Comitia curatia



Pobieranie 14.11 Kb.
Data09.05.2016
Rozmiar14.11 Kb.
Początkowo w Rzymie, podobnie jak w innych miastach-państwach italskich panował ustrój monarchiczny. Pełnia władzy państwowej, na którą składała się władza cywlina, sądowa, kapłańska i wojskowa znajdowała sie w rękach króla zwanego rex. Jest prawdopodobne, że władza królewska miała pierwotnie patriarchalny charakter, ale znacznie się wzmocniła w okresie panowania etruskiego. Według tradycji, król był obieralny, a wyboru dokonywało zgromadzenie, zwane comitia curatia. W przypadku śmierci króla władza przechodziła w ręce rady - senatu. Senat powoływal co 5 dni nowego zastępce króla. Zastępcy sprawowali włądzę aż do momentu wyboru nowego króla przez zgromadzenie i zatwierdzenia go przez senat.
W przekonaniu Rzymian monarchia rzymska dobiegła swego czasu w latach 510/509 p.n.e. w konsekwencji bezkrwawego, lecz dokonanego siłą przewrotu. Antypatia jaką budził w Rzymie sam tytuł rex, wskazuje, że monarchia stała się tam w końcu bardzo niepopularna. Nie ma powodów by wątpić, że Tarkwiniusz Pyszny swym arbitralnym postepowaniem ściągnął na siebie nienawiść Rzymian i że bezpośrednią przyczyną pozbawienia go władzy był spisek arystokratów. W Rzymie obalono monarchię i postanowiono co roku powoływać, zamiast króla, dwóch konsulów. Upadek monarchii rzymskiej stanowił jeden z epizodów zmierzchu dominacji etruskiej w Italii.
Wielu uczonych wskazywało na fakt, że pierwsi urzędnicy epominiczni nie nazywali się konsulami.. Przysługiwało im miano preatora. Niebuhr twierdził, że od r 509 zaczął się okres przejsciowy w którym istaniała jednocześnie dykatutura lub urząd o nierównej collegialitas. Kornemann, Beloch i współcześnie Bleicken, sądzili, że najwyższymi urzędnikami byli pierwotnie trzej pretorowie, na czele ich stał praetor maximus, dowódca armi, i jego dwaj pomocnicy preatores minores, zwani najpierw tribuni militium. Niektórzy ze współczesnych badaczy kontynuują tezę Mommesna, według którego od początku republiki najwyższą władzę sprawowało dwóch konsulów i równorzędnym znaczeniu. Werner przekonuje, że na czele republiki stali dwaj urzędnicy o władzy równorzędnej, ale od czasów Decemwirów nazywali sie oni pretorami. Według M. Jaczynowskiej charakter władzy republikańskiej w Rzymie przedstawił przekonująco J. Heurgon na podstawie tytulatury urzędników w róznych miastach italskich, etruskich i w samym Rzymie. Idąc za sugestiami S. Mazzarino Heurgon uznał, że struktura miast-państw etruskich miała szczególnie duży wpływ na ustrój civitates italskich, w tym także Rzymu. Zanik władzy króla w Etrurii prowadził do wytworzenia się stanowiska zulath, którego ukoronowaniem był zilath purthne (puthe = łaciński Porsenna). Analogiczną funkcję spotyka się w miastach oskijskich: meddix jako najwyższy urzędnik ma pod swoją władzą innych meddices. Nawiązując do tych prawidłowości rozwoju miast italskich Heurgon starał sięwykazać wiarygodność ustępu Liwiusza: " Isteniej dawny przepis, napisany starym pismem i w starym języku, że najwyższy urzędnik (preator maximus) ma wbijać gwóźdź w Idy wrześniowe. Był on wbity w prawą scianęŚwiątyni Jowisza Najlepszego Największego, tam gdzie ma swój przybytek Minerwa. Gwóźdź ten miał być miał być znakiem liczby lat, gdyż w owych czasach pismo było mało znane. (...) Według tego przepisu konsul Horacjusz poświęcił świątynię w rok po wypędzeniu królów". W przytoczonym tekście wystepuje sprzeczność. Liwiusz z jednej strony twierdzi, że gwóźdź w światyni Jowisza wbijał corocznie preator maximus, z drugiej zaś, że pierwszy, który tego dokonał był konsul w 509/508 r. M. Horatius. Huergon wyjaśnia ten cytowany ustęp Liwiusz w sposób następujący. "Stary przepis" mogł być rzeczywiście wyryty w formie inskrypcji archaicznej, mniej więcej współczensje Lapis niger z Rzymu, dedykacji dla Dioskurów z Lawinium oraz złotym tabliczkom z Pyrgi. Inskrypcja ta wymieniałaby jako najwyższego urzędnika rzymskiego praetor maximus - zgodnie z historyczną prawdą, niezrozumiałąw epoce Augusta dla Liwiusza. Ten najwyższy pretor stał w początkach republiki nad całą grupa praetores - zastępując narazie króla. W latach późniejszych w wyniku starć wewnętrznych (walki patrycjuszy z plebejuszami) i trudnej sytuacji zewnętrznej ustanowiono władzę dwóch równorzędnych praetorex maximi, bezpośrednich poprzedników konsulów.

Pod koniec IV w na Rzym najechałwłądca Clusimo - Porsenna. Zdobył Rzym i wygnał z niego sprawującego królewskie rządy Tarkwiniusza Pysznego.
Zgodnie z przeważającą praktyką w miastach-państwach, w okresie przejsciowym po upadku monarchii w Rzymie funkcje króla przekazywano innym osobom w formie mandatu na określony czas, chwilowo nie dokonując rzeczowego podziału jego kompetencji. Prerogatywy królewskie dostały się, praktycznie bez żadnych ograniczeń, w ręce dwóch urzędników, których z początku zwano pretorami (preatores - "Zwierzchnicy"), a którzy później przybrali tytuł konsulów (consules - "koledzy"). Ci dwaj konsulowie sprawowali swój urząd tylko przez rok,a ponieważ mieli jednakową władzę i jednakowyzakres kompetencji, każdy z nich miał nieograniczone możliwości przeciwstawiania siędecyzjom drugiego. W praktyce, ci najwyżsi urzędnicy dzielili między siebie swe obowiązki i starali nie wchodzić sobie w drogę. Zachowali dawne uprawnienia królewskie do ceremonialnego krzesła z kości słoniowej oraz do eskorty złożonej z dwunastu liktorów, którzy nieśli fasces. Podobnie jak rólowie, dowodzili oni osobiście wojskiem w czasie wojny,a ponieważ aktywnośćmilitarna Rzymu stale rosła, obowiązki wojskowe konsulów zajmowały coraz więcej czasu. Przysługiwało im również takie samo jak królom prawo karania obywateli, ograniczone tylko zwyczajem zezwalającym na wniesienie wapelacji od wyroków skazujących na śmierć lub wygnanie. jurysdykcję w sprawach karnych konsulowie przekazywali mianowanym przez siebie kwestorom. Kwestorzy sprawowali równierz pieczę nad aerarium.
Godność konsulów, którzy odziedziczyli prerogatywy królewskie, stanowiła przywilej arystoktratycznej elity. Konsulów wybierały komicja centurialne, a do komicjów kurialny zwracano się o przyznanie im imperium. Kandydatów na konsulów proponowali senatorzy spośród własnego grona. Ustępujący konsulowie mieli duży wpływ na typowanie swych następców. Wprawdzie plebejusze nie byli z mocy samego prawa wykluczeni odubiegania sie o konsulat jednak w praktyce na początku V stulecia uzyskiwali stopniowo decydujący głos przy obsadzaniu tego urzędu.
W sferze religijnej konsulowie nie odziedziczyli funkcji monarchów. Obowiązki te przejął rex sacrorum, który otrzymał na forum oficjalną rezydencję, ale od samego początku miał ściśle określone pole działania. Wkrótce na pierwsze miejsce wśród kapłanów wysunął się pontifex maximus, który ogłąszałkalendarz, mianował flaminów i westalki i sprawoał nad nimi jurysdykcję karną. W gruncie rzeczy jednak funkcje pontyfików miały charakter opiniodawczy. Zś inni kapłani, jak dawniej, zajmowali się wyłącznie odprawianiem obrzędów religijnych.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna