Dawna sekcja czwarta



Pobieranie 1.04 Mb.
Strona34/38
Data29.04.2016
Rozmiar1.04 Mb.
1   ...   30   31   32   33   34   35   36   37   38

B. Ocena Trybunału

1. Dopuszczalność


526. Trybunał zauważa, że ten zarzut nie jest oczywiście bezzasadny w rozumieniu artykułu 35 § 3 (a) Konwencji. Zauważa ponadto, że nie jest z innych powodów niedopuszczalny. Musi być zatem uznany za dopuszczalny.2. Meritum

(a) Obowiązujące ogólne zasady wynikające z orzecznictwa Trybunału


527. Gwarancje zawarte w art. 5 mają zasadnicze znaczenie dla ochrony osób w państwie demokratycznym przed arbitralnym pozbawieniem ich wolności przez władzę. Z tego powodu Trybunał wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie, że każde pozbawienie wolności musi być nie tylko wykonane zgodnie z proceduralnymi materialnymi i procesowymi zasadami prawa krajowego, ale musi być również zgodne z celem artykułu 5, czyli ochroną jednostek przed arbitralnością (patrz Chahal, przytoczona powyżej, § 118 oraz El-Masri, przytoczona powyżej, § 230). Ten nacisk na ochronę jednostki przed wszelkimi nadużyciami władzy ilustruje fakt, że artykuł 5 § 1 wskazuje na okoliczności, w których jednostki mogą być zgodnie z prawem pozbawione wolności. Podkreśla się, że okoliczności te należy interpretować w sposób wąski mając na uwadze fakt, że stanowią one wyjątki od najbardziej podstawowych gwarancji wolności jednostki (patrz Quinn przeciwko Francji, 22 marca 1995 roku, § 42, Seria A nr 311 oraz El-Masri, ibid.).

528. Należy również podkreślić, że autorzy Konwencji wzmocnili ochronę jednostki przed arbitralnym pozbawieniem wolności przez zagwarantowanie zespołu praw materialnych, których celem jest zminimalizowanie ryzyka arbitralności poprzez poddanie pozbawienia wolności niezależnej kontroli sądowej oraz przez zagwarantowanie możliwości przypisania odpowiedzialności władz za ten czyn. Wymagania artykułu 5 §§ 3 i 4 z akcentem na szybkość kontroli i nadzór sądowy nabierają w tym kontekście szczególnego znaczenia. Szybka interwencja sądowa może doprowadzić do ujawnienia i zapobieżenia działaniom zagrażającym życiu albo poważnemu niewłaściwego traktowaniu naruszającemu podstawowe gwarancje zawarte w artykułach 2 i 3 Konwencji (patrz Aksoy, przytoczona powyżej, § 76). Mowa tu zarówno o ochronie wolności fizycznej jednostek jak i ich bezpieczeństwie osobistym w kontekście, który – przy braku zabezpieczeń - może doprowadzić do osłabienia rządów prawa oraz pozostawienia osób pozbawionych wolności poza zasięgiem najbardziej elementarnych form ochrony prawnej (patrz El-Masri, przytoczona powyżej, § 231).

529. Chociaż śledztwa w sprawie przestępstw terrorystycznych niewątpliwie stawiają przed władzami szczególne problemy, nie oznacza to jednak, że władze posiadają carte blanche w ramach artykułu 5 w związku z aresztowaniami podejrzanych i przetrzymywaniu ich w aresztach policyjnych bez skutecznej kontroli sądów krajowych oraz, w najwyższej instancji, ze strony konwencyjnych organów kontrolnych, zawsze gdy uważają że mają do czynienia z przestępstwem o charakterze terrorystycznym (patrz Aksoy, przytoczona powyżej, § 78 oraz El-Masri, przytoczona powyżej, § 232).

Trybunał w związku z tym podkreśla, że brak oficjalnego pozbawienia wolności jednostki stanowi całkowite zanegowanie tych gwarancji i najpoważniejsze naruszenie artykułu 5. Przejmując kontrolę nad jednostką, władze biorą na siebie za nią odpowiedzialność. Z tego powodu artykuł 5 musi być interpretowany jako zobowiązanie władz do zapewnienia skutecznej ochrony przed ryzykiem zaginięcia i przeprowadzenia szybkiego skutecznego śledztwa w związku z możliwym do uzasadnienia zarzutem aresztowania danej osoby, która od tego czasu nie była już widziana (patrz Kurt przeciwko Turcji, 25 maja 1998 roku, §§ 123-124, Reports of Judgments and Decisions 1998 III oraz El-Masri, przytoczona powyżej, § 233).


(b) Zastosowanie powyższych zasad do niniejszej sprawy


530. Trybunał uznaje, że tajne przetrzymywanie osób podejrzanych o terroryzm był podstawową cechą programu wydań CIA. Jak wynika z odtajnionych dokumentów CIA, uzasadnieniem programu było w szczególności pozbawienie tych osób wszelkiej prawnej ochrony przed torturami i wymuszonymi zaginięciami oraz odarcie ich z wszelkich związanych z arbitralnym przetrzymywaniem gwarancji przewidzianych zarówno przez Konstytucję USA jak i prawo międzynarodowe, przykładowo przytaczając jedynie prawo do postawienia przed sądem i proces w rozsądnym terminie lub gwarancje habeas corpus. W tym celu cały plan musiał funkcjonować poza jurysdykcją sądów USA w warunkach zapewniających jego bezwzględną tajność, co wymagało utworzenie, we współpracy z krajami przyjmującymi, ośrodków przetrzymywania za granicą (patrz paragrafy 50-51, 59 i 62-71 powyżej).

Dlatego też, operacje transportów w dużym stopniu zależały od współpracy, pomocy i aktywnego udziału państw, które udostępniły USA przestrzeń powietrzną, lotniska do lądowania samolotów transportujących więźniów CIA oraz, co równie ważne, obiekty, w których więźniowie mogli być bezpiecznie przetrzymywani i przesłuchiwani. Jak zauważono powyżej, podczas gdy odpowiedzialność za przesłuchania schwytanych osób podejrzanych o terroryzm należy przypisać wyłącznie CIA, gdyż władze lokalne nie miały brać w nich udziału, to współpraca i rozmaite formy pomocy tych władz, np. dostosowywanie obiektów do potrzeb CIA, zapewnianie bezpieczeństwa oraz logistyki, były koniecznym warunkiem skutecznego działania tajnych ośrodków przetrzymywania CIA (patrz paragrafy 325–326, 423, 435–436 powyżej).

531. W związku ze skargą skarżącego w części dotyczącej materialnego aspektu artykułu 3, Trybunał uznał już, że Polska wiedziała, iż skarżący został przetransportowany z jej terytorium w ramach „przekazania w trybie nadzwyczajnym” oraz że polskie władze, umożliwiając CIA transport skarżącego do jej innych tajnych ośrodków przetrzymywania, naraziły go na dające się przewidzieć poważne ryzyko dalszego niewłaściwego traktowania i warunki osadzenia naruszające artykuł 3 Konwencji (patrz paragraf 518 powyżej). Uznaje, że wnioski te są również wiążące w kontekście skargi skarżącego na podstawie artykułu 5 oraz że Polska jest odpowiedzialna zarówno za jego przetrzymywanie na swoim terytorium jak i za jego transfer z Polski (patrz El-Masri, przytoczona powyżej, § 239).

532. Wobec tego doszło do naruszenia artykułu 5 Konwencji.


1   ...   30   31   32   33   34   35   36   37   38


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna