Dawna sekcja czwarta



Pobieranie 1.04 Mb.
Strona38/38
Data29.04.2016
Rozmiar1.04 Mb.
1   ...   30   31   32   33   34   35   36   37   38

X. ZARZUT NARUSZENIA ARTYKUŁÓW 2 I 3 KONWENCJI W ZWIĄZKU Z ARTYKUŁEM 1 PROTOKOŁU NR 6 DO KONWENCJI


570. Skarżący zarzucał, że Polska, naruszyła art. 2 i 3 Konwencji oraz art. 1 protokołu nr 6 do Konwencji poprzez świadome i celowe umożliwienie CIA jego transportu z polskiego terytorium, pomimo wyraźnych podstaw aby przypuszczać, że istnieje rzeczywiste i poważne ryzyko zastosowania wobec niego kary śmierci.

Artykuł 2 Konwencji brzmi następująco:

1. Prawo każdego do życia jest chronione przez ustawę. Nikt nie może być umyślnie pozbawiany życia, wyjąwszy przypadki wykonania wyroku sądowego skazującego za przestępstwo, za które ustawa przewiduje taką karę. ...”

2. Pozbawienie życia nie będzie uznane za sprzeczne z tym artykułem, jeżeli nastąpi w wyniku bezwzględnie koniecznego użycia siły:

(a) w obronie jakiejkolwiek osoby przed bezprawną przemocą;

(b) w celu wykonania zgodnego z prawem zatrzymania lub uniemożliwienia ucieczki osobie pozbawionej wolności zgodnie z prawem;

(c) w działaniach podjętych zgodnie z prawem w celu stłumienia zamieszek lub powstania.

Artykuł 1 protokołu nr 6 do Konwencji brzmi następująco:

Znosi się karę śmierci. Nikt nie może zostać skazany na taką karę ani nie może nastąpić jej wykonanie.

A. Stanowiska stron

1. Rząd


571. Rząd nie przedłożył żadnych uwag dotyczących dopuszczalności i meritum tego zarzutu.

2. Skarżący


572. Skarżący oświadczył, że w momencie jego transportu było publicznie wiadomo, iż istniało wysokie prawdopodobieństwo, że podejrzani o terroryzm przetrzymywani przez USA, po co do zasady nierzetelnym procesie przed komisją wojskową, mogą zostać skazani na karę śmierci.

W przedmiotowym czasie był i dalej pozostaje narażony na rzeczywiste ryzyko skazania na karę śmierci.

Zarzuty przeciwko skarżącemu za które grozi kara śmierci zostały zatwierdzone w dniu 28 września 2011 r., jednakże postępowania nie rozpoczęło się do dnia 2 września 2014 r. Samo zatwierdzenie zarzutów za które grozi kara śmierci samo w sobie spowodowało narażenie go na permanentną krzywdę i cierpienie związane z perspektywą kary śmierci. To cierpienie i strach musiał wytrzymywać przez wiele kolejnych lat zanim proces dobiegł końca.

573. Skarżący odniósł się również do orzecznictwa Trybunału, w szczególności do sprawy Al Saadoon i Mufdhi (przytoczona w paragrafie 456 powyżej). Ponadto podkreślił, że w sprawie Öcalan (przytoczona w paragrafie 562 powyżej) Trybunał uznał, że nałożenie kary śmierci w wyniku nierzetelnego procesu stanowiłoby arbitralne pozbawienie życia sprzeczne z artykułem 2, jak również artykułem 3, ponieważ naraziłoby to jednostkę na mylną obawę, że zostanie na niej wykonana egzekucja.

574. W świetle powyższego, skarżący zwrócił się do Trybunału o uznanie naruszenia artykułów 2 i 3 Konwencji oraz artykułu 1 Protokołu nr 6 do Konwencji.

B. Ocena Trybunału

1. Dopuszczalność


575. Trybunał zauważa, że przedmiotowy zarzut nie jest oczywiście bezzasadny w rozumieniu artykułu 35 § 3 (a) Konwencji. Zauważa dalej, że nie jest z innych powodów niedopuszczalny. Musi być zatem uznany za dopuszczalny.

2. Meritum

(a) Obowiązujące zasady ogólne wynikające z orzecznictwa Trybunału


576. Artykuł 2 Konwencji zakazuje ekstradycji lub deportacji jednostki do innego państwa, przy istnieniu mocnych przesłanek, że dana osoba mogłaby być narażona na realne ryzyko, że zostanie na niej wykonana kara śmierci (patrz, mutatis mutandis, Soering, przytoczona powyżej, § 111; Kaboulow przeciwko Ukrainie, przytoczona powyżej, § 99 oraz Al Saadoon i Mufdhi, przytoczona powyżej, § 123; patrz również paragraf 456 powyżej).

577. Egzekucja orzeczona przez sąd oznacz celowe i zamierzone unicestwienie jednostki przez władze państwowe. Niezależnie od metody egzekucji, zawsze wygaszenie życia obejmuje pewien stopień cierpienia fizycznego. W dodatku świadomość nadchodzącej śmierci z rąk Państwa nieuchronnie musi powodować intensywne cierpienia psychiczne. Fakt, iż orzekanie i stosowanie kary śmierci neguje podstawowe prawa człowieka, został uznany przez państwa członkowskie Rady Europy. W preambule do Protokołu nr 13 Układające się Państwa określają siebie jako „ przekonane, że każdego prawo do życia jest podstawową wartością w społeczeństwie demokratycznym i że zniesienie kary śmierci jest niezbędne dla ochrony tego prawa i pełnego uznania wrodzonej godności ludzi każdej istoty ludzkiej” (ibid., § 115).


(b) Zastosowanie powyższych zasad do niniejszej sprawy


578. Trybunał stwierdza, że w momencie transportu skarżącego z Polski istniało znaczne i dające się przewidzieć ryzyko, że w wyniku, procesu przed komisją wojskową może wobec niego zostać orzeczona kara śmierci (patrz paragrafy 75-76 powyżej). Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący w dniu 20 kwietnia 2011 r. został skazany na karę śmierci (patrz paragraf 122 powyżej), to ryzyko nie uległo zmniejszeniu.

Mając na uwadze swoje wnioski dotyczące odpowiedzialności pozwanego Państwa za naruszenie artykułu 6 § 1 Konwencji poprzez narażenie skarżącego na ryzyko rażącej odmowy sprawiedliwości w związku z przekazaniem go pod jurysdykcję komisji wojskowej, Trybunał uznaje, że ze względu na podjęte działania i zaniechania, Polska ponosi odpowiedzialność również na podstawie artykułu 2 w związku z artykułem 1 protokołu nr 6 oraz na podstawie artykułu 3 Konwencji.

579. Doszło zatem do naruszenia artykułów 2 i 3 Konwencji w związku z Artykułem 1 z Protokołu nr 6 do Konwencji.

XI. POZOSTAŁE ZARZUTY NARUSZENIA KONWENCJI


580. Wreszcie skarżący zarzucił na podstawie artykułu 10 Konwencji, że Polska odmawiając uznania, ujawnienia oraz niezwłocznego i skutecznego przeprowadzenia śledztwa w sprawie jego tajnego przetrzymywania, niewłaściwego traktowania i transportu, naruszyła przysługujące jemu i opinii publicznej prawo do prawdy określone w art. 2, 3, 5 i 10 Konwencji.

Artykuł 10 Konwencji brzmi:

1. Każdy ma prawo do wolności wyrażenia opinii. Prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe. Niniejszy przepis nie wyklucza prawa Państwa do poddania procedurze zezwoleń przedsiębiorstw radiowych, telewizyjnych lub kinematograficznych.

2. Korzystanie z tych wolności pociągających ze sobą obowiązki i odpowiedzialność może podlegać takim wymogom formalnym, warunkom, ograniczeniom i sankcjom, jakie są przewidziane przez ustawę i niezbędne w społeczeństwie demokratycznym w interesie bezpieczeństwa państwowego, integralności terytorialnej lub bezpieczeństwa publicznego ze względu na konieczność zapobieżenia zakłóceniu porządku lub przestępstwu, z uwagi na ochronę zdrowia i moralności, ochronę dobrego imienia i praw innych osób oraz ze względu na zapobieżenie ujawnieniu informacji poufnych lub na zagwarantowanie powagi i bezstronności władzy sądowej.

581. Trybunał zauważa, że w sprawie El-Masri został podniesiony podobny zarzut , który został uznany za niedopuszczalny ze względu na jego oczywistą bezzasadność (patrz El-Masri, przytoczona powyżej, § 264-265).

582. Trybunał nie znajduje żadnego powodu, aby w niniejszej sprawie twierdzić inaczej i uznaje, że ww. zarzut musi zostać odrzucony zgodnie z artykułem 35 §§ 3 (a) oraz 4 Konwencji.


XII. ZASTOSOWANIE ARTYKUŁU 46 KONWENCJI


583. Artykuł 46 Konwencji brzmi następująco:

1. Wysokie Układające się Strony zobowiązują się do przestrzegania ostatecznego wyroku Trybunału we wszystkich sprawach, w których są stronami.

2. Ostateczny wyrok Trybunału przekazuje się Komitetowi Ministrów, który czuwa nad jego wykonaniem. ..

584. Skarżący zwrócił się do Trybunału o nakazanie Rządowi użycia wszelkich dostępnych środków - włączając w to uzyskanie od Rządu USA dyplomatycznych gwarancji – aby nie dopuścić w jego przypadku do wykonania kary śmierci i zapewnienia mu w Polsce odpowiednich mechanizmów procesowych w celu przyznania mu zadośćuczynienia.

Zgodnie z jego stanowiskiem środki te powinny stanowić, między innymi:

(i) złożenie do Sekretarza Obrony USA pisemnych oświadczeń przeciwko karze śmierci, o treści wskazanej przez wojskowego obrońcę skarżącego;

(ii) uzyskanie od Rządu USA dyplomatycznych gwarancji, że nie skaże go na karę śmierci;

(iii) podjęcie wszelkich możliwych kroków w celu stworzenia możliwości kontaktu ze skarżącym w Zatoce Guantánamo, włączając w to wysłanie delegatów na spotkanie z nim i objęcie nadzorem jego traktowania w okresie osadzenia;

(iv) zatrudnienie i pokrycie kosztów prawników uprawnionych i dopuszczonych do działalności w ramach danych jurysdykcji, w tym w postępowaniach wojskowych, karnych lub innych, aby podjęli wszelkie niezbędne czynności zmierzające do ochrony praw skarżącego w okresie przetrzymywania przez USA.

Ponadto, Polska miała zakończyć ciągłe naruszenia jego praw poprzez przeprowadzenie skutecznego śledztwa, biorąc również pod uwagę znaczenie dla społeczeństwa w i poza Polską w poznaniu prawdy na temat jego sprawy.

585. Rząd nie przedstawił żadnych uwag w tej kwestii.

586. Trybunał przypomina, że na podstawie art. 46 Konwencji, Wysokie Układające się Strony zobowiązują się do przestrzegania ostatecznego wyroku Trybunału we wszystkich sprawach, w których są stronami, a Komitet Ministrów czuwa nad wykonaniem wyroków. Oznacza to, że gdy Trybunał uznaje naruszenie, pozwane Państwo ma prawny obowiązek nie tylko wypłacić zainteresowanym stronom kwoty przyznane tytułem słusznego zadośćuczynienia na podstawie art. 41, ale również przyjąć niezbędne środki ogólne oraz, o ile jest to w danej sprawie konieczne, indywidualne. Ponieważ wyroki Trybunału mają co do zasady charakter deklaratoryjny, to podstawą dla danego Państwa jest dokonanie wyboru, pod nadzorem Komitetu Ministrów, jakie środki należy przyjąć aby spełnić swój prawny obowiązek określony w art. 46 Konwencji pod warunkiem, że środki te są zgodne z wnioskami zawartymi w wyroku Trybunału (patrz Hirsi Jamaa i Inni przeciwko Włochom [WI], nr 27765/09, § 209, ETPC 201; Assanidze przeciwko Gruzji [WI], nr 71503/01, §§ 198 i 202, ETPC 2004-II; Ilaşcu i Inni, przytoczona powyżej, § 490 oraz Al Saadoon i Mufdhi, przytoczona powyżej § 170).

587. Jednakże w niektórych szczególnych przypadkach, Trybunał może uznać za korzystne lub nawet konieczne wskazanie pozwanemu Rządowi kategorii środków, które mogą lub powinny zostać przyjęte przez Państwo w celu zakończenia sytuacji, która była źródłem stwierdzonego naruszenia. Zdarza się, że charakter naruszenia może nie pozostawiać realnego wyboru co do środków indywidualnych, które należałoby przyjąć (patrz Hirsi Jamaa i Inni, przytoczona powyżej, §§ 209-211, ETPC 2012; Assanidze, przytoczona powyżej, § 202; Al Saadoon i Mufdhi, przytoczona powyżej, § 171 oraz Savriddin Dzhurayev przeciwko Rosji, nr 71386/10, §§ 252-254, ETPC 2013 (wyciągi/skrót/abstrakt)).

W szczególności w sprawach, w których wydalenie skarżącego z terytorium pozwanego Państwa - niezależnie od tego, czy w ramach zgodnej z prawem procedury, np. ekstradycji lub deportacji (patrz Hirsi Jamma, przytoczona powyżej, §§ 9-13 oraz Al Saadoon i Mufdhi, przytoczona powyżej, §§ 45-89) czy w ramach przymusowego transportu (patrz Savriddin Dzhurayev, przytoczona powyżej, § 138) naraziłoby go na poważne ryzyko zastosowania wobec niego niewłaściwego traktowania niezgodnego z artykułem 3 lub na ryzyko skazania na karę śmierci, Trybunał może wymagać, aby dane Państwo „podjęło wszelkie możliwe kroki” w celu uzyskania od Państwa przeznaczenia odpowiednich dyplomatycznych gwarancji. Takich gwarancji można się domagać, nawet jeżeli skarżący został już przetransportowany z terytorium pozwanego Państwa, ale ryzyko w dalszym ciągu istnieje (patrz Hirsi Jamaa, przytoczona powyżej, § 211 oraz Al Saadoon i Mufdhi, przytoczona powyżej, § 171).

588. Zdaniem Trybunału, zasady te stosuje się a fortiori w przypadkach, w których jednostka, tak jak w niniejszej sprawie, została poddana wydaniu w trybie nadzwyczajnym „pozasądowemu transportowi osób z jednej jurysdykcji lub Państwa, dla celów osadzenia i przesłuchiwania poza standardowym systemem prawnym” (patrz El-Masri, przytoczona powyżej, §§ 219-221).

Obecny stan rozwoju międzynarodowego prawa oraz stosunków międzynarodowych nie uniemożliwia pozwanemu Państwu podjęcia realnych środków zaradczych z myślą o ochronie skarżącego przed istniejącym ryzykiem o jego życie i zdrowie w ramach obcej jurysdykcji (patrz Savriddin Dzhurayev, przytoczona powyżej, § 254 z dalszymi odniesieniami oraz Al Saadoon i Mufdhi, przytoczona powyżej, § 171).

589. Trybunał uznał już, że w skutek działań i zaniechań polskich władz w kontekście ich współudziału w funkcjonowaniu Programu CIA dotyczącego HVD na ich terytorium, skarżący został narażony na ryzyko orzeczenia wobec niego kary śmierci (patrz paragraf 579 powyżej). Pomimo faktu, iż postępowanie w jego sprawie przed komisją wojskową jest nadal w toku, a wynik procesu pozostaje niepewny, to ryzyko takie wciąż istnieje (patrz również paragraf 276 powyżej). Dla Trybunału, spełnienie przez Państwo obowiązków określonych w artykule 2 i 3 Konwencji w związku z artykułem 1 Protokołu nr 6 do Konwencji wymaga od Rządu podjęcia starań w celu zniwelowania tego ryzyka tak szybko jak to możliwe poprzez uzyskanie od władz USA gwarancji, że skarżący nie zostanie poddany karze śmierci.

XIII. ZASTOSOWANIE ARTYKUŁU 41 KONWENCJI


590. Artykuł 41 Konwencji brzmi:

Jeżeli Trybunał stwierdzi, że nastąpiło naruszenie Konwencji lub jej Protokołów, oraz jeżeli prawo wewnętrzne zainteresowanej Wysokiej Układającej się Strony pozwala tylko na częściowe usunięcie konsekwencji tego naruszenia, Trybunał orzeka, gdy zachodzi potrzeba, o przyznaniu słusznego zadośćuczynienia pokrzywdzonej stronie.


A. Szkoda


591. Skarżący nie przedstawił roszczenia w związku ze szkodą majątkową.

592. Odnośnie do szkody niemajątkowej, oświadczył, że był ofiarą szeregu niezwykle poważnych naruszeń Konwencji. Wskazując na okrucieństwo metod przesłuchiwania, którym został poddany, przetrzymywanie incommunicado oraz naruszenie jego prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, które znosił przez sześć miesięcy podczas osadzenia w Polsce oraz po jego transporcie z Polski w obliczu poważnego ryzyka dalszych równie poważnych naruszeń Konwencji, zwrócił się do Trybunału o przyznanie mu w związku z tym zadośćuczynienia w wysokości 300 000 euro.

593. Rząd oświadczył, że roszczenia skarżącego były przedwczesne.

594. Artykuł 41 daje Trybunałowi prawo przyznania pokrzywdzonej stronie zadośćuczynienia w wysokości, jaką uważa za odpowiednią.

Trybunał stwierdził w niniejszej sprawie poważne naruszenie przez pozwane Państwo kilku przepisów Konwencji. Twierdził, że pozwane Państwo jest odpowiedzialne za sprzeczne z artykułem 3 traktowanie skarżącego i jego tajne przetrzymywanie z naruszeniem artykułu 5. Pozwane Państwo nie zdołało również przeprowadzić skutecznego śledztwa zgodnie z wymogami określonymi w artykułach 3 i 13 Konwencji. Ponadto Trybunał stwierdził naruszenie praw skarżącego określonych w artykule 8. Dodatkowo pozwane Państwo zostało uznane za odpowiedzialne za umożliwienie CIA transportu skarżącego z jego terytorium, pomimo istnienia poważnego ryzyka, że może on zostać poddany rażąco nierzetelnemu procesowi z naruszeniem artykułu 6 § 1 oraz że może zostać wobec niego orzeczona kara śmierci z naruszeniem artykułów 2 i 3 Konwencji w związku z artykułem 1 Protokołu nr 6 do Konwencji (patrz paragrafy 487–579 powyżej).

W świetle powyższego Trybunał uznaje, że skarżący bezsprzecznie poniósł szkodę niemajątkową, która nie może zostać naprawiona przez samo stwierdzenie naruszenia.

595. Wobec tego, mając na uwadze nadzwyczajną powagę naruszeń Konwencji, których skarżący był ofiarą oraz orzekając w oparciu o zasadę słuszności zgodnie z artykułem 41 Konwencji (patrz El-Masri, przytoczona powyżej, § 270), Trybunał przyznaje skarżącemu 100 000 euro powiększoną o wszelkie podatki, które mogą zostać nałożone na tę kwotę.

B. Koszty i wydatki


596. Skarżący nie żądał zwrotu kosztów i wydatków związanych z postępowaniem.

597. W związku z tym, nie ma potrzeby przyznawać mu jakiejkolwiek kwoty z tego tytułu.


C. Odsetki za zwłokę


598. Trybunał uznaje za stosowne, aby odsetki za zwłokę były naliczane

według marginalnej stopy procentowej Europejskiego Banku Centralnego, powiększonej o trzy punkty procentowe.

Z TYCH WZGLĘDÓW, TRYBUNAŁ, JEDNOGŁOŚNIE,

1. Postanawia odnieść się do meritum zarzutów przedwstępnych Rządu odnośnie do niewyczerpania krajowych środków odwoławczych i oddala je;


2. Stwierdza, że pozwane Państwo nie zdołało spełnić swoich obowiązków określonych w artykule 38 Konwencji;
3. Uznaje zarzuty na podstawie artykułów 2, 3, 5, 6 § 1, 8 i 13 Konwencji oraz artykułu 1 Protokołu nr 6 do Konwencji za dopuszczalne, a pozostałą część skargi za niedopuszczalną;
4. Stwierdza, że doszło do naruszenia art. 3 Konwencji w jego aspekcie proceduralnym ze względu na nieprzeprowadzenie przez pozwane Państwo śledztwa w sprawie zarzutów skarżącego dotyczących poważnych naruszeń Konwencji, włączając w to tortury, niewłaściwe traktowanie i nieujawnione przetrzymywanie;
5. Stwierdza, że doszło do naruszenia art. 3 Konwencji w jego materialnym aspekcie w związku ze współudziałem pozwanego Państwa w Programie CIA dotyczącym osób zatrzymanych o wysokiej wartości w sposób umożliwiający władzom Stanów Zjednoczonych poddawanie na swoim terytorium skarżącego torturom i niewłaściwemu traktowaniu oraz transport skarżącego ze swojego terytorium pomimo istnienia realnego ryzyka, że zostanie on poddany traktowaniu sprzecznemu z artykułem 3;
6. Stwierdza, że doszło do naruszenia art. 5 Konwencji w związku z nieujawnionym przetrzymywaniem skarżącego na terytorium pozwanego Państwa oraz faktu, że pozwane Państwo umożliwiło władzom Stanów Zjednoczonych transport skarżącego ze swojego terytorium, pomimo istnienia realnego ryzyka, że zostanie on poddany dalszemu nieujawnionemu przetrzymywaniu;
7. Stwierdza, że doszło do naruszenia art. 8 Konwencji;
8. Stwierdza, że doszło do naruszenia artykułu 13 Konwencji w związku z brakiem skutecznych środków odwoławczych wobec zarzutów skarżącego opartych na art. 3 Konwencji;
9. Stwierdza, że doszło do naruszenia art. 6 § 1 Konwencji w związku z transportem skarżącego z terytorium pozwanego Państwa pomimo istnienia realnego ryzyka, że może zostać narażony na rażącą odmowę sprawiedliwości;
10. Stwierdza, że doszło do naruszenia art. 2 i 3 Konwencji w związku z artykułem 1 Protokołu nr 6 do Konwencji w odniesieniu do transportu skarżącego z terytorium pozwanego Państwa pomimo istnienia realnego ryzyka, że może wobec niego zostać orzeczona kara śmierci;
11. Stwierdza

(a) że pozwane Państwo ma zapłacić skarżącemu, w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym wyrok stanie się prawomocny w rozumieniu artykułu 44 § 2 Konwencji, kwotę 100 000 euro (sto tysięcy euro) z tytułu szkody niemajątkowej powiększoną o wszelkie podatki, które mogą zostać nałożone na tę kwotę;

(b) za okres od upływu określonego powyżej terminu trzymiesięcznego do dnia zapłaty, należne są odsetki zwykłe od określonej powyżej kwoty, naliczone według stopy równej krańcowej stopie procentowej Europejskiego Banku Centralnego, obowiązującej w okresie zwłoki, powiększonej o trzy punkty procentowe;
12. Oddala w pozostałej części roszczenia skarżącego o słuszne zadośćuczynienie.

Sporządzono w języku angielskim, notyfikowano na piśmie w dniu 24 lipca 2014 r., zgodnie z Regułami 77§§ 2 i 3 Regulaminu Trybunału.



Françoise Elens-Passos Ineta Ziemele Kanclerz Przewodniczący




1   ...   30   31   32   33   34   35   36   37   38


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna