Dawna sekcja czwarta



Pobieranie 1.04 Mb.
Strona9/38
Data29.04.2016
Rozmiar1.04 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   38

F. Śledztwo parlamentarne w Polsce

1. Śledztwo parlamentarne w Polsce


128. W listopadzie i grudniu 2005 roku w Polsce zostało przeprowadzone krótkie śledztwo parlamentarne badające zarzuty, czy w tym kraju istniał tajny ośrodek CIA. Dochodzenie zostało przeprowadzone przez Sejmową Komisję do Spraw Służb Specjalnych za zamkniętymi drzwiami i żadna z jej konkluzji nie została podana do wiadomości publicznej. Jedyne wydane przez polski rząd publiczne oświadczenie zostało wygłoszone podczas konferencji prasowej, gdy rząd ogłosił, że śledztwo nie wykazało żadnych „nieprawidłowości”.

2. Przedstawione przez organizacje międzynarodowe opinie dotyczące śledztwa

(a) Rada Europy


129. Raport Marty'ego z 2006 roku (patrz również paragraf 244 poniżej), nawiązujący do tego śledztwa, mówi: „działania te były niewystarczające, mając na względzie pozytywny obowiązek przeprowadzenia wiarygodnego śledztwa w sprawie wiarygodnych zarzutów poważnego naruszenia praw człowieka”.

Raport Marty'ego z 2011 roku w paragrafie 40 również odnosił się do polskiego śledztwa parlamentarnego, stwierdzając, między innymi, że „[sejmowa] komisja odpowiedzialna za nadzór nad służbami wywiadowczymi... w dniu 21 grudnia 2005 r. przeprowadziła jednodniowe posiedzenie, aby omówić zarzuty istnienia tajnych więzień CIA w Polsce” i że „jedynym publicznym oświadczeniem przekazanym przez komisję było to, że w Polsce nie było żadnych więzień CIA”.


(b) Parlament Europejski


130. Podobne zastrzeżenia wyrażano w Raporcie Favy, który stwierdzał, że „polski rząd badał zarzuty w wewnętrznym, tajnym śledztwie” (patrz również paragraf 264 poniżej), a Parlament Europejski w paragrafie 169 swojej rezolucji przyjętej po raporcie „wyraził żal, że nie wszczęto żadnego specjalnego śledztwa oraz że polski parlament nie przeprowadził niezależnego śledztwa” (patrz paragraf 270 poniżej).

G. Śledztwo w postępowaniu karnym w Polsce


131. Mając na względzie, że polski Rząd ujawnił jedynie ograniczone informacje nt. śledztwa (patrz również paragrafy 17–40 powyżej), następujący opis stanowi rekonstrukcję Trybunału dotyczącą tego śledztwa dokonaną na podstawie różnych informacji dostarczonych w niniejszej sprawie oraz w sprawie Husayn (Abu Zubaydah) przez Rząd lub skarżącego, jak również o pewne materiały publicznie dostępne, które nie zostały zakwestionowane, zanegowane lub skorygowane przez którąkolwiek ze stron. Niektóre części relacji stron pokrywają się, ale żadna ze stron nie zakwestionowała relacji złożonej przez swojego przeciwnika.

W związku z tym nie było żadnej rozbieżności opinii co do podanych poniżej okoliczności sprawy.


1. Informacje na piśmie i ustne przekazane przez polski Rząd w niniejszej sprawie i w sprawie Husayn (Abu Zubaydah) przeciwko Polsce


132. W dniu 11 marca 2008 r. Prokurator Okręgowy w Warszawie wszczął postępowanie w sprawie tajnych więzień CIA w Polsce przeciwko nieznanym osobom.

133. W dniu 11 lipca 2008 r. postępowanie zostało przejęte przez Prokuratora Krajowego i przekazane do X Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji.

134. W dniu 1 kwietnia 2009 r., jak stwierdził Rząd „z powodu zmian organizacyjnych” sprawa została przekazana do Prokuratora Apelacyjnego w Warszawie i była następnie prowadzona do dnia 26 stycznia 2012 r. przez Wydział V ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie .

W dniu 26 stycznia 2012 r. na mocy decyzji Prokuratora Generalnego, sprawa została przeniesiona do Prokuratury Apelacyjnej w Krakowie (patrz również paragraf 159 poniżej).

135. Odwołując się do zakresu śledztwa, Rząd zauważył, że „jego przedmiot... obejmuje m.in. zarzut popełnienia czynu zabronionego określonego w art. 231 § 1 Kodeksu karnego i następnych, dotyczącego rzekomego przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych, działających na szkodę interesu publicznego, w związku z rzekomym wykorzystaniem przez Centralną Agencję Wywiadowczą ośrodków tajnego przetrzymywania zlokalizowanych na terytorium Polski w celu transportu i nielegalnego więzienia osób podejrzanych o terroryzm”.

Następnie Rząd w swoim stanowisku w sprawie Abu Zubaydah, stwierdził, co następuje:

Zakres przeprowadzonego śledztwa przeciwko osobie w świetle zarzutów popełnienia przestępstw zgłoszonych w różnych okresach obejmuje trzy osoby, którymi są: Abd Al-Rahim Husein Muhamed Abdu Al-Nashiri, Zayn Al-Abidin Muhammad Husein oraz niejaki W.M.S.M.A.

136. Podczas śledztwa przesłuchano 62 osoby. Akta sprawy obejmują 43 tomy. Czynności procesowe podjęte podczas śledztwa obejmowały „weryfikację informacji zawartych w raportach Dicka Marty'ego sporządzonych dla Rady Europy w latach 2006-2007 oraz w raporcie Parlamentu Europejskiego dotyczącym ewentualnego przetrzymywania na terytorium Polski osób podejrzanych o terroryzm, jak również stosowania wobec nich nielegalnych metod przesłuchań”.

Rząd dodał, że działania podjęte przez prokuratora „dotyczyły proceduralnej weryfikacji okoliczności lądowań na lotnisku w Szymanach używanym przez [CIA], z pominięciem kontroli granicznej i celnej”.

Funkcjonariusze Straży Granicznej i Służby Celnej, personel lotniska w Szymanach, kontrolerzy ruchu lotniczego, jeden z członków Komisji Parlamentu Europejskiego badającej okoliczności operacji CIA w Polsce zostali w odpowiednim czasie przesłuchani w charakterze świadków. PANSA przedłożyła materiały dotyczące lądowań samolotu na lotnisku w Szymanach.

137. Zdaniem Rządu, „z powodu prawnej zawiłości postępowania zasięgnięto opinii biegłych w dziedzinie prawa międzynarodowego publicznego, aby uzyskać odpowiedź na pytania dotyczące prawa międzynarodowego regulującego tworzenie i działalność ośrodków zatrzymań dla osób podejrzanych o terroryzm oraz status takich osób”.

138. Władze polskie w ramach Umowy o Wzajemnej Pomocy Prawnej w Sprawach Karnych („MLAT”) podpisanej przez Stany Zjednoczone i Polskę skierowały do władz USA cztery wnioski o pomoc prawną.

Amerykański Departament Sprawiedliwości w dniu 7 października 2009 r odmówił udzielenia informacji w odpowiedzi na pierwszy wniosek z dnia 18 marca 2009 r. o udzielenie informacji dotyczącej lądowania samolotu USA na lotnisku w Szymanach (patrz również paragraf 149 poniżej).

Drugi wniosek z dnia 9 marca 2011 r. dotyczył, według opisu Rządu, „potrzeby dokonania czynności przy udziale dwóch osób, które posiadają status pokrzywdzonych i których uczestnictwo w postępowaniu przygotowawczym zadeklarowali ich pełnomocnicy”. Do dnia 5 września 2012 r. (dzień, w którym Rząd przedstawił swoje stanowisko w sprawie Al Nashiri) nie uzyskano odpowiedzi na ten wniosek (patrz również paragraf 153 poniżej).

Ostatnie dwa wnioski zostały wysłane w maju 2013 roku i, jak oświadczył Rząd, dotyczyły przekazania dokumentów, udzielenia informacji i przesłuchania świadków.

Wcześniejsze wnioski, pomimo monitów z dnia 25 lipca i 11 października 2012 r. oraz 30 stycznia 2013 r., pozostały bez odpowiedzi. W dniu 28 maja 2013 r. został wysłany przez Prokuraturę Generalną kolejny monit.

139. Władze polskie zwróciły się o przekazanie informacji również do ICRC, jednakże wniosek nie został uwzględniony, jak stwierdził Rząd, „ze względu na procedurę ICRC”. Amerykańscy prawnicy Pana Al Nashiriego i drugiego pokrzywdzonego zostali wysłuchani, ale przedstawili szczątkowe zeznania, powołując się na łączącą klienta z pełnomocnikiem tajemnicę zawodową.

W odniesieniu do dalszych działań podjętych podczas śledztwa Rząd oświadczył, między innymi, co następuje:

Prawnicy potencjalnych pokrzywdzonych złożyli wiele wniosków o przeprowadzenie w sprawie dowodów. Są one systematycznie badane podczas śledztwa, niektóre z nich zostały odrzucone, ponieważ okoliczności w nich podniesione zostały uznane za udowodnione zgodnie z oświadczeniami złożonymi przez skarżących. Kolejne wnioski są rozpatrywane na bieżąco. ... Niektóre z tych wniosków mogą zostać zrealizowane wyłącznie w ramach międzynarodowej pomocy prawnej, która wymaga sporządzenia dodatkowych wniosków w tym zakresie. ...

Na obecnym etapie postępowania osoby prowadzące śledztwo mają ograniczone możliwości znalezienia nowych świadków (chociaż istnieją pewne wyjątki). Są one obecnie zaangażowane w dodatkowe przesłuchania osób, które były już przesłuchiwane jako świadkowie. Te dodatkowe przesłuchania mają na celu pozyskanie dodatkowych informacji lub rozszerzenie zakresu przesłuchania. Jednym ze świadków w tych sprawach jest Senator Józef Pinior. ... przesłuchanie miało na celu uzyskanie dowodów dotyczących zdarzeń będących przedmiotem śledztwa, których posiadanie publicznie zadeklarował. Jednakże przesłuchanie okazało się nieskuteczne. Zapytany wprost, senator powołał się na swoje prawa określone w [art.] 21 ustawy z dnia 9 maja 1996 roku o wykonywaniu mandatu posła i senatora i odmówił ujawnienia nazwiska osoby, która dostarczyła mu takie informacje.

140. Rząd dodał, że zostały podjęte działania w celu określenia, czy uda się uzyskać opinie biegłych w co najmniej trzech obszarach wiedzy fachowej. Charakter oraz obszar wiedzy nie mogły zostać na tym etapie ujawnione. Przedstawiono również tłumaczenia dokumentów i raportów na język angielski.

2. Fakty dostarczone w niniejszej sprawie przez skarżącego i uzupełnione przez fakty związane ze sprawą Abu Zubaydah przeciwko Polsce oraz niektóre materiały publicznie dostępne


141. Śledztwo dotyczące tajnych więzień CIA w Polsce wszczęto w dniu 11 marca 2008 r.

142. W dniu 9 kwietnia 2009 r. w odpowiedzi na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka o udzielenie informacji, Dyrektor Departamentu ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Generalnej stwierdził, że:

...w odniesieniu do Rezolucji Parlamentu Europejskiego dotyczącej śledztwa ws. rzekomego wykorzystania krajów europejskich przez Centralną Agencję Wywiadowczą Stanów Zjednoczonych do transportu i nielegalnego przetrzymywania więźniów, Wydział V do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie prowadzi śledztwo o sygn. AP V Ds. 37/09 dotyczące przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych, czyli przestępstwa z art. 231 § 1 Kodeksu karnego.

Postępowanie zostało wszczęte w dniu 11 marca 2008 r. przez Prokuratora Okręgowego w Warszawie.

Podczas śledztwa podejmowane są jawne i tajne czynności procesowe.

W ramach czynności jawnych potwierdzono lądowania amerykańskich samolotów na lotnisku w Szymanach. Informacje przytoczone w Państwa piśmie, uzyskane ze strony internetowej, nie odzwierciedlają dokładnie wypowiedzi prokuratora. Prokurator posiada informacje z raportu Międzynarodowego Czerwonego Krzyża.

Zainteresowanie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka sprawą jest oczywiste. Niemniej jednak przedstawienie zamiarów prokuratora nie jest możliwe, z uwagi na fakt, że wiele czynności procesowych jest objętych klauzulą tajności.

Biorąc pod uwagę powyższe, nie jest możliwe wskazanie dokładnej daty zakończenia śledztwa.

143. Nieokreślonego dnia w 2009 roku, w odpowiedzi na ankietę biegłych ONZ pracujących nad Wspólnym Badaniem ONZ z roku 2010 (patrz również paragrafy 283-285 poniżej), polskie władze stwierdziły, co następuje:

W dniu 11 marca 2008 r. Prokuratura Okręgowa w Warszawie wszczęła postępowanie w sprawie rzekomych tajnych więzień CIA w Polsce, jak również nielegalnego transportu i przetrzymywania osób podejrzanych o terroryzm. W dniu 1 kwietnia 2009 r. wskutek reorganizacji biura Prokuratury Generalnej śledztwo zostało przeniesione do Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie. Podczas śledztwa oskarżyciele zgromadzili dowody uznawane za tajne lub poufne. W celu zagwarantowania właściwego przebiegu postępowania prokuratorzy, którzy prowadzą śledztwo są zobowiązani do zachowania tajemnicy. W związku z tym nie można przedstawić żadnych informacji dotyczących wyników śledztwa. Po zakończeniu postępowania i upublicznieniu jego wyników, Rząd Polski przedstawi i złoży wszelkim organom międzynarodowym wszelkie niezbędne lub wymagane informacje.

144. W dniu 21 września 2010 r. polski prawnik Pana Al Nashiriego złożył wniosek do Prokuratury Okręgowej w Warszawie, w którym zwrócił się o wszczęcie śledztwa dotyczącego przetrzymywania i traktowania skarżącego w Polsce.

145. Wniosek zawierał liczne wnioski dowodowe z prośbą, by prokuratorzy prowadzący śledztwo przesłuchali skarżącego oraz wielu innych świadków, w tym, m.in. byłych Dyrektorów Generalnych CIA G. Teneta, J. Mc Laughlina, P. Gossa i M. Haydena, niektórych pilotów i dowódców zaangażowanych w loty z transportami do Polski, członków zespołu ICRC, Senatora Dicka Marty'ego oraz innych autorów Raportów Marty'ego, a także szereg polskich polityków i funkcjonariuszy wojskowych, np. Generała H. Tacika, Dowódcę Operacyjnego Sił Zbrojnych w latach 2004-2007, byłego Premiera L. Millera, byłego Prezydenta Polski A. Kwaśniewskiego i byłego szefa Agencji Wywiadu Z. Siemiątkowskiego. Prawnik skarżącego zwrócił się również do prokuratury z prośbą o dopuszczenie dowodów z dokumentów oraz o zażądanie od odpowiednich władz ujawnienia tożsamości i lokalizacji osób, które powinny zostać przesłuchane w ramach śledztwa.

146. Prawnik prosił również, aby skarżący był informowany o wszystkich czynnościach podejmowanych w ramach śledztwa oraz aby został dopuszczony do udziału w nich.

147. W dniu 22 września 2010 r. Pan J. Mierzewski, prokurator z V Wydziału ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji w Prokuraturze Apelacyjnej w Warszawie, poinformował prawnika skarżącego, że nie ma potrzeby przeprowadzania oddzielnego śledztwa dotyczącego okoliczności przetrzymywania i traktowania skarżącego, ponieważ te sprawy będą prowadzone łącznie ze śledztwem wszczętym w dniu 11 marca 2008 r.

148. W październiku 2010 roku prokurator przyznał skarżącemu status pokrzywdzonego.

149. W piśmie z dnia 15 grudnia 2010 r., w odpowiedzi na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka o udzielnie informacji, organy ścigania ujawniły, że w dniu 18 marca 2009 r. Prokuratura Apelacyjna w Warszawie złożyła do organów wymiaru sprawiedliwości USA wniosek o udzielenie pomocy prawnej w śledztwie. W dniu 7 października 2009 r. amerykański Departament Sprawiedliwości poinformował polskie władze, że na podstawie Artykułu 3 ust.1 lit. C MLAT wniosek został odrzucony, a amerykańskie władze uznały sprawę za zakończoną (patrz również paragraf 138 powyżej). Oskarżyciel nie podał do wiadomości publicznej treści wniosku o wzajemną pomoc uzasadniając to „tajemnicą państwową”.

150. W piśmie z dnia 4 lutego 2011 r. adresowanym do Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka prokurator przedstawił informacje o pewnych podjętych w trakcie śledztwa czynnościach procesowych. W piśmie wskazano, że kroki podjęte przez prokuratora związane były z weryfikacją lądowań samolotów CIA bez pozwolenia na lotnisku w Szymanach pomiędzy rokiem 2002 a 2003. Przesłuchano funkcjonariuszy Straży Granicznej i Służby Celnej, jak również pracowników lotniska w Szymanach, kontrolerów ruchu lotniczego i członka Komisji Parlamentu Europejskiego badającej okoliczności będących przedmiotem śledztwa (patrz również paragraf 136 powyżej).

151. Prawdopodobnie w dniu 17 lutego 2011 r. Zastępca Prokuratora Apelacyjnego w Warszawie, Pan R. Majewski, oraz prokurator prowadzący śledztwo, Pan J. Mierzewski zarządzili sporządzenie przez trzech biegłych opinii w dziedzinie prawa międzynarodowego publicznego dotyczących zagadnień związanych ze śledztwem (patrz również paragraf 137 powyżej). Treść zarządzeń, pytań i odpowiedzi biegłych nie została udostępniona publicznie, ale pojawiły się przecieki prasowe opublikowane w dniu 30 maja 2011 r. przez Gazetę Wyborczą. Oskarżenie ich nie zdementowało.

Tekst zarządzenia prokuratora został przedrukowany przez Gazetę Wyborczą i brzmi następująco:

... Zarządzenie sporządzenia opinii – powołania eksperta w sprawie rzekomego przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych, tzn. przestępstwa z art. 231 i następnych [Kodeksu karnego].

Robert Majewski, Zastępca Prokuratora Apelacyjnego w Warszawie i Jerzy Mierzewski, prokurator Prokuratury Apelacyjnej Warszawie, postanowili wyznaczyć zespół biegłych z zakresu prawa międzynarodowego publicznego, tj. ... w celu ustalenia [tekst dziesięciu pytań odtworzonych poniżej].

Pytania i odpowiedzi, opublikowane przez Gazetę Wyborczą brzmiały następująco:

1. Czy istnieją przepisy prawa międzynarodowego publicznego regulujące tworzenie i funkcjonowanie obiektów przeznaczonych do przetrzymywania osób podejrzanych o działalność terrorystyczną? Jeżeli tak, które z nich są wiążące dla Polski?

Odpowiedź: Terroryzm to przestępstwo i jest ścigane na podstawie przepisów prawa danego państwa.

2. Czy istnieją przepisy prawa międzynarodowego publicznego umożliwiające wyłączenie ośrodka przeznaczonego do przetrzymywania osób podejrzanych o działalność terrorystyczną spod jurysdykcji państwa, na którego terytorium taki ośrodek został umieszczony? Jeżeli tak, które z nich są wiążące dla Polski?



Odpowiedź: Nie istnieją żadne takie przepisy. Utworzenie takiego ośrodka stanowiłoby naruszenie Konstytucji oraz przestępstwo wymierzone przeciwko suwerenności R[zeczypospolitej] P[olskiej].

3. W świetle prawa międzynarodowego publicznego, jaki jest status prawny aresztowanej osoby podejrzanej o działalność terrorystyczną?



Odpowiedź: Jest to regulowane przez prawo karne danego państwa, chyba że [osoba] jest jeńcem wojennym.

4. Jaki wpływ na status prawny aresztowanej osoby podejrzanej o działalność terrorystyczną ma fakt, że organ aresztujący uznaje, że osoba należy do organizacji określanej jako Al-Kaida?



Odpowiedź: Nie ma to żadnego znaczenia. Członkostwo w Al-Kaidzie nie jest uregulowane żadnym odrębnym przepisem prawa karnego.

5. W świetle przepisów międzynarodowego prawa publicznego, jakie znaczenie dla statusu prawnego osoby aresztowanej podejrzanej o działalność terrorystyczną ma fakt, że osoba została aresztowana poza terytorium, które jest okupowane, zajęte lub na którym trwa konflikt zbrojny?



Odpowiedź: Takie aresztowanie można zakwalifikować jako bezprawne uprowadzenie.

6. Czy osoba podejrzana o działalność terrorystyczną aresztowana poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i następnie przetrzymywana w ośrodku w Polsce może być scharakteryzowana jako osoba, o której mowa w art. 123 § 1-4 Kodeksu karnego [ogólnie osoby chronione przez Konwencję Genewską z 1949 roku: członkowie sił zbrojnych, którzy złożyli broń, ranni, chorzy, rozbitkowie, personel medyczny, księża, jeńcy wojenni lub cywile z terytorium okupowanego, zajętego lub na którym trwa konflikt zbrojny lub inne osoby chronione prawem międzynarodowym w czasie konfliktu zbrojnego]?



Odpowiedź: Taka kwalifikacja jest zasadna.

7. Czy przetrzymywanie osoby podejrzanej o działalność terrorystyczną, której nie zostały przedstawione żadne zarzuty i nie został wydany żaden rozkaz zatrzymania zgodnie z prawem polskim, narusza międzynarodowe prawo publiczne w zakresie pozbawienia wolności lub prawa do niezależnego i bezstronnego sądu lub ograniczeń jego prawa do obrony w postępowaniu karnym?



Odpowiedź: Tak i należy to ścigać.

8. W świetle międzynarodowego prawa publicznego, czy metody przesłuchania i traktowania osób zatrzymanych podejrzanych o działalność terrorystyczną, opisane w dostarczonych przez pokrzywdzonych dokumentach CIA, mogą być uznane za tortury, okrutne lub nieludzkie traktowanie tych osób?



Odpowiedź: Tak. Tortury są zabronione zarówno w ramach konwencji międzynarodowych, jak i systemów prawnych danych Państw.

9. Czy przepisy wydane przez władze Stanów Zjednoczonych dotyczące osób uważanych za zaangażowane w działalność terrorystyczną oraz ich zastosowanie w praktyce są zgodne z postanowieniami ratyfikowanego przez Polskę prawa humanitarnego?



Odpowiedź: Nie. Przepisy te są często niezgodne z prawem międzynarodowym oraz prawami człowieka.

10. Jeżeli to możliwe, [biegli są proszeni] o ocenę zgodności przepisów dotyczących zwalczania terroryzmu wydanych przez władze USA po 11 września 2011 r. z postanowieniami międzynarodowego prawa publicznego dotyczącymi statusu prawnego, traktowania, metod przesłuchań i proceduralnych gwarancji dla tych osób.

152. W dniu 25 lutego 2011 r. prawnik skarżącego złożył za pośrednictwem Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie do Sądu Okręgowego w Warszawie skargę na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki („Ustawa z 2004 roku”). Skarżący zwrócił się do sądu z prośbą o uznanie, że śledztwo było przewlekłe, nakazanie prokuratorowi prowadzącemu śledztwo podjęcie działań przeciwdziałających zwłoce oraz złagodzenie konsekwencji zwłoki, które już nastąpiły. Zwrócił się również do sądu, aby przyznał mu odpowiednią kwotę tytułem zadośćuczynienia.

Skarga została przekazana do rozpoznania do Sądu Okręgowego w Białymstoku.

W dniu 20 kwietnia 2011 roku sąd oddalił ją uznając, że śledztwo nie było przewlekłe. W szczególności wskazał na złożoność sprawy.

153. Według doniesień prasowych, w dniu 9 marca 2011 r. prokuratura w ramach MLAT złożyła do Departamentu Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych drugi wniosek o pomoc prawną. Chociaż prokuratura nigdy oficjalnie nie ujawniła jego treści, z doniesień wynika, że zwrócono się między innymi o przeprowadzenie dowodu z zeznań skarżącego. Z tego, co wiadomo, władze USA nie odpowiedziały na ten wniosek (patrz również paragraf 138 powyżej).

154. W nieokreślonym dniu w połowie maja 2011 roku prokuratorowi J. Mierzewskiemu odebrano tę sprawę.

155. Później prasa donosiła, że prokurator, któremu odebrano sprawę zamierzał zwrócić się do ówcześnie pełniącego urząd Prezydenta Polski o zwolnienie byłego Prezydenta Polski, Pana A. Kwaśniewskiego, z obowiązku zachowania tajemnicy, aby mógł zostać przesłuchany w związku z rzekomym funkcjonowaniem „czarnej dziury” CIA w Polsce.

156. Skarżący i Pan Abu Zubaydah oświadczyli, że we wrześniu 2011 roku Prezydent RP, Pan B. Komorowski, odmówił zwolnienia byłego Prezydenta Polski A. Kwaśniewskiego z obowiązku zachowania tajemnicy celem przekazania prokuraturze informacji.

157. W nieokreślonym dniu, prawdopodobnie w drugiej połowie 2011 roku, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego postanowieniem zwolnił szereg funkcjonariuszy państwowych z obowiązku zachowania tajemnicy w stosunku do materiałów niejawnych dotyczących śledztwa w przedmiocie tajnych więzień CIA w Polsce oraz nakazał Agencji Wywiadu ujawnienie prokuratorowi tajnych materiałów. Orzeczenie to zostało najprawdopodobniej wydane w ramach procedury odwoławczej (patrz również paragraf 204 poniżej) po tym, jak szef Agencji Wywiadu odmówił zrealizowania wniosku prokuratora prowadzącego śledztwo.

158. Według doniesień prasowych, w nieokreślonym dniu, prawdopodobnie 10 stycznia 2012 r., Prokuratura Apelacyjna w Warszawie oskarżyła Pana Z. Siemiątkowskiego, szefa Agencji Wywiadu w latach 2002-2004 w czasie rządów Sojuszu Lewicy Demokratycznej, o przekroczenie uprawnień (Artykuł 231 Kodeksu karnego - patrz również paragraf 178 poniżej) oraz o naruszenie prawa międzynarodowego poprzez „bezprawne przetrzymywanie” oraz „stosowanie kar cielesnych” wobec jeńców wojennych. Informacje o zarzutach wyciekły do prasy pod koniec marca 2012 roku i były szeroko rozpowszechniane w polskich i międzynarodowych mediach. Sugerowano, że zarzuty zostały ostatecznie postawione głównie z tego powodu, że Agencja Wywiadu została zobowiązana – zgodnie z postanowieniem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego – do przekazania niektórych materiałów niejawnych dotyczących współpracy CIA w pierwszej fazie „wojny z terroryzmem” (patrz również paragraf 205 poniżej).

Prokurator nie przedstawił żadnego oficjalnego oświadczenia w sprawie tych zarzutów. Jednakże domniemany podejrzany udzielił wywiadów w prasie i stwierdził, że odmówił składania wyjaśnień w prokuraturze oraz że ma zamiar korzystać ze swojego prawa do milczenia przez okres całego postępowania, również na etapie sądowym. Powoływał się przy tym na względy bezpieczeństwa narodowego.

159. Po przekazaniu w dniu 26 stycznia 2012 r. śledztwa Prokuraturze Apelacyjnej w Krakowie Prokurator Generalny (patrz również paragraf 133 powyżej), powołując się na poufny charakter śledztwa, odmówił przedstawienia powodów przeniesienia sprawy.

160. W odniesieniu do innych osób, które mogłyby być zaangażowane od końca marca 2012 roku pojawiały się regularne doniesienia medialne, że dowody przekazane prokuraturze przez Agencję Wywiadu mogą uzasadniać wszczęcie przed Trybunałem Stanu postępowania przeciwko Panu L. Millerowi, premierowi w latach 2001-2004, w związku z naruszeniem Konstytucji. Prezydent Polski pełniący funkcję w przedmiotowym okresie, Pan A. Kwaśniewski, został również wymieniony w tym kontekście. Obaj udzielili wywiadów w mediach i zaprzeczyli istnieniu jakichkolwiek więzień CIA w Polsce.

161. W swoim okresowym Raporcie o Wdrażaniu Postanowień Konwencji przeciwko Torturom z 2012 roku Polska w następujący sposób odniosła się do zakresu śledztwa:

Śledztwo w sprawie okoliczności określonych w zapytaniu było prowadzone przez Organy Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie (nr sprawy AP V Ds. 37/09) i dotyczy podejrzenia przekroczenia przez funkcjonariuszy publicznych swoich uprawnień ze szkodą dla interesu publicznego, tzn. przestępstwa z art. 231 § 1 [Kodeksu karnego]. ... Z uwagi na fakt, iż postępowanie jest poufne, jakiekolwiek szersze omówienie wyników śledztwa, jego zakresu, szczegółowego postępu i metodologii jest niemożliwe. Na obecnym etapie postępowania nie można przewidzieć terminu zakończenia śledztwa, nawet w przybliżeniu.

162. W dniu 29 lutego 2012 r. Helsińska Fundacja Praw Człowieka zwróciła się do Prokuratury Apelacyjnej w Krakowie o udzielenie informacji dotyczących przebiegu śledztwa.

Prokurator odpowiedział w dniu 4 kwietnia 2012 roku. Pismo, w odnośnych fragmentach, brzmiało następująco:

1. Prokuratorem prowadzącym postępowanie w sprawie dotyczącej podejrzenia, że w Polsce istniały więzienia CIA jest Pani K.P.

2. Sprawa jest zarejestrowana pod sygnaturą AP V Ds. 12/12/S.

3. Sprawa dotyczy przestępstwa określonego w art. 231 §1 Kodeksu karnego i w innych przepisach prawa.

4. Śledztwo zostało przedłużone do dnia 11 sierpnia 2012 r.

5. Podczas śledztwa uzyskano dowody z zeznań 62 osób.

6. Po dniu 18 marca 2009 r. władze Stanów Zjednoczonych zostały poproszone o dostarczenie odpowiednich informacji w ramach [wzajemnej] pomocy prawnej.

7. Obecnie akta sprawy obejmują dwadzieścia tomów.

8. Dostęp do materiałów niejawnych jest ściśle kontrolowany, a wszystkie osoby posiadające dostęp do tych materiałów są wymienione w dokumentacji. Co do zasady dostęp do akt mają prokuratorzy prowadzący śledztwo oraz prokuratorzy je nadzorujący.

9. W ramach śledztwa uzyskano opinie biegłych z zakresu międzynarodowego prawa publicznego.

Pragnę również poinformować, iż nie jestem w stanie przedstawić szerszej odpowiedzi, ponieważ materiał zgromadzony w sprawie jest objęty klauzulą „ściśle tajne”.

Przytaczane w Państwa piśmie informacje o treści postanowienia powołującego biegłych z zakresu międzynarodowego prawa publicznego nie są oficjalnym stanowiskiem Prokuratury i w konsekwencji nie możemy przedstawić bardziej szczegółowych informacji w odpowiedzi na Państwa pytania. Pragnę dodać, że oskarżyciel publiczny zainicjował odpowiednie postępowanie dotyczące nielegalnego ujawnienia informacji odnośnie do trwającego śledztwa. Pragnę również dodać, że informacje zawarte w niniejszym piśmie nie zostały przedstawione w ramach [prawa dot. powszechnego dostępu do informacji]. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem [Naczelnego Sądu Administracyjnego] to prawo nie ma zastosowania w przypadku toczących się śledztw. Jednakże, przestrzegając prawa obywateli do informacji o działaniach organów władzy publicznej, przedstawiam powyższe informacje...

163. W dniu 28 lipca 2012 r. rzecznik Prokuratury poinformował media, że śledztwo dotyczące tajnych więzień CIA w Polsce zostało przedłużone o dalsze sześć miesięcy, tzn. do dnia 11 lutego 2013 r. Było to ósme przedłużenie od początku śledztwa, tj. od dnia 11 marca 2008 r.

164. W dniu 21 września 2012 r. Helsińska Fundacja Praw Człowieka zwróciła się do Krajowej Rady Prokuratury o zbadanie możliwego naruszenia zasady niezawisłości prokuratorów w związku z przeniesieniem w dniu 26 stycznia 2012 roku śledztwa do Prokuratury Apelacyjnej w Krakowie (patrz paragrafy 133 i 159 powyżej).

165. W dniu 10 stycznia 2013 r. Krajowa Rada Prokuratury stwierdziła, że nie było podstaw do stwierdzenia, że przeniesienie nastąpiło z naruszeniem zasady niezawisłości prokuratorów. W swoim stanowisku stwierdziła, między innymi, co następuje:

„Krajowa Rada Prokuratury nie znajduje argumentów potwierdzających tezę, że przekazanie śledztwa nastąpiło z naruszeniem ustawowo zagwarantowanej [zasady] niezawisłości prokuratorów. Jednoznacznego podkreślenia wymaga fakt, iż zarówno decyzje o zmianie prokuratorów prowadzących to postępowanie karne, jak i decyzje o jego przekazaniu do dalszego prowadzenia Prokuraturze Apelacyjnej w Krakowie znajdują swoją podstawę prawną w obowiązujących przepisach prawa. Należy przy tym podkreślić, że do Krajowej Rady Prokuratury nie wpłynęły jakiekolwiek sygnały od prokuratorów prowadzących to śledztwo o naruszeniu ich niezawisłości”.
166. W dniu 1 lutego 2013 r. polskie media doniosły, że prokurator wystąpił o dalsze przedłużenie. Śledztwo zostało następnie przedłużone przez Prokuratora Generalnego do dnia 11 czerwca 2013 r.

167. W dniu 7 lutego 2013 r. „Gazeta Wyborcza” opublikowała fragmenty wywiadu udzielonego przez L. Millera, Premiera RP w latach 2001-2004, dla stacji radiowej TOK FM, w którym powiedział on:

Odmówiłem składania zeznań w sprawie dotyczącej tzw. więzień CIA, ponieważ nie mam zaufania do szczelności prokuratury. Prokuraturę od lat toczy rak. Cały czas są jakieś przecieki. Byłem przekonany, że cokolwiek tam powiem, za chwilę pojawi się w gazetach. Poza tym zakres pytań, które miały być przedmiotem przesłuchania, daleko wykraczał poza problematykę tzw. więzień CIA. A ja jestem na tyle odpowiedzialnym człowiekiem, że nie będę z nikim rozmawiał na temat różnych operacji wywiadowczych.

168. W dniu 10 czerwca 2013 r. rzecznik Prokuratury Apelacyjnej w Krakowie poinformował media, że śledztwo zostało przedłużone przez Prokuratora Generalnego do połowy października 2013 roku.

169. Władze nie ujawniły ogólnego zakresu uprawnień ani dokładnego zakresu śledztwa. Do czerwca 2013 roku śledztwo było przedłużane dziewięciokrotnie.

170. Prokurator prowadzący postępowanie wydał postanowienie w sprawie wniosków dowodowych złożonych przez polskiego pełnomocnika reprezentującego skarżącego w trwającym śledztwie, jednakże odrzucił większość jego wniosków o przesłuchanie świadków.

Polski pełnomocnik otrzymał również dostęp do jawnej części akt śledztwa oraz przy jednej okazji do tajnych materiałów śledztwa. Jednakże dokładny zakres śledztwa pozostaje nieznany. Do chwili obecnej nie zostały przedstawione żadne formalne zarzuty i nie wiadomo kiedy śledztwo zostanie zakończone.

171. W październiku lub listopadzie 2013 roku Prokurator Generalny przedłużył śledztwo do dnia 11 lutego 2014 r. Był to jedenasty raz kiedy przedłużono śledztwo na wniosek prokuratora prowadzącego.

172. W dniu wydania wyroku postępowanie było nadal w toku.

3. Opinie organizacji międzynarodowych na temat śledztwa

(a) Organizacja Narodów Zjednoczonych

(i) Wspólny Raport ONZ z 2010 roku

173. We Wspólnym Raporcie ONZ z 2010 roku, w paragrafie 118, wyrażono „zaniepokojenie… odnośnie do braku przejrzystości śledztwa” stwierdzając, że „po 18 miesiącach wciąż nieznany jest dokładny zakres śledztwa”. Biegli ONZ dodali, że „oczekują, że śledztwo tego rodzaju nie będzie ograniczane do odpowiedzi na pytanie, czy polscy urzędnicy stworzyli tzw. strefę eksterytorialną w Polsce, ale zbada również to, czy urzędnicy mieli świadomość, że były tam stosowane >>zaawansowane techniki przesłuchań<<” (patrz również paragrafy 283-285 poniżej).
(ii) Komitet. Praw Człowieka ONZ

174. Sposób prowadzenia śledztwa był również badany przez Komitet Praw Człowieka ONZ. W swoich uwagach końcowych z dnia 27 października 2010 r. na temat raportów dotyczących Polski Komitet Praw Człowieka ONZ „zauważył z niepokojem, że śledztwo prowadzone przez Piąty Wydział ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie […] nie zostało jeszcze zakończone” (patrz również paragraf 286 poniżej).
(iii) Komitet Przeciwko Torturom ONZ

175. Na 1174 i 1177 posiedzeniu, które odbyły się w dniach 30 i 31 października 2013 r. Komitet Przeciwko Torturom ONZ odniósł się do połączonego raportu okresowego dotyczącego Polski, obejmującego raport piąty i szósty (CAT/C/POL/5-6). Swoje uwagi końcowe odnośnie do raportów przyjął w dniu 19 listopada 2013 r. podczas 1202 posiedzenia (CAT/C/SR. 1202) .

Odnośny fragment dokumentu, pt.: „Program wydań i tajnego przetrzymywania”, brzmi następująco:

10. Komitet wyraża zaniepokojenie z powodu znacznych opóźnień w śledztwie w sprawie rzekomego udziału Państwa-Strony w programach Centralnej Agencji Wywiadowczej dotyczących wydania i tajnego przetrzymywania osób podejrzanych o udział w przestępstwach związanych z terroryzmem w okresie pomiędzy 2001 a 2008 rokiem, które rzekomo obejmowały stosowanie tortur i niewłaściwe traktowanie tych osób. Komitet wyraża także zaniepokojenie z powodu tajności, jaką objęte jest to postępowanie oraz niezapewnienia pociągnięcia do odpowiedzialności w tych sprawach (art. 2, 3, 12 i 13).

Komitet wzywa Państwo-Stronę do zakończenia w rozsądnym terminie postępowania w sprawie zarzutów o jego rzekomym zaangażowaniu w programy Centralnej Agencji Wywiadowczej dotyczące wydawania i tajnego przetrzymywania w okresie pomiędzy 2001 a 2008 rokiem i do pociągnięcia do odpowiedzialności osób zaangażowanych w rzekome popełnienie przestępstw tortur i niewłaściwego traktowania. Komitet zaleca również, by Państwo-Strona informowało opinię publiczną, zapewniło przejrzystość co do postępów śledztwa oraz w pełni współpracowało z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w zakresie spraw prowadzonych przeciwko Polsce odnoszących się do programu Centralnej Agencji Wywiadowczej w związku z wydaniem i tajnym przetrzymywaniem.


(b) Amnesty International


176. W czerwcu 2013 roku Amnesty International opublikowała swój raport pt.: „Ujawnić prawdę: Udział Polski w programie tajnych więzień CIA”, w którym we wnioskach stwierdzono między innymi:

Polska, już od dłuższego czasu oskarżana o udostępnienie na jej terytorium tajnego ośrodka przetrzymywań prowadzonego przez CIA, w którym podejrzani byli przetrzymywani i torturowani w latach 2002-2005, pozostaje w centrum uwagi od 2005 roku. Jak zostało w niniejszym raporcie udowodnione, strumień wiarygodnych doniesień z mediów oraz organizacji międzyrządowych i pozarządowych – w połączeniu z oficjalnymi danymi od polskich agencji rządowych – pozostawia niewiele miejsca na wątpliwości, że Polska była w to zamieszana.

Prawnicy obydwu wymienionych z nazwiska ofiar – Abda al-Rahima al-Nashiriego i Abu Zubaydah – utrzymują, że informacje aktualnie dostępne są wystarczające do wszczęcia postępowania sądowego, lecz toczące się polskie śledztwo, okryte tajemnicą, nadal się toczy. Od 2008 roku śledztwu towarzyszyły nagłe zmiany personalne, niewyjaśnione przeniesienie sprawy z Warszawy do Krakowa oraz skargi prawników Al Nashiriego i Abu Zubaydah na prokuratorów, którzy nie umożliwili im pełnego udziału w postępowaniu. Inne potencjalne ofiary, w tym Walid bin Attash, również mogą dochodzić sprawiedliwości w Polsce.

Pojawiają się jednak oskarżenia o celowe przedłużanie śledztwa na skutek nacisków politycznych. Próby uzyskania od polskich władz odpowiedzi w tej kwestii spotkały się z enigmatycznymi potwierdzeniami, zaprzeczeniami posiadania jakiejkolwiek wiedzy na temat programu, lub... z milczeniem ...


1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   38


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna