Bibliografia zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych



Pobieranie 411.54 Kb.
Strona1/5
Data07.05.2016
Rozmiar411.54 Kb.
  1   2   3   4   5
BIBLIOGRAFIA ZACHODNIOGALICYJSKICH CMENTARZY WOJENNYCH

Wstęp


Od kilku lat pracuję nad Bibliografią Zachodniogalicyjskich Cmentarzy Wojennych. Wprowadziłem do niej podział na wydawnictwa periodyczne i nieperiodyczne zgodnie z zaleceniami UNESCO w sprawie standaryzacji międzynarodowej statystyki produkcji i dystrybucji książek, gazet i czasopism uchwalonymi na XXIII sesji Konferencji Generalnej UNESCO w Sofii w 1985 r.

Przez wydawnictwa nieperiodyczne rozumiem tu wydawnictwa zwarte (dzieła stanowiące zamkniętą całość jedno- lub wielotomowe) oraz zawarte całości w seriach wydawniczych, tj. książki, broszury, nuty, mapy i dokumenty życia społecznego. Do wydawnictw periodycznych zaliczam tu wydawnictwa ciągłe publikowane w częściach, (w regularnych lub nieregularnych odstępach czasu), o określonym charakterze, tj. gazety, czasopisma (z rocznikami włącznie) i związane wspólnym tytułem oraz w większości wydawnictwa zbiorowe (zeszyty naukowe, prace naukowe itp.). Artykuły na stronach www stanowią osobną kategorię wydawnictw.

Bibliografia Zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych jest bibliografią specjalną. Jest przedmiotowa (rejestruje piśmiennictwo dotyczące określonego tematu), retrospektywna (obejmuje wieloletni okres czasu) i dotyczy różnych dziedzin wiedzy, które zaprezentowano w działach głównych oraz w poddziałach. Obejmuje zagadnienia historyczne, prawne, filozoficzne, socjologiczne, etyczne, turystyczno-krajoznawcze, architektoniczne oraz sztuki.

Bibliografia Zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych, służąc potrzebom nauki i praktyki, daje orientację w piśmiennictwie o wyjątkowym zjawisku, jakim są Zachodniogalicyjskie Cmentarze Wojenne. Adresowana jest do szerokiego kręgu odbiorców m. in. pracowników naukowych, działaczy turystycznych przewodników, fachowców różnych branż, polityków i samorządowców, studentów i uczniów. Powinna być narzędziem pracy w bibliotekach i ośrodkach informacji naukowej. A przede wszystkim służyć powinna wszystkim tym, którzy zachwyceni pięknem cmentarzy postanowili dowiedzieć się więcej na temat ich powstania i tła historycznego.

Moim zamierzeniem jest stworzenie bibliografii kompletnej i prymarnej, choć ogrom pozycji i stosunkowo krótki czas, jaki miałem do dyspozycji spowodował, że z pewnością jest wiele pozycji (szczególnie obcojęzycznych) nie ujętych w niniejszej bibliografii a wielu zamieszczonych tu pozycji nie opisałem z autopsji. Jest więc ta bibliografia, z konieczności mieszanką bibliografii prymarnej z bibliografią pochodną – przejąłem opisy z innych spisów bibliograficznych (najczęściej z cytowanych w różnych wydawnictwach w wykazach literatury).

Bibliografia niniejsza jest w większej części bibliografią rejestracyjną – uwzględniającą jedynie podstawowe elementy opisu. W przyszłości stanie się bibliografią adnotowaną zawierającą oprócz opisów bibliograficznych krótkie informacje o ich treści. Bibliografia ma układ krzyżowy (przedmiotowo-alfabetyczny). Również w przyszłości planuję opatrzyć poszczególne pozycje indeksami i opisać w formie komputerowej bazy danych, dzięki czemu będzie możliwość jej różnorodnego sortowania oraz wszechstronnego wyszukiwania. Każda pozycja bibliografii zawiera (w miarę możliwości) dane umożliwiające identyfikację dokumentu, a w tym:

a) nazwę autora (imię i nazwisko, pseudonim, kryptonim),

b) tytuł dzieła,

c) wydawcę,

d) miejsce i rok wydania,

e) krótka informacja o treści,

f) numer ISBN.

Opis zgodny jest z Polską Normą PN-ISO 690: 2002.
Spis treści:

I. CMENTARZE WOJENNE I WOJNY ŚWIATOWEJ W ZACHODNIEJ GALICJI.

II. I WOJNA ŚWIATOWA W GALICJI 1914-1915.

III. I WOJNA ŚWIATOWA OPRACOWANIA OGÓLNE.

IV. CMENTARZE - ZAGADNIENIA PRAWNE

V. CMENTARZE - ZAGADNIENIA FILOZOFICZNO-SOCJOLOGICZNO-ETYCZNE

VI. CMENTARZE WOJENNE NA PRZESTRZENI WIEKÓW

VII. CMENTARZE - SZTUKA I ZAGADNIENIA ARCHITEKTONICZNE

VIII. POZYCJE TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZE

IX. EWIDENCJE CMENTARZY

X. GALICJA

XI. ZASOBY ARCHIWALNE

XII. LINKI DO STRON WWW

XIII. BELETRYSTYKA

XIV. MULTIMEDIA: PROGRAMY KOMPUTEROWE, NAGRANIA AUDIO I VIDEO, FILMY I PROGRAMY TV NAGRANE NA DVD
I. CMENTARZE WOJENNE I WOJNY ŚWIATOWEJ W ZACHODNIEJ GALICJI – OPRACOWANIA PRZEDMIOTOWE

Wydawnictwa nieperiodyczne:



  1. Archiwum parafii Szczepanów;

  2. Bartuś Bogusław. Cmentarze I wojny światowej. W: Katalog wystawy w Galerii Sztuki BWA „Dwór Karwacjanów”. Gorlice: 2000;

  3. Bestimmungen fur die Errichtung, Erhaltung, Ausschuckung und Evidenz der Kriegergrabstatten, K.u.K. Kriegsministerium. Maszynopis GW 4 Archiwum Państwowe w Krakowie;

  4. Białynia-Chołodecki Józef. Wojenny posiew anioła śmierci i kult pamięci poległych. Lwów: Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów 1926;

  5. Bobulski Stanisław. Nasze cmentarze z I wojny światowej. 80-lecie budowy cmentarzy, 50-lecie zakończenia II wojny światowej. Kraków: Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy 1989. ISBN 83-86768-61-4; Książka księdza Bobulskiego, który przed wielu laty zainteresował się tematyką niszczejących cmentarzy z I wojny światowej w Galicji Zachodniej, ze szczególnym uwzględnieniem okolic Tarnowa. Przytacza wiele artykułów z tej tematyki, porozrzucanych w wielu publikacjach, publikuje liczne fotokopie z podstawowej pozycji tego tematu, czyli książki mjr R.Borocha i kpt. H.Hauptmanna. Jest też rozdział poświęcony działaniom polskich legionów w czasie I wojny światowej. Cenna i rzadko spotykana publikacja dla osób zainteresowanych tym tematem. We wstępie do drugiego wydania znalazłem list Oktawiana Dudy do autora: Wielebny Księże Proboszczu! Wypożyczyłem od p. Romana Frodymy pracę Księdza p.t. „Nasze cmentarze z I wojny światowej”. Zwracam się z uprzejmą prośbą o umożliwienie mi nabycia 1 egz. tej cennej dla mnie książeczki. W zamian wykonam i prześlę Księdzu plan cmentarza wojennego w Sobolowie wg jego pierwotnego założenia przestrzennego, który mógłby posłużyć do jego rekonstrukcji. Przesyłam też nadbitkę do jego artykułu w „Wierchach”. [...] Cieszę się, że powiększa się grono zaangażowanych w akcji upamiętnienia cmentarzy wojennych, tych smutnych ale godnych wspólnej troski miejsc, kryjących prochy tysięcy poległych żołnierzy, których - jak pięknie mówi inskrypcja z cmentarza w Żmigrodzie - „Anioł śmierci przygarnął w Niebie wolnych od nienawiści”;

  6. Broch Rudolf, Hauptmann Hans. Westgalizische Heldengraeber aus den Jahren des Weltkrieges 1914-1915, Wien: 1918; reprint: Zachodniogalicyjskie groby bohaterów z lat wojny światowej 1914-1915, przekład filologiczny Henryk Sznytka, opracowanie, wstęp i przypisy Jerzy J. P. Drogomir, Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie 1996, ISBN 83-85988-40-8; 3 listopada 1915 roku w wiedeńskim Ministerstwie Wojny utworzony został pod numerem IX Wydział Grobów Wojennych (Kriegsgraber Abteilung), posiadający szerokie uprawnienia. Równocześnie powołano jego terenowe odpowiedniki, powiązane z dowództwami korpusów armii. Zadaniem Wydziału i jego terenowych filii było ewidencjonowanie poległych, ekshumowanie i komasowanie zwłok na wybranych miejscach, a także projektowanie, budowa i dekoracja cmentarzy wojennych. Zadania te realizowano wszędzie tam, gdzie walczyły armie austriackie: w Serbii, Dolomitach Włoskich, Karpatach Wschodnich, nad Piawą, na Wołyniu oraz oczywiście na terenie całej prawie Galicji - która szczególnie nas interesuje. Na czele krakowskiego Oddziału Grobów Wojennych stanął kapitan Rudolf Broch, żydowskiego pochodzenia Morawianin, jednoroczny ochotnik, landszturmista, już w trakcie prac budowlanych awansowany na majora. Broch, który rzucił w swoim czasie studia architektury (na Politechnice i Akademii Sztuk Pięknych we Wiedniu) dla służby wojskowej pełnionej głównie w Galicji, wniósł do grobownictwa wojennego wrażliwość na sprawy sztuki, znajomość budownictwa oraz ewidentne talenty organizacyjne. Hauptmann, z wykształcenia kupiec, był literatem i poetą. Jego wkładem były m. in. wierszowane inskrypcje na cmentarzach oraz przygotowanie i luksusowe wydanie pomnikowego dzieła ,,Die westgalizischen Heldengraeber aus den Jahren des Weltkriegs 1914 - 1915" (Wien 1918), kilkusetstronicowe dzieło, opisujące historię powstania cmentarzy i ich twórców. Przez wiele dziesiątków lat dzieło to służyło jako swoisty przewodnik po wojennych cmentarzach, znane na ogół w kopiach czy odpisach. Jego niemal legendarna wartość w latach osiemdziesiątych XXw., kiedy rosło zainteresowanie cmentarzami i dziejami I wojny sprawiła, że tarnowskie Muzeum Okręgowe w 1992 r. podjęło się wydania reprintu książki Hauptmanna i Brocha, a w trzy lata później jej tłumaczenia, zaopatrzonego w obszerny wstęp Jerzego Drogomira, badacza i inwentaryzatora wojennych cmentarzy. Pozycja podstawowa dla każdego badacza Zachodniogalicyjskich Cmentarzy Wojennych. Zawiera ewidencję cmentarzy i mnóstwo informacji. Wiadomo stąd m.in., że do budowy zużyto 18 876 ton kamienia surowego, 11 550 ton żwiru do betonu, 1633 ton cementu, najlepszego, bo portlandzkiego, 5555 ton żelaza kowalnego i 85 ton farb olejnych;

  7. Chumiński Jerzy. Śladami I wojny światowej. Cmentarze wojenne w Wojniczu i okolicy. Wojnicz: 1990;

  8. Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Warszawa: Agencja Omnipress, 1988;

  9. Ćwikówna M. Na legiońskich grobach. W: Legioniści w Nowym Sączu. Nowy Sącz: 1917;

  10. Długopolska D. Inwentarz Wojskowego Urzędu Opieki nad Grobami wojennymi Okręgu Korpusu Nr 5 w Krakowie (1914/1916-1922). Kraków: (Maszynopis). Wojewódzkie Archiwum Państwowe Kraków. Oddział przy ul. Grodzkiej 1961;

  11. Drogomir Jerzy. Budowa cmentarzy na terenie Galicji Zachodniej. W: Cmentarze wojskowe z I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Historia – dzień dzisiejszy. Konferencja Międzynarodowa 26-29 września 2002. Tarnów: 2002;

  12. Drogomir Jerzy. Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie tom I. Tarnów: 1999. ISBN 83-85988-26-2;

  13. Drogomir Jerzy. Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie tom II. Tarnów: 2002; ISBN 83-85988-32-7;

  14. Drogomir Jerzy. Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie tom III. Tarnów: 2005; ISBN 83-85988-57-2; Trzytomowe dzieło Jerzego Drogomira wieńczy kilkunastoletni okres prac nad wydaniem dokumentacji dotyczącej cmentarzy z I wojny światowej w Galicji Zachodniej. Zanim monarchia się rozpadła, wydano wielki tom – ewidencję tych cmentarzy - dzieło Hauptmanna i Brocha. Drogomir podjął się opracowania pełnych list pochowanych na cmentarzach żołnierzy na podstawie zachowanych (bardzo niekompletnych) archiwów pozostawionych przez austriackich budowniczych cmentarzy. W ciągu kilku lat wydano trzy tomy list poległych, ostatni – w 90. rocznicę największej operacji na froncie wschodnim – tzw. operacji tarnowsko−gorlickiej. Jest to przykład wręcz benedyktyńskiej pracy, owoc wieloletnich poszukiwań w archiwach polskich i austriackich, odtwarzanie imion, nazwisk, pułków, dat niekiedy z okruchów notatek, zatartych tablic na cmentarzach, które poznał doskonale – od Żmigrodu i Ożennej po Kraków iWadowice. Jest to opracowanie w wersji dwujęzycznej (polskiej i niemieckiej) z planami cmentarzy (osobne teczki do każdego tomu) z wykorzystaniem licznych odnalezionych zdjęć z epoki, indeksami poległych. Doskonałe źródło dla historyków i miłośników historii I wojny;

  15. Duda Oktawian. Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918. Warszawa: Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu 1995. ISBN 83-85548-33-5; Wszystkie wojny i zawieruchy dziejowe, które przetaczały się przes Polskę, nie omijały południa naszego kraju, zwanego Galicją, od czasu pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. do odzyskania niepodległości w 1918 r. Widomym ich znakiem są żołnierskie mogiły, miejsca martyrologii, forty twierdzy krakowskiej i twierdzy przemyskiej, niknące już ślady okopów, dróg wojennych i umocnień polowych. Otoczone należną czcią i opieką groby żołnierzy i partyzantów z okresu II wojny światowej kontrastują z coraz bardziej zapomnianymi cmentarzami wojennymi z lat 1914–1918. Wielonarodowa monarchia habsburska wysyłała na fronty „wielkiej wojny”, w tym również na front galicyjski, żołnierzy wszystkich poddanych sobie narodowości. Ramię w ramię z zołnierzami armi austro–węgierskiej walczyli i ginęli żołnierze cesarskiej armii niemieckiej w zmaganiach z również wielonarodową armią rosyjską. We wszystkich trzech armiach służyli, walczyli i ginęli żołnierze Polacy. Żołnierskie groby pokryła polska ziemia. Pojednani przez śmierć spoczęli w nich Austriacy i Niemcy, Czesi i Sowacy, Węgrzy, Rumuni, Bośniacy, Włosi z Trydentu i Polacy. Cmentarze z I wojny światowej w Galicji Zachodniej rozsiane są na oromnym obszarze ok. 10 000 km2, rozciągającym się od Karpat po Wisłę oraz od linii Jasło–Dębica po Kraków. Skupiska cmentarzy świadczą o nasileniu walk w określonym rejonie i poniesionych stratach przez walczące strony. Najwięcej cmentarzy znajdujemy wzdłuż linii frontu od Tarnowa po Gorlice. Cmentarze rozrzucone są w głębi lasów i przy ruchliwych drogach, wśród pól nadwiślańskiej równiny, na małych wiejskich cmentarzach i w dużych miastach. Są wśród nich małe, kryjące kilku poległych i wielkie, liczące setki mogił. Książka składa się z dwóch części. Pierwsza opisowa, zawiera szczegółowe omówienie następujących problemów: działania wojenne w Galicji Zachodniej jako ogólne tło powstania i rozmieszczenia cmentarzy; powstanie i organizacja Oddziau Grobów Wojennych; okręgi cmentarne; numeracja i nazwy cmentarzy; ewidencja poległych i ich macierzyste okręgi wojskowe; projektowanie i budowa cmentarzy; organizacja robót i transport materiałów, propaganda i pomoc społeczna; twórcy cmentarzy; inspiracja twórcza; wartości artystyczne; symbolika grobu i cmentarza wojennego; ogólne założenia przestrzenne; elementy stałe w kompozycji cmentarza; nagrobki; pomniki, kaplice, krzyże cmentarne; groby i zieleń cmentarna; epitafia, tablice nagrobne i inne inskrypcje na cmentarzach wojennych; oprawa architektoniczna cmentarzy - ogrodzenia, wejścia, dojazdy i dojścia do cmentarzy, mała architektura i wyposażenie inżynierskie; stan obecny i przyszłość cmentarzy wojennych; oznaczenia cmentarzy na mapach; co było dalej na Wschodzie; spis poległych. Przyjęto tu podział na okręgi cmentarne. Opisy cmentarzy poprzedzone są ogólnym opisem okręgu oraz schematyczną mapą rozmieszczenia cmentarzy. Każdy opisany cmentarz uzupełniają fotografie dokumentujące jego stan obecny oraz archiwalne, pochodzące z lat 1916–1917, plany, schematy i rysunki: OKRĘG I ŻMIGRÓD; OKRĘG II JASŁO; OKRĘG III GORLICE; OKRĘG IV ŁUŻNA; OKRĘG V PILZNO; OKRĘG VI TARNÓW; OKRĘG VII DĄBROWA TARNOWSKA; OKRĘG VIII BRZESKO; OKRĘG IX BOCHNIA; OKRĘG X LIMANOWA–NOWY SĄCZ; OKRĘG „ZACHODNI” KRAKÓW. Po części katalogowej znajdują się aneksy: Cmentarze wojenne z lat 1914–1918 w Galicji Zachodniej. Wykaz alfabetyczny; Zestawienie cmentarzy wg numeracji Oddziałów Grobów Wojennych; Wykaz cmentarzy z uwzględnieniem przynależności poległych do austro–węgierskich i niemieckich jednostek wojskowych; Wykaz jednostek wojskowych i numery cmentarzy, na których pochowani zostali żołnierze tych jednostek; Wykaz cmentarzy wg podziału administracyjnego kraju; Struktura organizacyjna i obsada personalna Oddziału Cmentarzy Wojennych; Najczęściej spotykane skróty w inskrypcjach nagrobnych oraz dokumentach ewidencyjnych Oddziału Grobów Wojennych.

  16. Dulla Matúš. Spolupráca: Henrieta H. Moravčíková, Boris Hochel. Vojenské cintoriny v zapadnej Haliči. Dušan Jurkovič 1916/1917. Sprievodca. Bratysława: Vysoká škola výtvarných umení 2002. ISBN 80-88675-80-4; Przewodnik w trzech językach słowackim, niemieckim: Kriegerfriedhöfe in Westgalizien. Dušan Jurkovič 1916/1917. Reiseführer i angielskim: Military cemeteries of Western Galicia. Dušan Jurkovič 1916/1917. Guide;

  17. Dulla Matúš. (coop. H. Moravcikova). Military Cemeteries of Western Galicia from Dusan Jurkovic. Archit. & Urban. 1996;

  18. Flasza Jan, Kęsek Janina. Cmentarze Bocheńskie. Przewodnik historyczny, Bochnia 1992;

  19. Friedhofsprojekte und Bilde von Westgalizischen Kamfgebei, 1916;

  20. Fritsch Erich, Kotanko Florian, Requiescant! K.u.k. Militärfriedhöfe in Westgalizien, Eigenverlag. Tarnow: Oficyna Wydawnicza Witek-Druk 2002 ;

  21. Frodyma Roman. Cmentarze wojenne z I Wojny Światowej na Ziemi Tarnowskiej. Przewodnik Turystyczny. Krosno: Wydawnctwo „Ruthenus” 2006. ISBN 978-7530-000-0. Solidna, twarda oprawa gwarantuje, że nie pognie się w plecaku. Opisy, zdjęcia (szkoda, że w większości czarno-białe) i mapki. Opisy tras dojściowych. Układ gminny – inny niż w większości dotychczasowych opracowań tematu. Autor podaje też ciekawe szczegóły o przebiegu działań wojennych, podczas których polegli pochowani na danym cmentarzu żołnierze i opisuje jego stan obecny. Obszerny wstęp pracy zawiera informacje o działaniach wojennych 1914-1915 w powiecie tarnowskim i dąbrowskim oraz strukturę organizacyjną Wydziału Grobów Wojennych Kraków. Opisano 125 cmentarzy. W powiecie tarnowskim: Miasto i gmina Tarnów, Gminy: Ciężkowice, Gromnik, Lisia Góra, Pleśniów, Radłów, Ryglice, Rzepiennik Strzyż., Skrzyszów, Szerzyny, Tuchów, Wierzchosławice, Wietrzychowice, Wojnicz, Zakliczyn, Żabno. W Powiecie Dąbrowskim: Gminy: Dąbrowa Tarnowska, Bolesław, Gręboszów, Radgoszcz, Szczucin;

  22. Frodyma Roman. Galicyjskie Cmentarze Wojenne tom I. Pruszków: Rewasz 1995. ISBN 83-85557-20-2;

  23. Frodyma Roman. Galicyjskie Cmentarze Wojenne tom II. Pruszków: Rewasz 1997. ISBN 83-85557-38-5;

  24. Frodyma Roman. Galicyjskie Cmentarze Wojenne tom III. Pruszków: Rewasz 1998. ISBN 83-85557-52-0; Kolejna fundamentalna pozycja w tematyce zachodniogalicyjskich cmentarzy. Trzytomowy przewodnik po Cmentarzach. Autor, postać zasłużona i dla niektórych kotrowersyjna to Roman Frodyma. Urodził się w 1946 r. w Leutkirch (Niemcy). Był pracownikiem służb sprzętowo - technicznych przedsiębiorstw budowlanych i transportowych w Jaśle. Długoletni członek PTTK, przewodnik beskidzki, strażnik przyrody, przodownik turystyki pieszej i górskiej. Członek Krośnieńskiego Klubu Ludzi Odważnych. Historyk - amator gromadzący dokumentację o cmentarzach wojennych z czasów pierwszej wojny światowej na terenie Polski południowej. Autor i współautor przewodników i opracowań o cmentarzach wojennych z lat 1914 - 1918. Za swoją działalność został odznaczony w Wiedniu Złotym Krzyżem Honorowym Austriackiego Czarnego Krzyża i polskimi medalami Komisji Opieki nad Miejscami Pamięci Narodowej. Z pewnością korzystali z tej książki wszyscy znawcy tematu ale z pewnością również mnóstwo zwykłych turystów i miłośników regionu. Bo jest to niewątpliwie przewodnik. Początkowo (w 1985r.) wydana w wydaniu prawie powielaczowym (nakład 1000 egzemplarzy) przez długie lata była jedynym źródłem informacji o cmentarzach. Nosiła wtedy tytuł „Cmentarze wojskowe z okresu I wojny światowej w rejonie Beskidu Niskiego i Pogórza” a wydawcą był SKPB w Warszawie. Dostępność oraz niewielki format spowodowały, że korzystają z niego prawie wszyscy;

  25. Garduła Krzysztof, Ogórek Leszek. Śladami Pierwszej Wojny Światowej - Między Rabą a Dunajcem. Kraków: PTTK1988;

  26. Giller Joachim, Mader Hubert, Seidl Christian. Wo sind sie geblieben. Kriegerdenkmäler Gefallenenehrungen in Österreich (Gebundene Ausgabe). Schriften des Heeresgeschichtlichen Museums in Wien 12. Wien: 1992; ISBN-10: 3215111411; ISBN-13: 978-3215111419;

  27. Grodziska-Ożóg Karolina. Cmentarze Podgórza. Wydawnictwo Secesja. Kraków: 1992. ISBN 8385483861;

  28. Grodziska-Ożóg Karolina. Cmentarz Rakowicki w Krakowie (1803-1839). Wydawnictwo Literackie. Kraków: 1987. ISBN 8308014283;

  29. Grodziska Karolina. Zaduszne ścieżki. Przewodnik po Cmentarzu Rakowickim. Kraków: Tow. Miłośników Hist. i Zabytków Krakowa 2003; ISBN: 8387345687. Przewodnik dr Karoliny Grodziskiej zawiera część poświęconą historii i sztuce Cmentarza Rakowickiego oraz trasy zwiedzania cmentarza: Ogólna trasa zwiedzania cmentarza: Szlak 1: Pomniki narodowej pamięci Szlak 2: Powstańcy, konspiratorzy, żołnierze Szlak 3: Zapisani w dziejach Krakowa Szlak 4:Uczeni Szlak 5: Ludzie pióra Szlak 6: Artyści Szlak 7: Ludzie teatru opery i filmu Szlak 8: Ludzie sportu W książce zamieszczone są mapki z zaznaczonymi trasami zwiedzania, kolorowe fotografie oraz indeks osób i twórców pomników;

  30. Jarosińska Małgorzata. Cmentarze z I wojny światowej w Beskidzie Niskim. W: Nasze szlaki. Materiały Szkoleniowe SKPB Rzeszów, Rzeszów: SKPB 1978;

  31. Jastrun Mieczysław. Pamięć i milczenie. Z rękopisów przygotował do druku Andrzej Lam. Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna im. A. Gieysztora 2006. ISBN 83-89709-67-8; Wydobyte z rękopisów i zgromadzone w tej książce pamiętniki Mieczyslawa Jastruna (1903-1983) obejmują okres jego życia od dzieciństwa w małopolskim miasteczku do września 1944 roku. Jest wzmianka o cmentarzu w Ryglicach i WW1 w Galicji Zachodniej;

  32. Karpiński Alfons. Wspomnienia. Maszynopis w Bibliotece Instytutu Sztuki PAN w Warszawie.Wspomnienia Alfonsa Karpińskiego (ur. 20 lutego 1875 w Rozwadowie, zm. 1961 w Krakowie) - polskiego malarza, który specjalizował się w portretowaniu kobiet, działał w środowisku krakowskim. Malował pejzaże i martwe natury. Był jednym z sześciorga dzieci sędziego powiatowego. Po przejściu ojca na emeryturę przeniósł się do Krakowa, gdzie w latach 1891-1899 studiował w Szkole Sztuk Pięknych, m.in. pod kierunkiem Leona Wyczółkowskiego. W 1903 roku kształcił się w Monachium. Od 1904 do 1907 roku uczęszczał do Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu, w latach 1908-1912 do Académie Willi w Paryżu. Na stałe mieszkał w Krakowie. Należał do Towarzystwa Artystów Polskich Sztuka. Należał do grupy polskich artystów twórców cmentarzy i wystrojów, można tu wymienić również Jana Szczepkowskiego, Henryka Uziembło, Jana Gumowskiego, Wojciecha Kossaka, Franz Mazura;

  33. Kowalski Gerard ks. O. Cist. O naszą kulturę. Uwagi o odbudowie kraju i ratowaniu zniszczonych wojną zabytków. 1916; Kilka cytatów (za http://www.cmentarze1wojny.freehost.pl/polacy.html )„(...) nie możemy bronić nikomu, gdy zechce groby swych bohaterów przyozdobić według swego narodowego czy religijnego uczucia czy przekonania. Uważamy jednak, że mamy prawo żądać od tych, którzy cmentarze wojenne dla swych bohaterów na naszej ziemi stawiać będą, aby się liczyli ze zdaniem gospodarzy tej ziemi a zarazem stróżów tych grobów. Żądamy zatem, aby przy projektowaniu wielkich cmentarzy, nagrobków i pomników wojennych liczono się z krajobrazem naszym i charakterem naszej rodzimej kultury (...) O ile zatem poważniej wygląda cmentarzyk wojenny zatknięty dziesiątkami krzyżyków drewnianych od projektowanych parków i skwerów z pretensjonalnymi pomnikami mającymi przypominać mauzolea, piramidy czy kolumny klasyczne. Krajobraz Polski nie nadaje im dobrego tła, a słońce polskie nie zalewa ich dostatecznym światłem (...)”;

  34. Kozimor W. Cmentarze z I wojny światowej w Beskidzie Niskim. Przewodnik turystyczny. Praca dyplomowa, Instytut Geografii UJ. Kraków: 1988,.

  35. Kozioł Józef. Tuchów i okolice. Tuchów: 1999. ISBN 83-88126-07-5;

  36. Kroh Antoni. Wieczne spoczywanie. Cmentarze wojskowe Beskidu Niskiego. Nowy Sącz: 1991. Tytuł podaję za Wiesławem Hapem z bibliografii strony „ZIEMIA JASIELSKA NASZĄ MAŁĄ OJCZYZNĄ”: http://www.ziemia-jasielska.gal.pl/27.html;

  37. Kunstaustellung des kriegsgräberabteilung k. und k. Militärkommandos Krakau. Friedhofprojekte und Bilde vom Westgalizischen Kampfgebiet, 1916. Katalog objazdowej wystawy dokonań Kriegsgräberabteilung k. und k. Militärkommandos Krakau;

  38. Majewski J. Wybrane cmentarze wojskowe z okresu I wojny światowej w rejonie Beskidu Niskiego I Pogórza – próba fotodokumentacji. Praca dyplomowa z 1987 roku. W zbiorach Muzeum Regionalnego PTTK w Gorlicach. 1987;

  39. Memorialbau. Lexikon der Kunst, t. 3, Leipzig: 1975;

  40. Mościcki Bogdan, Wierzycka Łucja red. Cmentarze z I wojny światowej na Podkarpaciu, Materiały z sesji krajoznawczej: Wysowa 23-25 października 1987, Studenckie Koło Przewodników Beskidzkich, Warszawa 1989; Zawartość zeszytu: Geneza, organizacja i przebieg sesji - Bogdan Mościcki; Czego tu nie napisano; Dusan Jurkovic a styl zakopiański - Antoni Kroh; I wojna w świadomości historycznej Węgrów - Akos Engelmayer; Istotniejsze głosy w dyskusji;

  41. Nagrobki. Wydawnictwo Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie. Kraków: 1916;

  42. Nykiel Beata. Cmentarze wojenne Twierdzy Kraków z okresu I wojny światowej. W: Przez dwa stulecia XIX i XX w. - studia historyczne ofiarowane prof. Wacławowi Felczakowi. Kraków Wydaw. Instytut Teologiczny Księży Misjonarzy: 1993. ISBN 8386231564

  43. Partridge Agnieszka. Otwórzcie bramy pamięci. Cmentarze wojenne z lat 1914-1918 w Małopolsce. LETTRA-GRAPHIC. Kraków: 2005. ISBN 83-89937-10-7. Oto fragmenty recenzji tej książki autorstwa dr hab. inż. architekt Wojciecha Kosińskiego, profesora Politechniki Krakowskiej: Praktycznie pierwszy w Polsce album fotograficzny poświęcony cmentarzom wojennym z I wojny światowej w Zachodniej Galicji. Zawiera kilkanaście map i planów cmentarzy oraz fotografie archiwalne z okresu I wojny światowej – ponad 300 kolorowych zdjęć. Zajmuje szczególne miejsce wśród ważnych książek poświęconych tej tematyce: po wydanej przed kilkudziesięciu laty monumentalnej księdze autorstwa Rudolfa Brocha i Hansa Hauptmanna oraz kilkanaście lat po źródłowej książce napisanej przez Oktawiana Dudę. O cmentarzach z I wojny światowej napisano również wiele przyczynkowych artykułów – naukowych i popularnych. Jednak nie zastąpią one rzetelnej, prawdziwie współczesnej publikacji, którą jest właśnie książka Otwórzcie bramy pamięci. W swoim tekście autorka bardzo osobiście, lecz zarazem w obiektywny sposób opowiada się po stronie idei antywojennej, akcentując zarazem potrzebę interpretacji wielonarodowych i wielokulturowych miejsc pochówku jako miejsc europejskiego pojednania. Zamieszczone w książce celnie dobrane fragmenty relacji uczestników wojny oraz związane z wojną refleksje budzą emocje nie mniejsze niż najlepsze fragmenty Na Zachodzie bez zmian E.M. Remarque'a. Autor niniejszych słów ma do tej sprawy również stosunek osobisty, wychodzący poza chłodne naukowe spojrzenie architekta i architekta krajobrazu. Śp. architekt Józef Kosiński (1876–1936), dziadek autora, walczył w przerażających okolicznościach w Karpatach podczas kampanii zimowej 1914/1915 jako major armii austriackiej, a jego wspomnienia weszły do kanonu tradycji rodzinnej. Podstawą treści książki jest oczywiście nurt historyczny, dobrze i oryginalnie ujęty, gdzie historia polityczna i wojna przeplatają się z historią sztuki i artyzmem architektoniczno-rzeźbiarskim. Wtopione w kontekst krajobrazowy Beskidów, funkcjonujące wśród nieokiełznanej przyrody dzieła sztuki przestrzennej tworzą nowy pejzaż kulturowy, w jakimś sensie skończone i autonomiczne dzieło sztuki. W jego tworzeniu brali udział znakomici twórcy, przedstawiciele ówczesnego panteonu Europy z epoki późnego fin-de-siecle'u przeplatającego się z narodowym romantyzmem, m.in. najwybitniejszy architekt słowacki Dušan Jurkovič, niemiecko-austriacki architekt Hans Mayr – uczeń Ottona Wagnera, znakomity rzeźbiarz polski Jan Szczepkowski, a także wielki Wojciech Kossak. Historia na stronach książki Otwórzcie bramy pamięci obejmuje nie tylko podstawowy okres – wojnę i tworzenie cmentarzy, lecz również pasjonujące, nie zawsze pomyślne ich losy późniejsze, trudno zrozumiałe dla młodego czytelnika, ale znane autorowi z młodych lat, z okresu studiów u „przedwojennych” profesorów. Charakterystyczny był wówczas ostry sprzeciw wobec powstania cmentarzy i ich krytyka ze strony polskich narodowo–regionalistycznych elit intelektualnych i artystycznych. Nekropolie galicyjskie oceniane bywały jako obce, „teutońskie”, brutalne estetycznie i wrogie politycznie. Znakomici polscy artyści współpracujący z austriackimi kolegami przy ich tworzeniu byli piętnowani i odrzucani (Szczepkowski!). Obecnie postrzegamy to jako absurdalne nieporozumienie, jako optykę wąską i ksenofobiczną. Przypomnijmy jednak, jak postępowano z grobami niemieckimi na Ziemiach Północnych i Zachodnich w latach PRL, a także wcześniejszą tragedię cmentarzy żydowskich – splecioną z tragedią całego narodu żydowskiego. Dochodzimy tutaj do ważnej konkluzji na temat zawartego w książce tekstu Agnieszki Partridge. Autorka pisząc dzisiaj, w czasach wolności myśl, bez ingerencji wszechobecnej wcześniej cenzury, podkreśla ideę otwarcia, pojednania i tolerancji dla wielokulturowości, także religijnej. Dodatkową wartością książki są przytoczone poetyckie inskrypcje nagrobne, motta oraz obszerne fragmenty wierszy. Książka Agnieszki Partridge i Rafała Korzeniowskiego jest pozycją nowoczesną zarówno w aspekcie literackim, jak też ikonograficznym i edytorskim, dobrze napisaną, a także – last but not least – zredagowaną. Szczególnie imponuje jej szata ilustracyjna. Kontrapunktem dla unikatowych reprodukcji archiwalnych (m.in. dzięki nim dzieło będzie bardzo cenne dla badaczy), jest imponujący zbiór perfekcyjnej ikonografii autorstwa Rafała Korzeniowskiego. Fotografia cyfrowa okazała się wyjątkowo przydatna dla tak drobnoskalowej tkanki, jaką jest architektura cmentarzy. Oprócz inwentaryzacyjnej szczegółowości zdjęć na pochwałę zasługuje ich bezpretensjonalna, pozbawiona czułostkowości i kiczu nastrojowość. Książka staje się również istotnym elementem promocji piękna polskiego pejzażu. Bezcenne są – z punktu widzenia zarówno naukowca, jak i turysty, a także dla zrozumienia fenomenu krajobrazowego cmentarzy galicyjskich – fotografie lotnicze. Dziś to już formuła oczywista, ale przypomnijmy, że stała się możliwa do szerszego wykorzystania dopiero po upadku cenzury. Należy życzyć jak najszerszego rozpowszechnienia tej ważnej i pięknej książki. Jest ona bowiem cennym znakiem kulturowego dziedzictwa Europy i jej pamięci, a także doskonałym „ambasadorem” krajobrazów kulturowych arcymalowniczo wtopionych w polskie pejzaże (opis bibliograficzny z: http://www.lamelli.com.pl/podstrona.php?str=5_01;

  44. Pencakowski Paweł. Cmentarze I wojny światowej - geneza ideowa rzeczywistości historycznej i artystycznej. W: Karolina Grodziska, Jacek Purchla (red.). Śmierć, przestrzeń, czas, tożsamość w Europie Środkowej około 1900. Materiały międzynarodowej konferencji, 8-10 XII 1996. Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury 2002. ISBN 8385739904;

  45. Pencakowski Paweł. Cmentarze wojenne z lat 1914- 1918 w Galicji - przegląd problematyki. W: Hrankowska Teresa (red.). Przed wielkim jutrem. Sztuka 1905- 1918. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Warszawa, październik 1990. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 1993. ISBN 8301112433;

  46. Pencakowski Paweł. Die galizischen Kriegsfriedhófe aus den Jahren 1914-1918. Genese und Verwirklichung der ideeiien und kunstierischen Konzepte. W: „Aus der Geschichte Österreiches in Mitteleuropa“, H. 4. Kunstgeschichte, Wien 2003;

  47. Pencakowski Paweł. Galicyjskie cmentarze wojenne z lat 1914 - 1918 w opiniach twórców i współczesnych im krytyków. W: Chłopecki Jerzy, Madurowicz-Urbańska Helena (red.). Galicja i jej dziedzictwo. T. II. Rzeszów: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej 1995. ISBN 8386246618;

  48. Pencakowski Paweł. Monumenti dimenticati agli „Eroi di nessuno”. I cimiteri di guerra in Galizia dal 1914 al 1918. Katalog wystawy Museo Storico Italiano della Guerra. Rovereto: 1996;

  49. Pencakowski Paweł. Zapomniane pomniki niczyich bohaterów. W: Wobec Thanatosa - Galicyjskie cmentarze wojenne z lat 1914 – 1918. Vergessene Denkmäler heimatloser Helden. Katalog wystawy w MCK listopad - grudzień 1996. Kraków: Galeria MCK 1996. ISBN 83-857-39-33-5. Ze wstępu: Chcielibyśmy, aby wystawa w Międzynarodowym Centrum Kultu/y przyczyniła się do obudzenia szerszej świadomości społecznej nie tylko w kwestii znaczenia tego wyjątkowego zespołu cmentarzy wojennych, ale i konieczności ich pilnej i skutecznej ochrony. Jest to szczególne wyzwanie dla Krakowa. Bitwa gorlicka, w której oddało życie tak wielu żołnierzy krakowskich pułków, ostatecznie odsunęła od dawnejstolicy niebezpieczeństwo zniszczenia. To właśnie w Krakowie powstały w latach 1916- 1918 plany galicyjskich nekropolii. Tutaj też winien narodzić się szybko skuteczny program ich ochrony. Mam nadzieję, iż prezentowana w naszej Galerii wystawa choć w niewielkim stopniu także się do tego przyczyni.

  50. Prvá svetová vojna - pozabudnuté cintoríny. Svidník: Regionálna rozvojová agentúra 2005. ISBN 80-957898-8-0; Świetna, dwujęzyczna (polsko-słowacka) pozycja o 1WW, o cmentarzach. Najnowsze badania, bardzo ciekawe informacje o 1WW w Słowacji. Praca zbiorowa, m.in. Duży artykuł Mirosława Łopaty. Ze wstępu: Impulsem do realizacji naszego projektu była chęć odnalezienia grobów naszych przodków, którzy polegli podczas pierwszej wojny światowej. Podczas wędrówki po cmentarzach w Galicji byliśmy zaskoczeni uwagą i szacunkiem poświęcanym w Polsce odnowie i konserwacji zabytków na cmentarzach. Na Słowacji cmentarze z pierwszej wojny światowej są niemal zapomniane, a ich stan zostawia wiele do życzenia. Ideę rozwiązania problemu zapomnianych cmentarzy wsparł pracownik naukowy Wojskowego Instytutu Historii, Muzeum Wojskowości w Svidniku, mgr Igor Slepcov, który zajmuje się zagadnieniem walk we wschodnich Karpatach w okresie pierwszej wojny światowej, posiada bogatą dokumentację o jej przebiegu na wschodniej Słowacji, jak i o jej następstwach - wojskowych cmentarzach i grobach. Poszukiwaliśmy możliwości dofinansowania realizacji projektu, który dokumentuje zachowane fakty, które następnie mogą być fundamentem dla nowego szerszego projektu z celem odnowy zabytków wojennych. Dzięki zrozumieniu i wsparciu finansowemu Fundacji Karpackiej wydajemy niniejszą publikację, w której zebraliśmy istniejące dokumenty, materiały i uwagi ekspertów, uzupełnili je własnymi badaniami w terenie i analizą materiałów z Wojskowego Archiwum Historycznego w Trnawie. Smutny stan cmentarzy wojskowych zaczyna się stopniowo poprawiać. Starostowie gmin zaczynają wykorzystywać środki finansowe, które daje im MSW Słowacji na naprawę cmentarzy wojskowych. Na kompleksową rekonstrukcję i odnowę cmentarzy wojskowych trzeba pozyskiwać środki finansowe spoza budżetu państwa, w tym również z poszczególnych funduszy UE na ochronę i odnowę dziedzictwa kulturalnego. Renowację cmentarzy wojskowych od wielu lat wspiera Austriacki Czarny Krzyż. Jego inicjatywa, zaangażowanie i wsparcie finansowe dają świetne efekty. Dzięki wsparciu Austriackiego Czarnego Krzyża zostały uporządkowano cmentarze w Preszowie, Bardejowie, Zborowie, Korejovcach i w Svidniku. Wspólne organizowanie uroczystości poświęcenia odnowionych cmentarzy przypomina zapomnianą historię i spełnia ważną funkcję w informowaniu społeczeństwa. Ważnym partnerem w programie odnowy cmentarzy wojskowych jest Niemiecki Ludowy Związek Opieki nad Cmentarzami Wojskowymi w Niemczech, który w Polsce sfinansował już rekonstrukcje kilku cmentarzy, jego pomoc powinniśmy bardziej wykorzystywać na Słowacji. Największa odpowiedzialność za stan grobów wojskowych i cmentarzy spoczywa na miastach i gminach, na które w jednoznaczny sposób nakłada ją Ustawa o Grobach Wojskowych;

  51. Purchla Jacek. Galicyjskie cmentarze wojenne 1914-1918. Galizische Kriegerfriedhöfe 1914 -1918. W: Wobec Thanatosa - Galicyjskie cmentarze wojenne z lat 1914 – 1918. Katalog wystawy w MCK listopad - grudzień 1996. Kraków: Galeria MCK 1996. ISBN 83-857-39-33-5;

  52. Reif Adam. Cmentarze wojenne w Beskidzie Niskim. Gdańsk: Studenckie Koło Przewodników Turystycznych Gdańsk 1981; Wydawnictwo skryptowe. 32 strony. Osiągnęło wysoką cenę w internetowej aukcji Allegro, co wcale nie oznacza wielkich emocji przy czytaniu. Raczej chodzi o wartość sentymentalną lub zbieracką;

  53. Ryś Bolesław. Przewodnik po cmentarzach w Limanowej. Limanowa: nakł. własnym autora 1995;

  54. Schubert Jan. Austriackie cmentarze wojenne w Galicji z lat 1914-1918. Kraków: Krakowski Oddział Towarzystwa Polsko-Austriackiego „Secesja” 1992, ISBN 83-85483-12-8;

  55. Schubert Jan. Austro-Węgierskie cmentarze wojskowe z okresu I wojny światowej w Krakowie i okolicy. W: Czerner Olgierd, Juszkiewicz Iwona. Cemetery art - Sztuka cmentarna - L'art de cimeterie. Sympozjum międzynarodowe, październik 1993 - dokumenty. ICOMOS. Polish National Comittee, Museum of Architecture Wrocław. Wrocław: Werk 1995. ISBN 839019645X;

  56. Schuster F. „Austriacki Czarny Krzyż – opieka nad grobami żołnierskimi. W: Cmentarze wojskowe z I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej. (materiały z Konferencji Międzynarodowej 26-29 września 2002r. w Tarnowie); Tarnów: 2002;

  57. Soldatengräben und Kriegsdenkmale, Herausgegeben vom k.k. Gewerbefärderungsamte. Wien 1915;

  58. Szubrycht Zbigniew. Dukielskie cmentarze wojenne;

  59. Szydłowski Tadeusz. Ruiny Polski. Lwów: Wydane z zasiłkami Namiestnictwa i Wydziału Krajowego we Lwowie 1919, s.189 Opis szkód wyrządzonych przez wojnę w dziedzinie zabytków sztuki na ziemiach Małopolski i Rusi Czerwonej. Z 227 rycinami i mapką orientacyjną. Tadeusz Szydłowski podczas wojny pełnił funkcję Konserwatora Zachodniej Galicji. Oto kilka cytatów (za http://www.cmentarze1wojny.freehost.pl/polacy.html ) „Rządy wojskowe (...) również do spraw sztuki uważały się za kompetentne i dorosłe. (...) Odkomenderowano tylu i tylu, niezdolnych do służby na froncie, malarzy, architektów, rzeźbiarzy (...) bez względu na to, czy który o zadaniach i sprawach sztuki monumentalnej miał jakieś pojęcie (...). Na tej drodze mogła powstać tylko licha wojenna namiastka (Ersatz) sztuki. Do zakładania cmentarzysk wojskowych w Galicji wzięli się (...) Niemcy, Czesi, Węgrzy, Chorwaci, a najmniej mieli do powiedzenia artyści polscy, na których ziemi ojczystej powstawały te mogiły. Nasze uczucia, nasze dążenia nie były w ogóle brane w rachubę. zrodzić się musiały przede wszystkim dzieła obce, z naszą polską sztuką, z naszym rodzinnym krajobrazem nie mające nic wspólnego (...) Olbrzymia większość wojskowych cmentarzy (...) nie tylko, że jest nam duchowo obca, lecz zarazem szpeci nasz kraj banalnością i brzydotą (...), jakieś dziwaczne ogrodzenie, w nim najróżnorodniejsze pomysły pseudomonumentalne, jakieś obeliski, mauzolea, budowle najdziwaczniejszych kształtów (...) Wyrzeźbione są niemieckie hełmy, austriackie czapki, różne emblematy wojenne, herby monarchii itp. w sposób nie mający nic wspólnego ze sztuką. Banalność motywów, nieumiejetność ich ujęcia dochodzi czasem do granic ostatecznych (...)”;

  60. Weber M. Cmentarzyska i groby naszych bohaterów w Małopolsce. Lwów: 1928;

  61. Wieczorek Edward. Cmentarze wojskowe z czasów I wojny światowej w rejonie Beskidu Wyspowego i Sądeckiego. Gliwice: 1986;

  62. Wykaz cmentarzy wojennych z czasów wojny światowej (1914-1918) położonych na obszarze powiatu sądowego Brzesko. WAP Kraków GW-36, GW-61, GW-62 (Zaginęły GW-63);

  63. Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy i jeńców oraz plany cmentarzy wojennych w powiecie Brzesko. Zespół GW-36. Korespondencja C. i K. Komendy Wojskowej w Krakowie Oddział Grobów Wojennych. K.U.K. Militärkommando Krakau Kriegsgräbteilung 1914/1916-1918. WAP Kraków, Zespół GW-1,2,3,4,5,6,7,8 oraz GW-22,23,24;

Wydawnictwa periodyczne:



  1. Adamski Antoni: Spoczynek w górskim pejzażu. „Gazeta Codzienna Nowiny”. 10.11.2005r.;

  2. Bajda Paulina: Surfujemy po cmentarzach. „Super Nowości”. 18.07.2006 r.;

  3. Bajorek Małgorzata, Bajorek Zbigniew: Kościoły i cmentarze. „Almanach Muszyny”. Muszyna: 1991 s. 9-16. ISSN 1234-6276;

  4. Bałd Waldemar: Smutne odpoczywanie „Gazeta Wyborcza” Kraków nr 0, wydanie krk z dnia 02/11/1996;

  5. Bartosz Adam: Recenzja dzieła Jerzego Drogomira, Polegli w Galicji Zachodniej 1914−1915. „Kwartalik Historii Żydów”. Warszawa: nr 2/2006 (218). ISSN 1425-9966; M.in. autor polemizuje z M. Łopatą na temat interpretacji napisu na nagrobku żydowskiego żołnierza pochowanego w Owczarach. Całość można znaleźć tu: http://www.ceeol.com/aspx/getdocument.aspx?logid=5&id=15f8fd69-d726-4938-872a-9f076c48574f ;

  6. Bartosz Adam: Żydowskie cmentarze wojenne w Galicji Zachodniej. „Rocznik Tarnowski”, Tarnów: Tarnowskie Towarzystwo Kulturalne, Muzeum Okręgowe w Tarnowie 1991/92. ISSN 1641-6902;

  7. Biernacki J. Groby i cmentarze wojenne. „Bellona” T. 41;

  8. Bochenek Witold: Cmentarze wojenne z okresu Bitwy Gorlickiej w maju 1915 roku: lekcja historii w terenie. „Wszystko dla Szkoły”, Warszawa: Wyd. „Sukurs” 1998, nr 3. ISSN 1425-6843;

  9. Boryczko Emil: Architektura cmentarzy wojennych 1914/1915 Jana Szczepkowskiego. „Aura” 1993. Nr 11;

  10. Boryczko Emil: Przywróćmy naszym cmentarzom wojennym 1914/15 ich krzyże. „Ave”;

  11. Brzoskwinia Waldemar: Twierdza poległych. „Spotkania z Zabytkami”, Warszawa: Oficyna Wydawnicza TOnZ 1996, nr 11. ISSN 0137-222X;

  12. Burkacki Waldemar: „Opisu” ciąg dalszy. „Gościniec” 1980, nr 7-8. ISSN 1642-0853;

  13. Christusfigur als Krieger idealisiert. Wkładka ilustrowana do “Krakauer Zeitung” 1916;

  14. Chumiński Jerzy: Wojenne inskrypcje. „Spotkania z Zabytkami”, Warszawa: Oficyna Wydawnicza TOnZ 1987, nr 5. ISSN 0137-222X;

  15. Cmentarzyk Legionowy w Marcinkowicach. „Panteon Polski”, 1928 r., nr 51;

  16. Cmentarz Legionowy w Marcinkowicach. „Gazeta Krakowska” 1988, 25 X 1988;

  17. Dańko Ireneusz: Bitwa Gorlicka. Mogiły ich połączyły. „Gazeta Wyborcza” Kraków nr 0, wydanie krk z dnia 04/05/1995;

  18. Drozd Edward: Muszyńskie cmentarze. „Almanach Muszyny”. Muszyna: 1997 s. 49-56. ISSN 1234-6276;

  19. Duda Oktawian: Cmentarz wojenny w Muszynie. „Almanach Muszyny”. Muszyna: 1995 s. 34-36. ISSN 1234-6276;

  20. Duda Oktawian: Cmentarze wojenne z lat 1914-1918 w Beskidach. „Wierchy” Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Wierchy” Centralnego Ośrodka Turystyki Górskiej PTTK 1984. ISSN 0137-3829;

  21. Dulla Matúš: Vojenské cintoríny v západnej Haliči od Dušana Jurkoviča. „Architektúra a urbanizmus”. Roč.30, č.1-2, 1996;

  22. Ellnain Zbigniew: Odkupiony i uratowany. „Spotkania z zabytkami” 1997 nr 7. ISSN: 0137-222X; o cmentarzu nr 301 w Żegocie;

  23. Ellnain Zbigniew: Zapomniane. „Spotkania z zabytkami” 1998 nr 4. ISSN: 0137-222X; o cmentarzach 305-307 w Łąkcie;

  24. ewg: Krzyże przypominają. „Gazeta Codzienna Nowiny”. 12.05.2004r.;

  25. Feliński Roman: Pomniki wojny i zmartwychwstania Polski, „Rzeczy Piękne”, 1919, nr 2, Praca wybitnego przedwojennego architekta, założyciela Towarzystwa Urbanistów Polskich, w której przedstawił dość popularne w okresie międzywojennym negatywne poglądy o „pruskim czy teutońskim duchu” cmentarzy, ich skali oraz sposobie narzucania społeczeństwu polskiemu tego przedsięwzięcia. Kilka cytatów (za http://www.cmentarze1wojny.freehost.pl/polacy.html ) „(...) były rząd już w czasie wojny rozpoczął na ziemi naszej tworzenie <> cmentarzy z pomnikami, a wystawy różnych <> i <> wykazały, iż krajowi naszemu, naszym polskim, wiejskim okolicom grozi zalew pomników niemieckiego smaku i ducha. Co gorsza, tym cmentarzom rzadko udaje się dążenie do monumentalności (...) Poznajmy okolice Brzeska, Jasła, Gorlic, Wirchnego, Orłówki, Sącza itd. Jakże nieszczęśliwie ozdobione zwałami ciosów lub piramidami obelisków, budyneczków o najdziwniejszych kształtach, na których tylko dorzucone krzyże tu i ówdzie wskazują, że to nie przystanki kolejowe (...) Prawda, że nie mieliśmy najmniejszego wpływu wtenczas, praca nad nagrobkami była jednym z szeregu wojskowej administracji, która naprawdę nie bawiła się w sentymenta, ale po cóż ten cały nakład pracy, materiału i siły roboczej”. Feliński proponował „(...) kasatę całości lub części tych dziwolągów, aby nasz kraj uwolnić od obcego piętna”;

  26. Frodyma Roman. Cmentarz wojenny nr 10 Wola Cieklińska. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2004, nr 5 (47). ISSN: 1428-1279;

  27. Frodyma Roman: Budowa cmentarzy wojennych. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2003, nr 5(41). ISSN 1428-1279;

  28. Frodyma Roman: Cmentarną ścieżką. Warszawa, „Płaj - Almanach Karpacki”, półrocznik Towarzystwa Karpackiego, 2000, nr 20. ISBN: 83-85258-22-1;

  29. Frodyma Roman: Echa wielkiej wojny. Budowa cmentarzy wojennych. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2003, nr 6(42). ISSN 1428-1279;

  30. Frodyma Roman: Karpackim bohaterom. Pamiątki I wojny światowej w krajach Europy Środkowej. „Płaj - Almanach Karpacki”, półrocznik Towarzystwa Karpackiego 2000, nr 20. ISBN: 83-85258-22-1;

  31. Frodyma Roman: Okręg cmentarny Nr 1 Żmigród. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2003, nr 6(42). ISSN 1428-1279;

  32. Frodyma Roman: Opis cmentarzy wojennych Okręgu nr 1 Żmigród – Cmentarz nr 9 Łysa Góra. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2004, nr 5 (47). ISSN: 1428-1279;

  33. Frodyma Roman: Opis cmentarzy wojennych Okręgu nr 1 Żmigród – Cmentarz nr 11 Wola Cieklińska. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2004, nr 6(48). ISSN 1428-1279;

  34. Frodyma Roman: Opis Cmentarzy wojennych Okręgu Nr 1 Żmigród – Desznica i Nowy Żmigród.„Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2004, nr 4(46). ISSN 1428-1279;

  35. Frodyma Roman: Opis Cmentarzy wojennych Okręgu Nr 1 Żmigród – Grab.„Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2004, nr 2(44). ISSN 1428-1279;

  36. Frodyma Roman: Opis Cmentarzy wojennych Okręgu Nr 1 Żmigród – Krempna.„Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2004, nr 3(45). ISSN 1428-1279;

  37. Frodyma Roman: Opis Cmentarzy wojennych Okręgu Nr 1 Żmigród – Ożenna. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2004, nr 1(43). ISSN 1428-1279;

  38. Frodyma Roman: Opis Cmentarzy wojennych Okręgu Nr 2 Jasło – Cmentarz wojenny nr 14 Cieklin. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2005, nr 1(49). ISSN 1428-1279;

  39. Frodyma Roman: Opis Cmentarzy wojennych Okręgu Nr 2 Jasło – Cmentarz nr 15 Harklowa. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2005, nr 2(50). ISSN 1428-1279;

  40. Frodyma Roman: Opis Cmentarzy wojennych Okręgu Nr 2 Jasło – Cmentarz nr 16 Osobnica. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2005, nr 2(50). ISSN 1428-1279;

  41. Frodyma Roman: Opis Cmentarzy wojennych Okręgu Nr 2 Jasło.„Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2004, nr 6(48). ISSN 1428-1279;

  42. Frodyma Roman: Opis cmentarzy wojennych Okręgu nr 2 Jasło: Cmentarz nr 13 Cieklin. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2005, nr 1(49). ISSN 1428-1279;

  43. Frodyma Roman: Pod Cieklinką. Wieś Cieklin w I wojnie światowej i cmentarze wojenne. „Płaj - Almanach Karpacki”, półrocznik Towarzystwa Karpackiego 2000, nr 20. ISBN: 83-85258-22-1;

  44. Fuerst Tomasz Ch.: W naturalnym pięknie stoków. „Gazeta Wyborcza” Rzeszów nr 184, wydanie rzr z dnia 08/08/2003, str. 16;

  45. „Głos narodu”, 27.05.1916. Kraków: 1916;

  46. Gorczyca Anna: Dzwon w lesie. „Gazeta Wyborcza” Rzeszów nr 300, wydanie rzr z dnia 23/12/2004, str. 4;

  47. Gorczyca Anna: Niespokojne dusze, „dobre ludzie”. „Gazeta Wyborcza” Rzeszów nr 207, wydanie rzr z dnia 05/09/2003, str. 6;

  48. Gryźlak P.: Najwyższą ofiarę złożyli w Marcinkowicach, „Dziennik Polski”, 21 XI 1988;

  49. IRE: Krzyże bratanków. „Gazeta Wyborcza” Kraków nr 102, wydanie krk z dnia 02/05/2002 - 03/05/2002, str. 3;

  50. Janiga Marian: Wspomnienie - Ks. Bronisław Świeykowski (1865-1956) „Gazeta Wyborcza” Kraków nr 264, wydanie krk z dnia 14/11/2005, str. 9;

  51. Jurgowska Bożena. Cmentarną ścieżką – Roman Frodyma. „Region Jasielski” - Pismo Społeczno-Kulturalne. Jasło: Jasielska Federacja Regionalnych Towarzystw Kultury w Jaśle 2005, nr 3(39). ISSN 1428-1279;

  52. Katalogi problemowe zabytkowych cmentarzy w Polsce. Cmentarze I Wojny Światowej.W: „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” rocznik XLIII, Warszawa 1995, nr 3;

  53. Kos: W Łowczówku. „Gazeta Wyborcza” Kraków nr 259, wydanie krk z dnia 05/11/1999, str. 2;

  54. Kosiba Jerzy: Pamięć o poległych TARNÓW. Renowacje cmentarzy z I wojny światowej „Gazeta Wyborcza” Kraków nr 248, wydanie krk z dnia 23/10/2000, str. 4;

  55. Koszałka Magdalena, Szpara Krzysztof: Galicyjskie cmentarze wojenne jako element dziedzictwa kulturowego Beskidu Niskiego. „Problemy turystyki i hotelarstwa”. Gdynia: Fundacja Rozwoju Wyższej Szkoły Morskiej w Gdyni 2002, Zeszyt 4. ISSN 1642-1329;

  56. Kovács Istvan: Zapomniane cmentarze wojenne. „Európai Utas”. Budapest 2003, nr 1;

  57. Koper Krzysztof: Cmentarz wojenny nr 377 w Krościenku nad Dunajcem. „Prace Pienińskie”. Szczawnica: Ośrodek Kultury Turystyki Górskiej PTTK w Pieninach 2003. Numer 3. ISSN: 1230-9753; Szczegółowy opis cmentarza nr 377. Dużą całość artykułu można przeczytać tu: http://www.kroscienko.com.pl/?artykul=dzieje/wielkawojna . Autor bada okoliczności śmierci pochowanych na tym cmentarzu poległych.

  58. Kroh Antoni: Piękne odpoczywanie. „Magury'86”, Warszawa 1986. ISSN 1505-4993;

  59. Krzyżanowski Janusz: Muszyńskie cmentarze. Plan. „Almanach Muszyny”. Muszyna: 1997;

  60. Kulewski Adam, Łękawski Tomasz Wojciech: Operacja gorlicka i cmentarze wojenne. „Magury 1974”, Warszawa: 1974. ISSN 1505-4993;

  61. Lipiński Krzysztof: Zapomniana śmierć: poetyka napisów nagrobnych na cmentarzach wojskowych z okresu I wojny światowej. „Pismo Artystyczno-Literackie”, 1985, R. IV;

  62. Łopata Mirosław: Cmentarz wojenny nr 91 w Gorlicach. „Magury’04”, Warszawa: 2004. ISSN 1505-4993;

  63. Łopata Mirosław: Groby żydowskich żołnierzy na cmentarzach I wojny światowej w Beskidzie Niskim. „Magury’03”, Warszawa: 2003. ISSN 1505-4993;

  64. Łopata Mirosław: Remonty cmentarzy żołnierskich w Beskidzie Niskim. „Magury'05”. Warszawa 2005. ISSN 1505-4993;

  65. Łopata Mirosław: Szukajcie, a znajdziecie... coś innego. „Magury’04”, Warszawa 2004. ISSN 1505-4993;

  66. Macek Jerzy: Czarnohorskie cmentarze z I wojny światowej. „Płaj - Almanach Karpacki”, półrocznik Towarzystwa Karpackiego 2001, Nr 3(22). ISSN: 1230-5898;

  67. Michalak Piotr: Przez Beskid Niski. Śladami Łemków, wojen i cmentarzy. „Poznaj Swój Kraj” 2000, nr 9. ISSN: 0032-6151;

  68. Miodoński Mirosław: Łowiczówek. „Nad Sołą i Koszarawą”. Żywiec: 2002, nr 16 (95); Reporterski raport z wyprawy do Łowczówka. Całość można znaleźć tu: http://www.nsik.com.pl/archiwum/95/a16.html;

  69. Miśkiewicz M.: Sobota na cmentarzu. „Tygodnik Regionalny Podkarpacie” nr 32. 09.08.2006 r.;

  70. Montusiewicz R.: Cmentarze wojenne Beskidu Niskiego i Pogórza. „Magury 1981”, Warszawa: 1981;

  71. Montusiewicz R.: Opis nie wystarczy. „Gościniec” 1978, nr 10-12;

  72. Motyka Janusz: Groby pojednania. „Gazeta Codzienna Nowiny”. 3.11.2005r.;

  73. Na grobach bujniej wzrosną kwiaty (Wspomnienia z Marcinkowic). „Czuwaj”. Jednodniówka, Nowy Sącz: Żeński Hufiec Harcerski, 1933;

  74. Na grobie Legionistów w Marcinkowicach. „Lot” 1928, nr 13;

  75. Nigbor Agnieszka: Ratować nekropolie. „Gazeta Krakowska - Gazeta Gorlicka”. 03.10.2006 r.;

  76. Nowacki Jarosław: Krzyże w trawach. „TURYSTYKA” nr 42 dodatek do Gazety Wyborczej nr 247, wydanie waw z dnia 22/10/2005 - 23/10/2005, str. 3;

  77. Nowak Krzysztof: Zapomniane beskidzkie cmentarze. „Poznaj Świat”. Warszawa 2003, nr 11(562). ISSN: 0032-6143; „Wędrując po Beskidzie Niskim, a także Sądeckim czy Wyspowym, częstokroć można się natknąć na ukryte w zakamarkach gór stare cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej...” i dalej w tym stylu. Duże fragmenty można znaleźć tu: http://www.poznajswiat.com.pl/art/161

  78. Partridge Agnieszka: Nr 173. „Spotkania z zabytkami” 1998, nr 11;

  79. Patoczka Piotr. Cmentarze wojenne Beskidu Niskiego, W: Teka Komisji Urbanistyki i Architektury, T XII, Kraków 1978;

  80. Pencakowski Paweł: O cmentarzu wojennym w Sękowej koło Gorlic i działalności wiedeńskiego architekta Hansa Mayra w Galicji w latach 1914- 1918. „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki", 1994, t. XXXIX, z. 3;

  81. Piecuch Andrzej: Cmentarny Szlak Pamięci Narodów. „Magury’01”,Warszawa: 2001;

  82. Piecuch Andrzej: Cmentarze wojenne Duszana Jurkowicza w Beskidzie Niskim. „Magury’01”, Warszawa: 2001;

  83. Piecuch Andrzej: Duszan Jurkowicz: 1868-1947. „Magury’01”, Warszawa:, 2001;

  84. Pilich P.: Cmentarze wojenne w Beskidach. Biuletyn PTTK Okręgu Łódzkiego 1975, nr 231;

  85. Pohl Mariusz ks.: Za cmentarnym murem. „Przewodnik Katolicki”. Poznań 2005, nr 29. ISSN 013783841-7;

  86. Poznański Grzegorz: Cmentarze wojenne z I wojny światowej na terenie środkowej Galicji. „Galicja” 2000, nr 1;

  87. Poznański Grzegorz: Cmentarze wojenne z I wojny światowej na terenie środkowej Galicji. „Galicja” 2000, nr 1;

  88. Reinfuss Roman: Cmentarze wojenne na Łemkowszczyźnie. „Wierchy” 1935;

  89. Reinfuss Roman: Cmentarze, na których nie zapłoną światła. „Kuryer Literacko—Naukowy”, 29 kwietnia 1935, R. XII, nr 17, dodatek do „Ilustrowanego Kuryera Codziennego" nr 117;

  90. Rola-Wawrzecki Władysław: Cmentarze wojenne w Małopolsce zachodniej. „Wiadomości Służby Geograficznej” Nr 18;

  91. Schubert Jan, Pencakowski Paweł: Cmentarze twierdzy Kraków z lat 1914 – 1918. „Rocznik Krakowski”, Kraków: 1993. ISSN 0080-3499;

  92. Schubert Jan. Cmentarze wojenne twierdzy Przemyśl z lat 1915–1918. „Czasopismo Techniczne” z. 3-A/2003, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej;

  93. Schubert Jan. Działalność Inspekcji Grobów Wojennych w latach 1915–1918 (przy K.u.K. Armeekorpus-Kommando Przemyśl). „Czasopismo Techniczne”. 3-A/2003, Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej;

  94. Smo: Pomoże Czarny Krzyż. „Gazeta Wyborcza” Kraków: nr 185, wydanie krk z dnia 09/08/1996. ISSN1232-1605;

  95. Stanisławski Bogdan: Zgasły imiona nasze, ale jaśnieją nasze czyny. „Super Nowości” z dnia 31.10.2005r.

  96. Stawiarski Andrzej: Wspólne krzyże. „Gazeta Wyborcza” Kraków nr 78, wydanie krk z dnia 02/04/2003, str. 3;

  97. Subik Piotr: Cmentarne zauroczenie. „Dziennik Polski - Dodatek Nowosądecki”. 12-13.08.2006 r.;

  98. Subik Piotr: Na grobie szeregowca Škrabala. „Dziennik Polski - Wydanie Główne”. 26.08.2006 r.;

  99. Subik Piotr: Stowarzyszenie na cmentarzach w Lichwinie-Stadniczówce i Chojniku. „Dziennik Polski - Dodatek Tarnowski”. 10.10.2006 r.;

  100. Subik Piotr: Stowarzyszenie zadbało o cmentarz wojenny w Cieklinie. „Dziennik Polski - Dodatek Podkarpacie”. 09.08.2006 r.;

  101. Sypek T.: Wędrówki po cmentarzach wojennych cz. I-IV, W: Rocznik Tarnowski 1991/92, 1993, 1994, 1997/98, Tarnów, 1991-1998;

  102. Szubrycht Zbigniew. Dukielskie cmentarze wojenne. „Dukielski Przegląd Samorządowy” nr 12.04, 01.05, Tu można znaleźć: http://www.dukla.home.pl/archiwum/dps/dps1204/komentarze.htm część 1, a tu: http://archiwum.dukla.pl/dps/dps0105/dps.htm część 2;

  103. Wasylewski Stanisław: M2 - Wspomnienia o dziennikarzu. „Wiek Nowy”,1926, nr 7506;

  104. Wieczorek E.: Zarosłe lasem. „Trybuna Leśnika”, 11 listopada 1986;

  105. W poszukiwaniu mecenasa. „Podkarpacie”. Krosno: 1973 nr 12 s. 5, Artykuł o Muzeum Gorlickim, w którym poczesne miejsce zajmuje ekspozycja o Bitwie Gorlickiej i cmentarzach.

  106. Wroński Józef Szymon: Architektura limanowskich cmentarzy z I wojny światowej. „WIERCHY", rocznik 60, 1994, Kraków 1995;

  107. Wroński Józef Szymon: Architektura i urbanistyka Limanowej. Część V: Cmentarze z I wojny światowej. „Almanach Limanowski” 2004, nr 18;

  108. Wygoda Jerzy: Przystań przechodniu. Ta mogiła szara. „Biuletyn Fotograficzny”. 2004, nr 9, s. 34; Artykuł na marginesie wystawy „Przystań przechodniu . Ta mogiła szara. (Cmentarze wojenne w latach 1914-1918)”, która została zaprezentowana w Bibliotece Uniwersytetu Rzeszowskiego w listopadzie 2005 r. Autor wystawy Jerzy Wygoda pisze: Ta wystawa nie powinna być zwykłym zbiorem dokumentalnych fotografii, doskonałych technicznie, zimnych, powinna pobudzić do refleksji nad bezsensem wojny i zabijania drugiego człowieka;

  109. Zakrzewski Leszek: Dzieła słowackiego architekta Dušana Jurkoviča w Polsce. W 90. rocznicę bitwy pod Gorlicami. „Almanach Muszyny”. Muszyna: 2005 s.133-141. ISSN 1234-6276;

  110. Załuga Aneta: Co nowego na Rotundzie, czyli krótkie sprawozdanie z działalności Stowarzyszenia Społeczny Komitet Odbudowy Cmentarza na Rotundzie. „Magury’03”, Warszawa 2003;

  111. Załuga Aneta: Ratujmy cmentarz na Rotundzie! „Magury’01”, Warszawa: 2001;

  112. Zańko Andrzej: Cmentarze nadporucznika Mayra. „Dziennik Polski”, 16 X 1999;

  113. Zaręba Andrzej: Brama tylko uchylona „Gazeta Wyborcza” Kraków nr 5, wydanie krk z dnia 06/01/2006, str. 13;

  114. Zaręba Andrzej: Cmentarze wojenne „Gazeta Wyborcza” Kraków nr 0, wydanie krk z dnia 29/11/1994;

  115. Zaręba Andrzej: Czas upadku i śmierci. „Gazeta Wyborcza” Kraków nr 264, wydanie krk z dnia 10/11/1998 - 11/11/1998, str. 8;

  116. Zasowski Jerzy: Gorlickie cmentarze. „Informator Organizacyjny Zarządów Wojewódzkich w Krośnie, Przemyślu, Rzeszowie, Tarnobrzegu” Rzeszów 1986, nr 1;

  117. Ziemia usłana cmentarzami. „Tarnowski Gość Niedzielny”. Tarnów: 1999, nr 47/322;

  118. Żmudziński Janusz: Galicyjskie cmentarze. „TURYSTYKA” nr 43 dodatek do Gazety Wyborczej. Poznań nr 251, wydanie pop z dnia 26/10/2002 - 27/10/2002, str. 8; Całość tu: http://free.of.pl/p/pttns/Beskid%20Nr%204.pdf ;

Artykuły na stronach www:



  1. Cmentarz na kamieniu. „Dukielski Przegląd Samorządowy”. 02.2005 [online]. Dukla [dostęp 10 stycznia 2007]. Dostępny w Word Wide Web: <http://www.dukla.home.pl/archiwum/dps/dps0205/dps.htm>;

  2. Ellnain Zbigniew, Olszewski Tadeusz. Cmentarze I wojny światowej okolic Żegociny. [online]. Żegocina [dostęp 12 stycznia 2007]. Dostępny w Word Wide Web:
  1   2   3   4   5


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna