Daniel Strzelecki Złożenie przez oskarżonego wyjaśnień jako warunek kontynuowania rozprawy głównej pod jego nieobecność



Pobieranie 135.21 Kb.
Strona3/9
Data02.05.2016
Rozmiar135.21 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Przedstawione wnioskowanie wspiera również wymowa powiązań systemowych zachodzących między art. 377 § 1 k.p.k. a § 4 tego unormowania. Rzecz jasna dostrzeżenie tych korelacji nie przekłada się wprost na wynik wykładni poddanych analizie przesłanek opisanych w treści art. 376 § 1 i 2 k.p.k. Niemniej jednak, z uwagi na oczywiste merytoryczne korelacje zachodzące między wszystkimi tymi instytucjami procesowymi i jednorodną ich treść, w zakresie, w jakim przepisy te dotyczą złożenia przez oskarżonego wyjaśnień, przeprowadzenie wnioskowania odnoszącego się do brzmienia przesłanki „nawet jeżeli nie złożył jeszcze wyjaśnień”, opisanej w treści art. 377 § 1 k.p.k., może okazać się pomocne także przy analizie normatywnego znaczenia art. 376 § 1 i 2 k.p.k. Pod względem poznawczym zagadnienie to wydaje się być szczególnie atrakcyjne, jeżeli dostrzeże się, że w pisemnych motywach wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2006 r.13 podniesiono, iż brzmienie art. 377 § 4 k.p.k. ma przemawiać za przyjęciem, że przesłanka „po złożeniu wyjaśnień” opisana w treści art. 376 § 2 k.p.k. odnosi się wyłącznie do wyjaśnień oskarżonego złożonych przed sądem.

W nakreślonym kontekście normatywnym jako oczywisty jawi się fakt, że instytucje z art. 376 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 377 § 1 k.p.k. normują mogące zaistnieć w różnych układach procesowych wyjątki od przewidzianej w treści art. 374 k.p.k. zasady wyrażającej obowiązek prowadzenia rozprawy głównej w obecności oskarżonego, a zatem kwestie pod względem przedmiotowym do siebie zbliżone, ponadto regulacje te zostały umieszczone w tym samym rozdziale ustawy karnoprocesowej i w bezpośrednio po sobie następujących artykułach. Nieprzypadkowo jednak w art. 377 § 4 k.p.k. przesłanka odnosząca się do wyjaśnień oskarżonego została przez prawodawcę skonstruowana odmiennie, a wniosek ten uprawnia do przypomnienia, że zakaz homonimicznego wykładania różnie brzmiących przesłanek zasadniczo wymusza konieczność nadania im w procesie wykładniczym niejednorodnych normatywnych znaczeń. Rozwijając to zagadnienie, podnieść należy, że uważna lektura art. 377 § 1 k.p.k. w powiązaniu z § 4 tego unormowania nie uprawnia do zawężenia zakresu przedmiotowego stosowania poddanej ocenie przesłanki „nawet jeżeli nie złożył jeszcze wyjaśnień” wyłącznie do wyjaśnień oskarżonego z postępowania sądowego. W treści art. 377 § 4 k.p.k. przewidziano bowiem, że możliwość przesłuchania oskarżonego w drodze pomocy sądowej lub odczytanie jego poprzednio złożonych wyjaśnień możliwe jest w sytuacji, gdy „nie złożył on jeszcze wyjaśnień przed sądem”. Prawodawca, normując zatem szereg odstępstw od zasady obowiązkowego uczestnictwa oskarżonego w rozprawie głównej i uzależniając możliwość kontynuowania rozprawy pod nieobecność tego podmiotu, nie odnosił się wyłącznie do jego wyjaśnień złożonych w toku postępowania sądowego, skoro w art. 376 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 377 § 1 k.p.k. wskazano ogólnie o wyjaśnieniach oskarżonego, zaś w art. 377 § 4 k.p.k. doprecyzowano przesłankę dotyczącą tej kwestii poprzez stwierdzenie, że chodzi o wyjaśnienia złożone przed sądem. Tym samym jako oczywisty jawi się fakt, że wymowę przesłanki opisanej w art. 377 § 1 k.p.k. „nawet jeżeli nie złożył wyjaśnień”, a więc wymowę treściowo tożsamych przesłanek z art. 376 § 1 i 2 k.p.k., odnieść trzeba do wszelkich wyjaśnień oskarżonego. Sformułowanie opisane w art. 377 § 4 k.p.k. „nie złożył jeszcze wyjaśnień przed sądem” powinno natomiast zostać odniesione wyłącznie do tych wyjaśnień oskarżonego, które zostały złożone na rozprawie głównej.

Zauważyć również należy, iż ustawodawca nieprzypadkowo zastrzegł w treści art. 377 § 4 k.p.k., że możliwość skorzystania z instytucji opisanej w art. 396 § 2 k.p.k. lub możliwość odczytania poprzednio złożonych przez oskarżonego wyjaśnień aktualizuje się, gdy sąd nie dysponuje wyjaśnieniami tego podmiotu z postępowania sądowego. Zasady prawidłowego rozumowania przekonują przecież, że jeżeli w tekście art. 377 § 4 k.p.k. uprawnienie do prowadzenia rozprawy głównej pod nieobecność oskarżonego zostałoby uzależnione od uprzedniego złożenia przez ten podmiot wyjaśnień, przy czym nie doprecyzowano by tej przesłanki poprzez wskazanie, iż chodzi o wyjaśnienia złożone przed sądem, to wówczas treść tego unormowania byłaby niespójna. Brak bowiem analizowanego dookreślenia powodowałby to, że sąd, w razie decyzji o odczytaniu poprzednio złożonych wyjaśnień oskarżonego, niejednokrotnie nie miałby czego odczytywać, gdyż nierzadko żadnymi wyjaśnieniami nie dysponowałby. Aby zobrazować przedstawione wnioskowanie należy w uproszczeniu przedstawić brzmienie art. 377 § 4 k.p.k., gdyby w jego początkowym fragmencie nie uczyniono analizowanego zastrzeżenia. Przepis ten przybrałby wówczas treść: „Jeżeli oskarżony nie złożył jeszcze wyjaśnień, można zastosować art. 396 § 2 lub uznać za wystarczające odczytanie jego poprzednio złożonych wyjaśnień”. Także zatem ten przykład przekonuje, że art. 376 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 377 § 1 k.p.k. umożliwiają sądom procedowanie w razie nieobecności na rozprawie oskarżonego i że prawodawca, normując te instytucje, odnosił się zarówno do wyjaśnień tego podmiotu złożonych w toku postępowania przygotowawczego, jak i postępowania sądowego. Rzecz jasna, w dwóch pierwszych jednostkach redakcyjnych art. 376 k.p.k. zastrzeżona została możliwość prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarżonego, jeżeli złożył on uprzednio wyjaśnienia w którejkolwiek fazie danego procesu, natomiast analogiczna możliwość w odniesieniu do art. 377 § 1 k.p.k. została przewidziana nawet wówczas, jeżeli organ postępowania sądowego nie dysponuje jakimikolwiek wyjaśnieniami oskarżonego14.

Zdaje się ponadto z treści art. 377 § 1 k.p.k. w sposób oczywisty wynikać, że zawężenie znaczenia omawianej przesłanki do wyjaśnień oskarżonego artykułowanych jedynie przed sądem utrudniałoby ustalenie racjonalnego normatywnego sensu tego unormowania i to z kilku zasadniczych powodów. Po pierwsze bowiem, posłużenie się przez prawodawcę w ustawowym opisie analizowanej instytucji karnoprocesowej partykułą „nawet” dobitnie obrazuje dążenie do zagwarantowania możliwości sprawnego prowadzenia postępowania bez udziału oskarżonego, także wówczas, gdy nie zdecydował się on dotychczas na złożenie jakichkolwiek wyjaśnień. Gdyby poddana analizie przesłanka opisana w art. 377 § 1 k.p.k. została pozbawiona tego imiesłowu, to wówczas brzmienie całego tego unormowania utraciłoby wyrazistość zasadzającą się w spostrzeżeniu, że znajduje ono zastosowanie w szczególnym układzie procesowym, stanowiąc daleko idący wyjątek od zasady z art. 374 k.p.k.

1   2   3   4   5   6   7   8   9


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna