Bibliografia radogoska



Pobieranie 2.08 Mb.
Strona41/59
Data28.04.2016
Rozmiar2.08 Mb.
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   59

1994

wydawnictwa

BRZOZA Cz., Kto był kim w II Rzeczpospolitej. Warszawa 1994.

[s. 469: J.H., [hasło nr 1567]: WILKOŃSKI Tomasz, herbu Odrowąż, prezes Banku Rolnego, inż. agronom, dyr. Zjednoczonych Zakładów Włókienniczych „K. Scheibler i L. Grohman” (1933–1939; aresztowany podczas dużej akcji przeciwko inteligencji łódzkiej, osadzony w obozie w f-ce M. Glazera i niedługo potem zamordowany.]

CHRÓŚCIELEWSKA Honorata, My i herody. Warszawa 1994.

[ss. 110–111: literacki, wspomnieniowy opis wydarzeń w styczniu 1945 r. na terenie dzielnicy radogoskiej i spalenie więzienia]

GICGIER Tadeusz, Wędrując z mikrofonem. Dzielnice Łodzi. Łódź 1994.

[rozdz. p.t. „Radogoszcz” (ss. 97–102); dzieje tego rejonu miasta, niewielka wzmianka o zbrodni radogoskiej („(...) Niedługo minie pół wieku, a na tej dzielnicy ciągle ciąży jeszcze stygmat wojny: owi spaleni żywcem, tuż przed ucieczką Niemców, więźniowie, przetrzymywani w fabryce Abbego, w liczbie około dwóch tysięcy.(...).”; fragmenty książki publikowane rok wcześniej w „Dzienniku Łódzkim” z 1993 r.; ten fragment w nr-rze 142 z czerwca]

Z pół bitewnych września. [Folder]. Łódź 1994.

[Folder do wystawy czasowej p.t. „Z pól bitewnych września”, otwartej w oddziale „Radogoszcz” MTN-Łódź w dniu 1 IX 1994 r.]

ŹRÓDLAK Wojciech, Lista obywateli Związku Radzieckiego [Rosji] w więzieniu w Łodzi na Radogoszczu od 15 kwietnia 1944 r. do 11 stycznia 1945 roku. [w:] „Biuletyn Okręgowej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Łodzi – Instytut Pamięci Narodowej. Tom III. Łódź 1994, ss. 142–154.

[„(…) Nie zachowały się prawie żadne dokumenty więzienia i więźniów. Praktycznie jedynym źródłem jest "Księga ewidencyjna łaźni więziennej", obejmująca ostatnie osiem miesięcy funkcjonowania "Radogoszcza", tj. od 15 IV 1944 do 11 I 1945 roku. Wśród prawie 5.000 nazwisk tej „Księgi” brzmienie około 300 imion i nazwisk wskazuje, że byli to Rosjanie.

Nic o nich bliższego nie wiadomo poza informacjami z "Księgi" (daty przywiezienia ewentualnie wywiezienia). Byli więźniowie z tego okresu nic konkretnego nie potrafią powiedzieć. Rosjanie byli ściśle izolowani. W „Księdze" kilkakrotnie pojawia się określenie „Russ salle”, wskazujące na osobne i odizolowane miejsce przetrzymywania ich (prawdopodobnie znajdowała się na I piętrze – WŹ). Więzieni tu Polacy nie przypominają sobie by byli to ludzie w wojskowych uniformach.

Najprawdopodobniej wielu z nich, przy nazwiskach których nie ma informacji o wywiezieniu, zginęło podczas masakry w nocy z 17 na 18 stycznia 1945 r. i spoczywają we wspólnej mogile jej ofiar na pobliskim cmentarzu św. Rocha przy ul. Zgierskiej (na przeciwko d. więzienia). Według spisu jest to około 150 osób. Być może opracowanie to pozwoli wyjaśnić losy niektórych z nich (rok przed opublikowaniu tego artykułu na terenie mauzoleum radogoskiego pojawił z wycieczką Stanisław Włodzimierzowicz Wjasmitinow, ur. 14 III 1926 w Putiwlu, więziony na Radogoszczu w 1943 r.; wtedy mieszkał w Połtawie; pozostawił wtedy w Muzeum swoją wizytówkę – WŹ]. Jest to pierwsza publikacja poruszająca szerzej ten temat.

„Listę" sporządzono przede wszystkim na podstawie wspomnianej wyżej „Księgi ewidencyjnej łaźni”.

Przy opracowaniu za podstawę przyjęto brzmienie nazwiska i imienia więźnia według źródła. Słowem "vel" oznaczono inne brzmienie danego nazwiska pojawiające się w źródłach i co, do którego istnieje domniemanie, że dotyczy tej samej osoby.

Fakt zaliczenia danego więźnia do obywateli b. ZSRR oparliśmy wyłącznie na domniemaniu brzmienia nazwiska i imienia.

Informacje o losach danej osoby są jedynymi, którymi dysponuje Muzeum w momencie pracy nad „Listą" (stan ten do III 2010 r. pozostaje niezmienny – WŹ).

Kilka informacji przy nazwisku danej osoby (przywiezienie, wywiezienie, inne) opiera się na domniemaniu, że dotyczą tej samej osoby, bowiem brak jest w źródłach bliższych danych identyfikacyjnych jak data urodzenia, miejsce zamieszkania itp.

Nazwy miast i ulic podano według aktualnego brzmienia. Wykorzystano następujące źródła:

– Księga ewidencyjna łaźni więzienia radogoskiego", Muzeum Tradycji Niepod­ległościowych w Łodzi

(sygn. W MTN: A–4565),

– notatnik sanitariusza izby chorych więzienia radogoskiego z 1944 r. (sygn. A–6972,

– Notes – najprawdopodobniej – z izby chorych Radogoszcza z 1944 r. (sygn. A - 3946/2),

– rejestr depozytów więźniów skierowanych do izolatki izby chorych Radogoszcza z okresu XII 1944 – 3 I

1945 (sygn. A–4624). (…)”.]


prasa

RP [Ryszard PORADOWSKI], [zdjęcie]. [w:] „Głos Poranny”, 13 I 1994, nr 10, s. 2.

[zdjęcie i podpis pod nim: „W Muzeum Tradycji Niepodległościowych na Radogoszczu uwagę zwiedzających zwraca „Cela Pamięci”. Upamiętnia ona członków 30 organizacji niepodległościowych z lat 1944–1956 istniejących w Łódzkiem. W celi umieszczono nazwiska osób represjonowanych do 1956 r., są też pamiątki ofiarowane przez członków Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego, np. dewocjonalia wykonane z chleba w więzieniu przy ul. Sterlinga, oryginalne pieczęcie organizacje „Zbrojny Ruch Oporu – Młoda Polska”, ulotki czy grypsy. Z miesiąca na miesiąc przybywa eksponatów w tej muzealnej „Celi Pamięci”.]

[bez Autora], Bieg na Radogoszczu. [w:] „Głos Poranny”, 14 I 1994, nr 11, s. 16.

[„W 49. rocznicę masakry więźniów Radogoszcza (...) Muzeum Tradycji Niepodległościowych i Koło nr 20 Związku Byłych Żołnierzy Zawodowych organizuje w sobotę, 15 stycznia, „II Łódzki Bieg Pamięci Ofiar Radogoszcza”. Trasa (dwie pętle po 5 km) prowadzi ulicami Zgierską, Biegańskiego, Łagiewnicką i Sowińskiego; start i meta przy muzeum na Radogoszczu, początek o godz. 10.00. Oprócz biegu głównego odbędzie się również bieg dla młodzieży do lat 16,na trasie długości 3 km.”

KONICKI Zdzisław, Więzienie radogoskie... . [w:] „Dziennik Łódzki”, 17 I 1994, nr ...., s. 23.

[w materiale tym Autor większą część miejsca poświęca aktualnościom; pisze o działalności oddz. Radogoszcz MTN–Łódź; ciekawe zdjęcie fragmentu ruin z lat 50-tych XX w. (od strony narożnika na rogu Zgierskiej i Sowińskiego (widać komin i wieżyczkę wartowniczą)]

[bez Autora], Bieg Pamięci. [w:] „Głos Poranny”, 17 I 1994, nr 13, s. 16.

[wyniki Biegu]

MB, Bez początku i końca. W Muzeum na Radogoszczu. [w:] „Gazeta Łódzka”, 18 I 1994, nr 14, s. 3.

[„Wystawa malarstwa Władysława Kaliskiego zatytułowana „Bez początku i bez końca”, zostanie otwarta dzisiaj w Muzeum na Radogoszczu. Na wystawie będzie można zobaczyć dwanaście monumentalnych obrazów. Ekspozycja w Muzeum Tradycji Niepodległościowych (ul. Zgierska 147) została zorganizowana dla uczczenia 49. rocznicy spalenia obozu na Radogoszczu. Wernisaż odbędzie się dziś o godz. 14.00. Wystawa będzie czynna przez miesiąc. Władysław Kaliski jest malarzem i projektantem odzieży. Ukończył PWSSP w Łodzi. przez kilkanaście lat projektował dla „Próchnika” (łódzkie zakłady produkujące odzież męską – WŹ), był wielokrotnie nagradzany. Niedawno namalował dla Belgów cykl obrazów o tematyce judaistycznej.”]

dp, „Bez początku i bez końca”. [w:] „Dziennik Łódzki”, 18 I 1994, nr 14, s. 7.

[„(...) Jest to, jak mówi sam artysta, cykl obrazów o losie człowieka i przemijaniu. Powstały one w latach 1990–1993. (...).”]

(l), Radogoszcz kryje tajemnice. [w:] „Głos Poranny”, 18 I 1994, nr 14, s. 1 i 3.

[ogólnie o styczniowej masakrze i niektórych problemach badawczych, np. o Rosjanach, którzy w niej zginęli]

[bez Autora], [zdjęcie z podpisem]. [w:] „Dziennik Łódzki”, 19 I 1994, nr 15, s. 1.

[fotomontaż z obrazami W. Kaliskiego , z cyklu „Bez początku i bez końca” wraz z informacją o otwarciu ich wystawy w dniu wczorajszym w muzeum na Radogoszczu]

PIERUŃ Marian, 52 lata temu w Zgierzu. [w:] „Ilustrowany Tygodnik Zgierski”, 20 III 1994, nr 11, s. 8.

[„W tym roku przypada 52. rocznica rozstrzelania przez hitlerowców 100 Polaków w Zgierzu. (...) W pierwszych dniach marca 1942 r. funkcjonariusze łódzkiego gestapo aresztowali sierż. WP – Józefa Mierzyńskiego. W śledztwie wymusili od niego wskazanie miejsca ukrytej broni palnej. Dnia 6 marca gestapowcy z Łodzi przywieźli go do Zgierza, do jego miejsca zamieszkania przy ul. Długiej 52. Dwóch funkcjonariuszy gestapo wprowadziło aresztanta do budynku, a kierowca z autem pozostał na ulicy. Broń ukryta na strychu znajdowała się w miejscu trudno dostępnym, aresztantowi na chwilę zdjęto kajdanki, aby mógł ją wydostać. Mierzyński wyjmowaną podawał gestapowcom. Po wydobyciu kolejnego pistoletu, który był załadowany, odbezpieczył szybko broń i kilkoma strzałami oddanymi w kierunku Friedricha Lutze i Kurta Torno (tak się nazywali gestapowcy) położył ich trupem i natychmiast zbiegł. Mimo, ze władzom gestapo znana była osoba, która zastrzeliła dwóch Niemców, to zastosowali zbiorową odpowiedzialność. (...) 19 marca robotnicy, pod nadzorem miejscowej policji, przygotowali miejsce egzekucji. W tym też dniu grupa więźniów [zabrana] z Radogoszcza, przywieziona została do lasu lućmierskiego, gdzie wykopano dół zbiorowej mogiły przyszłych ofiar.. 20 marca 1942 r. w więzieniu przy ul. S. Sterlinga [w Łodzi], w godzinach wczesnoporannych wyprowadzono grupę osób z cel na dziedziniec. Polecono więźniom zdjąć wierzchnie okrycia i odrzucić je od siebie. Następnie każdemu więźniowi związano sznurem ręce do tyłu. PO czym przywieziono ich samochodami ciężarowymi do Zgierza, na miejsce straceń. Pozostałą liczbę więźniów, brakującą do pełnej setki, przywieziono z więzienia w Radogoszczu i z więzienia dla kobiet przy ul. Gdańskiej w Łodzi – cztery kobiety, wśród nich była Joanna Mierzyńska, żona sierżanta. (...) Ku czci 1000 straconych społeczeństwo naszego miasta [Zgierza] w miejscu zbrodni postawiło pomnik. (...) Dopiero po latach żmudnej pracy [Okręgowa] Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich [w Łodzi] ustaliła 92 nazwiska i na podstawie tych dokumentów Towarzystwo Przyjaciół Zgierza w 1985 r. wykonało tablicę pamiątkową, którą umieszczono pod Pomnikiem.”]

SIKORSKI–JASTRZĘBSKI Lucjan, „Niechaj szumią Wam wierzby płaczące”. [w:] „Ilustrowany Tygodnik Zgierski”, 20 III 1994, nr 11, s. 7.

[Wiersz „Pamięci 100 rozstrzelanych w Zgierzu Polaków – poświęcam”. Autor był komendantem Obwodu Wiejskiego Zgierz AK.]

kup [Włodzimierz Kupisz], Lek na „chorobę drutów”. [w:] „Dziennik Łódzki”, 28 IV 1994, nr ....., s. .....

[„(...) Dziś o godz. 13.00 w filii Muzeum Tradycji Niepodległościowych na Radogoszczu zostanie otwarta wystawa (p.t. ”Działalność kulturalno–oświatowa polskich jeńców wojennych w niewoli Wehrmachtu w latach 1939–1945.”). Ekspozycja pochodzi ze zbiorów Centralnego Muzeum Więźniów Wojennych w Łambinowicach. Składa się na nią m.in. 100 grafik i obrazów, zbiory znaczków poczt obozowych, exlibrisy, świadectwa, legitymacje i programy Instytutu Pedagogiki w obozie Gross–Born, programy teatralne, afisze i zaproszenia na imprezy. (...) Wystawa pozostanie w Łodzi do końca czerwca.”].

S.B., Dyplomy z oflagów. [w:] „Głos Poranny”, 29 IV 1994, nr 100, s. ..... .

[„(...) W obozach organizowano kursy oświatowe i pedagogiczne , a ich uczestnicy mieli specjalne legitymacje. Po ukończeniu kursów otrzymywali świadectwa, które w niektórych przypadkach honorowane były przez władze PRL jako dyplomy szkoły średniej. Dokumenty te znalazły się m.in. na otwartej wczoraj w łódzkim Muzeum Tradycji Niepodległościowych na Radogoszczu wystawie „Działalność kulturalno–oświatowa polskich jeńców wojennych w niewoli Wehrmachtu w latach 1939–1945.”, która jest własnością Centralnego Muzeum jeńców Wojennych w Łambinowicach. (...).”]

DUNIN Janusz, „Babki” z baraku 7. [w:] „Gazeta Łódzka”, 28 VI 1994, nr 148, s. 5.

[artykuł dotyczący dziejów okupacyjnego obozu na Sikawie w okresie powojennym (poł 1945–kon. 1947 r.), kiedy więziono tu Niemców; porównaj: WAADE Sylvia, Baracke 7. Losy kobiet za kolczastym drutem – wielu poszło drogą na Sikawę, 1945–1946. Berlin 1985.]

(ab), Panorama bitwy nad Bzurą. [w:] „Express Ilustrowany”, 31 VIII 1994, nr 19930, s. .. .

[„Łódź godnie czci 55 rocznicę wybuchu II wojny światowej. Muzeum Tradycji Niepodległościowych, oddział na Radogoszczu przygotowało ekspozycję p.t. „Z pół bitewnych września”. Nie jest to wystawa jak wiele innych, lecz z rozmachem, z myślą o wyobraźni młodzieży zakomponowana sceneria bitwy nad Bzurą we wrześniu 1939 roku. Autorzy scenariusza mgr Małgorzata Bieńkowska, mgr Andrzej Rukowiecki oraz artysta–malarz Andrzej Bator potrafili niezwykle sugestywnie, przy użyciu oryginalnych rekwizytów z 1939 r., oddać patos i bohaterstwo żołnierzy września. Jest to swego rodzaju mała „Panorama bitwy nad Bzurą”, którą warto obejrzeć. (...) Otwarcie wystawy nastąpi 1 września, o godz. 13.00. (...)”.]

kup [Włodzimierz Kupisz], Unikatowy Ur. „Z pół bitewnych września”. [w:] „Dziennik Łódzki”, 1 IX 1994, nr 204, s. 4.

[„Dziś o godz. 13.00 oddział Radogoszcz Muzeum Tradycji Niepodległościowych otwiera wystawę „Z pól bitewnych września”. W pierwszej sali (w holu budynku wystawowego – WŻ) zwiedzający natkną się na stanowisko oryginalnej armatki przeciwpancernej kal. 45 mm, użytej przez Wojsko Polskie podczas wojny 1939 roku. Prawdziwą ozdobą ekspozycji – mówi Małgorzata Bieńkowska, komisarz wystawy – jest unikatowy „Ur”, 1,7–metrowy karabin przeciwpancerny kalibru 7,92 mm polskiej konstrukcji. (...).]

uha, [bez tytułu]. [w:] „Dziennik Łódzki”, 5 IX 1994, nr 207, s...... .

[podpis pod zdjęciem: „Rocznicę wybuchu II wojny światowej upamiętniła niedzielna uroczystość zorganizowana przez Związek Sybiraków i Muzeum Tradycji Niepodległościowych przed pomnikiem ofiar wojny i okupacji na Radogoszczu. Mszę świętą celebrował abp Władysław Ziółek, a kwiaty pod pomnikiem złożyli przedstawiciele władz miejskich i wojewódzkich, reprezentanci organizacji kombatanckich, stowarzyszeń, partii politycznych, harcerze, policja, wojsko.”]

KONICKI Zdzisław, Wieniec bohaterskich mogił... . [w:] „Dziennik Łódzki”, 26 IX 1994, nr 2, s. 23.

[„W tych dniach została otwarta arcyciekawa i pouczająca dla młodzieży polskiej i jej obecnych wychowawców wystawa p.t. „Z pół bitewnych września”. Myślę ] tu o Oddziale Martyrologii Polskiej Muzeum Walk i Polskich Tradycji Niepodległościowych w Łodzi (!? nazwa stworzona przez Autora !! – WŹ). (...)”]




1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   ...   59


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna