Bogowie greccy



Pobieranie 35.67 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar35.67 Kb.
BOGOWIE GRECCY
ZEUS – (Jowisz) władca bogów, nieba, ziemi i ludzi, pan piorunów i błyskawic. Był najmłodszym (szóstym) synem Kronosa i Rei, ocalonym przez matkę przed zjedzeniem przez ojca. Wychowywany przez nimfy i kozę w ukryciu. Kiedy dorósł rozpoczął wojnę przeciwko ojcu, którą wygrał. Władzą podzielił się z dwoma swoimi braćmi: Hadesem i Posejdonem. Zeus dostał niebo, ziemia władali wspólnie. Mieszkał na swoim dworze na Olimpie. Był bogiem najwyższym, rządził niebem i zjawiskami atmosferycznymi – zsyłał deszcz, ciskał piorunami. Sprawował opiekę nad ogniskami domowymi będąc wzorcem ojca rodziny, opiekun praw, patron przybyszów proszących o przytułek, opiekun posłów i heroldów, opiekun spichlerzy, jego małżonką była Hera, ale miał wiele nieślubnych dzieci.

 znane dzieci Zeusa: Helena, Kastor, Polideukes, Klitajmestra

 atrybuty: piorun, drzewo – dąb, ptak – orzeł.
ATENA – (Minerwa) bogini wojny (sprawiedliwej) i mądrości. Córka Zeusa, jej narodziny były niezwykłe (wyskoczyła pewnego dnia z głowy Zeusa w pełnej zbroi i z dzidą. To dlatego, że Zeus przed poślubieniem Hery miał jeszcze jedną żonę – Tytankę Metydę. Wyrocznia przepowiedziała, że Metyda urodzi córkę i syna, który pozbawi ojca władzy, dlatego Zeus połknął Metydę. Po jakimś czasie zaczęły go męczyć bóle głowy, Hefajstos rozłupał Zeusowi głowę toporem na jego własne życzenie i wyszła z niej Atena.)

 była to surowa i niedostępna dziewica, postawy olbrzymiej, wielkiej siły i ogromnego hartu, nigdy nie myślała o miłości. Nosiła zbroję tylko po to by bronić słusznej sprawy i miast napadniętych zdradziecko.

 Atena objęła patronatem miasto Ateny (na jej cześć obchodzona tam hucznie z początkiem sierpnia w porze żniw święta Panatenaje, połączone z procesjami, zawodami piękności męskiej, wyścigi w wozach, zapasy atletów, koncerty muzyczno – wokalne, wyścigi żeglarskie), Atenie – Dziewicy (Pallas) zbudowano w Atenach świątynię (Partenon), słynęła jako dziewicza bogini, jej dziedzinę stanowiły tez prace kobiece (tkanie, haft, w których nie miała sobie równych-dorównała jej tylko Arachne, która za karę została zamienione w pająka), wynalazła flet, garnek, pług, uzdę, rydwan i okręt, jej ptak to sowa.

 atrybuty: hełm, włócznia, tarcza (egida).


APOLLO – bóg muzyki, sztuki i poezji. Syn Zeusa i Tytanki Leto (Latony) (bliźniaczy brat Artemidy), urodził się na wyspie Delos, gdzie istniał duży ośrodek jego kultu, najpiękniejszy z mieszkańców Olimpu (wysoki, smukły, jasnowłosy, zachował dar wiecznej młodości i boskie przejrzyste oczy, które widziały daleko w głąb czasu i przestrzeni), był bogiem słońca, wieszczów, śpiewaków i poetów, wyroczni i wróżb. Mistrzowsko grał na cytrze (Marsjasz, który odważył się z nim konkurować został obdarty ze skóry). Był opiekunem 9 muz. Jego świątynia stała w Delfach.

 był jednym z najjaśniejszych postaci na Olimpie, wspierał ludzi w cierpieniu, ratował w nieszczęściu, śmierć odwracał, zbrodniarzy oczyszczał z grzechu, był lekarzem duszy i ciała, bóg światła i pociechy, łaskawy i dobroczynny.

 Apollo w sporze z Erosem ugodzony strzałą miłości goni za Dafne, która ugodzona strzałą nienawiści ucieka, by w końcu zostać przemieniona w drzewo laurowe.

 Apollo miał przyjaciela – Hiakintosa, był o niego zazdrosny Zefir, który nagłym podmuchem wiatru zabił młodzieńca, gdy grał z Apollem dyskiem. Z jego krwi urósł kwiat – Hiacynt.

atrybuty: wieniec laurowy, łuk i kołczan (przedstawiany nago lub w szacie)
AFRODYTA – (Wenus) bogini piękności, wdzięku i miłości, najpiękniejsza z bogiń, urodziła się w niezwykły sposób, nie miała ojca ani matki (kiedy Kronos okaleczył ojca Uranosa, wrzucił do morza jego genitalia, które je zapłodniło. Afrodyta wyłoniła się z piany morskiej), jej siedzibą jest Cypr, wyszła za mąż za Hefajstosa, ale ich związek nie był szczęśliwy. Afrodycie często towarzyszy Eros.

 to ją Parys obdarował jabłkiem dla najpiękniejszej z bogiń, kiedy Smyrna, córka króla Cypru przechwalała się, że jest piękniejsza od Afrodyty, ta sprawiła, że Smyrna poczuła niepohamowaną miłość do ojca i doprowadziła do kazirodczego związku. Kiedy król oprzytomniał rzucił się z mieczem w pogoń za córką. Bogowie zamienili ją jednak w drzewo mirry, z którego potem wyszedł Adonis.

 atrybuty: czarodziejska przepaska i lustro, roślinami – mirt i róża, zwierzętami – zając, łabędź i gołąb.
ARES – (Mars) syn Zeusa i Hery, bóg wojny, w dzieciństwie nie przejawiał żadnych talentów, więc został oddany na wychowanie jednemu z tytanów. Tam nauczył się walki, nabrał tężyzny i zapałał miłością do walki. Przedstawiany w zbroi, kochał walkę dla samej walki (w przeciwieństwie do Ateny, która uznawała tylko walkę w słusznej sprawie), nauczył ludzi bezinteresownego bohaterstwa i okrucieństwa, nauczył ich także sporządzania skutecznej broni, był jednym z kochanków Afrodyty. W wojnach towarzyszyli mu jego synowie – Fobos i Dejmos (Strach i Lęk) a także Eris (bogini niezgody).

 w wielu wojnach, w których brał udział poniósł klęski – pod Troją odniósł ciężkie rany, w pojedynku Heraklesa z Kyknosem zraniony przez Heraklesa, pokonany przez Aloadów (synów Posejdona) i na rok zamknięty w beczce z brązu. Ares szczególnie upodobał sobie Trację.

 atrybuty: zbroja, hełm, tarcza, włócznia i inne części rynsztunku wojennego, zwierzętami – pies i sęp.
ARTEMIDA – (Diana) córka Zeusa i Leto (Latony), bliźniacza siostra Apollina, bogini lasów i łowów, polowała z orszakiem nimf, ślubowała wieczne dziewictwo i pałała niechęcią do mężczyzn (Akteona, który podglądał ją w kąpieli, zamieniła w jelenia, którego rozszarpały jego własne psy gończe, myśliwy Orion, który zakochał się w Artemidzie został ukąszony przez skorpiona a później umieszczony jako gwiazdozbiór na niebie)

 często przedstawiana w stroju łowickim, z łukiem, otoczona zwierzętami.


ASKLEPIOS – (Eskulap) heros, który uzyskał cześć boską, syn Apollina i Koronis, wyjęty z łona zabitej przez Apollina matki, wychowywany przez nauczyciela herosów centaura Chejrona, który wprowadził go w tajniki wiedzy lekarskiej, wynalazł nowe metody leczenia, wskrzeszał zmarłych podając im krew Gorgony. Za lekkomyślne rozdawanie krwi został porażony piorunem Zeusa. lekarz bogów, opiekun medycyny, do jego świątyni przychodzono po poradę medyczną niczym do szpitala, bóg we śnie wskazywał sposoby leczenia.

 w ręku trzyma laskę, na której opleciony jest wąż, często przedstawiany z córką – Higieją (boginią zdrowia)


DEMETER – (Ceres) córka Kronosa i Rei, siostra Zeusa, bogini żyznej ziemi i zbiorów, łanów i urodzaju. Zeusowi urodziła córkę Kore (Persefonę) porwaną później przez Hadesa. Demeter szukała córki 10 dni, wtedy to od Heliosa dowiedziała się prawdy i postanowiła ukarać całą ziemię klęską nieurodzaju, aż Kore nie powróci do niej. Zeus postanowił pójść na kompromis (Kore bowiem spróbowała strawy zmarłych i nie może powrócić na ziemię) i część roku Kore spędza z matkę a część z mężem. Mit ten wyjaśnia zmienność pór roku.

 działalność Demeter była dobroczynna dla ludzkości, czasem jednak zmuszona była ukarać tych, którzy sprzeciwiali się rozpowszechnianiu uprawy roli i lekceważyli jej kult jako opiekunki rolnictwa (za zniszczenie gaju Demeter Erisychton został ukarany wiecznym głodem)

 na jej cześć organizowano misteria eleuzyjskie.

 atrybuty: kłosy, maki, narcyz, jabłko granatu; przedstawiana z wieńcem z kłosów na głowie i z pochodnią w ręku.


DIONIZOS – (Bachus) syn Zeusa i Semele, wyjęty z łona matki, która spłonęła, gdy zobaczyła prawdziwą boska postać Zeusa (spisek Hery), by ukryć Dionizosa przed Herą zamieniona go w jagnię, opiekun wina, podróżował z dzikim orszakiem satyrów i menad (bachantek) i nauczał ludzi uprawy winorośli, zakładał miasta, ustanawiał nowe prawa i uczył lepszych obyczajów. To on sprawił, że cokolwiek dotknął król Frygii Midas zamieniało się w złoto. Poślubił Ariadnę porzuconą przez Tezeusza. Był bogiem płodności.

 opiekun głównej gałęzi gospodarki wiejskiej – uprawy winnej latorośli i płodnych sił przyrody.

 przedstawiany wraz ze zwierzętami – lwem, tygrysem lub panterą.
EJLEJTYJA – opiekunka porodów i położnic, córka Hery i Zeusa, wzywały ja na pomoc kobiety, które chciały bez bólu i szczęśliwie urodzić swoje dzieci.
EOS – (Aurora) różanopalca bogini jutrzenki, ukazywała się w swym rydwanie na niebie zanim wkroczył na nie Helios, poślubiła królewicza Titanosa, którego Zeus uczynił nieśmiertelnym, zapomniał jednak dać mu wieczną młodość. Syna z tego małżeństwa Memnona zabił Achilles.

 często przedstawiana niosąca zwłoki Memnona, siedzi w wozie, w ręce trzyma pochodnię i sieje po ziemi róże.


IRIS – bogini tęczy i pokojówka Hery, miała duże skrzydła i potrafiła latać szybciej od Hermesa.
EROS – (Amor) ślady jego prastarego kultu spotykamy w Beocji, gdy przedstawiano go pod postacią nieobrobionego głazu, wierzono, że jest synem Hermesa i Artemidy. Hezjod, jeden z najdawniejszych poetów greckich, głosił, że Eros należy do najstarszego pokolenia bogów, że zrodził się z Chaosu razem z ziemią i niebem. Najpopularniejsza wersja głosi jednak, że był synem Afrodyty, który nigdy nie miał czasu wyrosnąć i dojrzeć. Był bogiem miłości. Jego strzały wyzwalały ślepą, szaloną miłość lub zaciętą nienawiść. Był mężem pięknej Psyche, którą Afrodyta kazała rozkochać w najszkaradniejszym potworze. Eros sam się jednak zakochał i zostali kochankami. Wszystko było dobrze dopóki Psyche nie zechciała zobaczyć twarzy kochanka. Została sama na pustej, dzikiej skale, a Afrodyta mściła się na niej zsyłając zgryzotę, ból i mękę. Eros ujął się za nią, Zeus zlitował się i przyjął ją na Olimp, gdzie odbyły się zaślubiny Erosa i Psyche.

 przedstawiany z łukiem, strzałami, wieńcem, lirą lub kwiatem; ma skrzydła.


HADES – (Pluton) trzeci z synów Kronosa, władał podziemiem i krainą umarłych, na ziemię wychodził rzadko, zakładał wtedy czapkę z psiej skóry, która czyniła go niewidzialnym. Jego żoną była Persefona. Grecy nie budowali Hadesowi ołtarzy ani świątyń (dane mówią tylko o jednej), czcili go pod imieniem Plutona, boga bogactwa.

 grecka kraina umarłych, leżała tyle pod ziemią ile nieba nad nią, wejścia znajdują się na samych końcach świata lub w przeróżnych rozpadlinach. Przez bramy te wędrują dusze prowadzone przez Hermesa. Jest to martwa i chłodna równina, ostre wiatry dmą tam nieprzerwanie, chodzą po niej umarli czekający na sąd, stoi tam dwór Hadesa, ciemny i ponury, pod zamkiem znajduje się Tartar. Hades opływa rzeka Styks-dziesięciokrotnie (na jej wody przysięgali bogowie – takiej przysięgi nie wolno złamać), przez którą dusze łódkę przewoził Charon, brał za to jednego obola, monetę wsadzano zmarłym w usta. Potem dusze piły z Lete – rzeki zapomnienia. Zmarłych sądzili trzej sędziowie: Minos, Radamantys i Ajakos.(synowie Zeusa) Po ich wyrokach zmarli udawali się na wyspy szczęśliwe (aka łąki asfodelowe) lub do Tartaru, gdzie poddawano ich torturom (tam Syzyf pchał kamień, a Tantal stał spragniony w rzece, z której nie mógł zaczerpnąć wody i głodny w pobliżu owoców, których nie mógł dosięgnąć, bo uciekały mu spod ręki).


HEBE – bogini młodości, córka Hery i Zeusa, pełniła na Olimpie funkcję podczaszego, nalewała bogom ambrozję.
HEFAJSTOS – (Wulkan) syn Zeusa i Hery, kowal, najpracowitszy z bogów, w swojej kuźni pracował razem z Cyklopami, był kulawy (jedna wersja – taki się urodził, inna – Hefajstos ujął się za matkę, gdy Zeus powiesił ją za ręce u szczytu Olimpu, rozgniewany ojciec strącił go na ziemię, a spadając złamał obie nogi, zaopiekowała się nim bogini marska Tetyda, dopiero Bachus, bóg wina, spoił go raz, wsadził na osła i zaprowadził na Olimp, Zeus chcąc to uczcić i wynagrodzić mu krzywdy dał mu za żoną najpiękniejszą z bogiń Afrodytę), był bogiem ognia i rzemieślników, kochał ludzkość i uczył ją obrabiania metali i wykonywanie z nich dzieł sztuki, patronował kowalom.

 Afrodyta nie była mu wierna, zdradzała go m. in. z Aresem. Kiedyś Hefajstos zasadził pułapkę na kochanków. Zostali splątani nierozerwalną złotą siecią, wtedy Hefajstos zwołał wszystkich mieszkańców Olimpu, aby im pokazać schwytaną parę, potem jednak dał się namówić na ich uwolnienie.


HELIOS – (Sol) we wszystkich religiach indoeuropejskich istniał kult słońca. Starożytni Grecy podzielili królestwa słoneczne pomiędzy dwóch bogów: Apollo pan życia i śmierci wyobrażał dobrą i wielką potęgę słońca, Helios był zaś woźnicą wyjeżdżającym na swym rydwanie o świcie znad brzegów oceanów. Miał pałac ze złota, gdzie zasiadał na tronie w otoczeniu Dni, Miesięcy, Lat i Stuleci. Helios nie miał świątyń, jego kult rozwinął się na wyspie Rodos. Był bogiem tarczy słonecznej i z wyżyn nieba widział wszystko i wszystkich.

 jego syn Faeton otrzymał od niego obietnicę, że spełni każde jego życzenie i poprosił ojca, aby dał mu pojeździć rydwanem Słońca. Chłopak prowadził niepewnie, zniżając lub zawyżając tor. Wtedy to Etiopom poczerniała skóra, a zielone pola Afryki zmieniły się z pustynię. Zeus widząc co się dzieje, poraził go piorunem.


HERA – (Junona) siostra i żona Zeusa, patronowała małżeństwom i kobietom, zazdrosna o liczne romanse Zeusa na rozmaite sposoby utrudniała życie jego kochankom i ich dzieciom.

 jej ulubione ptaki: paw i kukułka, zwierzę: krowa


HERMES – (Merkury) syn Zeusa i Mai, posłaniec bogów, tuż po urodzeniu ukradł woły Apollo, gdy wszystko się wydało, Hermes, aby przebłagać brata ofiarował mu własnoręcznie zrobioną cytrę, zrobioną ze skorupy żółwia. Apollo tak się ucieszył, że w zamian podarował Hermesowi laseczkę z leszczyny, która miała magiczną właściwość uśmierzania sporów i godzenia nieprzyjaciół. Gdy Hermes rzucił ją między dwa walczące węże, przestały się gryźć i zgodnie oplotły laskę, nachylając się ku sobie. Tak powstał KADUCEUSZ, z którym Hermes nigdy się nie rozstawał i który przetrwał starożytność w postaci pastorału, używanego przez biskupów kościoła greckiego.

Hermes był też bogiem złodziei, opiekował się drogami i wędrowcami. Zeus mianował go swoim posłańcem, inni bogowie także zaczęli korzystać z jego usług: prowadził dusze zmarłych do Hadesu, pełnił obowiązki woźnego przy sądzie piekielnym, wskazywał zbłąkanym drogę wśród manowców, usypiał ludzi, zsyłał senne widziadła. Był wynalazcą ćwiczeń gimnastycznych, patronem palestry i gimnazjonu. Był patronem kupców.


HESTIA – (Westa) najstarsze dziecko Kronosa i Rei, bogini ogniska domowego, jej ołtarzem było każde ognisko, stała na straży rodziny, mimo iż ślubowała dziewictwo, była uosobieniem gospodyni domu: przyjmowała pannę młodą i wprowadzała ją do nowej zagrody, ilekroć ktoś wracał lub wyjeżdżał powierzał się jej opiece. W piątym dniu po narodzeniu dziecka obnoszone je dookoła ogniska, oddając cześć Hestii i nadając imię dziecku. Każde miasto jako wielka rodzina posiadało swój własny ogień, jej imię pojawiało się jako pierwsze w każdej modlitwie.
HYPNOS – Sen, syn Nocy, bliźni brat boga śmierci, jako pan snu ma władzę nad ludźmi i bogami, jedni i drudzy muszą mu ulec, gdy rozsieje nad nimi senne znużenie, mieszka na krańcach zachodu, w krainie ciszy i ciemności, śpiąc na swym łożu wśród towarzyszących mu sennych widziadeł i marzeń.

 w ręce trzyma kwiaty maku, czasem ma skrzydła u ramion lub w kapeluszu jak Hermes.


NEMEZIS – (Fortuna) mścicielka zbrodni, prześladowała tych, co dopuścili się pohańbienia grobów, usiłowała uniknąć zalotów Zeusa, zmieniła się w gęś, gdyż posiadała zdolność przybierania najróżniejszych postaci. Zeus jednak posiadł ją pod postacią łabędzia. Nemezis złożyła jajo, z którego wylęgli się Dioskurowie i Helena.

 jej atrybutem jest gryf – skrzydlaty lew o głowie orła i koło symbolizujące nieustanne odmiany losu (koło Fortuny).


NIKE – bogini zwycięstwa, towarzyszka Ateny, ma wielkie skrzydła u ramion.
MOJRY – (Parki) w greckiej mitologii bogowie nie decydowali o losach świata i ludzi, nad wszystkim stały trzy siostry – Mojry, córki Nocy, boginie przeznaczenia, nazywają się: Kloto (odwija nić), Lachezis (odmierza długość nici) i Atropos (przecina nić = śmierć). One przędą nić żywota ludzkiego, widziano w nich strażniczki ładu panującego we wszechświecie i w stosunkach ziemskich oraz panie przeznaczenia, któremu podlega każdy nawet bogowie. Wzywano je przy narodzeniu dziecka, składano ofiarę w dzień ślubu. Nikt nie miał nad nimi władzy, ich przepowiednie były nieodwracalne (np. mit o Edypie).
PAN – leśny bóg z nogami i rogami kozła, długimi, kosmatymi uszami, capią brodą, cały pokryty gęstą sierścią, bóg pasterzy. Pokochawszy Syrinks poprosił, aby została jego żoną, zrozpaczoną dziewczynę bogowie zamienili w trzcinę, z której potem Pan zrobił sobie fujarkę. Kiedy zakochał się w nimfie Pitys, zazdrosny Boreasz, bóg wiatru północnego, zepchnął ją ze skały, a z jej ciała wyrosła pierwsza sosna. W południe Pan wypoczywał w cieniu i nie lubił, gdy ktoś zakłócał mu spokój, rozsiewał wtedy „paniczny strach”, dlatego pasterze nabożnie przestrzegali popołudniowego odpoczynku.
POSEJDON – (Neptun) brat Zeusa, bóg mórz, mieszkał na dnie morza w przepięknym pałacu, wraz ze swoją żoną Amfitrytą (nereidą), był groźny i porywczy (jak morze), modlono się do niego o bezpieczną żeglugę. Jemu poświęcona była bajeczna wyspa Atlantyda, pycha mieszkańców której zastała przez bogów srogo ukarana. Posejdon podróżował rydwanem zaprzęgniętym w konie morskie.

 Posejdon nie był jedynym władcą mórz. Nad wodami panowali także: Nereus i Okeanos (najstarszy z Tytanów, nigdy nie wystąpił przeciwko Kronosowi ani Zeusowi, miał 3 tysiące córek – okeanid, które uosabiały fale morskie i żonę - Tetys) i Proteus (obdarzony proroczą mocą i zdolnością zmiany kształtu, temu, kto go schwytał, wyjawiał przyszłość)

 przestawiona go zazwyczaj nago z trójzębem, jego ulubiona zwierzęta – koń i delfin (P. był opiekunem koni).
PSYCHE – dusza
SELENE – (Luna) bogini księżyca, zakochała się w Endymionie (wiecznie śpiącym i przepięknym młodzieńcu), co noc zatrzymuje swój powóz, by mu się przyjrzeć.
TEMIDA – bogini sprawiedliwości, personifikacja prawa, symbolizowała wieczne prawo natury, córkami Temidy i Zeusa były Hory – uosobienia pór roku. Była doradcą Zeusa, strzegła wiecznego porządku prawnego.

 trzyma miecz, a w drugiej ręce wagę


TANATOS – Śmierć, syn Nocy, ma czarne skrzydła, złotym nożem obcina konającemu pukiel włosów, w ręce trzyma pochodnię.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna