Czynniki antyżywieniowe



Pobieranie 45.46 Kb.
Data02.05.2016
Rozmiar45.46 Kb.

Czynniki antyżywieniowe


Naturalne czynniki znajdujące się w paszach, które obniżają efekty produkcyjne przez:

  • Zmniejszenie pobierania pokarmu

  • Obniżenie współczynników aktywności i wchłaniania

  • Pogorszenie wykorzystania w tkankach już pobranych składników pokarmowych w wyniku zakłócenia metabolizmu

W standardowych warunkach nie doprowadza do śmierci zwierzęcia.
Wyróżniamy:

Inhibitory enzymów trawiennych


Roślinne inhibitory enzymów należą do termolabilnych ANF

Najbardziej znane i badane są inhibitory proteaz (białkowe i peptydowe) oraz amylaz (białkowe i polifenolowe) oraz inhibitory liaz.


Roślinne inhibitorów enzymatycznych pełnią funkcje:

  • Regulacyjne – kontroluje metabolizm w komórkach roślinnych i zwierząt przez ograniczenie dostępności skł. odżywczych pochodzących z pokarmu i zwiększenie strat skł. endogennych

  • Ochronne – chronią rośliny przed szkodnikami (bakteriami, owadami i grzybami)

Oddziaływanie na organizm:

  • Szkodliwe – zaburzenia w procesach trawiennych, hamuje wzrost zwierząt

  • Pozytywne – pomocne w dietoprofilaktyce, dietoterapi wielu chorób np. cukrzycy, otyłości, nowotwory, AIDS, także w przetwórstwie i przechowalnictwie pokarmów



Inhibitory enzymów proteolitycznych


Występują w nasionach strączkowych, ziemniakach, nasionach dyniowatych, roślinach zbożowych.

Różnica w składzie aminokwasowym, lokalizacji miejsca hamowania enzymów i stabilności termicznej determinują przynależność do rodziny inhibitorów proteaz. Duże ilości inhibitorów trypsyny i chemotrypsyny nasila wydzielanie soku trzustkowego co powoduje hipertrofie i hiperplazje trzustki oraz nowotwory.

Hamują one proteazy zawierające?????????

Inhibitory trypsyny TI (Kunitza)


Inhibitory wyizolowane z soi – SB w 1947r. występują w cząsteczce o masie 22kDa posiada 181 reszt aminokwasowych. 2 mostki siarkowe i 1 centrum aktywne hamujące (między try 63 leu 64)

Największa aktywność tego inhibitora występuje w nasionach soi,??, soczewicy, fasoli, bobiku, grochu. Inhibitory występują głównie w liścieniach (ponad 80%) mało w okrywach nasiennych około 11%

Mechanizm oddziaływania tego inhibitora ma zewnątrz wydzielnicze, niszczą funkcje trzustki u szczurów przedstawili Iwan i wsp. 1980

Inhibitor Bowmana – birk BB


Posiada w cząsteczce 2 centra aktywne hamując trypsynę (liz6 – ser 17) i chymotrypsynę (Leu4 – ser44)występują głównie w nasionach roślin strączkowatych, Hamujące działanie BB na trypsynę i chymotrypsynę wykazana u bydła, świń, ryb, ptaków.

Ziemniaczane inhibitory proteaz


Hamują zarówno trypsynę jak i chymotrypsynę w roślinach dyniowatych, wyst. TI w nasionachamarantasu stwierdzono obecność termostabilijnego.

TI obecny także w siarze (pozytywna rola u noworodka)

Mechanizm oddziaływania TI na zewnątrz wydzielniczą funkcję trzustki

Inhibitory trypsyny łączą się trwale z enzymami w stosunku 1:1powstają kompleksywydalane z kałem co prowadzi do deficytu trypsyny w j. cienkim i utraty białka endogennego bogatego w aminokwasy siarkowe

Deficyt enzymu uruchamia mechanizm adaptacyjny, który zwiększa wydzielanie trzustkowe.

Wydzielanie soku trzustkowego jest pod kontrolą peptydów CCK i sekretyna, wydzielanie zaś CCK jest stymulowane przez peptyd monitorujący MP obecny w soku trzustkowym.

W przypadku diety bez TI, peptyd MP jest rozkładany w j. cienkim przez trypsynę, ale w przypadku związania trypsyny z inhibitorem, peptyd jest aktywny i zwiększane jest wydzielanie CCK, która pobudza trzustkę do wydzielania enzymów trawiennych. Prowadzi to do przerostu trzustki (hypertrofia) w skrajnych przypadkach nawet do jej nowotworów. Obecność TI nasila też wydzielanie sekretyny.

Deficyt enzymów prowadzi do obniżenia strawności białka a w konsekwencji do obniżenia przyrostów masy ciała zwierząt, wykorzystanie paszy FER i białka PER

Hamowanie wzrostu przypisane inhibitorom proteaz stwierdzono u szczurów, myszy, kurcząt, chomików, trzustka tych zwierząt jest podatna na wzrost, bo stanowi >0,3m.c.

Uważa się, że aby uzyskać maksymalne przyrosty i wysoką strawność białkarosnących szczurówkarmionych soją trzeba wyeliminować z diety 79 – 87% TI, do wyeliminowania wzrostu trzustki trzeba zniszczyć tylko 55 – 64% inhibitorów.



Inaktywacja inhibitorów proteaz


W celu ograniczenia aktywności inhibitorówz nasion wykorzystuje się różne metody:

  • gotowanie, pieczenie, ogrzewanie w kuchence mikrofalowej, a także moczenie nasion, kiełkowanie, wzbogacanie diety w aminokwasy siarkowe (cys MB)

  • ekstruzja – wyparzanie w wysokich temp.

W prod. sojowych po obróbce termicznej pozostaje 5 – 20% aktywnych TI.

Stosowanie wyższej temp może prowadzić do obniżenia wartości biologicznej białka.



Inhibitory -amylazy


Cechyje je budowa podobna do innych proteaz. Inhibitory -amylaz występują w nasionach zbóż kukurydzy, oraz roślin motylkowatych

W nasionach zbóż występują 2 typy inhibitorów:



  • D – pełni rolę obronna przed szkodnikami roślin, gdyż hamuje amylazy szkodników i ssaków. Największa koncentracja w zarodkach, najniższa w częściach aleuronowej.

  • R – hamuje własne -amylazy (chroni skrobię przed rozkładem).

Kiełkowanie ziarna żyta, nie wpływa na zmianę koncentracji inhibitorów D i R, ale wzrasta w nich aktywność inhibitorów -amylazy,

Pokarmowe inhibitory -amylaza są oporne na rozkład przez pepsynę i dostają sie bez zmian do dwunastnicy, gdzie inaktywują amylazę trzustkową.

Podawanie szczurom inh. -amylaz z fasoli (O – 6,6 g/kg diety) wpływało na hamowanie przyrostów, obniżenie strawności skrobi, białka i ich wykorzystanie na wzrost.

Przy większych dawkach inhibitora, skrobia pochodzące z pokarmu była na ogół fermentowana w j. grubym , była też obecna w kale. Stwierdzono, że w jelito ślepe było przepełnione treścią i często dochodziło do pęknięć jelit i upadków zwierząt.

Szkodliwe oddziaływanie inhibitorów -amylaz może być nasilone przy obecności w produkcie tianin związanych z białkiem (np. pochodzących z fasoli)

pozytywne oddziaływanie inghibitorów enzymów:



  • syntetyczne inhibitory proteaz (TI, CHTI) obecne w diecie hamowały inicjacje i promocje niektórych nowotworów, np. j. grubego, piersi, skóry. Działanie to polega na hamowaniu tworzenia się reaktywnych form tlenu przez neutrofile, hamowanie ekspresji onkogenów i modulacji enzymów

  • BBB oraz inhibitor proteaz izolowany z amarantusa (termostabilny) skutecznie blokował in vitro turogonezę komórek raka piersi McF7, zależnie od estrogenów

  • niskocząsteczkowe syntetyczne inhibitory proteaz, mogą mieć zastosowanie w lecznictwie ostrych zapaleń trzustki

  • oczyszczone inhibitory -amylaz mogą być przydatne w leczeniu otyłości ludzi, mogą też łagodzić przebieg cukrzycy insulino zależnej

  • zachęcające są wyniki leczenia cukrzycy i otyłości u psów otrzymujących handlowy preparat inhibitora -amylazy z parzenicy, która hamuje zarówno -amylazę jak i ślinową



Lektyny roślinne


Lektyny to termolabilne ANT o charakterze protein lub glutoprotein. Źródłem lektyn – nasiona roślin strączkowych (w bielmie)

Lektyny w warunkach in vitro mają zdolność zlewania krwinek czerwonych (RBC) u zwierząt i ludzi.

Zdolność lektyn do aglutenacji erytrocytów różnych grup krwi jest związane z możliwością wiązania tych białek ze specyficznymi cukrami i glutoproteinami. Własność tę wykorzystuje się przy określaniu stopnia aktywności metabolicznej lektyn. Lektyny cechuje wysoka specyficzność substratu, rozróżniają one nie tylko inne lektyny, monosacharydy, oligo i polisachrydy.

Skład struktur powierzchniowych komórki zmniejszający się w charakterystyczny sposób w miarę rozwoju organizmu, podczas choroby (węglowodany na powierzchni komórki nowotworowej). Są inne niż w przypadku komórki zdrowej.

Lektyny roślinne wiążą się z powierzchnią błon komórkowych, gdyż mają duże powinnactwo do określonych cukrów (np. glikoproteinowych błon komórkowych)

Ponad 60% lektyn przechodzących z pokarmem do jelita cienkiego wiąże się z mikrokosmkami enterocytów prowadząc do ich uszkodzenia, atrofii, ograniczenia właściwości erytrocytów do wchłaniania i transportu składników przez ściany jelita.



Alkaloidy


  • to pochodne aminokwasów

  • część ma substance antyużywieniowe

  • solanina w ziemniakach (hamuje cholinesteraze co powoduje zakłócenie neuroprzekaźników)

  • tomatyna w pomidorach (sterydy połączone z cukrami)

  • aby się ich pozbyć można je wygotować

Czynniki antyżywieniowe



ANF

Główne substancje

Biologiczne działanie

Eliminacja

Alkaloidy

Quinolizydyna (łubiny)

ostre zatrucie owiec, transgeniczne oddziaływanie

wodna ekstrakcja




alkaloidy steroidogenne

układ nerwowy




glukozynolany

cyjanogenne

HCN jest inhibitorem oksydazy, cytochroni

selektywna ekstruzja, selekcja odmian




goitogenne (rzepak, inne krzyżowe)

hydrolizowane do izotiocyjaninów tiocyjaninów i innych gaitrogennych substancji

suplemencja




Steroidy z triterpenowe glikozydy (soja lucerna)

spieniające gorzkie obniżają pobieranie psz (drób, świnie)

selekcja ekstrakcja




Vicina (wyka)

powoduje hemalityczną anemię

selektywna ekstrakcja




Izoplawany (fitoestrogenny – soja, koniczyna)

zakłucenia w rodzeniu




Białka

inhibitory proteaz i amylazy

wiązanie inaktywaca enzymów soku trzustkowego, niższa strawność

gotowanie piecznie, ekstruzja chemiczna modyfikacyjna




Lektyny (glikoproteiny)

redukcja przyrostów i biegunki







białka entogenne (soja, blubuliny sojowe)

redukcja przyrostów alergia pokarmowa

termiczna, chemiczna modyfikacja

antywitaminy:

tiaminaza (antywitamina wit B1) (ryby np. karp, rzepa skrzypy)

rozkłada tiaminę

gotowanie




Lipoognygenaza (antywitamina A) (soja, lucerna)

rozkłąda witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

ogrzanie ekstruzja




Antywitamina E (surowa fasola)

dystrofia mięśni







Antywitamina K (koniczyny, rośliny motylkowe)

zmnijszenie krzepliwości krwi hamuje trombine




Aminokwasy i ich pochodne

Mimozyna (lucerna sp.)

redukcja przyrostów, wypadanie sierści

introdukcja mikroorganizmów (przeżuwacze)




Lizynoalanina (powstaje w środ. alkalicznym – soja słoma)

redukuje wykorzystanie lizyny




Węglowodane i pochodne

Pektyny, -glukany (zboże, ziemniaki buraki owoce cytrusowe

obniżają strawność (monogastryczne) obniżają wchłanianie skł. mineralnych)

fermentacja

Taniny i inne zw. fenolowe

Taniny (rośliny strączkowe)

gorzki smak , depresja strawności

selekcja alkaliczna, ekstrakcja, kiełkowanie




Alkilrezorcinole (żyto)

depresja pobierania

piecznie, ekstruzja




Gossypal (śruta z nasion bawełny)

obnizają apetyt, zmiany w płucach sercu, u drobiu (jaja i żółtko oliwkowe)




Kw. fitynowy

Tityniowy (zboża i inne nasiona)

zmniejsze strawność jonów (Ca, Mg, Mc, Zn, Cu)

enzym fityna, selekcja

ANF – termomobilne, należą do nich:



  • inhibitory proteaz (białkowe i peptydowe)

  • inhibitory amylaz (białkowe i polifenylowe)

  • inhibitory liaz

  • białka, peptydy, glikoproteiny

  • sojowy inhibitor trypsyny (Kunitza)

  • białkowe inhibitory -amylaz








©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna