Cezary Tomasz Szyjko Enigma nowego regionalizmu europejskiego Warszawa 2010 Redakcja naukowa



Pobieranie 1.37 Mb.
Strona16/20
Data29.04.2016
Rozmiar1.37 Mb.
1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20

1. Strategia makroregionalna
Region Morza Bałtyckiego cechuje ogromny potencjał ekonomiczny i innowacyjny. Pod względem dynamiki rozwoju, region ten zalicza się do ścisłej unijnej czołówki. Jego niezaprzeczalne atuty to m.in. wysoki poziom wykształcenia kadr, dynamika wzrostu nakładów na B+R, obecność liczących się ośrodków naukowych i technologicznych oraz gęsta morska sieć komunikacyjna. Z powyższych względów obszar ten, jako całość, jest liderem europejskim wśród porównywalnych regionów, jeśli chodzi o indeks konkurencyjności biznesowej Światowego Forum Ekonomicznego. Zajmuje także pierwsze miejsca w innych międzynarodowych rankingach konkurencyjności, takich jak indeks konkurencyjności wzrostu czy indeks konkurencyjności globalnej.
Zagadnienie delimitacji Europy Bałtyckiej pozostaje przedmiotem licznych rozważań naukowych oraz nie zawsze spójnych ustaleń formalnych. Różne opracowania odnoszą się w tym wypadku do zlewiska w ujęciu hydrograficznym oraz do wymogu położenia nadmorskiego (Palmowski 2000), inne większą wagę przywiązują do spójności funkcjonalnej i gospodarczej (m.in. Zaucha 2007). Formalna delimitacja zawarta w dokumencie Europe 2000+ i powielona przez VASAB (przyjmowana później w licznych dokumentach Unii Europejskiej) zalicza do Europy Bałtyckiej: Danię, Norwegię, Szwecję, Finlandię, część Rosji (obwody: murmański, leningradzki, nowogrodzki, pskowski, kaliningradzki, Karelię i Petersburg), Estonię, Łotwę, Litwę, Białoruś, Polskę i część Niemiec (landy: Szlezwik-Holsztyn, Hamburg, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Berlin i Brandenburgia). Inne opracowania uwzględniają tylko północną Polskę. Także Berlin i Brandenburgia nie zawsze znajdują się w jej obrębie. Palmowski (2000) proponuje wydzielenie dwóch kręgów Europy Bałtyckiej. Do pierwszego, ściśle powiązanego z Bałtykiem wchodzą w całości Dania, Szwecja, Finlandia, Litwa, Łotwa i Estonia, a fragmentarycznie Rosja, Niemcy i Polska. Drugi krąg tworzą dalsze jednostki z Polski, Niemiec i Rosji oraz Norwegia i Białoruś.
Zagadnienie delimitacji, nie jest jedynie problemem akademickim, gdyż jej wariant determinuje wiele wskaźników ekonomicznych, zwłaszcza odnośnie powiązań funkcjonalnych. Dlatego przedmiotem rozważań zawartych w niniejszym ekspertyzie, w ujęciu przestrzennym są kraje basenu Morza Bałtyckiego, w tym przede wszystkim (kolejność odpowiadająca szczegółowości opisu, prezentowanych danych itd.): (a) Polska; (b) pozostałe nadbałtyckie kraje członkowskie UE: Niemcy, Dania, Szwecja, Finlandia, Estonia, Łotwa, Litwa; (c) Rosja; (d) Norwegia; (e) Białoruś. Zaliczenie Białorusi do grupy państw bałtyckich wydaje się najmniej uzasadnione. Zagadnienia związane z transportem na kierunku tego kraju zostały w ekspertyzie potraktowane jako uzupełniające. Przyjęto także, iż w przypadku Niemiec, Rosji, a do pewnego stopnia także Polski, tylko niektóre regiony charakteryzują się funkcjonalnym powiązaniem z Regionem Bałtyckim. Jednocześnie duża część danych ilustrujących dostępna jest wyłącznie na poziomie krajów. Dlatego np. traktowanie całej rosyjsko-polskiej i polsko-niemieckiej wymiany handlowej, jako powiązań w regionie bałtyckim jest swego rodzaju nadużyciem, prowadzącym do przeszacowania ogólnego natężenia powiązań funkcjonalnych w regionie.
Państwa Europy Bałtyckiej, w obliczu dominującej w drugiej połowie XX wieku kwestii bezpieczeństwa międzynarodowego i polaryzacji politycznej, zmuszone były do poszukiwania aliansów i określenia swojej pozycji w obrębie antagonistycznych ugrupowań polityczno–gospodarczych. Problemy regionalne zepchnięte zostały na dalsze tło. Linie graniczne i wydzielone terytoria, traktowane jako nienaruszalne, wykluczały możliwości intensywnego rozwoju współpracy w poprzek granic czy ponad granicami państwowymi.

W 1977 roku przedstawiciele gdańskiego ośrodka naukowego, Jerzy Zaleski i Czesław Wojewódka, wprowadzili do literatury pojęcie Europy Bałtyckiej220, charakteryzując ten obszar jako terytorium związane gospodarczo z Morzem Bałtyckim, o ogromnym potencjale i możliwościach zacieśniania wzajemnych relacji politycznych, społecznych i gospodarczych. Nowatorska i dalekowzroczna koncepcja Europy Bałtyckiej, jako regionalnej wspólnoty interesów, w okresie głębokich podziałów politycznych lat 70. mogła być postrzegana wyłącznie jako idea, wizja odległej przyszłości.

Dopiero w 1991 roku stary układ geopolityczny uległ zasadniczym przeobrażeniom, a tym samym pojawiły się warunki, aby zerwać ze sztuczną izolacją sąsiadów bałtyckich. Obszar Morza Bałtyckiego stanął w obliczu jednego z największych wyzwań w swej ponad tysiącletniej historii. Na scenie europejskiej pojawił się nowy, bałtycki układ międzynarodowej kooperacji. W ciągu kilkunastu lat kraje położone wokół Bałtyku wytworzyły gęstą sieć powiązań, instytucji i programów rządowych, samorządowych i organizacji pozarządowych. Te nowe struktury międzynarodowe, organizacje, powiązania, pomimo że mają charakter i formy wczesnointegracyjne, zacieśniają i będą w przyszłości jeszcze bardziej konsolidowały związki pomiędzy podmiotami tworzącymi Europę Bałtycką. Obecnie za najistotniejszy należy uznać fakt, że proces tworzenia regionu bałtyckiego został zapoczątkowany i zaistniała podstawa dla dalszego rozwoju sieci regionalnych powiązań gospodarczych i społecznych.

Integrująca się Europa Bałtycka jest regionem najbardziej otwartym na przyszłość, wyprzedzając pod wieloma względami inne części Europy. Obszar ten zajmuje szczególne miejsce i ma ustabilizowaną pozycję w gospodarce światowej. W 2000 roku ponad 15% światowej produkcji, prawie 15% światowego eksportu towarowego i 14% światowego handlu usługami pochodziło z tego regionu.


Obszar Bałtyku Zachodniego i Północnego to silne, rozwinięte, konkurencyjne i stabilne gospodarki rynkowe ze znaczną przewagą komparatywną w branżach o zaawansowanych technologiach. Kraje Bałtyku Wschodniego i Południowego dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych rozpoczęły trudny proces transformacji rynkowej i zmian starych struktur przy równoczesnej reintegracji z gospodarką światową. Kraje te są zdeterminowane w działaniach na rzecz odrobienia nie tylko dystansu cywilizacyjnego, stanowią one także blisko położony, chłonny rynek inwestycyjny i konsumencki dla krajów Bałtyku Zachodniego221.
W sensie geopolitycznym region ten uległ zasadniczym przemianom oznaczającym przejście prawie w całości (z wyjątkiem bałtyckich części Rosji) do zachodniej hemisfery –Na naszych oczach dokonał się faktyczny, a przy tym pokojowy proces oderwania się republik bałtyckich od Rosji, a jednocześnie rozpoczęły się – inspirowane także nową sytuacją Kaliningradu – intensywne przymiarki do wypracowania nowego modelu pogłębionej współpracy gospodarczej między poszerzoną Unią Europejska a Rosją. Mimo występujących napięć są to procesy bardzo pozytywne dla przyszłości całej Europy, a stymulowanie nowych zasad współpracy z Rosją stało się swego rodzaju „bałtycką” specjalnością.
Przemiany polityczne z początku lat 90. przyczyniły się do szybkiego rozwoju współpracy i budowy nowych powiązań. Intensywnie zaczęły rozwijać się kontakty transgraniczne. Są one niezwykle ważne gdyż zainicjowały przełamywanie wzajemnych barier i uprzedzeń, tworzą formalne i nieformalne kontakty międzyludzkie, zwłaszcza pomiędzy społecznościami lokalnymi. Wspólnemu dziedzictwu historycznemu towarzyszy często podobieństwo funkcjonalne i strukturalne obszarów, które rozpoczęły współpracę, stopniowe i powolne osłabianie efektu granic państwowych oraz aktywizacja ekonomiczna regionów przygranicznych.
W roku 2006 mija pięć lat od śmierci Profesora Jerzego Zaleskiego. Prezentowany tom, przygotowany w Katedrze Geografii Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Gdańskiego stanowi wyraz hołdu pamięci Profesora. Interdyscyplinarny zespół autorski stanowią przedstawiciele kilku ośrodków naukowych, którzy w swoich artykułach podjęli trud wykazania, że idea Europy Bałtyckiej w coraz większym stopniu przekształca się w rzeczywistość.
Profesor Jerzy Zaleski, w swoich kolejnych publikacjach, konsekwentnie rozwijał koncepcję Europy Bałtyckiej. Wykazując jak ewoluuje ona w czasie, nie tylko zwracał uwagę na korzystne zjawiska pogłębiające integrację regionalną, ale także piętnował brak aktywności (zwłaszcza w odniesieniu do polskiej polityki zagranicznej) i działania wyraźnie ten proces spowalniające. Niniejszy tom przybliża Jego rozważania zawarte w opracowaniu „Razem czy osobno? Przyczynek do koncepcji bałtyckiej wspólnoty regionalnej”, które zostało opublikowane w niewielkim nakładzie w 1993 roku222. Lektura tekstu dowodzi, że zachował on aktualność do dziś.
W kolejnym artykule, autorstwa L. Łukaszuka, przedstawiono istotne płaszczyzny współpracy państw bałtyckich, różnej rangi i szczebli, w kontekście rozwoju regionalizmu europejskiego. A. S. Grzelakowski charakteryzuje Europę Bałtycką jako obszar wzrostu gospodarczego, wskazując na znaczenie transportu jako czynnika przyśpieszającego integrację gospodarczą krajów bałtyckich. A. B. Kisiel–Łowczyc w swoim tekście zwraca uwagę na różne aspekty konkurencyjności państw Regionu Morza Bałtyckiego (ze szczególnym uwzględnieniem Polski) w okresie intensywnych dostosowań krajów kandydujących do członkostwa w Unii Europejskiej. Obszerny artykuł J. Zauchy jest próbą przybliżenia bałtyckiej współpracy instytucjonalnej w zakresie planowania przestrzennego (w ramach projektu VASAB 2010) wzbogaconą o refleksje autora nad aspektem ekonomicznym międzynarodowego rozwoju przestrzennego. Dwa kolejne opracowania, autorstwa T. Parteki i W. Szydarowskiego, poświęcone są wybranym projektom dotyczącym planowania i rozwoju przestrzennego w południowej części Europy Bałtyckiej – znaczeniu strefy rozwoju południowego Bałtyku oraz kształtowaniu koncepcji autostrad morskich. Zagadnienia związane z transportem morskim podejmuje również M. Grzybowski, koncentrując się na problematyce rozwoju portów bałtyckich. Wybrane problemy współpracy bałtyckiej omawiają dwa dalsze artykuły: J. Czochański skupia uwagę na nowoczesnych technologiach i systemach informacyjnych, w coraz większym stopniu warunkujących współczesny rozwój społeczny, gospodarczy i naukowy, natomiast Z. Sójka analizuje płaszczyzny i formy współdziałania krajów nadbałtyckich w dziedzinie kultury, podkreślając rolę miast i Związku Miast Bałtyckich w pogłębianiu wzajemnych więzi. W kolejnym artykule J. Wendt podejmuje kwestię zmian sytuacji geopolitycznej w Europie Bałtyckiej oraz rozwoju powiązań państw tego obszaru z europejskimi strukturami regionalnymi na przełomie XX i XXI wieku. Wątek ten kontynuuje R. Szul, przedstawiając szczegółowo aktualny obraz mechanizmów i procesów integracji europejskiej oraz wskazując możliwe kierunki ewolucji struktur unijnych. Cały tom zamyka artykuł T. Palmowskiego, w którym autor podnosi problem nieumiejętności wykorzystania nadbałtyckiego położenia Polski i braku spójnej polityki morskiej państwa.

W niniejszym tomie podjęto kolejną – w serii „Regiony Nadmorskie” („Coastal Regions”) – próbę przybliżenia czytelnikowi problematyki Europy Bałtyckiej223. Mamy nadzieję, że prezentowany zbiór artykułów – dokumentujących wybrane aspekty współpracy państw nadbałtyckich, stopień ich rozwoju i integracji na początku XXI wieku – stanie się inspiracją do dalszych badań i stawiania pytań o przyszły kształt Europy Bałtyckiej.


2. Strategia UE dla Regionu Morza Bałtyckiego
Na przestrzeni 2005 i 2007 r. podjęto szereg działań w Parlamencie UE, których wynikiem jest przyjęty przez Radę Europejską zapis w konkluzji z dnia 14 grudnia 2007 r., (16616/1/07, punkt 59). Zapis ten wzywa Komisję do przedstawienia nie później niż w czerwcu 2009 r. strategii UE dotyczącej regionu Morza Bałtyckiego. Przywołana strategia powinna pomóc w sprostaniu wyzwaniom związanym z Morzem Bałtyckim a ramy wymiaru północnego stanowią fundament zewnętrznych aspektów współpracy w regionie Morza Bałtyckiego. Komisja Europejska od lutego 2008 r. po otrzymaniu ww. dokumentu Rady UE podjęła prace przygotowawcze nad Strategią dla Regionu Morza Bałtyckiego. W swoim dokumencie opublikowanym na stronach Komisji europejskiej, Komisja obwieszcza (załącznik Regional Policy-Inforegio) : 4 główne priorytety strategii: Ochrona środowiska Dobrobyt Dostępność i Atrakcyjność oraz Bezpieczeństwo,

W KE prace nad Strategią koordynuje Dyrekcja Generalna ds. polityki regionalnej (DG REGIO) z Panią Danuta Hubner Komisarz UE na czele. Dokument ma zostać przyjęty w formie kilkunastostronicowego komunikatu ws. Strategii UE dla Regionu Morza Bałtyckiego wraz z załącznikami, Planem Działania i stanowiskiem państw członkowskich Do prac nad projektem Strategii zaangażowanych jest łącznie kilkanaście dyrekcji z uwagi na przestrzeń jaką obejmować ma strategia. Rada UE zwraca się do Komisji i państw członkowskich o dostosowanie zakresu obowiązków ich administracji tak aby mogły one zastosować podejście horyzontalne przy opracowywaniu i wdrażaniu polityki Wymiaru Północnego.


Przestrzeń ta zgodnie z Rezolucą legislacyjną Parlamentu Europejskiego w sprawie strategii Regionu Morza Bałtyckiego w ramach wymiaru północnego (2006/2171(INI))P6_TA-PROV(2006)0494 obejmuje:

Ochronę środowiska morskiego szczególnie w odniesieniu do eutrofizacji Zapobieganie wypadkom na morzu w szczególności z udziałem tankowców i zwalczaniu ich skutków Ochronę i wzmocnienie zasobów rybnych, między innymi przygotowanie kompleksowego planu zachowania i odtworzenia naturalnych zasobów łososia w systemach wodnych Morza Bałtyckiego

Politykę energetyczną( całościowo rozważana ) w tym zmniejszenie uzależnienia regionu od energii sprowadzonej z Rosji w ramach BASREC

Politykę transportową w celu zwiększenia dostępności i atrakcyjności regionu Żeglugę morską w tym szczególnie bezpieczeństwo morskie i droga wodna Morza Bałtyckiego Rozbudowę trójkąta nordyckiego sieci transeuropejskich (TEN-T) w tym realizacja linii kolejowej Rail Baltica Budowę autostrady Via Baltica do 2013 r.



3. Bezpieczeństwo w regionie poprzez EUROPOL
Zrównoważony rozwój gospodarczy Współpracę z Federacją Rosyjską a szczególnie Obwodem Kaliningradzkim ( Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego ma podpisaną umowę o współpracy z Dumą Kaliningradzką przyjętą uchwałą sejmiku).

Wstępne stanowisko Polski ws. Strategii zostało przyjęte przez Komitet Europejski Rady Ministrów (KERM) w dniu 3 czerwca 2008 roku14. Jednocześnie KERM zobowiązał Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, by we współpracy z innymi resortami opracował szczegółowe stanowisko Polski ws. Strategii w terminie do października 2008 r.

Zdaniem Rządu RP, koncepcja strategii makroregionalnych, których prekursorem ma być Strategia UE dla regionu Morza Bałtyckiego, wpisuje się w debatę nt. spójności terytorialnej UE, czy też szerzej, przyszłości polityki spójności UE. Takie podejście Rząd RP przyjął w zatwierdzonym przez KERM w lutym 2009 r. stanowisku ws. komunikatu Komisji Europejskiej ws. Zielonej Księgi nt. spójności terytorialnej. Strategie makroregionalne mają stanowić praktyczne odzwierciedlenie zasady zintegrowanego podejścia do rozwoju w oparciu o koncepcję regionów funkcjonalnych i mają się koncentrować na takich kwestiach, jak: ochrona środowiska, zwiększenie konkurencyjności makroregionów w kontekście globalnym, czy też zwiększenie ich dostępności i atrakcyjności.
Rząd RP postrzega Strategię UE dla regionu Morza Bałtyckiego przede wszystkim jako inicjatywę służącą poprawie skuteczności realizacji polityk europejskich, takich jak między innymi polityka spójności, polityka transportowa, polityka ochrony środowiska, polityka innowacyjności, a nie forum generowania nowych inicjatyw, zmierzających do pogłębienia współpracy między państwami regionu, które mogłyby zagrozić integralności Unii Europejskiej. Realizacja Strategii UE dla Regionu Morza Bałtyckiego przyczyni się między innymi do osiągania celów zintegrowanej polityki morskiej w skali europejskiej i regionalnej. Rząd RP zwraca uwagę na konieczność zapewnienia, by działania prowadzone w ramach Strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego nie przyczyniły się do fragmentaryzacji rynku wewnętrznego, a wręcz przeciwnie, znacząco wpłynęły na zwiększenie jego spójności.
Rząd RP zdecydowanie popiera wewnątrzunijny charakter Strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego. Wymiar Północny UE stanowi stabilne ramy dla współpracy z państwami z regionu nie będącymi członkami UE, w tym w szczególności z Rosją. Szczególne znaczenie należy tu przypisać działającemu w ramach Wymiaru Północnego Partnerstwu w dziedzinie środowiska, Partnerstwu w dziedzinie zdrowia publicznego i opieki społecznej oraz Partnerstwu w dziedzinie transportu i logistyki. Zdaniem Rządu RP, wszystkie przyszłe strategie makroregionalne powinny mieć charakter wewnątrzunijny. Cele Strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego powinny być skoordynowane z działaniami na szczeblu wspólnotowym oraz programami strategicznymi UE. Dotyczy to w szczególności strategii gospodarczej UE po 2010 r.
Jednocześnie Rząd RP zwraca uwagę na potrzebę realizacji działań Strategii w perspektywie najbliższych lat w ramach zintegrowanej polityki energetycznej na poziomie UE. W szczególności istotne jest promowanie celów Strategii w kontekście SER II oraz Planu Bałtyckich Połączeń Międzysystemowych oraz rozbudowy kluczowej dla bezpieczeństwa dostaw energii infrastruktury w ramach Europejskiego Planu Naprawy Gospodarczej.

Strategia UE dla regionu Morza Bałtyckiego powinna mieć charakter otwarty. O ile bowiem jej zasięg geograficzny ogranicza się do państw członkowskich UE leżących nad Bałtykiem, to ze względu na fakt, że ma ona być prekursorem dla podobnych strategii, będzie stanowić punkt odniesienia dla innych makroregionów UE i dlatego prace nad nią śledzą z zainteresowaniem wszystkie państwa członkowskie.


Rząd RP zwraca uwagę na fakt, że podstawę dla prac podjętych przez Komisję Europejską stanowi mandat udzielony przez Radę Europejską w konkluzjach z 14 grudnia 2007 r., w których to wskazano, że do wyzwań, przed którymi stoi region, należy zaliczyć między innymi stan środowiska. Niewłaściwym jest zatem, aby Komisja Europejska uwypuklała w komunikacie, stan środowiska jako główne wyzwanie, gdyż zdaniem Rządu RP, sukces Strategii będzie zależeć od zachowania równowagi pomiędzy jej głównymi filarami, tj. ochroną środowiska, dobrobytem, dostępnością i atrakcyjnością oraz bezpieczeństwem. Rząd RP będzie zatem czynił starania, aby podczas prac nad ostatecznym kształtem Strategii w trakcie Prezydencji szwedzkiej dążono przede wszystkim do zachowania równowagi pomiędzy tymi filarami.
Jednocześnie Polska będzie popierać działania na rzecz pełnego wykorzystania istniejących międzynarodowych ram współpracy na rzecz ochrony środowiska w regionie, takich jak Plan Działania na rzecz ochrony wód Bałtyku w ramach HELCOM, czyli organu wykonawczego Konwencji o ochronie środowiska morskiego obszaru Morza Bałtyckiego. W opinii Rządu RP, Komisja Europejska w dużej mierze trafnie zdefiniowała zarówno wyzwania, przed którymi stoi region Morza Bałtyckiego, jak i mocne strony regionu. Wśród mocnych stron, które mogą stanowić podstawę dla jego rozwoju, należy naszym zdaniem wymienić także prężnie rozwijające się ośrodki miejskie, które w szczególności dzięki swojemu potencjałowi intelektualnemu mogą spełnić funkcje biegunów wzrostu. Ponadto, Rząd RP pragnie zaznaczyć, że wyzwania związane z dostępnością regionu wynikają nie tylko z małej gęstości szlaków komunikacyjnych na obszarach północnej Skandynawii, ale także z ich niskiej jakości w Polsce i państwach bałtyckich. Należy również zwrócić uwagę na rozwiązania dotyczące transportu intermodalnego. Lepszy dostęp do rynków we wszystkich państwach regionu oraz do rynku wewnętrznego w całej UE będzie możliwy jedynie przy wykorzystaniu potencjału wszystkich portów znajdujących się w nadbałtyckich państwach członkowskich UE.
Rząd RP podziela opinię, zgodnie z którą Strategia w okresie do końca obecnej perspektywy finansowej ma być realizowana w oparciu o istniejące środki z budżetu UE. Zdecydowaną wadą przyjętego podejścia jest jednak to, że Komisja Europejska w dużej mierze skoncentrowała się na środkach dostępnych w ramach polityki spójności, a zbyt mało uwagi poświęciła innym instrumentom finansowym UE, takim jak: Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji, 7. program ramowy w zakresie badań, rozwoju technologicznego i demonstracji, czy też linia budżetowa służąca rozbudowie transeuropejskich sieci transportowych. Należy dążyć do większego zaangażowania tych instrumentów, a także środków pozostałych polityk UE i krajowych, mających oddziaływanie terytorialne.
Ponadto, należy zauważyć, że niejasne są zapisy dotyczące zaangażowania środków finansowych polityki spójności, zarówno w kontekście przypisania ich do poszczególnych priorytetów, jak i w kontekście zapisów Komunikatu mówiących o tym, iż KE zamierza współpracować z państwami członkowskimi w celu jak najlepszej alokacji dostępnych środków na realizację zadań Strategii. W tym kontekście należy zauważyć, iż brak rozwiniętych międzynarodowych powiązań instytucjonalnych pomiędzy państwami w regionie w ramach Celu 1 i 2 polityki spójności powoduje znaczne ryzyko braku realizacji projektów z zaangażowaniem środków finansowych więcej niż jednego państwa w regionie.
W sytuacji gdy KE nie przyjmie na siebie roli lidera procesu oraz nie będzie dążyć do wypracowania jednolitych wytycznych dla zaangażowania środków finansowych na cele Strategii, cały proces będzie niezwykle zróżnicowany w zależności od rozwiązań przyjętych w danym kraju regionu, a współpraca makroregionalna pomiędzy krajami będzie zależała jedynie od dobrej woli i chęci podejmowania inicjatyw przez instytucje zarządzające programami operacyjnymi.
Zdaniem Rządu RP, formuła zarządzania Strategią stanowi jeden z podstawowych warunków jej efektywnego wdrażania. Przedstawione w tym zakresie propozycje wymagają doprecyzowania. W szczególności należy zauważyć, że deklaracje składane przez Komisję Europejską w odniesieniu do istotnej roli jaką planuje ona odegrać w zakresie koordynacji, monitoringu i raportowania nie znalazły swojego operacyjnego odzwierciedlenia, które umożliwiałoby jej strategiczne zarządzanie całym procesem. W szczególności konieczne jest zapewnienie przez KE mechanizmów koordynacji polityk wspólnotowych między sobą oraz polityk UE z politykami krajowymi, mających wpływ na rozwój terytoriów UE.
Ponadto, Rząd RP wyraża przekonanie, że konieczne jest oparcie współpracy pomiędzy Komisją Europejską i państwami członkowskimi na trwałym fundamencie poprzez utworzenie grupy wysokiego szczebla, która w szczególności wspierałaby Komisję Europejską przy formułowaniu rekomendacji.
Zdecydowanie najsłabszy element formuły zarządzania stanowi monitoring wdrażania Strategii. Biorąc pod uwagę fakt, że Strategia będzie wdrażana w oparciu zarówno o istniejące instrumenty finansowe, jak i działania regulacyjne (oparte na acquis oraz wynikające z umów międzynarodowych – np. Bałtycki Plan Działania przyjęty w ramach HELCOM), a także w związku z niezwykle heterogenicznym charakterem projektów flagowych, konieczne jest podjęcie pilnych prac nad opracowaniem spójnej metodologii monitoringu, raportowania i ewaluacji opartej na uzgodnionym zestawie wskaźników.

Konieczne wydaje się wyznaczenie ram czasowych realizacji Strategii poprzez wskazanie końcowego roku realizacji, bądź przynajmniej w sposób ogólny określenie jej jako dokumentu krótko-, średnio-, lub długookresowego. Rząd RP popiera propozycję Komisji Europejskiej, aby coroczne spotkania z interesariuszami z regionu wpisać na stałe w formułę zarządzania Strategią. Rząd RP z satysfakcją przyjmuje propozycję Komisji Europejskiej dotyczącą przeprowadzania okresowych przeglądów Strategii oraz Planu Działania. Dzięki temu Strategię będzie można dostosowywać do bieżącej sytuacji i potrzeb regionu. Harmonogram prezydencji sprawowanych przez państwa członkowskie UE z regionu Morza Bałtyckiego jest pod tym względem bardzo korzystny. Rząd RP rozważa przeprowadzenie przeglądu Strategii podczas polskiej prezydencji w 2011 r. Ostateczna decyzja w tej sprawie zostanie podjęta w oparciu o analizę ostatecznego kształtu Strategii i Planu Działania.

Rząd RP popiera ideę wdrażania projektów flagowych zawartych w Planie Działania. Realizacja takich projektów z złożenia implikuje udział kilku partnerów, co niewątpliwie przyczyni się do poprawy współpracy między krajami w obszarach, w których projekty będą realizowane. Jednocześnie w odniesieniu do projektów dotyczących działań o charakterze regulacyjnym należy zauważyć, że nie powinny one wykraczać poza acquis lub zobowiązania wynikające z umów międzynarodowych.
Szczególnie ważnym działaniem uwypuklonym w Planie Działania jest ustalenie wspólnej strategii innowacji dla wszystkich krajów RMB. Spośród wymienionych projektów flagowych zdecydowanie należy poprzeć utworzenie Programu na rzecz innowacji, klastrów i sieci MSP, stworzenie funduszu na rzecz rozwoju innowacji i badań, a także stworzenie strategii na rzecz innowacji w sektorach usługowych.
Rząd RP pozytywnie odnosi się do propozycji projektów flagowych dotyczących zrównoważonej produkcji oraz promowania zielonych zamówień publicznych. Inicjatywy mające na celu upowszechnianie informacji oraz wymianę dobrych praktyk w tym obszarze

mogą stać się ważnym stymulatorem rozwoju rynku technologii i produktów przyjaznych środowisku w regionie Morza Bałtyckiego. Dodatkowo, wypracowanie odpowiednich bodźców i zachęt w ww. obszarze, a także wsparcie środkami publicznymi badań i rozwoju oraz innowacji w zakresie ochrony środowiska jest konieczne z uwagi na to, że sektor prywatny, w szczególności MSP nie posiada wystarczających środków do wdrażania eko-innowacyjnych rozwiązań.


Jednocześnie, biorąc pod uwagę uwzględnienie działań na rzecz wdrażania założeń Small Business Act (SBA), Rząd RP chciałby zapewnić o pełnym poparciu wszelkich działań na rzecz pełnej implementacji inicjatyw wyszczególnionych w SBA zarówno na poziomie nku technologii i produktów przyjaznych środowisku w regionie Morza Bałtyckiego. Dodatkowo, wypracowanie odpowiednich bodźców i zachęt w ww. obszarze, a także wsparcie środkami publicznymi badań i rozwoju oraz innowacji w zakresie ochrony środowiska jest konieczne z uwagi na to, że sektor prywatny, w szczególności MSP nie posiada wystarczających środków do wdrażania eko-innowacyjnych rozwiązań.

Jednocześnie, biorąc pod uwagę uwzględnienie działań na rzecz wdrażania założeń Small Business Act (SBA), Rząd RP chciałby zapewnić o pełnym poparciu wszelkich działań na rzecz pełnej implementacji inicjatyw wyszczególnionych w SBA zarówno na poziomie wspólnotowym, jak i krajów członkowskich. Rząd RP jest zdania, iż realizacja instrumentów zawartych w SBA, powinna przyczynić się do poprawy otoczenia MSP, a tym samym do wzmocnienia ich pozycji konkurencyjnej zarówno na rynku wewnątrzwspólnotowym, jak i globalnym, w tym w regonie Morza Bałtyckiego, gdzie potrzeba wsparcia otoczenia sektora MSP poprzez zapewnienie optymalnych możliwości funkcjonowania i rozwoju przedsiębiorstw jest nieodzowna.


Jednocześnie Rząd RP wyraża niepokój, że cześć projektów flagowych ciągle nie posiada odpowiedzialnego za nie lidera. Utrzymanie odpowiedniej liczby projektów flagowych i wskazanie podmiotów odpowiedzialnych za ich implementację w każdym z obszarów priorytetowych stanowi bowiem warunek konieczny do tego, aby zachowana była równowaga pomiędzy czterema głównymi filarami Strategii. Doprecyzowania wymaga też określenie obowiązków spoczywających na liderach obszarów priorytetowych i projektów flagowych.
Rząd RP wyraża zadowolenie z faktu, że Komisja Europejska uwzględniła postulaty objęcia przez Polskę funkcji lidera obszaru priorytetowego nr 1 Redukcja zrzutów substancji biogennych do morza do akceptowalnego poziomu (wspólnie z Finlandią) oraz nr 7 Pełne wykorzystanie potencjału regionu w zakresie badań oraz innowacyjności (wspólnie ze Szwecją), jak również w odniesieniu do następujących projektów flagowych zgłoszonych przez resorty:

Ocena potrzeb w zakresie usuwania zanieczyszczonych wraków oraz broni chemicznej,

Usunięcie pozostałych barier dla jednolitego rynku,

Opracowanie regionalnego programu foresight,

Rozwój pogłębionej współpracy w zakresie technologii środowiskowych dla tworzenia nowych rozwiązań biznesowych,

Zrównoważony rozwój obszarów wiejskich,

Skrócenie tras lotniczych,

Stworzenie sieci centrów doskonalenia i kształcenia morskiego.



4. Wymiar Północny
Wymiar Północny jest zarówno forum współpracy politycznej, jak i mechanizmem umożliwiającym realizację konkretnych projektów. Decyzje o kierunku działań oraz przeglądzie ich skuteczności są podejmowane w ramach spotkań ministerialnych z udziałem czterech partnerów, a więc państw członkowskich UE Komisji Europejskiej, Islandii, Norwegii i Federacji Rosyjskiej, które standardowo odbywają się co dwa lata. Spotkania Wysokich  Urzędników odbywają się w zależności od potrzeb, ale przynajmniej w każdym roku, w którym nie mają miejsca spotkania ministerialne. Na poziomie eksperckim kontynuację działań zapewnia Grupa Sterująca, która zwyczajowo spotyka się trzy razy w roku i nadzoruje implementację projektów. W ramach Wymiaru Północnego funkcjonują także dwa partnerstwa: Północne Partnerstwo na rzecz Środowiska (the  Northern Environmental Partnerhip – NDEP) oraz Partnerstwo Wymiaru Północnego dla Zdrowia Publicznego i Dobrobytu Społecznego (the  Northern Dimension Partnership in Public Health and Social Well Being  (NDPHS), a planowane jest utworzenie trzeciego, w obszarze transportu i logistyki (the Northern Dimension Partnership on Transport and Logistics – NDPTL). Zwłaszcza Północne Partnerstwo na rzecz Środowiska ma swój model zarządzania przy generowaniu wsparcia dla projektów  w północno zachodniej Rosji i Kaliningradzie oraz ich nadzorowaniu. W ramach NDEP funkcjonuje odrębna Grupa Sterująca, której celem jest uzyskanie najlepszej dostępnej wiedzy eksperckiej i know how ze strony instytucji finansowych, Komisji Europejskiej oraz Federacji  Rosyjskiej. Każdy projekt jest prowadzony przez wyznaczoną do tego celu instytucję  spośród  partnerów  finansowych.
Projekty przechodzą intensywną fazę planistyczną i proces priorytetyzacji,

co przyczynia się do reform sektorowych oraz wzmacniania instytucji. W kontekście Strategii UE na rzecz regionu Morza Bałtyckiego istotne jest połączenie współpracy politycznej z realizacją konkretnych projektów. Interesujący jest także trzypłaszczyznowy mechanizm zarządzania Wymiarem Północnym, od szczebla ministerialnego, przez urzędniczy po ekspercki.



5. Dalsze działania
Przeanalizowawszy dotychczasową debatę nad Strategią UE dla regionu Morza Bałtyckiego oraz uwzględniając kierunki prac wewnętrznych Komisji Europejskiej, można wskazać dodatkowe zagadnienia, wokół których przez rok będzie się toczyła dyskusja w ramach właściwych prac nad projektem Strategii. Są to następujące kwestie:

• powiązanie Strategii z innymi politykami i finansowaniem (w myśl odpowiedzi na pytanie o wkład, jaki dana polityka czy fundusz wnoszą w realizację Strategii),

• powiązanie Strategii z zintegrowaną polityką morską,

• pełne wdrożenie acquis,

• zarządzanie Strategią,

branding regionu (na bazie wspólnej tożsamości),

• wykorzystanie istniejących struktur współpracy z Rosją i innymi partnerami zewnętrznymi.

Powyższa lista tematów zapowiada interesującą debatę między państwami członkowskimi i

Komisją Europejską, a także na szerszym forum debaty publicznej. Zaproponowane kwestie mają szansę przyciągnąć uwagę szerszego grona przyszłych odbiorców Strategii. Pozytywnie należy ocenić zwłaszcza fakt zainteresowania Komisji Europejskiej takim zagadnieniem, jak marketing terytorialny czyli tzw. branding regionu.

Postępujący proces globalizacji, pociągający za sobą zmiany o charakterze ekonomicznym, społecznym, demograficznym, a nawet klimatycznym stawia przed Unią Europejską zupełnie nowe wyzwania. Zmieniająca się na naszych oczach rzeczywistość wywołuje konieczność poszukiwania nowego paradygmatu prowadzenia polityki regionalnej. Z tego punktu widzenia niezbędne jest poszukiwanie takich dróg rozwoju, stawiających na konkurencyjność, innowacyjność oraz gospodarkę opartą na wiedzy, które zapewnią polepszenie jakości życia obywateli państw UE.

Niniejsza publikacja stanowi ważny wkład w debatę o przyszłości polityki regionalnej zjednoczonej Europy. Jestem przekonana, że niezwykle cenna możliwość wymiany doświadczeń pozwoli pogłęić i ukierunkować dyskusję teoretyczną na temat rozwoju regionalnego, ale także nadać jej wymiar praktyczny. Intrygującym pytaniem dotyczącym europejskich regionów jest to w jakim stopniu ich przyszłość da się wyjaśnić i jest kształtowana przez ich wcześniejszy rozwój (przeszłość). Innymi słowy, czy możemy oczekiwać ciągłości czy zmian w przyszłym rozwoju regionów Europy. Pytanie to jest szczególnie istotne z punktu widzenia regionów uznawanych za słabo rozwinięte lub przeżywające regres.

Autor podejmuje dyskusję nad szansami rozwoju europejskich regionów w kontekście kilku podstawowych pojęć, takich jak „rozwój regionalny” oraz „centrum–peryferie”. Prowadzi to do rozważań nad rozwojem europejskich regionów w perspektywie zależności od ścieżki (path dependence), w tym zwłaszcza mechanizmów samowzmacniających i sekwencji reakcyjnych, które przyczyniać się mogą do ciągłości i przeciwdziałania zmianom. Rozważana jest w tym kontekście ponadto rola zlokalizowanych zdolności i terytorialnego zakorzenienia firm.


Czy jest miejsce na zmiany w przyszłym rozwoju europejskich regionów?

Pomimo działania mechanizmów zależności od ścieżki w procesach rozwoju regionalnego, istnieją silne teoretyczne, moralne i praktyczne argumenty za odrzuceniem deterministycznych interpretacji rozwoju europejskich regionów i fatalistycznej wiary w niezmienną peryferyjność niektórych z nich. Nie istnieje jedna dominująca ścieżka rozwoju regionów, która prowadzi do „wyższych” etapów reprezentowanych przez „zaawansowane” regiony lub determinowana przez podobne działalności gospodarcze i uniwersalne czynniki. Jest wiele ścieżek rozwojowych europejskich regionów, które wynikają z ukształtowanych w przeszłości trajektorii i współczesnych wyborów różnych podmiotów społecznych. Deterministyczne interpretacje zaprzeczają możliwościom zmiany i propagują poczucie beznadziei i bierności wśród firm, instytucji i całego społeczeństwa, zamiast przyczyniać się do postaw aktywnych i mobilizacji społecznej w regionach słabych. Praktycznym wnioskiem dla młodych ludzi może być ucieczka do regionów rdzenia lub przyjmowanie postaw petenta wobec władz publicznych. Obraz braku perspektyw na lepszą przyszłość może stać się samospełniającą się przepowiednią, przyczyniając się do odtwarzania peryferyjności.

Zadaniem badaczy i władz publicznych jest rozpoznawanie zlokalizowanych zdolności w każdym regionie, warunków ich tworzenia i odtwarzania oraz zapobieganie ich erozji. Zasadnicze znaczenie mają aspiracje i mobilizacja społeczna wraz z budowaniem infrastruktury instytucjonalnej. Głównym wyzwaniem jest zdolność do zatrzymania i przyciągnięcia młodych ludzi z odpowiednimi kwalifikacjami i aspiracjami w sytuacji, gdy Europa stoi w obliczu szybkiego starzenia się i kurczenia się liczby mieszkańców.

Dla wielu europejskich regionów pierwsze dekady dwudziestego pierwszego wieku mogą być punktem zwrotnym, gdy wyzwania gospodarcze związane z globalizacją, kryzys demograficzny i problemy tożsamości kulturowej otworzą specyficzne „okno sposobności”, w którym zadecyduje się przyszła trajektoria rozwoju. W przeszłości, kryzys stawał się często źródłem ukształtowania nowej ścieżki rozwojowej. Zasadniczy przełom lub ukształtowanie się nowej ścieżki mogą być dużo bardziej prawdopodobne w takich momentach historii. Pojawienie siê nowej trajektorii rozwojowej dla regionów słabych możliwe jest jednak wtedy gdy ukształtowane się odpowiednie, sprzyjające warunki kulturowe i instytucjonalne.


Istnieje potrzeba europejskiego programu badawczego poświęconego regionom Europy. Potrzebujemy krytycznych porównawczych studiów zdolnych uchwycić i zinterpretować współczesne procesy i przyszłe opcje — te, które odtwarzają relacje rdzeń–peryferie, jak i te, które je zmieniają. Wybór odpowiednich celów politycznych i odpowiednich instrumentów ich realizacji wymaga rozpoznania barier związanych z samowzmacniającymi i reakcyjnymi mechanizmami zależności od ścieżki. Pozwoli to określić pole manewru i możliwości działania w każdym regionie. Celem jest pobudzanie społecznej aktywności opartej o rozwój kapitału ludzkiego i instytucji regionalnych. Niezbędne jest strategiczne myślenie i odważne działania dostosowane do warunków poszczególnych regionów.

Podsumowanie
W świetle powyższej charakterystyki nie ma wątpliwości, że efektywne programowanie rozwoju oznacza konieczność odnowy i reformy Europy Regionów. Unia musi stać się bardziej demokratyczna, bardziej przejrzysta i bardziej skuteczna. Musi także sprostać trzem zasadniczym wyzwaniom: w jaki sposób zbliżyć obywateli, w pierwszej kolejności młodzież, do idei europejskiej i europejskich instytucji, w jaki sposób zorganizować życie polityczne oraz europejski obszar polityczny w poszerzonej Unii oraz jak przekształcić euroregiony w czynnik stabilizacji oraz model nowej rozszerzającej się Unii.

Bibliografia


  1. Barcz J., 2007: Integracja europejska, Warszawa.

  2. Bielecki J., 2001: Atrakcyjna praca w Brukseli, „Rzeczpospolita” z 30 maja.

  3. Boć J., 2000: Ustrój administracji publicznej, Warszawa.

  4. Chojnacka-Duch E., 2000: Finanse publiczne i polskie prawo finansowe, Warszawa.

  5. Ciamaga L., Latoszek E., Michałowska-Gorywoda K., Oręziak L., Teichmann E., 2000: Unia Europejska — podręcznik akademicki, Warszawa.

  6. Cieślak Z., Jagielski J., Lang J., Szubiakowski M., Wierzbowski M., Wiktorowska A., 1997: Prawo administracyjne, Warszawa.

  7. Dudek M., 2007: Polityka regionalna Unii Europejskiej. Teoria i praktyka, Warszawa.

  8. „Finanse komunalne. Miesięcznik Regionalnych Izb Obrachunkowych”, numery i roczniki z lat 2004–2008.

  9. Fundusze strukturalne Unii Europejskiej, 2004: Warszawa.

  10. Fundusze strukturalne Unii Europejskiej, 2008: (red.) T. Kierzkowski, Warszawa.

  11. Górka M., Wyrozumska A., 2008: Instytucje i prawa Unii Europejskiej, Warszawa.

  12. Instytucje Unii Europejskiej, 2005: (red.) K. Cholawo-Sosnowska, K. Karbowska, A. Wnukowska, Warszawa.

  13. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (DzU nr 78, poz. 483).

  14. Kowalski J., Ślusarczyk Z., 2005: Unia Europejska. Proces integracji i zarys problematyki instytucjonalno-prawnej, Poznań.

  15. Leoński Z., 1999: Samorząd terytorialny, Warszawa.

  16. LEX. Polski Serwer Prawa. Witryna internetowa. http://lex.pl/bap/samorzad/Dz.U.1994.124.607.html, stan z 8 lutego 2010 r.

  17. Łastawski K., 2004: Od idei do integracji europejskiej, Warszawa.

  18. Pawlicki J., 2002: Komisarz na miarę Polski, „Gazeta Wyborcza” z 18 grudnia.

  19. Pietrzyk J., Polityka regionalna Unii Europejskiej i regiony w państwach członkowskich, 2004: Warszawa.

  20. „Pismo Samorządu Województwa. Kronika Mazowiecka” nr 5 (17) 2004, rok II.

  21. Rozbicka B., 2000: Samorząd terytorialny, Warszawa.

  22. Samorząd terytorialny w Polsce, 2002: (red.) J. P. Tarno, Warszawa.

  23. Samorząd w Polsce: istota, formy, zadania, 1998: (red.) S. Wykrętowicz, Poznań.

  24. Streinz R., 2002: Prawo europejskie, Warszawa.

  25. Szyjko C. T., 1999: „Quo vadis regionie?”. Szanse i wyzwania polskich województw w obliczu integracji europejskiej, „Biznes Warmii i Mazur” — „Gazeta Olsztyńska” z 4 października.

  26. Szyjko C. T., 2009: Unia Europejska w dobie przełomu. Almanach tekstów źródłowych, Warszawa.

  27. Ślusarczyk Z., 2005: Europejska Wspólnota Węgla i Stali, „Commentationes. Zeszyt Naukowy WSM” nr 1.

  28. Ślusarczyk Z., 2005: Europejska Wspólnota Gospodarcza i Euratom, „Commentationes. Zeszyt Naukowy WSM” nr 2.

  29. Ślusarczyk Z., Szyjko C. T., 2009: Fundusze UE — kompendium, Warszawa.

  30. Samorząd terytorialny w Polsce, 2002: (red.) J. P. Tarno, Warszawa.



Bibliografia


  1. A Healthy and prosperous Balic Sea region, 2008, a Swedish contribution to the preparation of an EU strategy pr the Baltic Sea Region, materiał roboczy

  2. A national strategy for regional competitiveness, entrepreneurship and employment 2007-2013, National Swedish strategic frame of reference for cohesion policy, Ministry of Industry, Employment and Communication

  3. Burnewicz J., 2007, Wizja rozwoju transportu oraz rozwoju sieci transportowych do roku 2033, ze szczególnym uwzględnieniem docelowej struktury modalnej transportu, ekspertyza wykonana na potrzeby KPZK dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, www.mrr.gov.pl

  4. Dubois A., Sterling J., Roto J., Schurmann C., 2008, Towards an integrated Baltic Sea Region, Project East West Window WG2 Group, Draft Report, Nordregio

  5. East West Transport Corridor Strategy and Action Plan. Final Report – December 2007, Region Blekinge

  6. ESPON 1.1.1. Final Report, 2004, www.espon.eu

  7. ESPON 1.1.3. Final Report, 2006, www.espon.eu

  8. ESPON 1.2.1. Final Report, 2004, www.espon.eu

  9. ESPON 1.4.4. Final Report, 2007, www.espon.eu

  10. Friedberg j., 2007, Wizja rozwoju transportu oraz rozwoju sieci transportowych do roku 2033, ze szczególnym uwzględnieniem prognozowanych natężeń ruchu, ekspertyza wykonana na potrzeby KPZK dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego,

  11. www.mrr.gov.pl

  12. Gawlikowska-Hueckel, Szydarowski W., Umiński S., 2007, Uwarunkowania rozwoju przestrzennego Polski wynikające z polożenia w regionie Morza bałtyckiego, ekspertyza wykonana na potrzeby KPZK dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, www.mrr.gov.pl

  13. Groth N.B. (ed.), Grunfelder J., 2008, Regional integration: Russia In the Balic Sea Region; Project East West Window WG1 Group, Synthesis Report, VASAB

  14. Iglebaek O., 2008, Containers challenge rails and roads, Journal of NORDREGIO, vol. 8

  15. Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004-2007, 2007, GUS, Warszawa

  16. Jaszczuk M., Romik K., 2008, Analiza porównawcza niemieckiej koncepcji „Rozwojowego Korytarza Bałtyk-Adriatyk” i polskiej koncepcji Środkowoeuropejskiego Korytarza Transportowego (CETC)”, notatka wewnętrzna, Ministerstwo infrastruktury, Departament Polityki Transportowej i Spraw Międzynarodowych, Warszawa

  17. Komornicki T., 2003, Przestrzenne zróżnicowanie międzynarodowych powiązań społeczno-gospodarczych w Polsce, Prace Geograficzne, 190, IGiPZ PAN, Warszawa, ss. 255

  18. Kowalski B., 2007, Problemy tranzytu Chiny-UE przez Polskę, Prezentacja wygłoszona podczas konferencji w Plsukach (organizator MRR, wrzesień 2007)

  19. Kuryłowicz W., 2007, Wizja rozwoju transportu oraz rozwoju sieci transportowych do roku 2033, ze szczególnym uwzględnieniem obecnych planów inwestycyjnych GDDKiA, ekspertyza wykonana na potrzeby KPZK dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, www.mrr.gov.pl

  20. Palmowski T., 2000, Rola regionów transgranicznych w procesie integracji Europy Baltyckiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk

  21. Śleszyński P., 2007, Gospodarcze funkcje kontrolne w przestrzeni Polski

  22. Śleszyński P., 2008, Ocena powiązań gospodarczych i kapitałowych między miastami – rekomendacje dla KPZK, ekspertyza dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, www.mrr.gov.pl

  23. Spójność i konkurencyjność regionu Morza Bałtyckiego, 2008, Wkład rządu RP w prace nad strategią dla regionu Morza bałtyckiego, UKIE

  24. Strategia rozwoju infrastruktury lotnictwa cywilnego na Mazowszu, 2007, IGiPZ PAN, ss. 201

  25. Suchorzewski W., 2007, Wizja rozwoju transportu oraz rozwoju sieci transportowych do roku 2033, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień równoważenia rozwoju transportu, ekspertyza wykonana na potrzeby KPZK dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, www.mrr.gov.pl

  26. Szafler K, 2008, Zagospodarowanie I przestrzenne aspekty rozwoju strefy przybrzeżnej Bałtyku, zarówno strefy wód terytorialnych (12 milowej) jak I wyłącznej strefy ekonomicznej (EEZ), ekspertyza wykonana na potrzeby KPZK dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, www.mrr.gov.pl

  27. Taylor Z., 2007, Wizja rozwoju transportu oraz rozwoju sieci transportowych do roku 2033, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju komunikacji kolejowej, ekspertyza wykonana na potrzeby KPZK dla Ministerstwa Rozwoju Regionalnego,

  28. www.mrr.gov.pl

  29. Tomasik T., 2007, Zarys współczesnych problemów transportu kontenerowego. Polskie morskie porty kontenerowe, Prace Komisji Geografii Komunikacji 13, str. 119-136, Warszawa-Rzeszów

  30. Transport wyniki działalności w 2007 roku, 2008, GUS, Warszawa

  31. Węcławowicz G., Bański J., Degórski M., Komornicki T., Korcelli P., Śleszyński P., 2006, Przestrzenne Zagospodarowanie Polski na początku XXI wieku, IGiPZ PAN, Warszawa, 212 ss.

  32. Wydłużenie głównych transeuropejskich osi transportowych do krajów sąsiednich. Wytyczne w zakresie transportu w Europie oraz regionach sąsiadujących, 2007, Komunikat Komisji do rady i parlamentu Europejskiego, Komisja wspólnot Europejskich, Bruksela

  33. Zaucha J., 2007, Rola Przestrzeni w Kształtowaniu Relacji Gospodarczych. Ekonomiczne Fundamenty Planowania Przestrzennego w Europie Bałtyckiej, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk


Publikacje książkowe

Judge D., Earnshaw D., The European Parliament, Palgrave Macmillian, Basingstoke 2003

Kisiel-Łowczyc A.B., Bałtycka Integracja Ekonomiczna. Stan i perspektywy do 2010 r., Warszawa 2000

Artykuły

Kalniņš O., A Baltic Sea Strategy – acting regionally, thinking globally, Baltic Rim Economies, 31.10.2007

Andersson M., Region branding: The case of the Baltic Sea Region, Place Branding and Public Diplomacy, Vol. 3, Palgrave Macmillan, 2007

Beazley Ch., A EU-Strategy for the Baltic Sea region: making a success of the 2004 enlargement, Baltic Rim Economies, 6-2007, 21.12.2007

Karlsson M., Transnational Relations in the Baltic Sea Region, Södertörn Academic Studies 21, Södertörn högskola, 2004

Kooperation im Ostseeraum. Eine Bestandsaufnahme der wissenschaftlichen und politischen Kooperation unter besonderer Berücksichtigung der neuen Bundesländer, Rostocker Informationen zu Politik und Verwaltung, Heft 24, Universität Rostock, Institut für Politik-und Verwaltungswissenschaften, 2005

Mariusen Å., Aalbu H., Brandt M., Regional Organisations in the North, Nordregio working paper, Stockholm 2000

Williams L.K., The Baltic Sea Region: Forms and Functions of Regional Co-operation, Berlin 2001



Dokumenty

Baltic Sea Region Initiative, Communication from the Commission, SEC(96) 608 final European Parliament resolution on the future of the Northern Dimension, 16.11.2005

Madrid European Council,15-16 December 1995, Conclusions of the Presidency, Bulletin of the European Communities, no. 12, 1995

Orientations for a Union Approach towards the Baltic Sea Region, Communication form the Commission to the Council, SEC(94) 1747 final, Brussels, 25.10.1994 Biuletyn Analiz UKIE Nr 19

Report on the Commission Communication on the Baltic Sea Region Initiative, European Parliament, Committee on Foreign Affairs, Security and Defense Policy, 28.05.1997

Report on the Current State and Perspectives for Cooperation in the Baltic Sea Region, Commission of the European Communities, COM(95) 609 final, Brussels, 29.11.1995

Rezolucja legislacyjna Parlamentu Europejskiego w sprawie strategii dla regionu Morza Bałtyckiego w ramach wymiaru północnego, (2006/2171(INI)), 16.11.2006

Inne źródła

A European Strategy for the Baltic Sea Region – food for thought, non-paper, 06.09.2007 Europe’s Strategy for the Baltic Sea Region, Baltic Strategy Working Group of the “Baltic Europe” Intergroup, European Parliament

Position Paper of the Interregional Group “Baltic Sea Regions” of the Committee of the Regions on the EU Strategy for the Baltic Sea Region, Brussels, 10.04.2008

Stanowisko Konwentu Marszałków Województw RP ws. Strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego, Maciejewo, 20.06.2008


Rozdział 11.

1   ...   12   13   14   15   16   17   18   19   20


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna