Cezary Tomasz Szyjko Enigma nowego regionalizmu europejskiego Warszawa 2010 Redakcja naukowa



Pobieranie 1.37 Mb.
Strona3/20
Data29.04.2016
Rozmiar1.37 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20

6.2. Kompetencje Komitetu Regionów
Podstawowe zadania Komitetu Regionów związane są z opiniowaniem regulacji odnoszących się do polityki regionalnej i lokalnej. Istnienie Komitetu jest ściśle związane z funkcjonowaniem zasady pomocniczości oraz ideą Europy Regionów. Komitet ma za zadanie doradzać w sprawach mających znaczenie dla społeczności lokalnych. Celem jego powołania było zwiększenie możliwości wpływania społeczności lokalnych na kształt polityk wspólnotowych. Ocena kompetencji KR zależy od rodzaju opinii, do wydawania których jest on uprawniony. Opinie te można podzielić na następujące grupy:

— obligatoryjne (wymuszone przez prawo traktatowe),

— fakultatywne (zależą od uznania Rady czy KE),

— zależne (uzależnione od opinii w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym),

— autonomiczne (wydawane z własnej woli).

Konsultacje obligatoryjne wydawane są w następujących sytuacjach: polityka transportowa (art. 71 TWE), polityka zatrudnienia (art. 128 TWE), polityka społeczna (art. 137 TWE), edukacja i młodzież (art. 149 TWE), kształcenie zawodowe (art. 150 TWE), kultura (art. 151 TWE), zdrowie (art. 152 TWE), sieci transeuropejskie (art. 156 TWE), spójność społeczno-gospodarcza (art. 159 TWE), środowisko (art. 175 TWE). Wśród fakultatywnych mogą pojawić się opinie w odniesieniu do różnych kwestii. Opinie zależne dotyczą najczęściej swobody osiedlania się na terytorium UE, rynku wewnętrznego, funduszy socjalnych, ochrony konsumenta, polityki przemysłowej, badań i rozwoju.


Wypełniając funkcję podmiotu wydającego opinie autonomiczne, Komitet wypowiada się na temat ochrony środowiska, rolnictwa, polityki regionalnej, gospodarczej, zatrudnienia, transportu. Znaczenie kompetencji KR należy również oceniać, patrząc na jego rolę w procesie demokratyzacji UE i wypełniania funkcji pośrednika między państwem a Unią Europejską. Ma on również odgrywać rolę spoiwa między obywatelami a instytucjami Unii Europejskiej. Jego rola byłaby z pewnością większa, gdyby opinie KR były wiążące.

Opinie Komitetu Regionów

Rodzaj opinii

Obszary spraw, wobec których są formułowane opinie

Obligatoryjne — wymagane przez prawo zasięgania opinii Komitetu Regionów

Ustalanie zadań, celów, zasad i organizacji funduszy strukturalnych; decyzje dotyczące szczególnych zadań podejmowanych poza ramami tych funduszy; utworzenie Funduszu Kohezyjnego; decyzje wykonawcze dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionów (EFRR); wytyczne dotyczące ustanowienia i rozwoju sieci transeuropejskich o działanie wspierające; w zakresie edukacji, kultury i ochrony zdrowia

Fakultatywne — gdy Komisja lub Rada Unii Europejskiej uzna to za zasadne

Różne sytuacje

Zależne — związane z zasięganiem opinii w Komitecie Ekonomiczno-Społecznym, formułowane, gdy Komitet uzna, że dana sprawa dotyczy kwestii regionalnej

Swoboda osiedlania się na terytorium UE; polityka transportowa; rynek wewnętrzny; fundusze socjalne; ochrona konsumenta; polityka przemysłowa; badania i rozwój; polityka ochrony środowiska

Autonomiczne — wydawane z własnej inicjatywy

Ochrona środowiska; rolnictwo; polityka regionalna; polityka gospodarcza, zatrudnienia, transportowa

Rola KR jako instancji doradczej w procesie decyzyjnym sprawia, że z Radą UE, Komisją Europejską oraz Parlamentem łączą go głównie relacje funkcjonalne i normatywne. Instytucje te bardzo silnie wpływają na funkcjonowanie KR. Poza własną inicjatywą, także żądanie Komisji Europejskiej czy Rady UE jest obligujące dla zwołania spotkania KR. Opinie KR nie są jednak obowiązujące dla tych organów, jako że ani Komisja Europejska, ani Rada UE nie muszą ich brać pod uwagę przy ostatecznym formułowaniu aktu prawnego. Brak opinii KR nie wstrzymuje działań Rady UE ani Komisji Europejskiej w zakresie problematyki, w której złożony był wniosek o konsultację. Z drugiej strony, pominięcie KR na ścieżce legislacyjnej, w sytuacji, gdy jego opinia była obowiązkowa, może skutkować w efekcie unieważnieniem aktu prawnego. Protokoły z obrad KR kierowane są do Rady UE oraz Komisji Europejskiej. Zgodnie ze zmianami wprowadzonymi traktatem amsterdamskim w KR nie mogą zasiadać członkowie Parlamentu Europejskiego. KR nie może sam wystąpić do Trybunału Sprawiedliwości ze skargą na naruszenie swoich kompetencji. Komitet Regionów odgrywa podrzędną rolę w stosunku do pozostałych instytucji.



6.3. Działalność Komitetu Regionów
W Komitecie Regionów do głosu dochodzą (w większym stopniu niż gdzie indziej): różnorodność kultur, różne tożsamości regionalne i lokalne oraz bogactwo poszczególnych obszarów Europy. Komitet Regionów symbolizuje i ucieleśnia różnorodność Europy, Europę bliską obywatelom, Europę dnia powszedniego. Aktywność, jaką podejmuje KR, dotyczy wszystkich problemów związanych z promowaniem tolerancji kulturowej, różnorodności i akceptacji odmienności regionalnej. Są to zarówno inicjatywy z zakresu prawodawstwa, jak też działania o charakterze kulturowym.

Ponad połowa ludności UE zamieszkuje obszary wiejskie, które obejmują 90 proc. jej terytorium — rozwój wsi stanowi więc istotną dziedzinę zainteresowania oraz sferę działalności KR. Obszary wiejskie UE znajdują się w okresie koniecznych przemian wywołanych ewolucją sytuacji globalnej, w którą są wpisane, oraz swoją dynamiką wewnętrzną. Przemiany te mają wpływ zarówno na ludność wiejską, jak i miejską. Wymagają one odpowiednich reakcji politycznych na szczeblu bliskim obywatelom (czyli na szczeblu samorządu terytorialnego), jak również poświęcenia im szczególnej uwagi na szczeblu europejskim. W efekcie przyjęcia konkluzji szczytu Rady Europejskiej w Göteborgu w czerwcu 2001 r. doprowadzono do utworzenia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW — European Agricultural Fund for Rural Development, EAFRD), łączącego w jednym instrumencie finansowym pomoc na rzecz modernizacji rolnictwa, dywersyfikacji produkcji rolnej i poprawy warunków życia na obszarach wiejskich. Komitet pozytywnie zaopiniował utworzenie takiego funduszu, popierając trzy wytyczne wskazane przez Komisję Europejską: bardziej strategiczne podejście do rozwoju wsi, zastosowanie prowadzonej w tym zakresie polityki do wszystkich obszarów UE oraz przewidziane uproszczenie planowania.


Komitet Regionów popiera również nową serię sześciu wytycznych strategicznych dla rozwoju wsi, przyjętych przez Radę Ministrów ds. Rolnictwa 20 lutego 2009 r. Są to:

— poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego,

— poprawa stanu środowiska i krajobrazu,

— poprawa jakości życia na obszarach wiejskich oraz zwiększanie dywersyfikacji działalności gospodarczej,

— tworzenie lokalnego potencjału na rzecz zwiększania i dywersyfikacji zatrudnienia,

— przełożenie priorytetów na konkretne programy,

— komplementarność instrumentów wspólnotowych.
W czwartej kadencji Komitetu Regionów (2006–2010) ustalono nowy skład i zakres działania komisji. 15 listopada 2005 r. Prezydium, w ramach punktu 4 porządku obrad posiedzenia, rozpatrzyło dokument zatytułowany „Zalecenia ustępującego Prezydium na nową kadencję”. Podjęto decyzję o wyborze przedstawionego w tym dokumencie scenariusza numer 1, dotyczącego zakresu kompetencji przyszłych komisji, oraz o zwrócenie się do Sekretarza Generalnego o przedstawienie w lutym 2006 r. nowego uzgodnionego dokumentu, wzbogaconego o wyrażone podczas debaty zalecenia członków. Dokumentem tym jest „Notatka dla członków Prezydium Komitetu Regionów z 91. posiedzenia Prezydium Komitetu Regionów z dnia 16 lutego 2006 r.”. Podsumowuje on wszystkie decyzje podjęte na sesji plenarnej 16 lutego 2006 r. i stanowi dokument końcowy wysyłany do członków KR w celach informacyjnych.
KR odgrywa bardzo ważną rolę w kontekście procesu regionalizacji w Europie.

Wybory nowych władz na kolejną kadencję 2010-12 odbyły się na posiedzeniu Komitetu 10 lutego 2010r. Mercedes Bresso była posłem do Parlamentu Europejskiego i długoletnim członkiem KR-u, w którym przewodziła Grupie PSE w latach 2006-2010. Jest pierwszą kobietą wybraną na przewodniczącą Komitetu Regionów. Zaraz po wyborze przewodnicząca Regionu Piemonte wygłosiła przemówienie, w którym pokrótce przedstawiła priorytety swej dwuipółletniej kadencji. Z uznaniem wypowiedziała się o olbrzymim postępie politycznym, jakiego KR dokonał w ciągu piętnastu lat swego istnienia i podkreśliła, że jego podstawowe zadanie polega na reprezentowaniu wspólnych interesów władz lokalnych i regionalnych w Europie.



Podsumowanie
W świetle powyższego, niezamierzonym rezultatem wzmocnienia idei Europy Regionów, w tym powołania jej instytucjonalnego wymiaru, jakim stał się Komitet Regonów, stało się zachęcanie regionów domagających się większej niezależności lub całkowitej samodzielności do walki o swoje prawa. KR stał się narzędziem pozwalającym ominąć instytucje narodowe w kontaktach z UE. KR współpracuje z organizacjami pozaunijnymi zajmującymi się problematyką polityki regionalnej. Należą do nich Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy, Zgromadzenie Regionów Europy, Rada Gmin i Regionów Europejskich, Stowarzyszenie Europejskich Regionów Przygranicznych, Konferencja Peryferyjnych Regionów Morskich, Stowarzyszenie Europejskich Regionów Tradycyjnego Przemysłu, Unia Regionów Stołecznych Wspólnoty Europejskiej i wiele innych.

Komitet Regionów często nie może spełnić oczekiwań obywateli. I odwrotnie — obywatele mają czasami wrażenie, że KR angażuje się zbyt intensywnie w obszarach, w których jego udział nie jest niezbędny. Dlatego też ważną rzeczą jest wyjaśnienie, uproszczenie i dostosowanie podziału kompetencji między poszczególnymi organami Unii i państwami członkowskimi w świetle nowych wyzwań, przed jakimi stoi Europa. Może to prowadzić zarówno do przywrócenia zadań państwom członkowskim, jak i przypisania nowych zadań Unii na poziomie regionalnym lub poszerzenia istniejących kompetencji, mając nieustannie w pamięci zasadę równości państw członkowskich oraz ich wzajemną solidarność.


Reasumując, Komitet Regionów ma pryncypialne znaczenie dla reformowania polityki regionalnej UE, która musi być adekwatna, aby Wspólnota mogła sprostać oczekiwaniom obywateli oraz wyzwaniom konkurencji obecnego ładu międzynarodowego. KR musi na bieżąco wzmacniać swoje zaplecze technologiczne, ekonomiczne i społeczne w celu reformowania polityki regionalnej, której nowoczesne instrumenty są najlepszą metodą na spójność UE, a tym samym na odegranie przez nią znaczącej roli we współczesnym świecie.30

Bibliografia


  1. Barcz J., Koliński A., 1990: Jednolity Akt Europejski. Zagadnienia prawne i instytucjonalne, Warszawa.

  2. Bielecka M., 2006: Komitet Regionów Unii Europejskiej a integracja europejska, Warszawa.

  3. Brodecki Z., 2000: Prawo europejskiej integracji, Warszawa.

  4. Brodecki Z., 2005: Regiony, Warszawa.

  5. Czachór Z., 2004: Zmiany i rozwój w systemie Unii Europejskiej po Traktacie z Maastricht, Wrocław.

  6. Davies N., 2007: Europa między Wschodem a Zachodem, Kraków.

  7. Dick L., 1998: Przewodnik po Unii Europejskiej, Warszawa.

  8. Droga do funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, 2000: Warszawa.

  9. Emmert F., Morawiecki M., 2002: Prawo europejskie, Warszawa–Wrocław.

  10. EUR-Lex. Witryna internetowa. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:175:0001:0018:PL:PDF, stan z 3 marca 2010 r.

  11. Głąbicka K., Grewiński M., 2003: Europejska polityka regionalna, Warszawa.

  12. Integracja europejska. Wstęp, 2006: (red.) K. A. Wojtaszczyk, Warszawa.

  13. Kienzler I., 2003: Leksykon Unii Europejskiej, Warszawa.

  14. Kowalski J., Ślusarczyk Z., 2006: Unia Europejska. Proces integracji i zarys problematyki instytucjonalno-prawnej, Poznań.

  15. Pietrzyk I., 2004: Polityka regionalna Unii Europejskiej i regiony w państwach członkowskich, Warszawa.

  16. Polityka regionalna i fundusze strukturalne Unii Europejskiej — dokumentacja europejska, przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, kwiecień 2004.

  17. Proces decyzyjny w Unii Europejskiej. Przewodnik dla urzędnika administracji publicznej, 2006: (red.) A. Ambroziak, M. Mielecka, K. Ostrzyniewska, I. Woicka, Warszawa.

  18. Ruszkowski J., Żurek M., Górnicz E., 1998: Leksykon integracji europejskiej, Warszawa.

  19. Szyjko C. T., 2005: Scenariusze rozwoju polityki spójności w UE po 2006 r., „Commentationes. Zeszyt Naukowy WSM”, nr 2 (1), s. 46–62.

  20. Szyjko C. T., 2008: Kształtowanie bezpieczeństwa europejskiego — wybrane problemy instytucjonalno-prawne, Warszawa.

  21. Szyjko C. T., 2009: Traktat z Lizbony — geneza, uwarunkowania, proces implementacji, [w:] Droga Polski do Lizbony, „Piotrkowskie Studia Międzynarodowe” nr 1, s. 7–38.

  22. Ślusarczyk Z., 2005: Europejska Wspólnota Gospodarcza i Euratom (1957–1970), „Commentationes. Zeszyt Naukowy WSM”, nr 2.

  23. Ślusarczyk Z., 2005: Europejska Wspólnota Węgla i Stali, „Commentationes. Zeszyt Naukowy WSM”, nr 1.

  24. Ślusarczyk Z., 2009: Międzyregionalna współpraca Polski z sąsiadami, „Zeszyty Naukowe ALMAMER WSE”, nr 4/57, s. 59–76.

  25. Ślusarczyk Z., Szyjko C. T., 2009: Kompendium. Zarządzanie funduszami strukturalnymi w UE i pozyskiwanie środków dla szkolnictwa wyższego, Piotrków Trybunalski.

  26. Unia Europejska. Leksykon integracji, 2004: (red.) W. Bokajło, K. Dziubka, Wrocław.

  27. Unia Europejska, 2004: (red.) E. Kawecka-Wyrzykowska, E. Synowiec, Warszawa.

  28. Polityka regionalna i fundusze strukturalne Unii Europejskiej — dokumentacja europejska, przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce, kwiecień 2004.

  29. Traktat o Unii Europejskiej, 1993: „Biuletyn Informacyjny”, Kancelaria Sejmu, z. 2(18), s. 107.

  30. Unia Europejska, 1998: (red.) K. Michałowska-Gorywoda, Warszawa.

  31. Weidenfeld W., Wessels W., 1996: Europa od A do Z. Podręcznik integracji europejskiej, Gliwice.

  32. W służbie regionom, 2004: Warszawa.

  33. Wspólnotowe akty prawne dotyczące pomocy przedakcesyjnej funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, 2004: Warszawa.





Rozdział 2.
Polityka regionalna w okresie przedakcesyjnym


1. Stan relacji Polski z UE

2. Korzyści z członkostwa

3. Mechanizm integracji

4. Przesłanki polityki spójności

5. Przyczyny interwencji strukturalnej

6. Finansowanie polityki

7. Programowanie rozwoju

8. Bariery absorpcji środków

Podsumowanie

Bibliografia

Przypisy
1. Stan relacji Polski z UE


UE odegrała istotną rolę – inspirującą, doradczą a niekiedy i przejmująca inicjatywę w przygotowaniu podstaw instytucjonalnych polityki regionalnej w Polsce. Jeśli chodzi o stan rzeczowy rozwoju regionalnego Polski przed 2004r., to należy wyróżnić kilka elementów zróżnicowania regionalnego Polski. Elementy te są skądinąd dobrze znane naukowcom i funkcjonariuszom państwowym zajmującym się polityka regionalną, przez co nie ma potrzeby dokładnego ich omawiania. Elementy te to:

- międzyregionalne (międzywojewódzkie) zróżnicowanie poziomu rozwoju mierzone wysokością PKB na mieszkańca w relacji 1:2 między najuboższymi a najbogatszym województwem, co sprawia, że Polska należy do krajów UE o przeciętnym zróżnicowaniu międzyregionalnym

- wyraźny podział na zamożniejszy zachód kraju i uboższy wschód, z koncentracją najuboższych województw wzdłuż granicy północno-wschodniej (Warmińsko-mazurskie, Podlaskie, Lubelskie, Podkarpackie oraz Świętokrzyskie)

- duże różnice w PKB na mieszkańca oraz w warunkach życiowych między dużymi miastami (metropoliami) oraz resztą kraju, na niekorzyść tej ostatniej

- istnienie lokalnych koncentracji problemów społeczno-ekonomicznych, niezależnie od powyższego podziału na zachód-wschód i metropolie-reszta – do tych lokalnych koncentracji należą dotknięte wysokim bezrobociem osiedla poPGRowskie, rejony dawnych intensywnych dojazdów do pracy chłopo-robotników (zwłaszcza w Polsce południowo-wschodniej) oraz miejscowości objęte recesją głównej gałęzi gospodarki

- będący w procesie restrukturyzacji okręg górnośląski – szczególna koncentracja problemów ekonomicznych, społecznych, politycznych, ekologicznych i zagospodarowania przestrzennego

- utrwalenie a nawet pogłębienie opisanych wyżej różnic międzyregionalnych w okresie transformacji i intensyfikacji kontaktów z UE, co grozi marginalizacją zwłaszcza wschodnich regionów przygranicznych.

Z punktu widzenia instytucjonalnego polityki rozwoju regionalnego, w okresie transformacji i zacieśniania kontaktów z UE należy odnotować przede wszystkim:

- wzrost znaczenia polityki regionalnej po początkowym okresie lekceważenia tej problematyki; jedną z ważniejszych przyczyn tej zmiany były kontakty z UE i perspektywa uzyskania środków w ramach unijnej polityki regionalnej

- reformę terytorialnej organizacji kraju i utworzenie samorządowych województw będących podmiotami polityki intraregionalnej, co było również związane z potrzebą dostosowania o polityki regionalnej Unii (spełnienie warunku partnerstwa)

- przyjęcie dokumentów programowych i ustaw regulujących zasady polityki regionalnej oraz określających współpracę Polski z UE w tej dziedzinie (takich jak Koncepcja polityki przestrzennego zagospodarowania kraju, Ustawa o wspieraniu rozwoju regionalnego, Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego, Narodowy Plan Rozwoju wraz ze Zintegrowanym regionalnym programem operacyjnym, strategiczne i operacyjne dokumenty polityki regionalnej na szczeblu regionalnym, kontrakty regionalne, Podstawy wsparcia wspólnoty itp.

- uzyskanie praktycznych doświadczeń we wdrażaniu unijnych programów wsparcia rozwoju regionalnego i społeczno-gospodarczego (Phare-Struder, Phare-CBC, Phare-spójność społeczna, ISPA, SAPARD).



2. Korzyści z członkostwa
Omawiając uwarunkowania dla rozwoju regionalnego i polityki regionalnej Polski wynikające z kontaktów i członkostwa w UE trzeba mieć na uwadze nie tylko politykę regionalną Unii sensu stricto, ale i inne polityki i zasady funkcjonowania UE, które mają lub mogą mieć pośredni, lecz istotny, wpływ na rozwój regionalny Polski.
Unia Europejska stała wobec wyzwań związanych nie tylko z rozszerzeniem, ale i z koniecznością ponownego zdefiniowania swojej misji, sposobu funkcjonowania, zadań i instrumentów ich realizacji. Przygotowany w roku 2003 projekt Konstytucji UE był tylko częściową odpowiedzią na te wyzwania. Istotne zmiany nastąpiły po roku 2006 przy okazji uchwalania budżetu Unii na kolejny okres, rozstrzygania o następnym rozszerzeniu (w tym o Turcję) i rozliczania z wykonania ambitnych zadań ustalanych na początku bieżącej dekady a przewidzianych do wykonania do roku 2010. Dlatego też mówiąc o wpływie Unii Europejskiej na rozwój regionalny i politykę regionalną Polski trzeba osobno przeanalizować stan ówczesny, obecny i proponowane zmiany.
Decydujące znaczenie dla dotychczasowego funkcjonowania Unii Europejskiej miało istnienie korzyści z członkostwa – korzyści, które odnosiły wszystkie kraje członkowskie. Był to swojego rodzaju „efekt synergii” lub, używając terminologii popularnej w środowisku unijnej biurokracji – „wartości dodanej”. Korzyści te integrowały Unię i przyciągały nowe kraje. Istnienie tych korzyści było możliwe m.in. dzięki swoistemu, niepisanemu, mechanizmowi polityczno-ekonomicznemu integracji. Mechanizm ten polegał, w największym skrócie, na „podziale pracy” wewnątrz Unii, zgodnie z którym Niemcy i małe bogate kraje były płatnikami netto do budżetu Unii, a najbiedniejsze kraje były największymi netto beneficjentami budżetu Unii.
Zgoda Niemiec na pełnienie roli dostarczyciela środków do budżetu Unii wynikała z przyczyn polityczno-historycznych – była formą opłaty za godność bycia salonfähig („godny bycia na salonach”) – ceny, którą Niemcy musieli płacić europejskim partnerom po doświadczeniach II wojny światowej. W zamian za to Niemcy były dopuszczone do grona narodów (zachodnio)europejskich a niemieckie towary i firmy uzyskały dostęp do zachodnioeuropejskich rynków. Dostęp do zagranicznych rynków zbytu dla swoich towarów i kapitału był też ceną, którą płaciły małe a bogate kraje integrującej się Europy zachodniej – w pierwszej kolejności kraje Beneluksu, dla których dostęp do zagranicznych rynków był kwestią o żywotnym znaczeniu a integracja europejska była logiczną kontynuacją procesów integracyjnych wewnątrz Beneluksu. Biedniejsze kraje obecnej Unii w zamian za udostępnienie swoich rynków towarów i kapitału dla ekspansji towarów i kapitału z krajów bogatych uzyskiwały dostęp do funduszy unijnych – głównie funduszy strukturalnych i spójności. Jedynym krajem, który nie pasował do tego modelu była Wielka Brytania – teoretycznie wielki płatnik netto do budżetu Unii. Z jednej strony nie była ona małym krajem tak mocno zależnym od zagranicznych rynków zbytu jak np. kraje Beneluksu czy Dania, a z drugiej strony nie musiała płacić ceny bycia salonfähig. Z tego też powodu Wielka Brytania zażądała obniżki swojej składki do budżetu Unii (słynny „brytyjski rabat”) a pozostałe kraje na obniżkę tę się zgodziły.
Równolegle do korzyści ekonomicznych integrujące się kraje Europy Zachodniej uzyskiwały korzyści polityczne – przede wszystkim powstrzymanie ekspansji komunizmu i ograniczenie zagrożenia ze strony „bloku komunistycznego” oraz „zakotwiczenie” Niemiec w Europie. Oprócz tego korzyścią dla Francji było zwiększenie jej siły politycznej na arenie międzynarodowej. Korzyści polityczne integracji nie pociągały za sobą ceny w postaci ograniczenia suwerenności, gdyż zasady podejmowania decyzji w Unii (i jej poprzednikach) dawały państwom członkowskim prawo weta. Małe kraje dodatkowo były nadreprezentowane we władzach Unii.
Krajem nominalnie najbardziej „upośledzonym” w UE (a raczej w EWG i WE) była RFN – nie dość, że była wielkim płatnikiem netto, to do tego była mocno niedoreprezentowana we władzach UE. Zgoda Niemiec na pełnienie roli „upośledzonego” była filarem polityczno-ekonomicznego mechanizmu integracji europejskiej. Rolę tę Niemcy pełniły nie za darmo – nagrodą była np. zgoda partnerów RFN na zjednoczenie Niemiec w 1990 roku.
Sprawnemu przebiegowi integracji europejskiej sprzyjał też stały wzrost gospodarczy i poprawa warunków życia ludności integrujących się krajów. Na ile poprawa ta była wynikiem integracji a na ile zjawiskiem od integracji niezależnym, jest trudne do ustalenia. Tym nie mniej zbieżność w czasie integracji i poprawy warunków życiowych tworzyła sprzyjające warunki dla idei integracji i akceptacji jej reguł.
3. Mechanizm integracji
W kontekście wyżej opisanego polityczno-ekonomicznego mechanizmu integracji należy rozpatrywać szczegóły funkcjonowania Unii Europejskiej, jej cele i instrumenty ich realizacji. Na szczególną uwagę zasługuje mechanizm ustalania, harmonizacji i realizacji celów. W mechanizmie tym można wyróżnić trzy elementy:

  1. Nawarstwianie się „słusznych celów”

  2. Instytucjonalizacja celów (tworzenie specjalnych komisji, funduszy itp., dla realizacji danego celu)

  3. Harmonizacja celów przez ich autonomizację lub kompromisy.

W toku integracji europejskiej pojawiały się coraz to nowe cele, które były kolejno inkorporowane do zestawu celów EWG, WE i UE. Najważniejsze z nich to likwidacja barier w cyrkulacji towarów, kapitału i siły roboczej, zapewnienie sprawnego mechanizmu rynku i konkurencji, unia walutowa, spójność społeczno-terytorialna, poprawa konkurencyjności gospodarki UE na arenie międzynarodowej, zapewnienie samowystarczalności żywnościowej i poprawa zamożności rolników i ludności wiejskiej, ochrona środowiska naturalnego (w myśl zasad trwałego rozwoju), rozwój nauki i techniki (gospodarka oparta na wiedzy), zachowanie dziedzictwa i różnorodności kulturowej, równość kobiet i mężczyzn na rynku pracy i w życiu publicznym, zwalczanie przestępczości (w tym zwłaszcza nielegalnej imigracji) itd.


Dla każdego z tych celów powoływano odpowiednią komórkę w strukturach Unii (komisje, dyrekcje generalne, fundusze), ustalano budżet, zasady wydatkowania środków i kontroli wydatków i oceny realizacji celów. Brak legitymacji politycznej administracji unijnej (Komisji Europejskiej), a tym samym brak możliwości rozstrzygania problemów na zasadzie decyzji politycznej, sprawił, że główny akcent w działaniu tej administracji był położony na procedury – procedury ustalania zadań, przydziału środków, kontroli przydziału, procedury tworzenia instytucji kontrolujących zgodność wydatkowania środków z procedurami itd. Nawarstwianie się celów powodowało komplikowanie się procedur, narastanie syndromu „brukselskiej biurokracji”. Szczupłość budżetu Unii – zaledwie ok. 1% unijnego PKB lub 2-3% finansów publicznych całej Unii – a tym samym niewielki zakres bezpośredniego oddziaływania budżetu Unii, sprawiała, że było stosunkowo niewielkie pole kolizji celów. Dzięki temu możliwe było realizowanie, przynajmniej formalne, wielu celów.
W pewnych jednak przypadkach kolizja celów (zasad) występowała. W takich sytuacjach problem konfliktu celów rozwiązywano na zasadzie kompromisu – przez określenie pól, w których dany cel nie jest realizowany. Najważniejsze przykłady kompromisu to wyłączenie rolnictwa z zasad konkurencji rynkowej i ograniczenie wysokości pomocy publicznej dla gospodarki (do 4% PKB danego kraju) wraz z określeniem sposobów udzielania tej pomocy. Inny sposób osiągania kompromisu zasad, to różne traktowanie różnych typów podmiotów gospodarczych – i tak łagodniejsze zasady konkurencji dotyczą małych i średnich przedsiębiorstw, gdyż uważa się, że MSP działają na niewielkich rynkach lokalnych a tym samym ich wspieranie przez pomoc publiczną nie narusza zasad konkurencji na większa skalę.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   20


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna