Bośnia i Hercegowina Partie polityczne 1990-2012 Informacje ogólne



Pobieranie 403.19 Kb.
Strona1/3
Data08.05.2016
Rozmiar403.19 Kb.
  1   2   3






Bośnia i Hercegowina

Partie polityczne 1990-2012


Informacje ogólne
Bośnia i Hercegowina to federacyjne państwo położone na półwyspie bałkańskim. Bośnia i Hercegowina jest najbardziej zróżnicowanym pod względem etnicznym, religijnym i narodowościowym państwem, spośród tych powstałych po rozpadzie Jugosławii. Trzy główne grupy ludności to Bośniacy (Muzułmanie), Serbowie i Chorwaci. Językami urzędowymi w kraju są bośniacki, serbski i chorwacki, oraz obowiązują dwa alfabety - łaciński i cyrylica. Federacja składa się z dwóch krajów: Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej. Status specjalny posiada natomiast dystrykt Brčko znajdujący się na północnym- wschodzie kraju. Stolicą państwa jest Sarajewo, natomiast głównym miastem Republiki Serbskiej jest Banja Luka.
Układ w Dayton
W listopadzie roku 1995 w Dayton (USA) wynegocjowany został układ pokojowy kończący wojnę w Bośni. Na jego mocy strony konfliktu (Serbowie, Chorwaci i Bośniacy) zobowiązani zostali do zakończenia działań wojennych oraz wycofania swoich sił zbrojnych poza wyznaczoną strefę zdemilitaryzowaną. Od stycznia 1996 roku strefa ta była nadzorowana przez kierowane przez NATO siły IFOR (Implementation Force), przekształcone rok później w siły stabilizacyjne SFOR (Stabilization Force). Aneks 4 układu, zawierający konstytucję Bośni i Hercegowiny, określił ustrój polityczno-administracyjny Bośni. Przestrzegania postanowień układu ma nadzorować specjalnie powołany w tym celu urząd Wysokiego Przedstawiciela dla Bośni i Hercegowiny. Układ został podpisany przez głowy stron konfliktu- Miloševicia, Izetbegovicia i Tudjmana w Paryżu podczas konferencji pokojowej.




Podział administracyjny
Jak zostało wcześniej wspomniane Bośnia i Hercegowina składa się z dwóch podmiotów- Federacji Bośni i Hercegowiny i Republiki Serbskiej. Status specjalny uzyskał dystrykt Brčko5. Federacja Bośni i Hercegowiny dzieli się na 10 kantonów, które z kolei dzielą się na 74 gminy, natomiast Republika Serbska podzielona jest na 7 regionów, dzielących się na 63 gminy6. Do kompetencji władz podmiotów składowych federacji należy kontrola nad siłami policyjnymi, polityką inwestycyjną i prywatycją, edukacją, urzędami statystycznymi, standaryzacją produktów, urzędami miar i wag oraz ochroną własności intelektualnej, współdecydują o świętach i symbolice obowiązującej na ich terytoriach.
Władza ustawodawcza
Ze względu na federacyjny charakter państwa w Bośni i Hercegowinie funkcjonują trzy dwuizbowe parlamenty.
Izba Reprezentantów Ludowych BiH (Izba Niższa) - Predstavnički Dom oraz Izba Narodowa BiH (Izba Wyższa) - Vijeće Naroda, są izbami parlamentu centralnego. W Izbie Reprezentantów zasiada 42 członków- 2/3 z nich ma pochodzić z terytorium FBiH, a 1/3 z terytorium Republiki Serbskiej. Członkowie Izby Reprezentantów wybierani są w wyborach powszechnych i bezpośrednich na mocy ordynacji wyborczych przyjmowanych przez zgromadzenia parlamentarne poszczególnych podmiotów federacji. Izba Narodowa posiada 15 delegatów z podziałem narodowościowym uwzględniającym jednak też Chorwatów (5:5:5), którzy desygnowani są przez parlamenty poszczególnych krajów federacyjnych.

Na terytorium podmiotów funkcjonują: Izba Reprezentantów FBiH (Izba Niższa) i Izba Narodów FBiH (Izba Wyższa) w Federacji, oraz na terenie Republiki Serbskiej Zgromadzenie Narodowe (Izba Niższa) i Rada Narodów (Izba Wyższa). Wybory powszechne odbywają się do obu Izb Niższych, natomiast do Izby Wyższej w FBiH delegaci desygnowani są przez członków zgromadzeń kantonalnych, przy zachowaniu wspomnianych już parytetów narodowych, lub też w przypadku Republiki Serbskiej przez członków Zgromadzenia Narodowego.


System partyjny

PARTIA

GENEZA

DZIAŁACZE

Wyniki wyborów do Predstavnički Dom

IRL BiH

Skupština Federacji BiH

Skupština Republiki Serbskiej

SDA

(Stranka Demokratske Akcije)




Partia utworzona w V 1990r przez opozycjonistów skazanych w 1983r za Islamską Deklarację (A. Izetbegović) i narodowych komunistów (F. Abdić)

W odróżnieniu od Serbów SDA nie budowała własnych sił zbrojnych aby nie prowokować konfliktu. Izetbegović ogłaszając niepodległość Bośni liczył na pomoc Zachodu w razie agresji. Kiedy pomoc Zachodu okazała się nie wystarczająca SDA radykalizowała się stając się coraz bardziej nacjonalistyczną, zwłaszcza po wybuchu wojny z Chorwatami. Nigdy jednak nie osiągnęła takiego poziomu szowinizmu jak Serbowie i Chorwaci. Jednocześnie coraz silniejsze w SDA były tendencje fundamentalistyczne, efekt korzystania z pomocy państw muzułmańskich (Arabia Saudyjska, Iran). W 1995r Amerykanie wymusili na SDA przerwanie zwycięskiej ofensywy i podpisanie pokoju w Dayton. Zachód uzależnił poparcie i wsparcie finansowe od wyeliminowaniu wpływów fundamentalistów bliskowschodnich. SDA zawsze popiera integralność BiH, gdyż w odróżnieniu od Chorwatów i Serbów 80%  wszystkich Muzułmanów  mieszka w Bośni. Dlatego SDA w odróżnieniu od SDS i HDZ nie uległa rozpadowi (efekt działań Zachodu) i nawet wręcz przeciwnie poprzez KCD można mówić o jej reintegracji

SDA głosiła umiarkowanie hasła nacjonalistyczne (podkreślanie odmienności narodowej muzułmanów przez odwoływanie się do Islamu) i konserwatywne - partia islamskiej demokracji (coś w stylu bawarskiej CSU), jednocześnie popierając integralną wieloetniczną Bośnię.


Alija Izetbegović - pierwszy przewodniczący partii; w 1990 został prezydentem Jugosłowiańskiej Republiki BiH; w 1995 podpisał Układ z Dayton; uznawany przez niektóre kręgi za muzułmańskiego fundamentalistę. W latach 1996-2000 członek kolektywnej Prezydencji BiH. Próbował powstrzymać Jugosławię poprzez przekształcenie jej w luźniejszą federację. W Bośni dążył do porozumienia z Chorwatami i Serbami.
Sulejman Tihić - Od 2001 przewodniczący partii; w latach 2002 - 2006 członek kolektywnej prezydencji BiH

oraz


Ejup Ganić, Hasan Muratović, Izudin Kapetanović, Edhem Bikakčić Harris Silajdžić, Adil Zulifkarpaszić

1990 - 43 mandaty

1996 - 16 (FBiH)+ 3 (RS)= 19 mandatów

1998 - 14 (FBiH)+ 3 (RS)= 17 mandatów*

2000 - 5 (FBiH)+ 3 (RS)= 8 mandatów

2002 - 9 (FBiH)+ 1 (RS)= 10 mandatów

2006 - 8 (FBiH)+ 1 (RS)= 9 mandatów

2010 - 7 (FBiH) mandatów
*w ramach Koalicja za CD BiH

Izba Reprezentantów:

1996 – 78 mandatów

2002 – 32 mandaty

2006 – 23 mandaty

2010 – 17 mandatów
Izba Narodów:

2006 – 12 miejsc

2010 – 9 miejsc

1996 – 14 mandatów

2002 – 6 mandatów

2006 – 1 mandat

2010 - 2 mandaty

SDP BiH

(Partia Socjaldemokratyczn)



Utworzona  z połączenia DPS-Demokratska partija socijalista, która powstała w 1990 roku z SLRJ-socjalisticka liga radnika jugoslavije – komunistycznych związków zawodowych i  w pierwszych wolnych  wyborach 1990r zdobyła 1m,  z Partią Przemian Demokratycznych - Partija demokrtickih promene, która była kontynuacją Związku Komunistów  BiH i w pierwszych wolnych wyborach zdobyła 15 m. SDP BiH utrzymuje bliskie kontakty z chorwacką SDP.

Selim Beslagić, Sejfudin Tokić

1998 - 4 mandaty (FBiH)

2000 - 9 mandatów (FBiH)

2002 - 4 (FBiH) + 1 (RS)= 5 mandatów

2006 - 5 mandatów (FBiH)

2010 - 8 mandatów (FBiH)

Izba Reprezentantów:

1998 – 19 mandatów

2002 – 15 mandatów

2006 – 13 mandatów

2010 – 20 mandatów
Izba Narodów:

2006 – 12 miejsc

2010 – 20 miejsc

1997 - 2 mandaty

1998 - 2 mandaty

2002 - 3 mandaty

2006 – 1 mandat

2010 - 2 mandaty

SD BiH

Powstała z SRS-Savez Reformskih Snaga - partii utworzonej przez ostatniego premiera Jugosławii A. Markovicia - reformatorscy, liberalni komuniści dążący do utrzymania jedności Jugosławii. W 1990 zdobyła 12m. Partia jest bardzo silna w Tuzli gdzie w 1991 ponad 16% populacji zdeklarowało się jako Jugosłowianie. W całej Bośni 5,5%.W czasie wojny SDB rządziła w Tuzli, której obrona przez 3 nacje była symbolem idei multietnicznej Bośni.

W 1996 obie partie (SD i SDP) wystartowały w wyborach w koalicji Združena Lista razem z RS, HSS i LBO zdobywając w ZD państwa BiH - 2m, ZD Federacji BiH -11m, Skupštinie RS-2m.






1996 - 2 mandaty (FBiH)*
* w ramach koalicji Združena Lista

Izba Reprezentantów:

1996 - 11 mandatów *
* w ramach koalicji Združena Lista

1996 - 2 mandaty *
* w ramach koalicji Združena Lista

SDS

(Srpska Demokratska Stranka)



SDS powstała w VII 1990r. Jej drugim przywódcą po Jovanie Raškoviciu był R. Karadžić W wyborach do parlamentu w 1990r zdobyła 34 miejsca. Jej przedstawiciel w ramach klucza etnicznego został marszałkiem parlamentu (M. Krajišnik).  SDS była przeciwna  powstaniu niepodległej Bośni. Była wówczas partią ściśle związaną z partią Miloszevicia w Belgradzie. We IX 1991 zaczęła tworzyć autonomiczne regiony pod “opieką” armii jugosłowiańskiej. Po deklaracji suwerenności w X 1991 opuściła parlament Bośniacki i stworzyła własny. Zbojkotowała referendum w sprawie niepodległości i  27 III 1992 stworzyła Republikę Serbską. Następnie przy wsparciu JNA rozpoczęła podbój Bośni. Odpowiedzialna za zbrodnie i czystki etniczne dokonane  przez Serbów (90%wszystkich zbrodni).W trakcie wojny jej stosunki z Belgradem uległy pogorszeniu ponieważ SDS odrzucała plany pokojowe (Vance-Owen 1993, grupy kontaktowej 1994) akceptowane przez  Belgrad, w celu zniesienia sankcji. W 1995 odbicie przez Chorwatów Krajiny, wspólna, zwycięska ofensywa chorwacko-muzułmańska w  zachodniej Bośni, naloty NATO i groźba Belgradu wycofania wsparcia (w tym obstrukcja rozkazów Pale przez oficerów armii RS będących lojalnymi wobec Miloszevicia) wymusiły na rep. Serbskiej zgodę na pokój w Dayton. SDS pozostała nadal jego zaciętym przeciwnikiem. W VI 1996 Amerykanie wymusili na R. Karadžiciu rezygnację z  aktywnego udziału w życiu politycznym, ale Karadžić zachował liczący się głos w SDS.

W wyborach z 1996 zdobyła 45 m w Skupštinie RS i 9m w ZD Rep BiH. Jej politycy zostali prezydentami RS (B. Plavšić) i członkiem trzyosobowego prezydium BiH  (M. Krajišnik). W 1997r partia uległa osłabieniu przez wyjście z niej Plavšić. W rozbiciu partii rolę dużą odegrał oprócz Zachodu  Miloszević, który miał w niej swoich ludzi, a był przeciwny, odmiennej niezależnej polityce Karadžicia. Usunięcie się w cień Karadžicia spowodowało, że doszło wewnątrz SDS do walki frakcyjnej o kierownictwo partią między Aleksą Buhem, szefem SDS i M. Krajišnikiem. W wyniku której w VI 1998 szefem partii został D. Kalinić człowiek Krajišnika, który wyrósł na najsilniejszego polityka w partii. Jednak w 1998 przegrał on wybory do prezydium Bośni. Został pokonany przez Z. Radišicia (SPRS)



Momcilo Krajišnik, Boro Borić, Dragan Kalinić

Partia ta zdobywa mandaty tylko z puli Republiki Serbskiej
1990 - 34 mandaty

1996 - 9 mandatów

1998 - 4 mandaty

2000 - 6 mandatów

2002 - 5 mandatów

2006 - 3 mandaty

2010 - 4 mandaty




1996 – 45 mandatów

1997 – 24 mandaty

1998 – 19 mandatów

2002 – 26 mandatów

2006 - 13 mandatów

2010 - 14 mandatów

HDZ 1990

Narodowa partia Chorwatów w BiH z siedzibą w Mostarze.

Powstała w kwietniu 2006 roku, wyłaniając się z HDZ, a przewodniczącym został dr Božo Ljubić, który w tym samym roku kandydował na stanowisko członka Prezydencji z ramienia Chorwatów. Božo Ljubić związany był z Ivo Sanaderem i był rywalem čovicia w HDZ.




Božo Ljubić

2006- 2 mandaty

2010- 2 mandaty*
* w koalicji z HSP BiH

Izba Reprezentantów:

2006 - 5 mandatów*

2010 - 4 mandaty
Izba Narodów:

2006 – 3 miejsca

2010 – 2 miejsca
* w koalicji Hrvatsko zajedništvo (HDZ 1990 – HSS – HKDU – HDU - Demokršćani)




HDZ

(Hrvatska Demokratska Zajednica)



Partia powstała w VIII 1990 jako filia HDZ z Chorwacji. W pierwszych wyborach zdobyła 21m i jej przedstawiciel (J. Pelivan do XI1992, później M. Akmadzić do 1993 VIII) objął stanowisko premiera początkowo popierała idee integralności Bośni ale zmiana nastawienia nastąpiła gdy szefostwo partii z rąk S. Kljuicia przejął w I 1992 Mate Boban, który popierał idee kantonizacji Bośni i przyznania chor. kantonom prawa federacji z Chorwacją. Jego zwycięstwo było efektem działania centrum czyli Zagrzebia. Tudjman chciał mieć polityka bardziej dyspozycyjnego i nie wykluczającego możliwości wykorzystania klęski Bośni do wykrojenia Hercegowiny. Jego zwycięstwo oznaczało sukces mafii Hercegowińskiej, z terenów  czysto chorwackich, gdzie utrzymały się silne związki rodowe. Ta frakcja jest bardziej nacjonalistyczna (Hercegovina jest rejonem granicznym z gdzie często dochodziło do konwersji z prawosławia na katolicyzm dlatego silna tam jest tendencja katolik=Chorwat, misje franciszkańskie Medjugorje, z drugiej strony pochodziło stamtąd większość przywódców Ustaszy i w 1992 silna była tam HSP, uznająca Muzułmanów za najczystszych rasowo Chorwatów (granica między nimi nie była ostra) od Chorwatów z muzułmańsko-chorwackiej środkowej Bośni, którzy zawsze byli bardziej zależni od porozumienia się z liczniejszymi muzułmanami. Co ważne frakcja hercegowińska była bardzo ważna w polityce w Chorwacji (patrz Ivica Paszalić). Po rozpoczęciu wojny w VII 1992 Boban stworzył w Herceg-Bośni autonomiczny region, a następnie w 1993r  doprowadził  do wybuchu wojny chorwacko-muzułmańskiej kiedy postanowił dokonać czystki etnicznej w środkowej Bośni, gdyż uciekający przed Serbami uchodźcy zmienili na niekorzyść Chorwatów proporcje etniczne w tym rejonie przyznanym Chorwatom na mocy planu pokojowego Vance-Owen; wojna spowodowała powstanie w VIII republiki Herceg-Bośni ze stolicą w Grude. Wojna zakończyła się w III 1994 porozumieniem w Waszyngtonie wymuszonym na Chorwatach przez Amerykanów, grożących im sankcjami. Boban został usunięty ze stanowiska i zastąpiony przez K. Zubaka. Powstała wtedy Federacja Chor-Muz istniejąca do dzisiaj. HDZ po Dayton dzieliło się na trzy frakcje różniące się pod względem radykalizmu. Umiarkowani z Zubakiem na czele wystąpili z HDZ w 1998. Frakcja radykalna (Marković, Solijć) próbowała bojkotować otwarcie Dayton tworząc w VIII 1996 pod premierostwem Markovicia ponownie Republikę Herceg-Bośni zlikwidowaną w XII pod presją Zachodu i Chorwacji. Centrum prowadziło politykę zgodnie z dyrektywami z Zagrzebia, utrzymując się dzięki finansowemu wsparciu od Tudjmana. Tudjman nie był zainteresowany wzmocnieniem Bośni, dlatego HDZ mimo że w koalicji z SDA robił wszystko, tylko że w bardziej wyrafinowany sposób niż radykałowie, żeby federacja pozostała fikcją.

Stjepan Kljuić, Mate Boban, Ante Jelavić, Jadranko Prlić, Pero Marković, Ivo Andrić 

Partia zdobywa mandaty tylko z puli Federacji Bośni i Hercegowiny
1990 - 21 mandatów

1996 - 8 mandatów

1998 - 6 mandatów

2000 - 5 mandatów

2002 - 5 mandatów

2006 - 3 mandaty

2010 - 3 mandaty

Izba Reprezentantów:

1996 – 36 mandatów

1998 – 28 mandatów

2002 – 16 mandatów

2006 – 7 mandatów*

2010 - 10 mandatów
Izba Narodów:

2006 – 6 miejsc

2010 – 9 miejsc
* w koalicji z HNZ, HSP




SBiH

(Stranka za Bosnu i Hercegovinu)



Partia założona w VI 1996 przez Harrisa Siljadžicia,  który  zrezygnował w I 1996 z funkcji premiera BiH i odszedł z SDA, oskarżając Izetbegovicia o nacjonalizm, fundamentalizm  i autorytaryzm. Jego ugrupowanie w wyborach w 1996 wystartowało w wyborach razem z LS w ramach w rejonie Bihacia w koalicji Lista za BiH. Stranka za BIH zdobyła  w nich w ZDF- 10m , Skup RS-2m, ZD Rep BiH 2m.W 1997r V po mediacji amerykańskiej doszło do porozumienia i powstania KCD. SBiH jest za stworzeniem państwa unitarystycznego.

Harris Silajdzić, Mustafa Imamović, Ernes Karić

1996 - 2 mandaty (FBiH)

1998 - 14 (FBiH) + 3 (RS)*

2000 - 5 mandatów (FBiH)

2002 - 5 (FBiH) + 1 (RS)= 6 mandatów

2006 - 7 (FBiH)+ 1 (RS)= 8 mandatów

2010 - 2 mandaty (FBiH)
* w ramach Koalicja za CD BiH

Izba Reprezentantów:

1996 – 10 mandatów

1998 – 68 mandatów*

2002 – 15 mandatów

2006 – 19 mandatów

2010 – 8 mandatów
Izba Narodów:

Izba Reprezentantów:

2006 – 6 miejsc
* w ramach Koalicja za CD BiH, mandaty koalicji

1996–2 mandaty

1997–16 mandatów*

1998–15 mandatów*

2002–4 mandaty

2006 – 1 mandat
* w ramach Koalicja za CD BiH

PDP RS

(Partia demokratskogo progresa)



Partia powstała w 1999 roku jako partia liberalnych reform ekonomicznych. PDP RS – twόr Mladena Ivanica, ekonomisty z komunistyczną przeszłością, ktόry jednak długo mieszkał na Zachodzie i pόźniej pracował jako doradca firm zachodnich

Mladen Ivanić

2000 - 2 mandaty (RS)

2002 - 2 mandaty (RS)

2006 - 1 mandat (RS)

2010 - 1 mandat (RS)




2002 - 9 mandatów

2006 - 6 mandatów

2010 - 5 mandatów

SNSD

(Niezależni socjal-demokraci)



SNSD partia powstała w XII 1995.reprezentuje młodsze pokolenie polityków. Najbardziej liberalna z partii tworzących Slogę. W 1999 XII przyłączyła się do nich postkomunistyczna partia Socjal-Liberalna. Podobnie jak pozostałe partie Slogi głosi ona hasła pojednania rozumianego jako zapomnienie, oczywiście bez rozliczeń.. “Wybierzmy przyszłość!!”

Sukces wyborczy Slogi w 1998 pozwolił jej na przejęcie od SDS stanowiska  drugiego premiera Rep BiH został nim Svetozar Mihajlović.



Milorad Dodik, Hade Dujaković

1998 - 4 mandaty (RS)*

2000 - 1 mandat (RS)

2002 - 3 mandaty (RS)

2006 - 7 mandatów (RS)

2010 - 8 mandatów (RS)
* w ramach koalicji Sloga

Izba Reprezentantów:

2006 - 1 mandat

2010 - 1 mandat
Izba Narodów:

2006 – 4 miejsca

2010 – 3 miejscA

1997 - 2 mandaty

1998 - 6 mandatów

2002 - 19 mandatów

2006 - 32 mandaty

2010 - 28 mandatów

SPRS  

(Socjalistyczna partia Republiki Serbskiej)



SPRS - partia powstała w 1993 jako reakcja na odrzucenie przez bośniackich Serbów programu pokojowego  Owen -Vance popieranego przez Miloszevicia utrzymuje bliskie kontakty ze swoją odpowiedniczką w Jugosławii. W 1995 podobnie jak Miloszević  partia poparła Dayton. W latach 1996-1998 działała w koalicji Savez za Mir i Progres w skład, której wchodził też SND.W wyborach z 1996 zdobyła ona w ZD Rep BiH-2m a w Skup RS-10m. W 1998 przed wyborami do tych partii przyłączyła się SNS tworząc Slogę.

Zivko Radiszić, Tihomir Gligorić

1990 - nie istniała

1996 - 0 mandatów

1998 - 4 mandaty*

2000 - 1 mandat

2002 - 1 mandat
* w ramach koalicji Sloga




1996–10 mandatów*

1997 - 9 mandatów

1998 -10 mandatów*

2002 - 3 mandaty

2006 - 3 mandaty

2010 - 3 mandaty**
* w ramach koalicji SMP – Savez za mir i progres

** w ramach koalicji z PSRS (Партиja уjденьених пензионера)



SNS (Srpski narodni savez)

SNS powstało we IX1997 po konflikcie wewnątrz SDS między R. Karadžiczem (ośrodek w Pale) i B. Plavšić (ośrodek w Banja Luce) rozpoczętym przez prezydent Plavšić dymisją szefa MSW - człowieka Karadžicia, rozwiązaniem parlamentu który nie uznał jej decyzji i zebrał się w Pale, walką o telewizję i oskarżeniem o defraudację i przemyt. Konflikt miał początkowo znaczenie czysto personalne (walka o władzę) jednak później uzyskał wymiar polityczny, ponieważ. Plavšić w zamian za poparcie Zachodu  zaakceptowała Dayton, integralność Bośni. Zachód starał się wykorzystać tego typu różnice aby osłabić przeciwników Dayton. Impas wywołany przez nieuznanie decyzji Plavšić zakończył kompromis  wynegocjowany przez Miloszevicia-przyspieszone wybory -XI 1997, w wyniku których SNS zdobyło 15m. W 1998 Plavšić przegrała  jednak wybory na prezydenta RS.

Poparcie zachodu powoduje że działacze tej partii unikają procesów sądowych za zbrodnie wojenne.



Bilijana Plavšić, Dragoljub Mirjanić, Milan Stanković

1990 - nie istniała

1996 - nie istniała

1998 - 4 mandaty*

2000 - 1 mandat
* w ramach koalicji Sloga




1997 – 15 mandatów

1998 -12 mandatów*

2000 - 1 mandat

DNZ

(Demokratska narodna Zajednica)



Partia powstała w IV 1996 z partii MDS stworzonej  przez Abdića w IX 1994. Abdić był biznesmenem nomenklaturowym  twórcą w Velika Kladusza (koło Bihacia) w latach 80 wielkiego przedsiębiorstwa  Agrokomerc,  którego upadek spowodowany został przez Abdića. Upadek tego przedsiębiorstwa był wielką aferą, która spowodowała wielką czystkę w partii komunistycznej w Bośnii. Abdić w 1990 wstąpił do SDA i zdobył więcej głosów  niż Izetbegović w wyborach do prezydium ale w zamian za stanowisko MSW dla swojego człowieka prezydentem został Izetbegović. Abdicia różniła od Izetbegovicia chęć pozostania w Jugosławii aby ocalić kraj od wojny. Jego szef MSW Alija Delimustafić utrzymywał bardzo bliskie stosunki z  KOS-wywiadem federalnym wojskowy. Podczas wojny w Krajnie Abdić zapewniał wojskom JNA zaopatrzenie zaś Delimustafić w zamian za przepuszczanie broni dla Serbów  w Bośni i Krajnie otrzymywał od KOS broń dla swoich oddziałów. W 1993 gdy rząd Izetbegovicia nie chciał uznać niekorzystnego planu pokojowego Owen Staltenberg. Abdić wyszedł z SDA, z prezydium i stworzył w rejonie Bihacia region autonomiczny, którym rządził przy pomocy MDS powstałej we IX 1993 -Muslimanska demokratska stranka przekształconej rok później w Muslimanski demokratski savez. Walczył przeciw Sarajewu w sojuszu  z Serbami i Chorwatami. W 1994 VII oddziały z Sarajewa odbiły region, Abdić uciekł do Krajny. Abdić  mieszka na stałe w Rjiece, ma obywatelstwo chorwackie, mówi że obawia się o swoje życie. Rzeczywiście rząd w Sarajewie uważa go za zbrodniarza wojennego i zdrajcę. Jego partia jest silna w rejonie Bihacia i jest ugrupowaniem skupionym nie wokół programu ale wokół lidera traktowanego jak patron powiązany z wyborczymi relacjami klientelistycznymi.

Fikret Abdić

1998 - 2 mandat (FBiH)

2000 - 1 mandat (FBiH)

2002 - 1 mandat (FBiH)

2006 - 1 mandat (FBiH)

2010 - 1 mandat (FBiH)

Izba Reprezentantów:

1996 – 3 mandaty

1998 – 3 mandaty

2002 – 2 mandaty

2006 – 2 mandaty

2010 - 1 mandat
Izba Narodów:

2006 – 2 miejsca

2010 – 1 miejsce




NHI

(Nova hrvatska inicijativa)



Powstała w VI 1998,  po rozpadzie w HDZ spowodowanym zwycięstwem A. Jelavicia (zach. Hercegovina) w wyborach na szefa partii. Zubak (cen. Bośnia) uzyskał poparcie Zachodu  w zamian za większe poparcie dla integralności Bośni

Krešimir Zubak

1998 - 1 mandat (FBiH)

2000 - 1 mandat (FBiH)

2002 - 1 mandat (FBiH)


Izba reprezentantów:

1998 - 4 mandaty

2000 - 2 mandaty
Izba Narodów:

2010 – 1 miejsce




MBO

(Musulmanska bosanska organizacija)



MBO powstała w IX 1990. Jej twórcami byli Adil Zulifkarpašić jeden z przywódców SDA, który z niej wyszedł (Pochodzący z Szwajcarii emigrant publikował tam książki głoszące teorię  istnienia odrębnej nacji bośniackiej obejmującej wszystkich mieszkańców Bośni. (twórcą tej idei był B. Kallay minister finansów A-W (1878-1903), walczący z serbskim i chorwackim nacjonalizmem) oraz M. Filipović profesor filozofii autor artykułu “Bosanski Duh” z 1967, który był kamieniem węgielnym nacjonalizmu muzułmańskiego, deklarował w nim istnienie odrębnej nacji Bośniaków czyli Muzułmanów. Został za to usunięty z partii.  Zulifkarpašić krytykował Izetbegovicia za muzułmański nacjonalizm, tendencje integrystyczne oraz zbyt twardą postawę w negocjacjach z Serbami. MBO zdobyło w wyborach z 1990 2m.W 1991 VIII MBO zawarło na warunkach serbskich porozumienie dotyczące przyszłości Bośni. W 1994 partia uległa dezintegracji gdyż Filipović połączył się z częścią partii Liberalnej zaś Zulifkarpašić nie zgodził się na to. Partia w 1996r wstąpiła do koalicji Združena Lista. W wyborach 1998 startowała sama bez sukcesów.   

Adil Zulfikarpašić

1990 - 2 mandaty (FBiH)

1996 - 2 mandaty (FBiH)*
* w ramach koalicji Združena Lista







SKRS

(Srpska Koalicija Republike Srpske) – grupa małych partii, najważniejsza – NS (Narodna Stranka)



 NS - partia utworzona w XII 1995 przez Radislava Brdjanina, który był w latach 1992-1994 premierem Rep. Serbskiej i po zawarciu pokoju w Dayton w odróżnieniu od Karadżicia zaakceptował jego postanowienia. W VII 1999 został aresztowany za zbrodnie wojenne w okresie wojny. 

Zoran Tadić


SND BiH

W I 1999r N. Poplašen jako prezydent Serbii postanowił osłabić pozycję Dodika powierzając misję tworzenia rządu jego konkurentowi z SND Branko Miljusowi, który został za podjęcie się tej misji usunięty z partii. W odpowiedzi tworzy własną partię współpracującą z SRS i SDS.

Branko Milijus










HSP

(Hrvatska stranka prava)



Chorwacka Partia Prawa - filia partii chorwackiej utworzonej w Chorwacji przez dysydenta Dobroslava  Paragę, zaciętego wroga Tudjmana. Odwołuje się do XIX-wiecznej HSP i programu Ante Starczevicia (chorwacki Dmowski) autora ideii Wielkiej Chorwacji oraz Ustaszy chorwackich faszystów, którzy podczas II wojny, twórców  NDH-Nezavisna Hrvatska Drzava. Ultranacjonlaistyczna , szowinistycznie anty-serbska. Anty-HDZ. Różni ją od HDZ stosunek do idei integralności Bośni i  relacji z muzułmanami. Zgodnie z  ideologią Starczevicia uważają Muzułmanów za najczystszych rasowo Chorwatów potomków bejów- “najwspanialszej szlachty w Europie” .HDZ głosi te idee jedynie retorycznie, odwołując się do tradycji Chorwat= katolik .HSP natomiast uważa Islam za drugą narodową religię Chorwatów. HSP w odróżnieniu od HDZ popiera idee integralności Bośni uważając ją całą za drugie państwo chorwackie, z którego powinni zostać usunięci wszyscy Serbowie. HSP utworzyła w 1992 własne wojsko HOS (Hrvatske Oružne Snage), w których służyło wielu muzułmanów i które wsławiły się szczególnie okrutnym traktowaniem Serbów. W VIII 1992 F. Tudjman, który wcześniej wsadził do więzienia D. Paragę, dogadał się z częścią kierownictwa Bośniackiej HSP i HSO została wcielona do HVO, przeciwnicy tych działań zginęli w starciach z HVO. W wyborach z 1996 startowała z hasłami anty-Dayton , przeciwna przerwaniu zwycięskiej ofensywy chorwacko-muzułmańskiej i podziałowi Bośni. Zdobyła 2m.

Zdravko Hristić

2010- 2 mandaty*
*w koalicji z HDZ 1990

Izba Reprezentantów:

1996 – 2 mandaty

1998 – 2 mandaty

2002 – 1 mandat

2006 – 1 mandat
Izba Narodów:

2006 – 2 miejsca

2010 – 1 miejsce




HSS

(Hrvatska sjelicka stranka)



Filia partii istniejącej w Chorwacji, odwołującej się do tradycyjnej partii założonej w 1909 r przez Stjepana Radicia -przywódcy Chorwatów w czasach I Jugosławii (1918-1941) walczącym o jej autonomię. Partia bośniacka powstała w  IV 1993r w trakcie wojny chorwacko-muzułmańskiej. Jej przywódca Ivo Komšić sprzeciwiał się wojnie z muzułmanami i stworzył HNV-Hrvatske narodno vijeće lojalną wobec rządu w Sarajewie i współpracująca z umiarkowanymi politykami muzułmańskimi. Przed wyborami w 1996 weszła w skład koalicji Združena Lista za BIH razem z SD (wówczas inna nazwa), SDP i RS i MBO, Obecnie HSS nadal współpracuje z SDP BiH i jak jej chorwacka odpowiedniczka jest anty-HDZ. 

Ivo Komsić

1996 - 2 mandaty (FBiH)*
* w ramach koalicji Združena Lista

Izba Narodów:

2006 – 2 miejsca




RS

(Republikanska stranka)

+

LBO

(Liberalna bosanska organizacija)



RS-partia powstała w 1993 podczas wojny chorwacko - muzułmańskiej. Jej twórcą był S. Kljuić pierwszy szef HDZ usunięty ze stanowiska w I 1992 pod presją F. Tudjmana ze względu na niezależność i poparcie dla idei integralnej  Bośni. Partia ta podczas wojny chor.-muz. była lojalna wobec rządu w Sarajewie. Współpracuje z siłami umiarkowanymi w 1996 weszła do koalicji Združena Lista LBO-partia powstała w V 1994 z połączenia części LS z częścią MBO, partii utworzonej w 1990 IX przez jednego z byłych przywódców SDA Adila Zulfikarpašicia.

W 1994 Zulfikarpašić nie zgodził się na połączenie z częścią LS i pogodził się z SDA został ambasadorem w Szwajcarii. W 1996 LBO sam wystartował w wyborach , nie zdobywając żadnego miejsca.



Stjepan Kljuić

1996 - 2 mandaty (FBiH)*
* w ramach koalicji Združena Lista







BPS

(Bosanskohercegovačka Patriotska Stranka)



Partia, założona w 1996 r. przez Sefera Halilovicia, generala Armii BiH, podczas wojny w BiH 1992-1995. Główna siedziba znajduje się w Sarajewie. Ideologia – bośniacki nacjonalizm.

Sefer Halilović, Emir Zlatar




Izba Reprezentantów:

1998 – 2 mandaty

2002 – 1 mandat

2006 – 1 mandat




BOSS

(Bosanska stranka)



Partia Bośniacka, wieloetniczna, o charakterze lewicowym. Powstała w 1993 r.

Mirnes Ajanović, Faruk Balijagić




Izba Reprezentantów:

1998 – 14 mandatów

2002 – 3 mandaty

2006 – 1 mandat*
Izba Narodów:

2010 – 1 miejscE

* w ramach Patriotskiego Bloku BOSS-SDU BiH






SRS RS

(Srpska radikalna stranka RS)



Serbska Radykalna Partia Republiki Serbskiej. Założona w 1992 r. w Banja Luka. Partia o charakterze nacjonalistycznym, islamofobia z hasłami społecznego konserwatyzmu. Działa wyłącznie na terytorium RS

Milanko Mihajlica, Ognjen Tadić

1998 – 2 mandaty (RS)




1996 – 6 mandatów

1997 – 15 mandatów

1998 – 11 mandatów

2002 – 4 mandaty

2006 - 2 mandaty

2010 – 1 mandat

DNS

(Demokratski narodni savez)



Demokratyczny Związek Ludowy

(Demokratyczny Sojusz Ludowy) – partia założona w 2000 w Banja Luka. Jej lider Marco Pavić były komunista, członek SDB. Partia nacjonalistycznego charakteru z konserwatywnymy poglądami.



Marco Pavić, Milorad Cokić







2002 – 3 mandaty

2006 - 3 mandaty

2010 - 4 mandaty

A-sda

(Stranka Demokratske Aktywnoti)



Proeuropejska partia.

Hadžipašić Admir przywodniczący partii. Ismet Kurtagić Nedžad Hadžić, Jasmin Emrić, Asmir Hadžipašić, Edin Didović, Nermin Ogrešević, Emir Šehić, Ibrahim Erdić





Izba Reprezentantów:

2010 – 1 mandat




SBB BiH

(Savez za Bolju Budućnost BiH)



Założona w 2009 r. w Sarajewie. Partia bośniackich muzulmanów, o charakterze liberalno-konserwatywnym. Jej lider Fahrudin Radončić jest założycielem i właściciel największego dziennika w BiH Dnevni Avaz.

Fahrudin Radončić

2010 – 4 mandaty (FBiH)

Izba Reprezentantów:

2010 – 11 mandatów
Izba Narodów:

2010 – 3 miejsca




NDS

(Narodna Demokratska Stranka)



Założona w 2003 r, siedziba w Banja Luce, konserwatyzm

narodowy



Krsto Jandrič







2010 – 2 mandaty

DS RS

(Demokratska Stranka RS)



Partia konserwatywnego charakteru, założona w 2009 r. w Banja Luce. Założyciel – Dragan Čavić razem z częścią członków SDS.

Dragan Čavić ,







2010 – 1 mandat

NSRzB

(Narodna stranka Radom za boljitak)



Jedna z wielonarodowych partij, charakteru socjalliberalnego, zał. w 2001 r. w Sarajewie. Większością jej członków i elektoratu – są Chorwaci.

Mladen Ivanković Lijanović – przywodniczący partii.

Dženana Begić




Izba Narodów:

2006 – 3 miejsca

2010 – 2 miejsca




HDU BiH

(Hrvatska Demokratska Unija BiH)



Partia ludowa, działalność której skierowana jest na ochronę interesów narodu chorwackiego w BiH.

Miro Grabovac Titan – przywodniczący partii.




Izba Narodów:

2010 – 1 miejsce




SDU BiH

(Socjaldemokratska Unia)



Utworzona w 2003 przez członków SDP BiH.

Prof.dr. Ivo Komšić




Izba Narodów:

2006 – 2 miejsca

2010 – 1 miejsce




LDS BiH (Liberalno Demokratska Stranka BiH)


Założona w 1990 r. Ideologia – liberalizm.

Nemir Pećanoc przywodniczący partii.




Izba Narodów:

2010 – 1 miejsce



  1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna