Diagnoza I postępowanie z dzieckiem nadpobudliwym



Pobieranie 43.34 Kb.
Data01.05.2016
Rozmiar43.34 Kb.

DIAGNOZA I POSTĘPOWANIE

Z DZIECKIEM NADPOBUDLIWYM



Referat przygotowany na podstawie zdobytych wiadomości na warsztatach WDN w Łomży w celu szkolenia Rady Pedagogicznej w Szkole Podstawowej
w Ciechanowcu

CO TO JEST ADHD?

Każdy z nas spotkał się w swojej pracy z dzieckiem nadpobudliwym. Prawdopodobnie część z nich posiadało ADHD. Co to znaczy?

ADHD- jest to zaburzenie neurologiczne, czyli choroba. Jest ono problemem starym jak świat. Już w XIX w. pojawiła się książka pt. „Wiercipięta”. Bohater tej pozycji miał symptomy ADHD. W 1902r. opisane zostały przez lekarza dzieci, które miały trudności z zachowaniem. Stwierdzono, że ich zachowania są powodowane neurologicznie. Stała się to, więc sprawa medyczna. W leczeniu zachowania tych dzieci zastosowano amfetaminę.

W latach 50-tych zaczęła tworzyć koncepcja ADHD- podobna do dzisiejszej.

W 1987r. powstała nazwa ADHD- skrót od angielskiej nazwy(Attention Deficit

Hiperactivity Disorder)- czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej i zaburzenia uwagi. W 1983r. powstało określenie ADD- zaburzenia koncentracji uwagi bez nadru­chliwości. Jest to zaburzenie występujące rzadziej(podtyp ADHD), najczęściej u dzie­wczynek.

W 1997r. ADHD weszło do podręcznika chorób neurologicznych, jako jednostka chorobowa. Obecnie funkcjonuje 3 nazwy tej choroby:

  1. zespół nadpobudliwości ruchowej

  2. zespół hiperkinetyczny

  3. zespół nadpobudliwości psychoruchowej.

Jest to zaburzenie medyczne, bardzo dziwne, które nie możemy zbadać przy pomocy jakiegoś narzędzia. Przejawia się ono w zachowaniach dzieci. Jest trudne do rozpo­zna­nia (nie tak jak np. HIV poprzez badanie krwi).

SKĄD SIĘ BIERZE, CZYM JEST POWODOWANE?

Najczęstrzymi przyczynami ADHD są:



  • sprawy genetyczne –czyli dziedziczenie(w 70-80%)

  • 20-30%- urazy mózgu, przebyte choroby

  • zatrucia ciążowe(alkohol, nikotyna, ołów)

  • cywilizacyjne- wynikające z obecnego trybu życia

Niektórzy neurolodzy mówią, że częściej te schorzenia dotyczą chłopców (czterokrotnie więcej).Dziewczynki częściej mają typ ADD.

Objawia się to w sposób widoczny między 6-9r.ż,dotyczy 3-7% populacji wśród chłopców- częściej w mieście niż na wsi.

ADHD posiada 5% populacji dzieci. Dorosłych zaś 3%. Skąd wynika, że 2% wyrasta z tego. Ogółem na 100 przypadków – 70 wyrasta pod koniec okresu dojrzewania.



CZYM CHARAKTERYZUJE SIĘ DZIECKO Z ADHD?
ADHD- ma 3-osiowe objawy:

  1. zaburzenia uwagi – specyficzne zaburzenia uwagi np. to, że dziecko robi to, co lubi.

Jego uwagę cechuje najczęściej:

  1. wybiórczość- nie potrafi wybrać bodźca najważniejszego, ważny jest bodziec nowy, bliski, najsilniejszy w danej chwili

  2. trwałość-nie jest wytrwałe w działaniu, szybko zniechęca się

  3. przerzutność – takiemu dziecku jest trudno przerzucać wzrok na (np. zeszyt, tablica, pani, kolega, piórnik)

  4. podzielność -


b)impulsywność- u dzieci z ADHD zachodzi jakiś bodziec i od razu działanie. Brak jest etapu na analizę, nie włącza myślenia. Następuje tu tzw. defekt hamowania czyli brak hamulców.

c)nadruchliwość- dzieci takie wykonują więcej ruchów niż potrzeba, wymaga zadanie. Formą tego jest bardzo często gadatliwość.

Aby stwierdzić , że dziecko ma ADHD powinno ono spełniać minimum 10 takich kryteriów po 6 np. z impulsywności i 6 z nadruchliwości. Chociaż też nie zawsze się to potwierdza, gdyż mogą to być objawy bardzo podobne, zbliżone.



ADHD można stwierdzić tylko u dzieci, których:

  1. iloraz inteligencji jest w normie lub ponad ( nie stwierdza się ADHD u dzieci
    z upośledzeniem umysłowym)

  2. najlepiej przed 6-7 r. życia

  3. u których objawy trwały nie krócej niż 6 miesięcy

  4. objawy te muszą występować w różnych obszarach życia dziecka

  5. takie, które psują normalne funkcjonowanie dziecka

  6. nie są związane z innymi przewlekłymi chorobami np. padaczka, zaburzenia psychiczne


WCZESNODZIECIĘCE WSKAŹNIKI ADHD:

  • zagrożona ciąża

  • zatrucia w czasie ciąży (np. ołowiem), alkohol, nikotyna

  • zaburzenia snu (u dziecka) a wczesne wstawanie, budzenie się w nocy,

wybudzanie się,

  • słaby odruch ssania

  • pragnienie łaknienia lub brak

  • wrażliwość na zapachy

  • sprawna lub też trudności z motoryką, manualnością

  • dzieci te są często dysgraficzne

  • często alergiczne np. uczulone na barwniki, konserwanty

  • są często leworęczne

występuje u nich dość szybki rozwój mowy ale nie potrafią formułować swoich myśli- chaotyczne wypowiedzi

  • występuje brak logicznego myślenia, myśli nieuporządkowane, tryb myślenia nieuporządkowany; szyk słów w zdaniu jest często niepoprawny;

mają problemy z zapamiętywaniem kolejności miesięcy w roku

  • występują u nich często trudne sytuacje emocjonalne, podporządkowywanie się innym, nie rozumieją dlaczego w danej chwili dostają uwagę: mają często poczucie krzywdy; są niewrażliwi ale nie jest to z ich strony złośliwością

  • nie odczytują sygnałów sytuacyjnych np. rzut dziennikiem przez n-la

  • nie odczytują sygnałów mimicznych, głosowych

  • często doznają , ulegają urazom- typu zadrapania, rany

niektóre dzieci są nadwrażliwe lub też odporne na wszystko

  • lubią mocne wrażenia

  • są to często dzieci bardzo kreatywne (tworzenie rzeczy nowych ze starych; dlatego dz. z ADHD są do tego zdolne)

  • posiadają bardzo wrażliwą, plastyczną wyobraźnię

  • często egoistyczne, bo nie nadążają za myśleniem

  • nie można zostawić ich sam na sam z czymś, z jakimś problemem

  • działają często dopiero, gdy zmobilizujemy je czymś bardzo silnym ale łatwo rezygnują z nagród i kar;

kochają być w centrum uwagi (aby być zauważonym wolą być ukarane niż by miał ich ktoś zignorować

KTO STAWIA DIAGNOZĘ?

Choroba ta powinna być rozpoznana przy pomocy:



  • lekarza

  • rodziców

  • nauczyciela

  • pedagoga

  • psychologa


Pierwsze kroki:

Warto uzyskać dokument stwierdzający chorobę dziecka. Daje on możliwość leczenia farmakologicznego oraz uzyskania nauczania indywidualnego w szkole. Dziecko nabiera uprawnień dziecka szczególnej troski zamiast dotychczasowego piętna łobuziaka. Rodzice lub opiekunowie nabierają prawa do bycia traktowanymi jako rodzice dziecka chorego genetycznie. Dotąd większość z nich była traktowana jako niewydolni wychowawczo. Oto pierwsze kroki:



  • Najpierw ktoś opiekujący się dzieckiem dostrzega u niego objawy nadpo­bu­dli­wo­ści psychoruchowej. Może być to rodzic, wychowawczyni w przedszkolu lub
    w szko­le, lekarz pierwszego kontaktu.

  • Rodzice lub prawni opiekunowie dziecka, którzy dowiedzieli się o tym, że ich dziecko ma objawy ADHD lub ADD zapisują się na wizytę do rejonowego lekarza psychiatry. Psychiatra powinien dać skierowanie na badania stężenia poziomu hormonów we krwi oraz inne, tak aby wykluczyć przyczyny nadpobudliwości spowodowane czymś innym niż wrodzoną wadą systemu nerwowego. Można udać się do lekarza psychiatry mając już ze sobą wyniki odpowiednich badań.

  • Lekarz psychiatra wydaje diagnozę na piśmie. Tekst powinien zawierać zalecenia dotyczące postępowania pedagogiczno- wychowawczego wobec dziecka. Lekarz psychiatra przepisuje łagodne środki psychotropowe dobrane indywidualnie do każdego pacjenta. Co miesiąc podczas wizyty kontrolnej lekarz może skorygować stosowaną przez siebie terapię w zależności od jej skuteczności.

  • Rodzice lub opiekunowie powinni nawiązać i utrzymywać ścisłą współpracę

z wychowawcami i nauczycielami aby otoczyć dziecko skuteczną, spójną

i konsekwentną opieką.



  • Z zaburzeniami koncentracji uwagi często występuje dysleksja i dysgrafia, toteż warto skorzystać z pomocy w tych dziedzinach. Po diagnozę i skierowanie na zajęcia wyrównawcze należy się udać do rejonowej poradni psychologiczno- pedagogicznej. Mając orzeczenie o dysleksji czy dysgrafii zyskujemy prawo do pozytywnego rozpatrzenia naszego podania do dyrekcji szkoły o zapewnienie dziecku szczególnych warunków zdawania egzaminów. Są one określone przepisami ustawy i znane dyrektorom szkół. Jeżeli z poradni PP dostaniemy opinię o tym, że jest to dziecko, z nadpobudliwością to traktujemy je jak z ADHD pomimo braku opinii lekarskiej. To poradnia ma kierować na konsultacje medyczne. Dziecko powinien również zbadać logopeda. Nauczyciel może zasugerować rodzicom wizytę w poradni pod kątem ADHD. Dzieci z ADHD powinny mieć wydłużony czas pracy na sprawdzianach. Jeżeli dziecko nie potrafi sprostać wymaganiom funkcjonowania w zespole klasowym, to ma ono prawo do otrzymania indywidualnego nauczania.


EFEKTY PIERWOTNE I WTÓRNE:

  • dzieci te są bardzo niecierpliwe

  • są to dzieci skrzywdzone podwójnie: raz, że posiada chorobę a po drugie, że jest karane za tą chorobę

Jeżeli teraz nie pomagamy takiej osobie, nie dostosowujemy szkolnych i domowych działań do jego możliwości, dochodzą do tego objawy wtórne np.:

  • bardzo niska samoocena

  • próby samobójcze

  • stany lękowe

  • poczucie izolacji

  • patologie

  • grupy nieformalne, konflikty z prawem

  • brak poczucia konsekwencji


TRUDNOŚCI SZKOLNE DZIECI Z ADHD( W NAUCE I Z RÓWIEŚNIKAMI):

Dzieci z ADHD mają trudności:



  • ze zrozumieniem, przetwarzaniem, informacji słownej (już po np. 3 zdaniu tracą wątek)

  • w logicznym budowaniu sekwencji np. budowa zdań, wypowiedzi, opowiadania

  • trudności z porządkowaniem wiedzy, organizowaniem




  • z pamięcią- zwłaszcza pamięcią krótkotrwałą

  • z koncentracją

  • z organizowaniem, planowaniem czasu

  • nie pracują równo

  • piszą skrótowo

  • nie potrafią mówić o sobie z ozdobnikami

  • są w ciągłym chaosie, tempie

  • nie mają ładu, porządku

  • nie są punktualni

  • dzieci mają trudności z wyrobieniem się w czasie

  • są to zwykle dyslektycy

  • występuje u nich brak analizy i syntezy w czytaniu

  • mają wolne tempo pracy

  • mają zaburzone kontakty z rówieśnikami



ADHD częściej występuje u chłopców bo są słabsi genetycznie i częściej wpadają w oczy. Ma też na to wpływ konstrukcja mózgu.

Dziewczynki częściej mają typ ADD czyli zaburzeni uwagi bez zaburzeń ruchowych. Często bujają w obłokach lub nie ujawniają się. Uwidacznia to się dopiero w późniejszym okresie.


To neurologiczne schorzenie objawiające się między 6 a 9 rokiem życia dotyczy 3-7 % chłopców. Częściej dotyczy to dzieci z miast niż ze wsi.

W przedszkolach nie zwraca się na to uwagi, gdyż jest większa tolerancja każdego zachowania. Dopiero szkoła mająca swoje normy i reguły może zauważyć dzieci z ADHD.


Dlaczego sytuacja przeszkadza dla nauczyciela?

Nauczyciel musi być cierpliwy. Trudno to wytłumaczyć innym .Uczeń z ADHD rozprasza uwagę, lekcję, uniemożliwia prowadzenie zająć grupowych. Trudno zape­wnić bezpieczeństwo takim uczniom na przerwie, wycieczce. Trudno jest oceniać takiego ucznia. Jest on absorbujący. Wymaga indywidualnego traktowania.


Formy pomocy


  1. Diagnoza –czyli rozpoznanie problemu , nazwanie go.

  2. Farmakoterapia- czyli podawanie leków zleconych przez lekarza

  3. Interwencje edukacyjne- czyli to co może zrobić szkoła. Jest to tworzenie warunków i środowiska szkolnego.

  4. Działania zmierzające do korekty zachowań dziecka np. przypominanie.

  5. Socjoterapia- włączanie dziecka do różnych form socjoterapeutycznych, poma­ga­jących w rozwiązywaniu problemów.

  6. Psychoterapia-czyli pomoc psychologa.

  7. Treningi intelektualno-poznawcze. Jest to uczenie dziecka strategii efektywnego uczenia się(uczenie się szczegółów).




  1. Interwencje środowiskowe, czyli stwarzanie otoczenia i świata wspomagającego rozwój dziecka.



Jak pracować z dzieckiem z ADHD
Na dziecko z ADHD nie ma mądrych. Często ukazuje on nieudolność nauczyciela .Dlatego nauczyciel musi być przewidywalny zaskakujący( np. dobrym humorem). Bardzo ważne jest, aby stwarzać przyjazne otoczenie dla dziecka oraz aby nie popsuć relacji nauczyciel-uczeń. Istnieją niewerbalne formy kontroli uwagi np.: zawieramy kontrakt z dzieckiem – umowę, w jaki sposób będziemy je dyscyplinować np. jakieś znaki palcem, dotknięcie ucznia. Można zapisywać krótkie znaki na tablicy. Nauczyciel powinien często stawać w centrum klasy a wtedy klasa ucisza się. Można w taki sposób podejść do ucznia. ADHD-owcy to najczęściej dyslektycy, dlatego należy podkreślać tylko najważniejsze rzeczy np. do przepisywania – może to być robione mazakiem. Najbardziej należy skoncentrować się na tym, co dziecko zrobiło dobrze w danym działaniu. Starajmy się formułować zadania tak, aby uczeń zrozu­miał, co należy zrobić, aby było dobrze. Próbujmy je lekko naprowadzać. Najlepiej najpierw wyjaśnić dobrze, co będziemy robić, potem je spytać czy zrozumiało
a następnie możemy kazać otworzyć podręcznik i wykonać zadanie.

Gdy dziecko nie słucha polecenia – prosimy je, aby powtarzało nam instrukcje

i polecenia. Musimy zaznaczyć, że mówimy coś ważnego. Starajmy się nawiązać kontakt wzrokowy. Starajmy się sprawdzać etapy wykonania zadania. Możemy przypominać dziecku, że zostało mu już mało czasu na wykonanie zadania.

Dzieci z ADHD mają trudności z czytaniem. Musimy unikać czytania na czas. Opierajmy się na tekstach o tematyce, którą dziecko lubi. Najkorzystniej odpytywać dziecko bez obecności innych. Mówimy dziecku, na jakim jest etapie i co już osią­gnęło. Najlepiej pracować takiemu dziecku w parach a nie w grupach. Dobrze jest za­da­wać i dawać czasami to co ono potrafi robić najlepiej.

Jak pracować z dzieckiem z ADHD mówi teoria behawioralna dotycząca modyfikowania zachowań poprzez stosowanie kar i nagród. Wyraźnie ustalamy
z ucz­niem jakie zachowania są dobre a jakie nie będziemy tolerować- inaczej karać. Ustalamy zasady porządkujące życie klasy i raz na jakiś czas do nich się odwołujemy. Jeśli dziecko źle się zachowuje to jego agresja idzie w kierunku nauczyciela. Odno­simy się, więc do regulaminu szkoły, kontrakt klasowego. Możemy go opracować ra­em z klasą. Taki regulamin można omówić z rodzicami na zebraniu i dać go nawet do podpisu. Musimy również ustalić zasady pracy z rodzicami dziecka z ADHD.

Dla dziecka z ADHD ważne są nagrody. Może to być pozwolenie na jakąś aktywność, pomoc. Może to być pochwała przy klasie, zbieranie punktów żetonów, drobnych gadżetów. Nagroda czy kara dla dziecka z ADHD musi być natych­mia­stowa.



Nagrody mogą być :


  1. Społeczne – będzie to akceptacja , pochwała ,uśmiech

  2. Symboliczne – będą to znaczki, oceny, żetony, punkty

  3. Materialne – inaczej rzeczowe np. naklejki, batonik

  4. Zgoda na aktywność – np. od tej godziny do tej godziny możesz robić, co chcesz.


Kary : Często są one nieadekwatne, niemoralne. Mamy po nich często wyrzuty sumienia. Czasami dla dziecka jest karą bliskie podejście, czyli przekroczenie jego terytorium. Jest to pewne jego zdyscyplinowanie. Dziecko nie powinno być karane, ale powinno ponosić konsekwencje za swoje czyny np. musisz to naprawić, co zepsułeś. Konsekwencja może wynikać z naszej złości. Należy dać szansę dziecku na poprawę tego, co źle zrobiło np. zostaje na przerwie, po lekcjach. Należy dawać dziecku prawo wyboru np.: co wolisz? Dalej rzucać papierami po klasie czy zostajesz po lekcjach i sprzątasz całą klasę? Jeśli dziecko kogoś pobiło to prosimy, aby zapytało: Co może zrobić aby osobie pobitej nie było przykro?

Technika zawieszania

1.Odbieranie i wykluczanie przyjemności bycia

Dzieci mają deficyt kontaktu z innymi. Potrzebują tego. Zrobią czasem wszystko, aby dostać karę lub nagrodę, aby nie być bez kontaktu. Najpierw musimy zape­wnić mu to, co potrzebuje a potem korygować jego błędy. Dzieci z ADHD są bez­krytyczne. Należy łapać dziecko w momentach kiedy coś zrobiło dobrze .Wskazane są pochwały nawet przypadkowe. Dzieci takie często robią wszystko, jeśli mają widownię. Dużą karą lub konsekwencją będzie dla nich to, że np. nie będą mogli robić tego, co inne dzieci (np. teraz nie ćwiczysz). Karą będzie również to, że nie będą takie dzieci mogły obserwować tego, co inne w danej chwili robią.(Do tego zaliczamy stawianie w kącie, odwracanie twarzą do ściany.



2.Wygaszanie _inaczej ignorowanie zachowań niepożądanych

Zachowania niezauważone wygaszają. Jeśli dziecko robi krzywdę to ignorujemy sprawcę a dowartościowujemy ofiarę. Stawiamy ją w centrum zachowania, wyda­rzenia. Wygaszanie polega na wycofywaniu każdej nagrody. Jest to w pewnym sensie ignorowanie również samego dziecka.



3.Wyprowadzanie z pola działania

Jest to wyprowadzanie dziecka ze sceny, pozbawianie go widowni. Może to być wyprowadzenie go z klasy do innej lub do wyznaczonego do tego miejsca. Robimy to bez komentarza. Uczeń może być przeniesiony do innego miejsca nie krócej niż 3 minuty, ale nie dłużej niż 20 minut.



Interwencje nauczyciela




  1. Wygaszanie , ignorowanie, odbieranie przyjemności bycia, wyprowadzanie z pola działania.

  2. Dawanie sygnałów dziecku, że może być zaraz coś złego, ale żeby tego nie robił –wcześniej ustalamy to z dzieckiem.

  3. Bliskość fizyczna lub dotyk, czy też przekroczenie terytorium dziecka-jego 45 centymetrów.

  4. Okazywanie zainteresowania.

  5. Może to być zastrzyk miłości, uczucia życzliwości

  6. Rozładowanie napięcia przez humor, żart.

  7. Pomaganie w pokonywaniu przeszkód.

  8. Interpretacje- często dzieci źle się zachowują, bo źle odczytują instrukcje. Należy wyjaśniać różne sytuacje i zachowania jego dla innych np. On tego nie chciał tobie zrobić.

  9. Przegrupowanie-całkowita lub częściowa zmiana grupy, w której pracuje dziecko.

  10. Restrukturyzacja zajęć – wspierać dziecko, w tym, co robi. Dążyć do tego, aby, to co zaczęło dziecko robić doprowadziło do końca.

  11. Oddziaływanie bezpośrednie lub odwoływanie się bezpośrednie np. Adasiu co się dzieje ? O co chodzi ?

  12. Działanie antyseptyczne, czyli przeniesienie dziecka do innego miejsca, odłączenie go od grupy.

  13. Ograniczanie przestrzeni lub przedmiotów.

  14. System żetonowy (ustalamy zasady, że dziecko zbiera żetony za dobre rzeczy a po­tem może to wymienić na coś lepszego, konkretnego np. batonik, naklejka.

Ale jeśli dziecko nawali, to nie odejmujemy mu żetonów. Dziecko zwyczajnie nie

dostaje nagrody.



Indywidualny plan edukacyjny

Każdy zadaje sobie pytanie – Co zrobić aby edukacyjnie wspierać dziecko z ADHD

Aby mogło iść z innymi? Może tu pomóc rodzic, pedagog, psycholog, ale również indywidualny plan edukacyjny. Polega on na sporządzaniu raportu ustalającego trudności oraz zestaw interwencji wspomagającej. Opisujemy tutaj pomysły, programy, zajęcia np. korekcyjne zajęcia z pedagogiem. Piszemy w nim, jakie materiały potrzebujemy oraz osoby, które mogą być przydatne, aby pomóc dziecku.

Należy również ująć jak ma pomóc dom, oraz jak my to widzimy. Piszemy w nim także, jakie chcemy osiągnąć cele. Bardzo ważny jest monitoring czyli sprawdzanie

czy nam dobrze idzie. Monitoring to także sprawdzanie ilości nieobecności, ilości uwag, czy dziecko ma kolegów i czy akceptuje je grupa. Do takiego monitorowania

może nam posłużyć wizualna tabela .Głównym zadaniem jest tutaj to aby wspomóc edukacyjnie dziecko z ADHD Pomóc to znaczy inaczej wymagać, dostosować wszystko do jego możliwości. Polega to wszystko na tym, aby nauczyć je tego samego, co innych, ale innym sposobem – inaczej.

Opracowały:

Bogumiła Święciak



Katarzyna Tkaczuk







©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna