, z. 12, kk. 39–45; CA KC PZPR, Delagatura RP na Kraj, Departament Informacji i Pracy 202/III, t. 151, k. 85; [IPN-Łódż, sprawa nr Ds. 288/67 – „Powieszenia przez funkcjonariuszy gestapo i kripo z Łodzi, w dn. 16 IX 1942 r. w Kiełczygłowie 10. Polaków” – WŹ] ]”.

WASZCZYŃSKI Jan, Sytuacja prawna Polaków i Żydów na terenach włączonych do Rzeszy w świetle niemieckiego prawa karnego. [w:] Materiały międzynarodowej sesji naukowej p.t. „Hitlerowskie ludobójstwo w Polsce i Europie, 1939–1945, Warszawa 14–17 IV 1983 rok. [Warszawa 1983]

[druk powielany; zarys podstaw prawnych przetrzymywania więzionych m.in. na Radogoszczu]

prasa

ŚLIWOWSKI Jerzy, Ostatnia noc na Sterlinga. [w:] „Gazeta Prawnicza”, 16 I 1983, nr 2, s. .......

[...............................]

T. Ceg., Ostatni akt zbrodni. [w:] Express Ilustrowany”, 19 I 1983, nr ...., s. 3.

[bez Autora], „Miesiąc Pamięci Narodowej” i 40. rocznica powstania w getcie [warszawskim]. [w:] „Express Ilustrowany”, 13 IV 1983, nr ...., s. 3.

[bez Autora], Łodzianie uczcili pamięć poległych w II wojnie światowej. [w:] ”Express Ilustrowany”, 18 IV 1983, nr ...., s. 1.

[bez Autora], W hołdzie ofiarom hitlerowskiego ludobójstwa. [w:] ”Express Ilustrowany”, 19 IV 1983, nr ...., s. 1.

[bez Autora], Manifestacja antywojenna na Radogoszczu. [w:]”Express Ilustrowany”, 9 IV 1983, nr ...., s. 2.

......................... [w:] „...............

[wystawa czasowa o powstaniu warszawskim; otwarta 1 sierpnia]

[bez Autora], W rocznicę Września. [w:] ”Express Ilustrowany”, 31 VIII 1983, nr ...., s. 1.



[manifestacja na Radogoszczu]

[bez Autora], Antywojenny wiec na Radogoszczu. [w:] ”Express Ilustrowany”, 1 IX 1983, nr ...., s. 1.


1   ...   27   28   29   30   31   32   33   34   ...   59


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna