Daniel Strzelecki Złożenie przez oskarżonego wyjaśnień jako warunek kontynuowania rozprawy głównej pod jego nieobecność



Pobieranie 135.21 Kb.
Strona2/9
Data02.05.2016
Rozmiar135.21 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Co więcej, przyjmowanie, że w rozumieniu art. 376 § 1 i 2 k.p.k. złożenie przez oskarżonego wyjaśnień odnosi się jedynie do tych jego depozycji, które zostały wypowiedziane w toku postępowania sądowego, nie wytrzymuje krytyki, gdy dostrzeże się, że w początkowym fragmencie art. 377 § 4 k.p.k. opisano przesłankę „nie złożył jeszcze wyjaśnień przed sądem”. Przydawanie zatem tym różnie brzmiącym przepisom tego samego znaczenia w kwestii złożenia wyjaśnień wymuszałoby akceptację rezultatu wykładni tych przepisów ustalonego w sposób naruszający zakaz homonimicznego dekodowania znaczenia przesłanek, którym ustawodawca nadał różną treść9. Podnieść zatem należy, że skoro normodawca w treści art. 376 § 1 i 2 k.p.k. oraz w treści art. 377 § 4 k.p.k. zdecydował się wysłowić niejednorodnie brzmiące przesłanki, to bezsprzecznie dążył do nadania im różnej normatywnej treści. Co istotne, w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2010r.10, która zyskała przychylność doktryny11, przyjęto, że zakaz jednorodnego wykładania nietożsamych semantycznie przesłanek, tj. opisanej w art. 377 § 3 k.p.k. „zawiadomiony (...) osobiście” i w art. 377 § 5 k.p.k. „sąd powiadamia o tym oskarżonego”, obliguje do przyjęcia, że procedowanie w trybie tego ostatniego unormowania nie wymaga osobistego zawiadamiania oskarżonego o terminie rozprawy przerwanej lub odroczonej. Jakkolwiek wnioskowanie najwyższej instancji sądowej zaprezentowane w pisemnych motywach tego judykatu nie odnosi się wprost do przedstawionego w niniejszym opracowaniu rezultatu wykładni opisanych w art. 376 § 1 i 2 k.p.k. przesłanek odnoszących się do złożenia przez oskarżonego wyjaśnień, to jednak pozwala przyjąć, że podczas egzegezy unormowań karnoprocesowych o wyjątkowym charakterze należy w sposób szczególnie ostrożny ustalać ich znaczenie. Nadmienienia wymaga również i to, że znaczenie instytucji procesowych opisanych w treści art. 376 § 2 k.p.k. i art. 377 § 3 i 5 k.p.k. jest tożsame, pozwala bowiem w różnych uwarunkowaniach procesowych na prowadzenie rozprawy głównej pod nieobecność oskarżonego.

Podnieść również trzeba, że prawodawca mógł bez przeszkód w treści art. 376 § 1 i 2 k.p.k. dookreślić omawiane przesłanki poprzez wskazanie, iż kontynuowanie procesu karnego prowadzonego w sytuacji, gdy oskarżony bez zgody przewodniczącego opuścił salę rozprawy lub też gdy nie usprawiedliwił on swego niestawiennictwa na rozprawie prowadzonej po odroczeniu lub przerwie, możliwe jest jedynie wówczas, gdy złożył on uprzednio wyjaśnienia przed sądem. Fakt jednak, że takiego stwierdzenia w tekście ustawy nie wysłowiono, przesądza o konieczności przyjęcia, iż poddane analizie przesłanki powinny być interpretowane w sposób zgodny z ich językowym brzmieniem. Tym samym, dojść należy do wniosku, że przedmiotowy zakres zastosowania przesłanek „złożył już wyjaśnienia” oraz „po złożeniu wyjaśnień” – ustalony po przeprowadzeniu gramatycznej egzegezy art. 376 § 1 i 2 k.p.k. – jest szerszy, aniżeli ten ustalony w przywołanych we wcześniejszej części opracowania wypowiedziach judykatury i doktryny. Ustalenie prawidłowego przedmiotowego zakresu zastosowania tych przesłanek aktualizuje zatem możliwość prowadzenia w trybie zwyczajnym rozprawy głównej, gdy oskarżony nie złożył wprawdzie wyjaśnień w toku toczącego się postępowania sądowego, ale złożył je uprzednio w toku danego procesu karnego.

Jakkolwiek zwrócono już uwagę na to, że wynik wykładni gramatycznej winien mieć pierwszoplanowe znaczenie dla ustalenia merytorycznego znaczenia przepisu prawa. Fakt jednak, że rezultaty wykładni systemowej i funkcjonalnej mają jedynie znaczenie subsydiarne w procesie ustalania znaczenia określonego unormowania, nie oznacza, że z tego rodzaju metod wykładniczych należy rezygnować. Zauważenia bowiem wymaga to, że zarówno w orzecznictwie sądowym, jak również w doktrynie prawa karnego procesowego przyjęto, że podmiotowi dokonującemu egzegezy wolno odstąpić od językowego rezultatu wykładni jedynie wówczas, gdy uzyskany wynik pozostaje w ewidentnej sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi, a z istotnych powodów uchylenie przepisu byłoby w danym momencie niemożliwe lub niecelowe, ewentualnie, gdy wynik ten prowadzi do ustalenia normatywnej treści przepisu, która w świetle powszechnie akceptowanych wartości musi być uznana za rażąco niesłuszną, niesprawiedliwą, nieracjonalną lub niweczącą racje ustawowe interpretowanego przepisu12. Tym samym, wykładanie unormowania poprzez dekodowanie jego treści na podstawie jego usytuowania w akcie prawnym, a zatem jego korelacji z innymi przepisami aktu normatywnego, tudzież zamieszczenia go w określonym rozdziale takiego aktu, ewentualnie w oparciu o ustalenie założeń, które legły u podstaw determinujących jego statuowanie w systemie obowiązującego prawa, powinno mieć miejsce w szczególności wówczas, gdy rezultat wykładni gramatycznej prowadzi do wyników niemożliwych do zaakceptowania.

Wprawdzie, co już podniesiono, wyniki wykładni gramatycznej przesłanek „złożył już wyjaśnienia” i „po złożeniu wyjaśnień” nie nasuwają zastrzeżeń. Z uwagi jednak na okoliczność, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, jak i w wypowiedziach doktryny prawa karnego procesowego wyrażono zapatrywanie, zgodnie z którym omawiane przesłanki normują sytuacje procesowe, w których oskarżony wyjaśnienia złożył przed sądem, należy również przez pryzmat egzegezy systemowej i funkcjonalnej poszukiwać właściwego normatywnego znaczenia tychże unormowań.

Dokonując zatem systemowej egzegezy art. 376 § 1 i 2 k.p.k., zauważyć trzeba, że ustawodawca w obu tych przepisach, w odniesieniu do kwestii złożenia przez oskarżonego wyjaśnień, wysłowił tożsamą merytoryczną treść. Instytucje te umożliwiają przecież sądowi prowadzenie rozprawy głównej pod nieobecność oskarżonego, przy czym takie postąpienie uzależnione zostało m.in. od uprzedniego złożenia wyjaśnień przez oskarżonego. Również w treści art. 377 § 1 k.p.k. opisano przesłankę odnoszącą się do kwestii związanej ze złożeniem przez oskarżonego wyjaśnień, zastrzegając, że w określonej w tym unormowaniu sytuacji procesowej sąd procedujący na rozprawie głównej może prowadzić postępowanie pomimo nieobecności oskarżonego „nawet jeżeli nie złożył jeszcze wyjaśnień”. W przedstawionym otoczeniu normatywnym narzuca się zatem spostrzeżenie, zgodnie z którym, skoro nie tylko w treści art. 376 § 1 i 2 k.p.k., ale również w ustawowym opisie art. 377 § 1 k.p.k. nie doprecyzowano omawianych przesłanek o stwierdzenia zawężające zakres ich zastosowania wyłącznie do wyjaśnień oskarżonego złożonych przed sądem, to narzucało się spostrzeżenie, że ustawodawca nieprzypadkowo zdecydował się w taki semantycznie jednorodny sposób uregulować te wszystkie kwestie.

1   2   3   4   5   6   7   8   9


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna