Charakterystyka euroregionu glacensis



Pobieranie 181.81 Kb.
Strona1/2
Data10.05.2016
Rozmiar181.81 Kb.
  1   2

CHARAKTERYSTYKA EUROREGIONU GLACENSIS


1. Powstanie i obszar

Euroregion Glacensis jest jednym z czternastu funkcjonujących na granicach Polski euroregionów i jednym z pięciu na pograniczu polsko-czeskim. Współpraca transgraniczna w regionie Sudetów Środkowych i Wschodnich ma wieloletnią tradycję. Ważne impulsy współpracy pojawiły się na przełomie lat 80. i 90. w związku z przemianami demokratycznymi jakie miały miejsce w tym okresie w Polsce i w Republice Czeskiej. Potwierdzeniem tych przemian było m.in. nawiązanie przyjaznej współpracy pomiędzy samorządami miast i gmin przygranicznych oraz inicjatywa publikowania (od 1989 r.) przez Wydawnictwo Ziemia Kłodzka i Solidarność Polsko-Czesko-Słowacką ponadgranicznego miesięcznika „Ziemia Kłodzka - Od Kladského pomezi - Glatzer Bergland” i coroczna organizacja (od 1990 r.) Polsko-Czeskich Dni Kultury Chrześcijańskiej.1

Konferencja inicjująca stałą współpracę transgraniczną odbyła się 17-18 maja 1991 roku w Nachodzie z udziałem około 150 przedstawicieli przygranicznej społeczności czeskiej i polskiej.

W dniu 18 września 1992 roku w Wałbrzychu 21 przedstawicieli społeczności lokalnych z województwa wałbrzyskiego i opolskiego oraz z północno-wschodnich Czech podpisało umowę p.n. „Porozumienie o ponadgranicznej współpracy wzajemnej oraz o utworzeniu Ponadgranicznego Związku Miast i Gmin Czechy-Polska”. W zawartym dokumencie za główny cel uznano koordynację wysiłków na rzecz rozwoju gospodarczego, kulturalnego i społecznego oraz wspólne rozwiązywanie problemów ekologicznych występujących na obszarze przygranicznym.

Podobne podejście i dążenie do współpracy transgranicznej można było zaobserwować w latach 1993-1994 w części „rdzennej” regionu Sudeckiego. Współpraca gmin pogranicza polsko-czeskiego Ziemi Kłodzkiej przybrała formę współdziałania w ramach powołanego formalnie na konferencji roboczej w Nowej Rudzie 29 marca 1994 roku Stałego Regionu Współpracy Polsko-Czeskiej.

Do 1994 roku przedstawiciele samorządów lokalnych akcentowali swoje odmienne podejście niż w typowych procesach „euroregionalizacji” współpracy transgranicznej, która miała polegać, ich zdaniem, na specyfikacji dziedzin i form współpracy przygranicznej z jednoczesnym określeniem ich realizatorów oraz terminów wykonania, z pominięciem zbędnej instytucjonalizacji, czyli tworzenia struktur euroregionu.

Od 1994 roku w kręgach samorządowych strony czeskiej i polskiej zmieniono poglądy na formę współpracy i zaczęto rozważać potrzebę utworzenia Euroregionu pod nazwą „Glacensis”. Proponowana nazwa ma historyczny rodowód i wywodzi się ze średniowiecznego łacińskiego określenia Kotliny Kłodzkiej. Została ona uznana za właściwą dla przyszłego związku ponadgranicznego jednostek samorządowych.

W dniu 9 lutego 1994 roku powstało Stowarzyszenie Gmin Ziemi Kłodzkiej, które zaczęło popierać ideę samorządu terytorialnego dotyczącą współpracy przygranicznej oraz eksponować zbieżne problemy gospodarcze gmin, lansując tezę obrony wspólnych interesów założycieli stowarzyszenia, a więc samorządów lokalnych.

W dniu 30 maja 1994 roku Sejmik Samorządowy Województwa Wałbrzyskiego podjął uchwałę o rozpoczęciu procedury tworzenia Euroregionu Glacensis.

W dniu 16 stycznia 1996 roku w czeskim Rychnovie nad Kněžnou siedmiu starostów czeskich samorządów lokalnych (z Náchodu, Rychnova, Šumperka, Ústí nad Orlicí, Trutnova, Orlické Záhoří, Polic nad Metují) oraz Prezydent Hradec Králové podpisali umowę o utworzeniu Regionalnego Stowarzyszenia do spraw Współpracy Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej, które od 9 marca 1998 r. funkcjonuje jako stowarzyszenie miast i gmin „Euroregion Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej – Euroregion Glacensis”.

W dniu 5 grudnia 1996 roku w Hradec Králové podpisano Umowę Ramową między Stowarzyszeniem Gmin Ziemi Kłodzkiej i Regionalnym Stowarzyszeniem do Spraw Współpracy Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej o utworzeniu euroregionu pod nazwą Euroregion Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej - „Euroregion Glacensis”.2

W dniu 17 marca 2000 roku w Długopolu Dolnym z inicjatywy Stowarzyszenia Gmin Ziemi Kłodzkiej utworzono Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu Glacensis, które zostało zarejestrowane przez Sąd Okręgowy w Świdnicy jako nowy polski partner w Euroregionie. Powołanie nowego Stowarzyszenia było spowodowane koniecznością wzajemnego dostosowania struktur euroregionalnych po obu stronach granicy (powołano organizację, która ukierunkowała swoją działalność wyłącznie na współpracę przygraniczną). Jednocześnie stało się możliwe otwarcie Euroregionu Glacensis dla gmin, które wyraziły wolę przystąpienia do polsko-czeskiej współpracy przygranicznej. Ponadto zmiana ta podyktowana była koniecznością stworzenia po polskiej stronie Euroregionu czytelnej struktury dla Funduszu Małych Projektów Programu Phare CBC.

Obszar Euroregionu liczy około 4853 km2 i jest zamieszkiwany przez ponad 1,08 mln osób. Jego znaczną część zajmują pasma górskie Sudetów Środkowych i Wschodnich oraz tereny podgórskie. Na obszarze niemal całego Euroregionu występują atrakcyjne przyrodniczo i krajobrazowo tereny, sprzyjające rozwojowi turystyki.

Polska część Euroregionu leży w południowo-wschodniej części województwa dolnośląskiego, przy granicy z Republiką Czeską. Obejmuje 31 gmin należących do powiatu kłodzkiego, ząbkowickiego, dzierżoniowskiego i wałbrzyskiego, o łącznej powierzchni 2927,1 km2 i zamieszkiwanych przez ponad 502 tys. osób. Członkiem Euroregionu jest również Powiat Kłodzki. Granica biegnie tu grzbietami i kulminacjami pasm górskich takich jak Góry Sowie, Stołowe, Orlickie, Bystrzyckie, Bardzkie, Złote, Bialskie i Masyw Śnieżnika, który jest jednocześnie najwyższym punktem po polskiej stronie (1425 m n.p.m.). Po zachodniej stronie rozciąga się region Czech, a po wschodniej region Moraw. Największe miasta na tym obszarze to Wałbrzych, Dzierżoniów, Bielawa, Kłodzko, Nowa Ruda, Bystrzyca Kłodzka i Ząbkowice Śląskie.

W części północnej i środkowej regionu występuje łagodny klimat nizinno-podgórski, a w części południowej klimat górski, który posiada sprawdzone walory regenerujące, głównie w pasie miejscowości uzdrowiskowych. Występują tu także ciepłe i suche wiatry fenowe. Wpływają one na zmniejszenie wilgotności powietrza, podwyższenie temperatury i zmniejszenie zachmurzenia. Zimą przyspieszają topnienie śniegu, a latem hamują wegetację roślin. Powodują także gwałtowne i nieoczekiwane lokalne wylewy rzek oraz są przyczyną niszczenia drzewostanu (wiatrołomy). W maju i we wrześniu często tworzą się kompleksy wyżowe, utrzymujące piękną pogodę, co umożliwia wydłużenie okresu wypoczynkowo-turystycznego.



Do najważniejszych atutów regionu można zaliczyć:

  • doskonałe położenie i dostępność komunikacyjną

  • obszar tranzytowy – najkrótsze połączenie pomiędzy Warszawą i Pragą,

  • bezpośrednie połączenia drogowe i kolejowe z Pragą, Warszawą, oraz wszystkimi większymi miastami w kraju,

  • sąsiedztwo dużych ośrodków miejskich z międzynarodowymi lotniskami - Wrocławia i Pragi,

  • sąsiedztwo atrakcyjnych obszarów Republiki Czeskiej oraz bliskość granicy niemieckiej czy austriackiej,

  • system ponad 30 przejść granicznych z Republiką Czeską (drogowych, kolejowych, małego ruchu granicznego i turystycznych);

  • Park Narodowy Gór Stołowych z najatrakcyjniejszymi formami skalnymi w kraju zgrupowanymi w rezerwatach Szczeliniec Wielki i Błędne Skały,

  • Śnieżnicki Park Krajobrazowy z najpiękniejszą w Polsce Jaskinią Niedźwiedzią oraz jednym z najbardziej urokliwych z sudeckich wodospadów - Wodospadem Wilczki,

  • Park Krajobrazowy Gór Sowich,

  • Park Krajobrazowy Sudety Wałbrzyskie,

  • Góry Bialskie – po zagospodarowaniu Bieszczad najdziksze pasmo górskie w Polsce – oaza spokoju dla ludzi szukających niezakłóconego kontaktu z naturą;

  • trzy zespoły uzdrowiskowe stanowiące jedno z dwóch największych w kraju „zagłębi uzdrowiskowych”

  • Zespół Uzdrowisk Kłodzkich, w którego skład wchodzą trzy słynne kurorty – Kudowa Zdrój, Duszniki Zdrój i Polanica Zdrój,

  • Uzdrowisko Lądek Zdrój – Długopole Zdrój,

  • Uzdrowiska Szczawno Zdrój – Jedlina Zdrój

  • oraz stacje klimatyczne – Międzygórze, Sokołowsko i Zieleniec;

  • dziedzictwo kulturowe

  • Muzeum Papiernictwa w Dusznikach Zdroju zlokalizowane w budynku starej papierni z 1605 roku wraz z warsztatem obrazującym dawną metodę czerpania ręcznego papieru,

  • Zamek Książ – trzeci największy z polskich zamków,

  • Muzeum Przemysłu i Techniki w Wałbrzychu,

  • Zamek Grodno w Zagórzu Śląskim,

  • Podziemne Fabryki „Walim”

  • Tajemnicze Podziemne Miasto „Osówka” w okolicy Głuszycy

  • Muzeum Filumenistyczne w Bystrzycy Kłodzkiej prezentujące historię krzesania ognia,

  • Skansen Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego w Pstrążnej – części administracyjnej Kudowy Zdroju,

  • Ruchome Szopki Ludowe w Wambierzycach i Kudowie – Czermnej,

  • Twierdza Kłodzka oraz Podziemna Trasa Turystyczna 1000-lecia Państwa Polskiego,

  • Muzeum Ziemi Kłodzkiej w Kłodzku,

  • Twierdza Srebrnogórska,

  • Ogród Bajek w Międzygórzu,

  • Kaplica Czaszek w Kudowie – Czermnej – jeden z nielicznych w Europie tego typu obiektów, wzniesiony w 1778 roku przez miejscowego proboszcza,

  • Muzeum Górnictwa i Hutnictwa Złota w Złotym Stoku wraz z największym w Europie podziemnym wodospadem w udostępnionej do zwiedzania Sztolni Czarnej,

  • Muzeum Misyjno - Etnograficzne w Polanicy Zdroju gromadzące eksponaty z wypraw do Polinezji Francuskiej, Zairu i Peru,

  • Muzeum Kamieni Szlachetnych w Polanicy Zdroju,

  • Arboretum w Lądku Zdroju,

  • Muzeum Górnictwa w Nowej Rudzie,

  • Trasa Turystyczna po dawnej Kopalni Uranu w Kletnie,

  • Muzeum Zabawek w Kudowie Zdroju,

  • Skansen przedmiotów Gospodarstwa Domowego w Wambierzycach,

  • Muzeum Sakralne w Bardzie,

  • zabytki stolicy regionu – Kłodzka – miasta o ponad tysiącletniej tradycji, w którym znajduje się blisko 400 obiektów wpisanych do Państwowego Rejestru Zabytków,

  • Krzywa Wieża oraz ruiny zamku piastowskiego stanowiące główne atrakcje zabytkowego zespołu Ząbkowic Śląskich,

  • Podnoszący się z ruiny neogotycki zamek w Kamieńcu Ząbkowickim,

  • zachowany układ urbanistyczny Bystrzycy Kłodzkiej,

  • zabytki Dusznik Zdroju, Barda Śląskiego, Lądka Zdroju, Nowej Rudy, Międzylesia czy Wambierzyc;

  • zagospodarowane turystycznie tereny

  • „raj” dla turystów pieszych i zmotoryzowanych, narciarzy, grotołazów, miłośników jazdy konnej i rowerów górskich, zwolenników wypoczynku na wsi, „taternickich przedszkolaków” i wielbicieli wspinaczki – czyli prawie wszystkich form turystyki kwalifikowanej,

  • dwa duże ośrodki narciarskie: położony w Górach Orlickich Zieleniec wraz z okolicami, zlokalizowana w Masywie Śnieżnika Czarna Góra w pobliżu Stronia Śląskiego oraz szereg rozwijających się mniejszych ośrodków w Górach Sowich,

  • trzy znane sanktuaria – Wambierzyce – zwane „Śląską Jerozolimą”, Bardo Śląskie oraz urokliwie położony kościółek Maria Śnieżna na wzgórzu Igliczna w pobliżu Międzygórza,

  • ponad 120 gospodarstw agroturystycznych,

  • międzynarodowe trasy rowerowe na obszarze Gór Stołowych: Ściany i Góry Stołowe,

  • spływ pięknym krajobrazowo przełomem Nysy Kłodzkiej,

  • największa i najbardziej zróżnicowana na Dolnym Śląsku baza noclegowa dla ruchu turystycznego,

  • gęsta sieć szlaków turystycznych;

  • coroczne międzynarodowe imprezy

  • Polsko – Czeskie Dni Kultury Chrześcijańskiej – od ponad 10 lat największa impreza na pograniczu polsko – czeskim (wrzesień – październik),

  • Rajd Polski - eliminacja samochodowych Mistrzostw Europy,

  • Polsko – Czeskie Spotkania Filmowe w Kudowie Zdroju (czerwiec),

  • Międzynarodowy Półmaraton Kudowa – Hronov – Kudowa (czerwiec),

  • Międzynarodowy Festiwal Moniuszkowski w Kudowie Zdroju (lipiec),

  • Międzynarodowy Festiwal Chopinowski w Dusznikach Zdroju (sierpień),

  • Międzynarodowy Festiwal Szachowy im. Akiby Rubinsteina w Polanicy Zdroju (sierpień),

  • Festiwal H. Wieniawskiego w Szczawnie Zdroju

  • Międzynarodowe Targi Uzdrowiskowo – Turystyczne „Natura Sanat” w Polanicy Zdroju (wrzesień),

  • Przegląd Filmów Górskich w Lądku Zdroju (wrzesień),

  • Międzynarodowy Festiwal Filmów Amatorskich POL-8 w Polanicy Zdroju (wrzesień),

  • Kłodzko – Orlicki Festiwal Organowy (wrzesień i październik),

  • Międzynarodowe Zderzenie Teatrów w Kłodzku (listopad).

Polska część po przemianach społeczno – gospodarczo – ekonomicznych stanowi atrakcyjny obszar dla inwestorów, na który składają się Specjalne Strefy Ekonomiczne w Kłodzku, Kudowie Zdroju, Dzierżoniowie oraz w Nowej Rudzie, a także bogactwo terenów i możliwości dla inwestorów branży turystycznej i rekreacyjnej.

Ekologiczne rozwiązania, cisza i brak uciążliwego przemysłu sprawiają, że coraz więcej gości z zewnątrz buduje tu drugie domy.

Oprócz stanowiącego podstawę rozwoju przemysłu usług turystycznych, uzdrowiskowych i rekreacyjnych do znaczących gałęzi można zaliczyć przemysł elektromaszynowy, meblarski, papierniczy, szklarski oraz górnictwo surowców skalnych.

Istotnym dla rozwoju obszarów jest fakt powstawania ośrodków akademickich w oparciu o filie wrocławskich uczelni.



Czeska część Euroregionu obejmuje 84 samorządy gminnych z obszaru powiatów: Hradec Králové, Trutnov, Rychnov n. Kněžnou, Náchod, Ustí n. Orlici, Pardubice, Chrudim, Semily, Svitavy, Šumperk i Jeseník. Łączna powierzchnia tych gmin wynosi ok. 1926 km2 i są one zamieszkiwane przez ponad 578 tys. osób. Członkiem jest również Kraj Kralovohradecki (województwo).

Głównymi ośrodkami miejskimi są miasta wojewódzkie z Hradec Králové i Pardubicami na czele, będącymi największymi ośrodkami administracyjnymi i gospodarczymi tej części pogranicza.

Na obszarze czeskiej części znajduje się kilka granicznych pasm górskich, do których należą Karkonosze, Góry Orlickie i Jesioniki. Tworzą one atrakcyjne krajobrazowo obszary górskie i podgórskie z dominującymi pod względem walorów obszarami czeskiej części Karkonoskiego Parku Narodowego, narodowymi rezerwatami przyrody: Adršpašsko – teplické skály oraz Králický Sněžník, a także obszary chronionego krajobrazu Broumovsko oraz Orlické Hory.

Istotnym elementem krajobrazu stanowiącym uzupełnienie oferty turystycznej są zachowane zamki w miejscowościach: Náchod, Nové Město n. Met., Opočno i Rychnov nad Kněžnou. Niewątpliwą atrakcję stanowi region umocnień wojskowych nazywanych czasem „czeskim Maginotem”, zlokalizowany na obszarze Gór Orlickich. Uzupełnieniem tych atrakcji jest zachowana twierdza Josefov w miejscowości Jaroměř.

Czeska część Euroregionu posiada bogatą ofertę w zakresie oznakowanych ścieżek rowerowych, wśród nich można wymienić dwie wspólne międzynarodowe trasy rowerowe na obszarze Gór Stołowych: Ściany i Góry Stołowe.

Obszary górskie Euroregionu mają dużo do zaoferowania w zakresie oferty dla miłośników zimowego szaleństwa. Do znaczących ośrodków należy zaliczyć: Pec pod Sněžkou, Deštné v Orlických horách, Říčky v Orlických horách oraz Rokytnice v Orlických horách.

Niewątpliwą atrakcją jest również ZOO oraz safari w Dvůr Králové nad Labem.

2. Członkowie

Zgodnie ze Statutem Euroregionu Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej – Euroregion Glacensis członkami Euroregionu są polskie gminy należące do Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Glacensis oraz czeskie miasta i gminy należące do Stowarzyszenia miast i gmin „Euroregion Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej – Euroregion Glacensis”.

Statut Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Glacensis w §3 określa warunki wstąpienia do Stowarzyszenia (co jest równoznaczne z nadaniem członkostwa w Euroregionie) oraz dzieli członków na:


  1. członków założycieli,

  2. członków zwyczajnych,

  3. członków honorowych,

  4. członków wspierających.

Członkami założycielami są gminy członkowskie, które jako pierwsze wstąpiły do Stowarzyszenia Gmin Ziemi Kłodzkiej (w dniu rejestracji Stowarzyszenia), zaś członkami zwyczajnymi są o statusie założycieli oraz gminy należące do Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Glacensis, które powstało później (17 marca 2000 r.)

Członkiem zwyczajnym może być każda gmina. Wola przystąpienia do Stowarzyszenia powinna być wyrażona w drodze uchwały rady gminy. Przyjęcie w poczet członków zwyczajnych następuje na mocy uchwały Walnego Zgromadzenia Członków Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Glacensis.

Do stowarzyszenia miast i gmin „Euroregion Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej – Euroregion Glacensis” (po stronie czeskiej) mogą przystąpić miasta i gminy po uprzedniej akceptacji właściwej Rady, która jednocześnie musi przyjąć statut stowarzyszenia. Członkami stowarzyszenia mogą zostać również inne osoby prawne pod warunkiem, że na ich członkostwo wyrazi również zgodę właściwy organ statutowy.

Aktualnie członkami Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Glacensis jest 31 gminy polskie z powiatu kłodzkiego, ząbkowickiego, dzierżoniowskiego i wałbrzyskiego, oraz powiat kłodzki.



3. Podstawy prawne i instytucjonalne

Euroregion jest dobrowolnym związkiem Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Glacensis oraz stowarzyszenia miast i gmin „Euroregion Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej – Euroregion Glacensis”, który powstał na podstawie Umowy o utworzeniu czesko-polskiego Euroregionu Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej – Euroregionu Glacensis3.

Euroregion nie ma osobowości prawnej, współpraca jest ukierunkowana na skoordynowanie głównych przedsięwzięć zgodnie z zamierzeniami Euroregionu. Jego organy działają w oparciu o normy prawne swoich państw.

Euroregion działa na obszarze powiatów przygranicznych Republiki Czeskiej oraz na obszarze Dolnego Śląska Rzeczypospolitej Polskiej.



Euroregion Glacensis w swojej działalności kieruje się zasadami i ustaleniami zawartymi w:

  • Europejskiej Konwencji Ramowej o współpracy transgranicznej między wspólnotami i władzami terytorialnymi (tzw. Karta Madrycka), sporządzonej w Madrycie 21 maja 1980 roku wraz z Protokołem Dodatkowym do Konwencji,

  • Europejskim Ramowym Porozumieniu o współpracy na terenach przygranicznych, przyjętym przez Radę Europy w końcu 1980 roku,

  • Europejskiej Karcie Regionów Granicznych i Transgranicznych, uchwalonej przez Radę Europy 19 listopada 1981 roku,

  • Europejskiej Karcie Samorządu Terytorialnego, uchwalonej przez Radę Europy 15 października 1985 roku,

  • Traktacie między Rzeczypospolitą Polską a Czechosłowacją o dobrym sąsiedztwie, solidarności i przyjaznej współpracy z 6 października 1991 roku,

  • Porozumieniu między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy transgranicznej, sporządzonym w Warszawie 8 września 1994 roku,

  • Umowie między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o małym ruchu granicznym, sporządzonej w Pradze 17 stycznia 1995 roku.

  • Umowa między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Czeską o zmianie Umowy między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Czeską o małym ruchu granicznym podpisana w dniu 8 czerwca 2000 roku, sporządzona w Pradze 17 stycznia 1995 r.

  • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy i wzajemnej pomocy w czasie katastrof, klęsk żywiołowych i innych poważnych wypadków z dnia 8 czerwca 2000 r.

  • Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w dziedzinie nauki i techniki podpisana w dniu 13 stycznia 2000 roku.

Trzy ostatnie umowy oczekują na ratyfikację przez Parlamenty obu państw.

Podstawę prawną działalności Euroregionu stanowią:


  • Umowa Ramowa o utworzeniu Euroregionu Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej podpisana w dniu 5 grudnia 1996 roku w Hradec Králové,

  • Statut Euroregionu Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej,

  • Statut Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Glacensis, uchwalony w dniu 17 marca 2000 roku w Długopolu Dolnym,

  • Statut Stowarzyszenia Miast i Gmin Euroregionu Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej – Euroregion Glacensis, uchwalony 18 lutego 2000 roku.

W celu realizacji zadań współpracy transgranicznej utworzona została zgodnie ze statutem Euroregionu Glacensis wielopoziomowa struktura organizacyjna (rys. 1). Organami Euroregionu są:

  • Rada Euroregionu,

  • Komisja Rewizyjna,

  • Sekretariat.

Najwyższym organem uchwałodawczym Euroregionu jest 6 osobowa Rada, w której skład wchodzi po trzech przedstawicieli z części polskiej i czeskiej. Sposób delegowania przedstawicieli do Rady jest wewnętrzną sprawą krajowych struktur. Statut Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Glacensis w §8 określa, że powoływanie reprezentantów Stowarzyszenia do organów Euroregionu Glacensis należy do wyłącznych kompetencji Walnego Zgromadzenia członków.

Do zadań i kompetencji Rady należy:



  • uchwalanie wspólnych przedsięwzięć,

  • podejmowanie decyzji dotyczących warunków wykorzystywania wspólnych środków finansowych,

  • uchwalanie sprawozdań z wykorzystania środków finansowych,

  • mianowanie członków Sekretariatu,

  • powoływanie grup roboczych i Komisji Rewizyjnej,

  • delegowanie przedstawicieli reprezentujących Euroregion na zewnątrz.

Posiedzenia Rady są otwarte, o ile Rada nie postanowi inaczej. Rada na swoje posiedzenia może zapraszać z głosem doradczym przedstawicieli urzędów administracji samorządowej, organów stanowiących i kontrolnych jednostek samorządu terytorialnego, rządowej administracji państwowej itp.

W latach 1996-1998 członkami Rady byli:



Ryszard Niebieszczański

wójt Gminy Kłodzko (1996 –1998)

Edward Kondratiuk

burmistrz Szczytnej (1996 –1998)

Czesław Kręcichwost

burmistrz Kudowy Zdroju (od 1996 r.)

Jan Doskočil

wiceprezydent Hradca Králové (1996 –1998)

František Bartoš

wicestarosta Rychnova nad Kněžnou
i senator Republiki Czeskiej (1996 –1998)

Maria Vaňková

starosta miasta Police nad Metují (1996 –1998)

Karel Škarka

starosta miasta Ústí nad Orlicí (1996 –1998)

Dorota Kawińska-Domurad

burmistrz Kłodzka (1998 – 1999)

Tomasz Korczak

burmistrz Międzylesia (od 1998 r.)

Grzegorz Jung

burmistrz Polanicy Zdroju (1999-2002)

Miloslav Chvátil

starosta miasta Žamberk (1998 - 2002)

Oldřích Vlásak

prezydent Hradca Králové (1998 - 2002)

Jíři Hanuš

starosta miasta Červéný Kostelec (1998 - 2002)

Ivan Adamec

starosta miasta Trutnov (2002)

Józef Marcinków

burmistrz Ząbkowic Śląskich (od 2003 r.)

Miroslav Vlasák

starosta miasta Žacléř (od 2002 r.)

Miroslav Kocián

starosta Bílé Vody (od 2002 r.)

Jiří Čepelka

starosta Ústí nad Orlicí (od 2002 r.)

Rada wybiera ze swego grona przewodniczącego na jeden rok. Po upływie kadencji funkcję przewodniczącego obejmuje osoba reprezentująca drugą stronę (zasada rotacji). Przewodniczącymi byli kolejno:

Czesław Kręcichwost

burmistrz Kudowy Zdroju (w 1997 r.)

Jan Doskočil

wiceprezydent Hradca Králové (w 1998 r.)

Dorota Kawińska-Domurad

burmistrz Kłodzka (w 1999 r.)

Grzegorz Jung

burmistrz Polanicy Zdroju (w 1999 r.)

Miloslav Chvátil

starosta miasta Žamberk (w 2000 r.)

Tomasz Korczak

burmistrz Międzylesia ( w 2001 r.)

Jíři Hanuš

starosta miasta Červéný Kostelec (w 2002 r.)

Miroslav Vlasák

starosta miasta Žacléř (w 2002 r.)

Czesław Kręcichwost

burmistrz Kudowy Zdroju (w 2003 r.)

Jiří Čepelka

starosta Ústí nad Orlicí (w 2004 r.)

Komisja Rewizyjna jest organem kontrolnym Euroregionu. W jej skład wchodzą cztery osoby (po dwie z każdej ze stron) delegowane przez Radę.

Strukturą koordynującą i administracyjno–wykonawczą są działające po obu stronach pogranicza Sekretariaty Euroregionu. Sekretariat polskiej części Euroregionu wykonuje jednocześnie rolę Sekretariatu Funduszu Małych Projektów Programu Phare CBC. Funkcję sekretarzy kolejno pełnili:



po stronie polskiej

Julian Golak (w latach 1996-1998)




Adam Kwas (w 1999 r.)

po stronie czeskiej

Radomir Morawiec (w latach 1996 – lipiec 2000)

W polskim sekretariacie pracują: Radosław Pietuch – jako sekretarz i jednocześnie kierownik programów pomocowych, Bernadeta Bulaczek – odpowiedzialna za finanse oraz Gabriela Urbanowska oraz Natalia Łopusiewicz odpowiedzialne za administrację. Sekretariatem czeskim kieruje Helmut Dohnálek, obsługą programów pomocowych zajmuje się Petra Jeřábková, a administracją – Ilona Chudá.

Grupy robocze opracowują materiały w formie wniosków i zaleceń, a następnie przedkładają Radzie, która je uchwala i nadzoruje realizację. Grupy powstają lub są rozwiązywane na podstawie uchwał Rady Euroregionu. Grupy robocze działają na zasadach społecznych, a w ich skład wchodzą osoby, których charakter pracy zawodowej pokrywa się z zakresem działalności grupy roboczej. Liczba członków, struktura zawodowa oraz skład osobowy jest wewnętrzną sprawą każdej ze stron Euroregionu. W jego ramach działają trzy grupy robocze do spraw: przejść granicznych, turystyki i planowania przestrzennego. W ramach struktur Euroregionu działa również Komisja badań i edukacji regionalnej.

Siedzibą Euroregionu jest Rychnov nad Kněžnou po stronie czeskiej i Kłodzko po stronie polskiej.



4. Cele i zadania

Podstawowym celem statutowym stowarzyszenia miast i gmin „Euroregion Pogranicza Czech, Moraw i Ziemi Kłodzkiej – Euroregion Glacensis” po stronie czeskiej jest koordynacja w formie zaleceń i propozycji rozwoju gospodarczego, społecznego i kulturalnego regionu i nawiązywanie do programów, które są przygotowywane i realizowane przez właściwe organy w regionie przygranicznym. Głównym zadaniem jest wspieranie działalności, szczególnie w następujących dziedzinach:



  • planowanie przestrzenne,

  • rozwój gospodarki i handlu,

  • utrzymanie i poprawa środowiska naturalnego,

  • budowa i przystosowanie infras-truktur transgranicznych,

  • usuwanie skutków katastrof przyrodniczych i klęsk żywio-łowych oraz współdziałanie w opracowywaniu programów i za-bezpieczeń niwelujących rozmia-ry ewentualnych zniszczeń,

  • rozwój turystyki i tworzenie nowych przejść granicznych,

  • rozwój szkolnictwa, kultury i sportu,

  • pomoc humanitarna i socjalna.

Po stronie polskiej podstawowe cele współpracy określa statut Stowarzyszenia Gmin Polskich Euroregionu Glacensis. Przesłanką jego utworzenia jest wszechstronna działalność na rzecz pomyślności regionu, sanacji ekologicznej, rozkwitu gospodarczego, rozwoju turystyki, kultury i sportu oraz stałej poprawy warunków życia mieszkańców. Do głównych zadań Stowarzyszenia należy:

  • współdziałanie z czeskimi pod-miotami komunalnymi w ramach Euroregionu, harmonizowanie działalności komunalnej w zakre-sie programowania rozwoju gmin poprzez koordynację prac właś-ciwych jednostek i służb obu kra-jów,

  • dążenie do usuwania przeszkód wynikających z faktu istnienia gra-nicy państwowej,

  • działania na rzecz przyspieszonego rozwoju i wzajemnego dos-tosowania systemów infrastruk-tury technicznej i społeczno-usłu-gowej o ponadgranicznym zasięgu oddziaływania,

  • dążenie do zwiększenia potencjału gospodarczego regionu przy zachowaniu szczególnej dbałości o środowisko naturalne w tym zasad i rygorów ekologicznych,

  • tworzenie warunków i sprzyjanie rozwojowi terytorialnych kontaktów pomiędzy mieszkańcami obu sąsiadujących ze sobą krajów, zwłaszcza dzieci i młodzieży.




Cele i zadania współpracy transgranicznej zapisane w statutach stowarzyszeń narodowych znajdują pełne odzwierciedlenie w podstawowych dokumentach Euroregionu, tzn. w Umowie Ramowej i statucie Euroregionu.

W Umowie Ramowej z grudnia 1996 roku wspólnie określone cele mają charakter raczej zadaniowy a działalność Euroregionu została ukierunkowana na stwarzanie warunków, które umożliwiałyby:



  • swobodne przekraczanie granicy państwowej przez obywateli obu państw,

  • dobre połączenia drogowe i kole-jowe, odbudowę starych połą-czeń komunikacyjnych pograni-cza,

  • rozwijanie wspólnych polsko – czeskich przedsiębiorstw, powo-łanie Polsko – Czeskiego Towa-rzystwa Wspierania Gospodarki,

  • wzajemne nauczanie języka sąsiada i nauczanie regionalne,

  • organizowanie wspólnych obo-zów wakacyjnych dla młodzieży polskiej i czeskiej,

  • stworzenie wspólnej szkoły wyż-szej np. „Collegium Glacensis”,

  • wybór przez mieszkańców Eurore-gionu szpitala lub jednostki lecz-niczej,

  • powstanie nowych obszarów chronionych,

  • powołanie specjalnych stref eko-nomicznych i obszarów wolnego handlu,

  • wyrównanie potencjałów gospo-darczych i zmniejszenie bezrobo-cia,

  • uruchomienie Sudeckiej Trasy Rowerowej,

  • uruchomienie komputerowego sy-stemu informacji turystycznej i re-zerwacji miejsc noclegowych,

  • uruchomienie sieci Biur Informa-cyjnych Współpracy Przygranicz-nej po obu stronach granicy,

  • wspólne planowanie regionalne i tworzenie map pogranicza pol-sko-czeskiego.

Zgodnie z § 3 statutu Euroregion Glacensis [patrz Aneks] popiera na terenach przygranicznych:

  • współpracę w planowaniu przes-trzennym,

  • ochronę i poprawę stanu środowiska,

  • współpracę w sferze gospodar-czej i handlowej,

  • budowę i adaptację infrastruktury technicznej,

  • współpracę przy likwidowaniu pożarów i kataklizmów,

  • współpracę w rozwoju turystyki przygranicznej i współpracę z or-ganami rządowymi przy budowie nowych przejść granicznych,

  • wymianę kulturalną i troskę
    o wspólne dziedzictwo kultury,

  • współpracę w sferze humanitarnej, socjalnej i zapewnienia bezpie-czeństwa dla obywateli,

  • współpracę Górskich Ochotni-czych Pogotowi Ratunkowych,

  • współpracę w dziedzinie szkol-nictwa, młodzieży i wychowania fizycznego.




Euroregion wspiera także interesy miast i gmin, działania stowarzyszeń, organizacji oraz osób fizycznych, służących rozwojowi regionu, działania, które przyspieszają wstąpienie Republiki Czeskiej i Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej oraz inicjatywy służące rozwojowi współpracy transgranicznej.

5. Zasady funkcjonowania i finansowania

Zbiór podstawowych zasad, na których opiera się działalność Euroregionu Glacensis oraz praca wszystkich jego organów i struktur wspomagających ma charakter uniwersalny. Tworzy bowiem ramy współpracy ponadgranicznej nie tylko w polskich euroregionach. Zbiór ten tworzą przede wszystkim następujące zasady:



  • partnerstwa (równoprawności i rów-norzędności) stron,

  • pomocniczości (subsydialności),

  • solidarności,

  • tworzenia koncepcji bądź strategii rozwoju transgranicznego,

  • dobrego sąsiedztwa mieszkańców pogranicza,

  • zachowania tożsamości (narodo-wej, państwowej, regionalnej i lo-kalnej),

  • dobrowolności współpracy,

  • parytetu i rotacji,

  • pragmatyzmu,

  • przyjaźni i zaufania,

  • konsensusu,

  • apolityczności w działalności wew-nętrznych struktur Euroregionu.




Szczególne znaczenie w praktyce współpracy transgranicznej mają zasady:

  1   2


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna