Diagnostyka chorób tarczycy



Pobieranie 24.32 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar24.32 Kb.
Diagnostyka chorób tarczycy

Oś podwzgórzowo-przysadkowo-tarczycowa

Etapy badania funkcji tarczycy:


  1. Diagnostyka podstawowa

  • wykluczenie niedoczynności lub nadczynności tarczycy – oznaczenie TSH

- prawidłowy TSH wyklucza istotne zaburzenie czynności tarczycy

- w przypadkach wątpliwych należy oznaczyć fT4



  • podejrzenie nadczynności tarczycy – TSH, fT4, fT3

  • podejrzenie niedoczynności tarczycy – TSH, fT4

  1. Diagnostyka rozszerzona

  • podejrzenie choroby Basedova – przeciwciała przeciw receptorowi TSH

  • podejrzenie zapalenia typu Hashimoto – przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej (TPO), przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie


TSH

  • materiał – surowica

  • metody - immunologiczne

  • wartości podwyższone:

- pierwotna niedoczynność tarczycy – stężenia T4 i T3 także obniżone

- wtórna nadczynność tarczycy – T4 podwyższone (bardzo rzadkie)



- pierwotna nadczynność tarczycy – T4 i T3 granicznie podwyższone lub wysokie; jeżeli w normie to brać pod uwagę chorobę Basedova lub zapalenie typu Hashimoto

- wtórna niedoczynność tarczycy - T4 i T3 jest obniżone

- wzrost konwersji wewnątrzprzysadkowej – obniżenie stężenia T3 = zahamowanie konwersji obwodowej

- supresja farmaceutyczna – kortyzon, dopamina, somatostatyna, bromokryptyna


Badania przesiewowe w kierunku niedoczynności tarczycy u noworodków (częstość 1:3500). Kroplę krwi z pępowiny lub pięty umieszcza się na bibule, a następnie w ekstrakcie z bibuły oznacza się TSH. Jeżeli stężenie TSH jest wysokie to wykonuje się oznaczenie T4 i T3. Substytucja najpóźniej 4 tygodnie od porodu.
Katecholaminy i ich metabolity

Oznacza się najczęściej w razie podejrzenia guzów zbudowanych z komórek wydzielających katecholaminy:



  • phaeochromocytoma – najczęściej

  • nerwiak zarodkowy (neuroblastoma)

  • nerwiak

  • zwojowy (ganglioneuroma)

Diagnostyka kliniczna – bardzo trudna, ze względu na różnorodność objawów. Głównym objawem aktywnych hormonalnie guzów chromochłonnych rdzenia nadnerczy jest nadciśnienie tętnicze. Inne objawy: bóle głowy, gorączka, potliwość, częstoskurcz, drżenia, nerwowość, utrata wagi, bladość powłok, dusznica bolesna, nudności, osłabienie itd.

Guzy wydzielają:



  • noradrenalinę – większość

  • adrenalinę – 10-20% guzów

Synteza katecholamin (dopamina, adrenalina, noradrenalina) odbywa się w komórkach chromochłonnych rdzenia nadnerczy oraz w komórkach współczulnego układu nerwowego.
Katecholaminy są w rdzeniu nadnerczy i różnych narządach unerwionych współczulnie, w ziarnistościach i uwalnianie pod wpływem różnorodnych czynników pobudzających. Działanie biologiczne pojawia się po pobudzeniu swoistych receptorów błonowych w komórkach docelowych. Efekty w tkankach docelowych są zależne od rodzaju pobudzonego receptora (Działanie katecholamin jest szybko unieczynnione przez różnorodne czynniki i różne mechanizmy.

Produkty przemiany w moczu:




Postępowanie diagnostyczne:

Wskazania do oznaczenia katecholamin:

  • medycyna sportowa

  • badania nad stresem

  • neurofizjologia

  • kardiofizjologia

  • diagnostyka zaburzeń wegetatywnego układu nerwowego

Diagnostyka podstawowa – potwierdzenie lub wykluczenie guza wytwarzającego katecholaminy:


Diagnostyka rozszerzona – jeżeli za pomocą diagnostyki podstawowej nie można wykluczyć guza wytwarzającego katecholaminy, to należy oznaczyć:



- test hamujący z klonidyną (hamuje centralnie układ adrenergiczny; nie hamuje uwalniania katecholamin w przebiegu guza chromochłonnego nadnerczy)

- test prowokacyjny z glukagonem


Katecholaminy w surowicy:

  • określenie podstawowego stężenia katecholamin w surowicy jest mniej czułe i swoiste niż badanie stężenia katecholamin w moczu dobowym

  • materiał badany – osocze krwi pobranej w specjalnych warunkach:

- wkłucie dożylne należy założyć 30 minut przed pobraniem

- pacjent powinien pozostać w pozycji leżącej 30 minut przed pobraniem (pionizacja zwiększa stężenie katecholamin 50-100%)

- oznaczenie powinno być wykonane w ciągu 2 godzin

- transport w stanie zamrożonym



  • metoda oznaczenia: HPLC

Wartości podwyższone:

  • zwiększone napięcia układu współczulnego

- stres

- hipoglikemia

-nadciśnienie o różnej etiologii


  • phaeochromocytoma – stężenie noradrenaliny > 2000 pg/L w warunkach spoczynkowych

  • wysokie stężenia dopaminy – neuroblastoma lub złośliwy guz chromochłonny nadnerczy

Katecholaminy w moczu dobowym

  • materiał – dobowa zbiórka moczu z 10 mL HCl (pH moczu przyjmuje wartość 1,5 – 4,0)

  • przechowywać maksymalnie 48 godzin w temp. 2-8°C

  • metoda oznaczenia - HPLC

  • wysoka czułość i niska swoistość oznaczenia (część wyników fałszywie dodatnich)

Wartości podwyższone:



  • guz chromochłonny

  • neuroblastoma

  • złośliwy guz chromochłonny

  • nadciśnienie samoistne – wartość 2-3-krotnie przekraczające wartości prawidłowe

  • stres, obciążenie fizyczne, hipoglikemia


Metabolity katecholamin w moczu dobowym

  • kwas wanilinomogdałowy – do badań przesiewowych guzów wytwarzających katecholaminy

  • kwas homowanilinowy – diagnostyka guzów wytwarzających dopaminę np. neuroblastoma

  • materiał badany – mocz z dobowej zbiórki

  • metoda oznaczenia – HPLC, chromatografia cienkowarstwowa, ekstrakcja

Wartości prawidłowe: 0,5 – 7 mg/24 h

Wartości podwyższone:



  • guzy wydzielające dopaminę

  • guzy wydzielające adrenalinę i/lub noradrenalinę (VMA do 530 mg/24 h)

  • nadciśnienie samoistne – VMA do 10,5 mg/24 h


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna