Daniel Strzelecki Złożenie przez oskarżonego wyjaśnień jako warunek kontynuowania rozprawy głównej pod jego nieobecność



Pobieranie 135.21 Kb.
Strona4/9
Data02.05.2016
Rozmiar135.21 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Ponadto zawężanie normatywnego brzmienia analizowanej przesłanki określonej w art. 377 § 1 k.p.k., jak i tożsamych przesłanek z art. 376 § 1 i 2 k.p.k., do wyjaśnień oskarżonego złożonych przed sądem i pozostawienie poza zainteresowaniem omawianych unormowań relacji tego podmiotu z postępowania przygotowawczego, mogłoby doprowadzić do trudnego do zaakceptowania wniosku, że ustawodawca, formułując te przepisy, wyjaśnieniom oskarżonego złożonym podczas rozprawy głównej przydał istotniejsze znaczenie aniżeli tym z postępowania przygotowawczego. Tymczasem obowiązująca kodyfikacja karnoprocesowa nie pozwala na takie wartościowanie wyjaśnień w zależności od tego, na jakim etapie procesu zostały one wysłowione.

Doprecyzowanie przesłanki „nawet jeżeli nie złożył jeszcze wyjaśnień” o stwierdzenie „przed sądem” nie zmieniłoby ponadto merytorycznego znaczenia tego unormowania. Wszak również sformułowany w ten sposób art. 377 § 1 k.p.k. dawałby sądowi możliwość procedowania, a więc mogłoby to nastąpić nawet wówczas, gdyby organ ten nie dysponował żadnymi wyjaśnieniami oskarżonego, który w okolicznościach opisanych w tym przepisie nie stawiłby się na rozprawie. Także z tego względu, stosownie do brzmienia § 11 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”15, tego rodzaju postąpienie prawodawcy byłoby niezgodne z zasadami rządzącymi techniką prawodawczą, bowiem znamionowałoby się brakiem logiki. Wszak w treści § 11 tego załącznika przewidziano, że „w ustawie nie zamieszcza się wypowiedzi, które nie służą wyrażaniu norm prawnych, a w szczególności apeli, postulatów, zaleceń, upomnień oraz uzasadnień formułowanych norm”, co interpretować należy w ten sposób, że przepisy prawne powinny zawierać tylko te wypowiedzi, które służą wyrażaniu norm prawnych16.

Przenosząc wynik interpretacyjny uzyskany po przeprowadzeniu prawidłowej wykładni opisanych w art. 376 § 1 i 2 k.p.k. przesłanek odnoszących się do złożenia przez oskarżonego wyjaśnień na grunt wykładni art. 377 § 1 k.p.k., poprzez przyjęcie, że również to ostatnie unormowanie odnosi się do wyjaśnień tego podmiotu złożonych i w toku postępowania przygotowawczego, jak i przed sądem, zauważyć trzeba, iż ustalone w ten sposób znaczenia normatywne wszystkich tych unormowań wzajemnie ze sobą korelują. Gdy dodatkowo zważy się na to, że w treści art. 377 § 3 k.p.k. nie uwarunkowano możliwości prowadzenia rozprawy w warunkach procesowych w nim opisanych od złożenia przez oskarżonego wyjaśnień, to jako oczywisty jawi się fakt, iż znajdują do tego unormowania zastosowanie poczynione w tej kwestii rozważania odnoszące się do art. 377 § 1 k.p.k.17.

Konsekwentne ponadto wykładanie omawianych przesłanek opisanych w art. 376 § 1 i 2 k.p.k., jak również art. 377 § 1 i 3 k.p.k. pozwala dostrzec racjonalność ustawodawcy. Racjonalność ta wyraża się w stwierdzeniu, że wobec oskarżonych, do których odnoszą się przepisy art. 377 § 1 i 3 k.p.k., a więc wykazujących dalej idące lekceważenie ciążącego na nich obowiązku uczestniczenia w rozprawie głównej, aniżeli oskarżeni, o których traktuje art. 376 § 1 i 2 k.p.k., prawodawca zdecydował się złagodzić rygory procesowe umożliwiające prowadzenie postępowań bez ich udziału. W odniesieniu zatem do podmiotu, który wprawił się ze swej winy w stan niezdolności do udziału w rozprawie, a więc przykładowo wprawił się w stan nietrzeźwości, odurzenia narkotykowego, dokonał samookaleczenia18 oraz takiego, który oświadczył, że nie weźmie udziału w rozprawie, uniemożliwił doprowadzenie go na rozprawę albo nie stawił się na rozprawie bez usprawiedliwienia pomimo osobistego zawiadomienia go o niej, nie statuowano jakiegokolwiek wymogu związanego ze złożeniem wyjaśnień. Innymi słowy, wobec oskarżonych, którzy zdecydowali się nie brać udziału w rozprawie głównej w okolicznościach opisanych w obu omawianych unormowaniach art. 376 k.p.k., złagodzono rygory procesowe związane z obowiązkowym udziałem tych podmiotów w rozprawie głównej, niemniej jednak odstępstwa te nie były tak daleko idące, jak te opisane w treści art. 377 § 1 i 3 k.p.k., które dotyczą oskarżonych wykazujących kwalifikowany stopień lekceważenia ciążących na nich powinności karnoprocesowych.

Podsumowując rozważania na temat systemowej egzegezy art. 376 § 1 i 2 k.p.k., zauważyć dodatkowo trzeba, że w doktrynie prawa karnego procesowego zwrócono uwagę na to, iż właśnie wyniki systemowej interpretacji przesłanki „po złożeniu wyjaśnień” uzasadniać mają wniosek, że instytucja opisana w art. 376 § 2 k.p.k. znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku uprzedniego złożenia przez oskarżonego wyjaśnień przed sądem19. Taką konkluzję glosator wyprowadził z korelacji § 1 i 2 tego unormowania podnosząc, że „Dyspozycja tej ostatniej regulacji (art. 376 § 1 k.p.k. – przyp. autora) obejmuje sytuację, kiedy oskarżony opuścił salę rozpraw bez zezwolenia przewodniczącego, przy czym okoliczność ta miała mieć miejsce po złożeniu przez niego wyjaśnień, co w sposób niewątpliwy pozwala wnioskować, że chodzi o sytuację złożenia wyjaśnień w toku rozprawy”. Odnosząc się do przedstawionego wnioskowania przypomnieć należy, że ani gramatyczna stylistyka art. 376 § 1 i 2 k.p.k. i ustalone w oparciu o językową metodę wykładni znaczenie analizowanych przesłanek, ani też względy związane z poddaniem tych unormowań egzegezie systemowej, nie uprawniają do formułowania takiego spostrzeżenia. Nie powtarzając w tym miejscu przedstawionej uprzednio argumentacji dotyczącej językowego znaczenia poddanych analizie przesłanek, stwierdzić trzeba, że bezsprzecznie sytuacja procesowa, w której oskarżony decyduje się opuścić salę rozpraw bez pozwolenia przewodniczącego, zachodzi, gdy uczestniczy on w rozprawie i decyduje się na opuszczenie sali rozprawy w trakcie jej trwania. Skoro jednak w treści art. 376 § 1 k.p.k. wskazano dodatkowo, że dotyczy ona oskarżonego, który „złożył już wyjaśnienia”, to nie można wywodzić z brzmienia tej przesłanki, iż odnosi się ona tylko do oskarżonego, który te wyjaśnienia złożył na rozprawie głównej. Aby nie być gołosłownym, zauważenia wymaga to, że oskarżony może bez zezwolenia przewodniczącego opuścić salę rozprawy, nie złożywszy uprzednio przed sądem żadnych wyjaśnień, czyniąc to bezpośrednio po wywołaniu sprawy lub też w okresie późniejszym, gdy uprzednio skorzystał na rozprawie lub kolejnych jej terminach z prawa odmowy złożenia wyjaśnień.

1   2   3   4   5   6   7   8   9


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna