Dla planowania przestrzennego I transportu



Pobieranie 178.12 Kb.
Strona1/3
Data27.04.2016
Rozmiar178.12 Kb.
  1   2   3

HIA: Planowanie przestrzenne i transport / Cz. A [WERSJA ROBOCZA] Michał Zabdyr-Jamróz


OCENA SKUTKÓW ZDROWOTNYCH (HIA) W POLSCE

DLA PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO I TRANSPORTU.

Część A: Metodologia, przykłady i dylematy



[WERSJA ROBOCZA1]
Michał Zabdyr-Jamróz

Instytut Zdrowia Publicznego, Collegium Medicum – Uniwersytet Jagielloński


Abstrakt:

Poniższe opracowanie stanowi cześć A raportu na temat zastosowania metodologii Oceny Skutków Zdrowotnych (ang. Health Impact Assesment, HIA) w obszarze planowania przestrzennego z uwzględnieniem planowania transportu (PPiT) w Polsce.2 Celem raportu jest wypracowanie – na podstawie doświadczeń światowych – takiego modelu HIA w PPiT, który będzie właściwy dla polskich warunków instytucjonalnych, tj. systemu politycznego, modelu administracji i uwarunkowań społeczno-polityczno-ekonomicznych. Część A (realizująca zadanie A w module diagnostycznym) stanowi wprowadzenie to zagadnienia. Zawiera ona:



(1) uwagi metodologiczne i terminologiczne stanowiące wprowadzenie do całości modułu diagnostycznego PPiT;

(2) uwagi teoretyczne nt. HIA – jej etapy i modele);

(3) syntetyczne ujęcie dylematów zastosowania metody w PPiT;

(4) skrócony opis wybranego praktycznego zastosowania HIA w obszarze PPiT, wraz z przykładami wskazanych determinantów zdrowotnych i ich charakterystyką; oraz

(5) ogólny zarys polskiej infrastruktury instytucjonalnej (głównie generalno abstrakcyjnych regulacji prawnych: ustaw i rozporządzeń), która stanowi podkład i może być wykorzystana dla HIA w tym obszarze.

1. Wprowadzenie

1a. Przestrzeń a zdrowie

Relacje miedzy przestrzenią i architekturą a zdrowiem – zarówno w wymiarze indywidualnym jak i społecznym – są dostrzegane od dawna. Zdrowie publiczne w nowożytnym wymiarze od swoich początków zainteresowane było choćby warunkami mieszkaniowymi robotników, czy kwestią rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych.3 Związek ten z czasem stał się przedmiotem głębszych studiów. Kiedy jednak problemy fatalnych warunków bytowych zaczęły być rozwiązywane – wraz z położeniem przez nowe zdrowie publiczne silniejszego akcentu na styl życia – dostrzeżono w jak zniuansowany sposób układ przestrzenny wpływa na człowieka.

Dla homo sapiens – będącego ewolucyjnie gatunkiem terytorialnym – przestrzeń nie jest tylko kwestią „zmieszczenia się”. Jest ona sama w sobie zasobem materialnym i – co znamienne – społecznym. Kanalizuje ludzkie zachowania, determinuje sposób komunikacji (dystanse: publiczny, społeczny, osobisty, intymny), czy nawet wpływa na samopoczucie. Nauką zajmującą się tym wpływem stała się proksemika, a jej znamienitym przedstawicielem – Edward T. Hall, autor książki Ukryty wymiar (The Hidden Dimension, 1976). Wskazywał on choćby, że przestrzeń może stymulować ludzkie interakcje, wzmacniać więzi społeczne (przestrzeń do-społeczna) lub też studzić je, zniechęcać do kontaktów między ludźmi nawet bez ich fizycznego oddzielania (przestrzeń od-społeczna).

W Ukrytym wymiarze, Hall przywołuje wyniki słynnego eksperymentu Johna Calhouna (1947) na szczurach. Udowadniał on, że dla zwierząt terytorialnych chroniczne przegęszczenie populacji prowadzi do wzmożonego stresu, wzmacniania hierarchicznego rozwarstwienia i rozprzestrzeniania się najróżniejszych patologii społecznych, z drastyczną przemocą międzyosobniczą włącznie. Zjawisko to zostało określone obrazowym mianem „bagna behawioralnego” (behavioral sink).4 O ile bezpośrednie przekładanie wyniku tych eksperymentów na prognozy dotyczące ludzi wydaje się metodologicznie niepoprawne, wskazują one na pewien głębszy wymiar planowania przestrzennego – i znamienną odpowiedzialność osób nim się zajmujących.

Współcześnie – wraz z identyfikacją szeregu społecznych i środowiskowych uwarunkowań zdrowia – dostrzega się złożony wymiar wpływu przestrzeni na ludzkie zdrowie. Pod uwagę bierze się przestrzenną dostępność miejsc rekreacji, czas dojazdu z pracy do domu,5 dostępność zdrowej żywności,6 ale i opieki zdrowotnej.7 W obszarze planowania przestrzennego szczególnie silnie ujawnia się związek między nierównościami społecznymi a zdrowotnymi. Identyfikuje się takie zjawiska jak „pustynie żywieniowe” (food deserts) – czyli obszary w których zdrowa żywność jest (finansowo i przestrzennie) trudno dostępna, szczególnie dla osób pozbawionych prywatnego samochodu.8 Pojawia się nawet zjawisko przestrzennej dyskryminacji w dostępie do opieki zdrowotnej (tzw. zip-code discrimination).9 Układ przestrzenny jest ściśle powiązany z transportem, tutaj zaś problemem stają się wypadki komunikacyjne czy zanieczyszczenie powietrza.

Stąd w planowaniu właściwego ładu przestrzennego postuluje się perspektywiczne i spójne planowania funkcji różnych obszarów – przewidywania kwestii dostępności do rekreacji, opieki zdrowotnej, obiektów kultury, miejsc dystrybucji żywności (gastronomia, sklepy), a także dostępności transportu publicznego czy infrastruktury rowerowej. Dąży się współcześnie do tworzenia bezkolizyjnych rozwiązań transportowych, wygaszania ruchu samochodowego, wspierania transportu publicznego i rowerowego, skracania czasu dojazdu do pracy (do 30 minut), wreszcie – modelowania centrów lokalnych i stymulowania społecznych interakcji. Celem zdrowotnym jest zarówno zmniejszanie obrażeń i zanieczyszczenia, ale i zmniejszanie nierówności społecznych oraz podniesienie ogólnego dobrostanu społecznego.10

Polityka przestrzenna – traktowana poważnie – potrafi przynosić spektakularne efekty. Przykładem może być południowo-koreański projekt przekształcenia jednej z dróg szybkiego ruchu w Seulu w rzekę z obszarem rekreacyjnym. Projekt Cheonggyecheon dowodzi, że możliwe są radykalne przemiany w kierunku zdrowszej przestrzeni miejskiej (nawet mimo wysokich kosztów i niegasnących kontrowersji).11 Jednak w tym kontekście nie wolno zapominać, że także i polityka przestrzenna jest obszarem konfliktów interesów i ideologii. Wola polityczna jest tu sprawą podstawową – i nie może jej zabraknąć przy stosowaniu HIA przy planowaniu przestrzennym. Ostatecznie, o ile związek przestrzeni ze zdrowiem publicznym jest wielokrotnie podkreślany, pełne i systematyczne branie pod uwagę zdrowia w panowaniu przestrzennym wciąż stanowi kluczowe wyzwanie.12 W sprostaniu mu dopomóc może metoda Oceny Skutków Zdrowotnych (HIA).

1b. Obszar badawczy

Zakres niniejszego opracowana jest wynikiem rozpoznania celu potencjalnych interwencji HIA oraz specyficznej, przyjętej w polskim prawie terminologii. Stąd zasadniczy przedmiot zainteresowania to „planowanie przestrzenne”, obejmujący zagadnienia planowania obszarów miejskich – urbanistyki – jak i wiejskich – czyli agrarystki. Ta ostania, zaniedbywana często w literaturze przedmiotu zarówno krajowej jak i zagranicznej (zdominowanej przez termin „urban planning”), stanowi nie tylko element istotny dla harmonijnego rozwoju kraju, ale i źródło pewnych interesujących, innowacyjnych zjawisk społeczno-politycznych.13

Pochodną tych zagadnień, i ich nieodłączną składową, jest kwestia planowania transportu, zarówno prywatnego, jak i publicznego – samochodowego i szynowego. Dobrze zaplanowana przestrzeń wymaga rozstrzygnięcia kwestii przepływu osób i dóbr miedzy rejonami. Funkcjonalne wydzielanie przestrzeni zakłada taką konieczność: bez płynności przemieszczanie się z jednego obszary do drugiego (np. z pracy do domu lub do miejsc rekreacji), przewidziane dla nich role nie będą właściwie realizowane. Stąd tematyka transportu stanowi nieodłączny element planowania przestrzennego i na tej zasadzie – jako kwestia subsydiarna dla planowania przestrzennego (także w polskim prawie) – została włączona w zakres niniejszego opracowania (planowanie transportu, jako temat swoisty i rozległy, zasługuje na osobne potraktowanie).

Termin planowanie przestrzenne (razem z zagospodarowaniem przestrzennym) występuje w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 roku (UPZP).14 Zgodnie z definicją przywoływaną przez Polskie Towarzystwo Socjologiczne planowanie przestrzenne:

„oznacza działanie planistyczne mające na celu prawidłowy rozwój kraju, regionów, powiatów gmin i miast, z punktu widzenia racjonalnego użytkowania przestrzeni i środowiska oraz zapewnienia warunków rozwoju społecznego i gospodarczego.”15

Planowanie takie jest integralnym składnikiem polityki przestrzennej – stanowiącej „zespół decyzji podejmowanych w sposób ciągły przez upoważnione organy publiczne, zmierzające do stworzenia w państwie i jego częściach pożądanego porządku (modelu) zagospodarowania przestrzennego w sposób zgodny z ustalonymi celami i priorytetami społecznymi w danym okresie zapewniając w tym procesie uporządkowany rozwój przestrzenny i ład zagospodarowania”.16 Ta z kolei realizowana jest w ramach gospodarki przestrzennej – „pod-systemu w ramach gospodarki narodowej, którego przedmiotem jest przestrzeń, jej celem – zaspokojenie podstawowych potrzeb ludzkich, a efektem – zagospodarowanie.”17

W polskim systemie gospodarki przestrzennej: planowanie powinno stanowić pierwszy etap cyklu polityki przestrzennej – winno być działaniem bazowym, inicjującym i poprzedzającym inne działania. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że cel tego podsystemu nie zostanie osiągnięty. Celem tym zaś jest ład przestrzenny, definiowany przez ustawę jako:

„takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne”.

Jak się okaże w dalszej części tego opracowania, imperatyw ten w nie jest w pełni obligatoryjny dla działania organów polskiej administracji publicznej różnych szczebli odpowiedzialnych za gospodarkę przestrzenną. W tym miejscu wypada zauważyć, że instrumenty Oceny Skutków Zdrowotnych (HIA) są szczególnie predestynowane do zastosowania właśnie w planowaniu przestrzennym, jako tym etapie polityki przestrzennej, na którym można uwzględnić ex ante (nie zaś tylko reaktywnie) różne nieprzewidziane skutki dla zdrowia społeczności, także te wynikające ze skutków społecznych (Social Impact) i środowiskowych (Environmental Impact).

1c. Cele raportu i obszary problemowe

Niniejszy raport w ostatecznym kształcie powinien w sposób jasny, czytelny i zwięzły odpowiadać na pytanie, jak systematycznie brać pod uwagę zdrowie w kształtowaniu ładu przestrzennego Polski. Jego adresatami docelowo będą także osoby zainteresowane tą tematyką, acz niebędące specjalistami w zdrowiu publicznym czy planowaniu przestrzennym.

Celem bazowym będzie identyfikacja decydentów oraz ich doradców – identyfikacja kompetentnych instytucji, które stanowić mogłyby dogodne narzędzia dla zastosowania HIA Uwzględnione zostaną doświadczeń zagraniczne i rekomendacje. Odpowiedzi na powyższe pytanie zdeterminowane będą przez kryteria efektywności HIA: skuteczności zdrowotnej oraz efektywności kosztowej, ale i politycznej. Kryteria te same w sobie generują szereg dodatkowych dylematów, które rozpatrywane będą na tle faktycznych przykładów oraz „dobrych praktyk”.

Niniejsze opracowanie analizuje perspektywy zastosowania HIA w planowaniu przestrzennym i transportu w takim ujęciu, które jest najbardziej adekwatne dla polskiego kontekstu instytucjonalnego (procedury opracowywania planów zagospodarowania przestrzennego) i zarazem, które odpowiadałoby na szereg problemów, przed jakimi faktycznie stoi polskie planowanie przestrzenne. Siłą rzeczy podejście to przyjmuje pewne specyficzne założenia normatywne. Kieruje się koncepcją Nowego Urbanizmu,18 czyli planowania miejskiego odrzucającego „tradycyjną” orientację na samochód. To nowe podejście – parafrazując słynnego architekta Le Corbusiera – „zwraca ulice pieszym”. Dostrzegana jest w nim silna troska o ludzkie zdrowie, o wspólnotę lokalną i spójność społeczną. Z jego perspektywy zjawiskiem niepożądanym jest gentryfikacja – czyli wypieranie zróżnicowanej społecznie ludności z danej dzielnicy przez ludzi zamożnych (w wyniku rosnących czynszów i kosztów utrzymania). W ramach Nowego Urbanizmu przestrzeń postrzegana jest nie tylko jako arena zmagań z problemami zdrowotnymi i społecznymi (np. przestępczością i przemocą), ale jako samo rozwiązanie tych problemów Przykładowo, wykorzystuje on koncepcję zapobiegania przestępczości przez planowanie środowiskowe (crime prevention through environmental design, CPTED). Jednocześnie jednak nie godzi się na wykorzystanie „architektury defensywnej” dla rugowania z przestrzeni publicznej osób o niskim statusie społecznym (np. kolce przeciwko bezdomnym) – jako narzędzia wykluczania społecznego.

Ten koncepcyjny podkład stanowić będzie element najistotniejszy dla przyszłego zastosowania HIA w planowaniu przestrzennym. Przez jego pryzmat szereg determinantów zdrowia układać się będzie w komplementarną całość tworzącą katalog praktycznych wskazówek postępowania.

2. Etapy i modele HIA

2a. Etapy HIA

HIA jest procesem, który pomaga ocenić potencjalne skutki zdrowotne danego przedsięwzięcia, zanim zostanie ono zrealizowane – zanim zainwestuje się weń zasoby finansowe, czasowe i instytucjonalne. HIA może dostarczać rekomendacji w maksymalizacji pozytywnych efektów zdrowotnych i minimalizacji negatywnych. HIA wprowadza potencjalne skutki dla zdrowia publicznego do procesu podejmowania decyzji w odniesieniu do planów, projektów i polityk, które wykraczają poza tradycyjne obszary zdrowia publicznego, takich jak transport i zagospodarowanie terenu. Służy ona jednak nie tylko wzmocnieniu pozycji specjalistów zdrowia publicznego w innych dziedzinach. Celem jej także upodmiotowienie i uświadomienie społeczności lokalnych – i z tej perspektywy HIA zaliczane jest do metod demokracji deliberatywnej (demokracji „rozważającej”).19 Ma promować zrozumienie problemów zdrowotnych i dawać odwagę w modyfikowaniu polityki tak, aby brała te kwestie pod uwagę.20



Rys. 1. Etapy Oceny Skutku Zdrowotnego (HIA) – procedura. Na podstawie wytycznych WHO21

Fazy:

Etapy:

Opis:

I. Ocena prospektywna: kształtowanie polityki

1. SCREENING (selekcjonowanie)

Szybkie, wstępne ustalenie znaczenia danej polityki dla zdrowia (relevance) – odpowiedź na pytanie „czy HIA jest potrzebne?”

2. SCOPING (zakreślanie)

Identyfikacja kluczowych zagadnień, problemów i adekwatnej społeczności/grupy (key health issues & public concern); konsultacja z interesariuszami w celu zaplanowania HIA; identyfikacja ryzyka i potencjalnych korzyści z HIA.

3a. APPRAISAL, ANALYSIS (ocena)

Ocena – szybka (rapid) lub pogłębiona (in-depth) – skutków zdrowotnych przy pomocy dostępnych danych: kogo dotkną, opis punktu wyjścia, prognoza, znaczenie i środki łagodzące.

3b. REKOMENDACJE

Opracowanie rekomendacji – praktycznych rozwiązań, które mogłyby zostać wdrożone w celu zniesienia/ograniczenia ryzyka zdrowotnego/ negatywnych aspektów i/lub wzmocnienia pozytywnych – przy zastrzeżeniu politycznych, ekonomicznych i technicznych ograniczeń.

II. Ocena Retroaktywna: implementacja polityki

4. RAPORTOWANIE

Udostępnienie rekomendacji decydentom, interesariuszom i społeczności

5. MONITORING & EWALUACJA

Monitorowanie i ewaluacja oddziaływań zdrowotnych oraz zmian w sferze występowania (nasilenia, stabilności, zmniejszenia) ryzyka zdrowotnego; ocena skuteczności zastosowanych rozwiązań, wdrożonych środków oraz całości procesu HIA – „wzmocnienie” sfery istniejących dowodów.

W praktyce powyższe etapy oznaczać mogą różnorodne aktywności – zależne od zakresu HIA, dostępnych zasobów, liczby zaangażowanych podmiotów, znaczenia badanej kwestii, a także warunków instytucjonalnych i innych kwestii. Powyższy szablon powinno się każdorazowo adaptować do sytuacji tak, aby był użytecznym narzędziem wspomagającym planowanie przestrzenne, nie zaś dodatkowym obciążeniem biurokratycznym.22

Wskazane w tabeli etapy prospektywnej oceny HIA (od 1 do 3) stanowią rdzeń metody. Jest tak dlatego, że – choć HIA nie może rezygnować z retroaktywnej oceny skutków zdrowotnych – tym, co odróżnia ją się od innych aktywności zdrowia publicznego (takich jak monitorowanie sytuacji zdrowotnej i nadzór) jest akcent położony na przygotowanie jak najlepszej polityki zanim mogłaby ona skutkować negatywnymi konsekwencjami. Jak zauważa Bekker (krytykując do pewnego stopnia definicję Europejskiego Biura WHO) – HIA powinna polegać na optymalizacji przygotowywanej polityki, nie zaś na poddawaniu jej testowi.23



Screening stanowi zasadniczo etap filtrowania: odsiewania tych projektów, które nie potrzebują HIA. Scoping służy ustalaniu czego właściwie dotyczyć ma ocena skutków zdrowotnych w danym przypadku – określeniu możliwych oddziaływań zdrowotnych (negatywnych i pozytywnych), a także ustalenie zakresu dla HIA. celem tego etapu jest ustalenie granic zastosowania: geograficznej, populacyjnej (profilowanie populacji) i czasowej; a także zadaniowej (rodzaj dowodów, które będą wykorzystane, itd.). Wymaga on utworzenia zespołu analityków – zebranie osób kompetentnych w różnych obszarach, aby mogły oceniać polityki z różnych perspektyw, przy czym zespół może rozrastać się w trakcie prac. Etapy poprzedza gruntowne przygotowania materiałów informacyjnych ze strony zleceniodawcy HIA – najlepiej podmiotu opracowującego daną politykę.

Sama ocena (etap 3) to zasadniczo szacowanie ryzyka – ilościowa ocena wpływów negatywnych lub pozytywnych (np. liczba osób dotkniętych efektem polityki) oraz jakościowe szacowanie wpływu (np. mechanizmy, które prowadzą do zaistnienia wpływu) oraz stworzenie listy priorytetów. Opracowane zalecenia z założenia mają wpłynąć na podjęte ostatecznie decyzje poprzez ułatwienie wyboru spośród kilku opcji poprawek pomniejszających oddziaływania negatywne i powiększających pozytywne, w tym opcji polegającej na rezygnacji z polityki.

Kluczowe etapy HIA składają się zasadniczo z przeprowadzania rozbudowanych zogniskowanych wywiadów grupowych lub ankiet. Proces zwykle angażuje zespół osób na okres kilku miesięcy. Do dobrych praktyk w tym zakresie zalicza się przygotowywanie dla uczestników rozbudowanych list kontrolnych (checklist) oraz szczegółowych acz przystępnych map z propozycjami – umożliwiających łatwe rozeznanie się w przedmiocie. Standardem zaczyna być wykorzystanie poręcznych narzędzi elektronicznych: ankiet internetowych i map interaktywnych. Umożliwia to nie tylko lepszą wizualizację danego projektu i szybsze rozeznanie w temacie, ale i sprawniejszą analizę wyników.

2b. Typy HIA

W praktyce zastosowania HIA w planowaniu przestrzennym i transportu wyróżnia się następujące typy (postaci) HIA:24



  • Biurowa lub mini HIA (desktop or mini HIA) zasadniczo przypomina sam etap screeningu. Polega na szybkiej i uproszczonej ocenie sporządzanej na potrzeby decydentów. Dla biurowej HIA (desktop) oraz warsztatów (workshop) stosuje się wstępną, około dwustronicową listę kontrolną (checklist) – podzieloną na kategorie i spełniającą zadania etapu 1 do 2 (screening i scoping). Wykorzystuje ona system punktacji dla sprawnego ustalenia, czy dany projekt jest dość istotny dla zastosowania dalszej oceny wpływu na zdrowie. Lista kontrolna jest uproszczoną wersją opracowywanych w HIA dokumentów – stanowi swego rodzaju memento dotyczące kluczowych oddziaływań i konsekwencji zdrowotnych wynikających z planowania przestrzennego.

  • Szybka HIA (rapid appraisal/analysis) – czasem utożsamiana z powyższym – zakłada już silniejszy element uczestnictwa zewnętrznego (zaliczana bywa do narzędzie demokracji deliberatywnej). Polega na przeprowadzeniu warsztatu partycypacyjnego (participatory workshop) – całkowicie otwartego dla publiki lub przeprowadzanego tylko z zaproszonymi osobami. Uczestnicy otrzymują z wyprzedzeniem opracowane materiały informacyjne. Jest to najpopularniejsza forma HIA – czerpie głównie z już istniejącej wiedzy. Jej celem jest – z jednej strony – dodanie do procesu planowania wiedzy i doświadczenia społeczności lokalnej (niezależnie czy wspierających czy kwestionujących daną politykę).25 Z drugiej zaś strony, służyć ma budowaniu szerszych koalicji sił społecznych zaangażowanych we wdrożenie planu oraz jego monitorowanie (faza oceny retrospektywnej). Koalicja tego rodzaju powstawać ma głównie w ten sposób, że realizowana polityka był współkształtowana przez jej członków.

  • Zintegrowana HIA (integrated HIA) polega na połączeniu HIA z ocenami skutków w innych dziedzinach, szczególnie oceną skutków środowiskowych (EIA) i oceną skutków społecznych (SIA). Tego typu zintegrowanie składać się może z tworzenia równoległych raportów lub w pełni zintegrowanej, całościowej rekomendacji.

  • Pośrednia HIA (intermediate HIA) uwzględnia pewną systematyczną analizę tematyczną, ale nie zakłada tak wielkiego wkładu pracy jak ocena skutków środowiskowych (EIA). Wykorzystuje ona „analizę progową” (threshold analysis) przeprowadzaną w formacie skoroszytu (workbook format). Zawiera on kilkanaście pytań uporządkowanych na skali punktowej (sliding point scales) by dać ogólną ocenę skutków zdrowotnych. Jedne pytania bazują na progach punktowych (thresholds), inne zaś na powiązaniach (associations). Progi wyznaczane są gdy istnieją już silne dowody na wpływ danego czynnika na zdrowia i względnie łatwo można ocenić punktowo wpływ na zdrowie danego czynnika. W przeciwnym wypadku – gdy dowody istnieją ale trudno o ich kwantyfikację (numeryczne przedstawienie) – stosuje się powiązania.

  • Pełna HIA (full HIA) jest najbardziej rozbudowana i uwzględnia szerokie analizy znacznych zasobów danych.

Jeśli idzie o sam poziom wysublimowania przeprowadzanych analiz, HIA okazuje się w praktyce znacznie bardziej przystępna niż świadczą o tym pozory. Sama nazwa „metodologia oceny skutków zdrowotnych” brzmi bardzo górnolotnie i onieśmielająco. Sugeruje skomplikowanie i hermetyczność – kojarzy HIA tylko z licencjonowanymi profesjonalistami czy ekspertami akademickimi. Praktyka tymczasem – szczególnie szybkich, partycypacyjnych HIA – często jest oparta na rozważaniach zdroworozsądkowych, a nawet wiedzy anegdotycznej uczestników procesu (profesjonalistów, praktyków, interesariuszy). Istnieje wiele przykładów bardzo starannie przeprowadzonych HIA – zawierających rygorystyczne analizy jakościowe i ilościowe.26 Wielokrotnie zdarza się jednak tak, że poprzestaje się dostateczności procesu – jego wręcz „impresyjnym” charakterze.27

Jest to naturalne, gdy bierze się pod uwagę wkład wiedzy społeczności lokalnych przy braku doświadczania i możliwości zlecenia skomplikowanych profesjonalnych analiz. Stanowi to pewien problem, gdy podnosi się kwestię jakości, więc i kosztowej zasadności wykorzystywanie tego narzędzia. Pamiętać jednak należy, że celem HIA jest nade wszystko skłonienie – w sposób usystematyzowany – do wzięcia pod uwagę kwestii zdrowia przy planowaniu przestrzennym: zmuszenie decydentów, aby zastanowili się nad tym aspektem polityki, żeby nie zapomnieli o niej. Sytuacja czerpania z wiedzy potocznej i niedostatecznie adekwatnej wiedzy naukowej będzie jeszcze wymagała rozpatrzenia w kontekście relacji HIA do procesu politycznego.


  1   2   3


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna