Do tej trudnej pracy przystępowali często ludzie nieprzystosowani pedagogicznie, bez kwalifikacji nauczycielskich, nie mówiąc o specyfice, jakiej wymaga praca z młodzieżą niedostosowaną społecznie



Pobieranie 127.88 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar127.88 Kb.
KADRA SZKÓŁ

Kadra szkoły przy raciborskim zakładzie, podobnie zresztą jak kadra każdej placówki oświatowej w tużpowojennej Polsce, była w początkowym okresie swej działalności złożona z ludzi, którzy w pracy z młodzieżą nie mieli praktycznie żadnego doświadczenia. Stanisław Kubacki, wieloletni pracownik zakładu, obecnie jego dyrektor, tak oto wspomina tamten okres działalności placówki:

Do tej trudnej pracy przystępowali często ludzie nieprzystosowani pedagogicznie, bez kwalifikacji nauczycielskich, nie mówiąc o specyfice, jakiej wymaga praca z młodzieżą niedostosowaną społecznie. Okres początkowy działalności placówki można więc określić jako trudny, bowiem kadra pedagogiczna angażowana do pracy w większości nie posiadała kwalifikacji, a nawet wykształcenia średniego. Byli to ludzie przeważnie przypadkowi, szukający przede wszystkim zarobku, zaspokojenia materialnego. Sam szyld instytucji już odstraszał. Wskaźnik zatrudnionych bez kwalifikacji na stanowiskach pedagogicznych w pierwszym roku istnienia zakładu wynosił 80%, bowiem na pięciu zatrudnionych nauczycieli tylko jeden posiadał wykształcenie i kwalifikacje pedagogiczne, reszta zaś to byli ludzie bez wykształcenia i zawodu, posiadający najczęściej ukończone 7 klas szkoły podstawowej. Ta niepomyślna sytuacja kadrowa trwała do lat 60. – w 1962 r. wskaźnik nauczycieli niewykwalifikowanych spadł znacznie poniżej 10%1.

W powstającej szkole nauczyciele organizowali swój warsztat pracy od podstaw, ale przede wszystkim praktycznie uczyli się pracy z trudną młodzieżą.


Od początku funkcjonowania zakładu ważną rolę odgrywało zaangażowanie wszystkich nauczycieli i wychowawców w proces resocjalizacji i reedukacji. Szczególnie ścisłe powiązania zaistniały wówczas między szkołą a internatem2.

Nauczyciele, wskutek braku wykwalifikowanej kadr internatu, byli wówczas opiekunami poszczególnych grup internatowych i sprawowali opiekę zawodową nad wychowawcami, prowadzili zajęcia popołudniowe, pomagali wychowankom w odrabianiu zadań i załatwiali ich codzienne problemy. Wychowawcy zaś sprawowali funkcje nadzorcze, organizowali zajęcia dyscyplinujące i porządkowe.

Dzięki powstaniu w Raciborzu Kolegium Nauczycielskiego, od lat 60. szeregi kadry pedagogicznej w zakładzie zasilają absolwenci tej szkoły, co znacznie podnosi poziom kwalifikacji pracowników.

W miarę upływu czasu poziom wykształcenia kadry pedagogicznej systematycznie wzrastał. Wielu pracowników podejmowało zaoczne studia, inni uzupełniali wykształcenie w ramach studiów stacjonarnych w Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej.

Rok szkolny 1966 / 1967 po raz pierwszy rozpoczęła w pełni wykwalifikowana kadra pedagogiczna.
Jakkolwiek trudno jest porównywać tamte pionierskie czasy z obecną sytuacją – inne choćby są dziś metody i formy pracy – to tak wówczas jak i teraz najważniejsza jest celowo prowadzona i właściwie zorganizowana żmudna praca pedagogiczna wykonywana przez każdego z nauczycieli z osobna oraz przez cały zespół nauczycielski.
Za organizację procesu dydaktyczno – wychowawczego w szkole odpowiedzialny jest jej dyrektor.

Nieodmiennie ważną cecha dobrego dyrektora szkoły przy zakładzie poprawczym jest jego wiedza pedagogiczna oraz szeroko rozumiane specjalistyczne umiejętności dydaktyczno-wychowawcze, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki pracy z młodzieżą społecznie niedostosowaną.

Prowadzi on zajęcia dydaktyczne, a ponadto przybywają mu nowe zadania wymagające wiedzy pedagogicznej. Kontroluje on swoich kolegów nauczycieli, wypracowuje koncepcję działania szkoły w sprawach dydaktyczno-wychowawczych, podejmuje decyzje w tych sprawach, promuje postęp pedagogiczny itp.
Dyrektor ma ponadto możliwości stymulowania i sterowania doskonalenia przez:


  1. stwarzanie klimatu dobrej roboty,

  2. życzliwość, zaufanie oraz więź interpersonalną,

  3. właściwie zorganizowany przepływ informacji,

  4. wzbogacanie swojej wiedzy oraz stawianie sobie wysokich wymagań.

W aktualnie obowiązującym statucie szkół przy zakładzie poprawczym obowiązki dyrektora ujęto następująco:

„Dyrektor gimnazjum:


  1. kieruje bieżącą działalnością dydaktyczno-wychowawczą i opiekuńczą gimnazjum,


  2. sprawuje nadzór pedagogiczny,

  3. przewodniczy radzie pedagogicznej,

  4. realizuje uchwały rady pedagogicznej,

  5. opracowuje arkusz organizacyjny,

  6. dba o powierzone mienie,

  7. przygotowuje dokumentację do oceny pracy nauczycieli,

  8. realizuje zadania wynikające z ustawy „Karta Nauczyciela”,

  9. reprezentuje gimnazjum na zewnątrz,

  10. wykonuje inne zadania wynikające z przepisów szczególnych:

  1. występuje z wnioskami po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej szkoły w sprawach odznaczeń, nagród i innych wyróżnień dla nauczycieli,

  2. współpracuje w wykonywaniu zadań z radą pedagogiczną,

  3. prowadzi dokumentację pedagogiczną i szkolną.

  1. dba o przestrzeganie postanowień zawartych w statucie”3.

Pierwszym kierownikiem szkoły przy zakładzie poprawczym był Zygmunt Leśniewski, który funkcję tę sprawował od 01.04.1952 do 31.08.1955 r.

Po nim, od września 1955 do grudnia tego roku funkcję kierownika szkoły piastował Edward Rutowicz, którego na stanowisku zastąpił Wacław Korzon ( 1955 – 1958 ).

W latach 1958 – 1968 kierownikiem szkoły był Paweł Wawrzyczny.

Po nim funkcję tę sprawowali: pracownik internatu i szkoły Adam Szecówka ( 01. 02. 1968 – 31. 12. 1970 ) i Edward Zychma ( 1970 – 1971 ), który w 1971 r. został powołany na stanowisko dyrektora Zakładu Poprawczego w Raciborzu.

Od 01. 01. 1971 r. do 31. 08. 1983 r. funkcję dyrektora ponownie sprawuje Adam Szecówka .

W latach 1983 – 1991 dyrektorem szkół przy Zakładzie Poprawczym i Schronisku dla Nieletnich w Raciborzu był Andrzej Kraiński, od 1972 r. zatrudniony w placówce w charakterze wychowawcy i nauczyciela.

Kolejnym dyrektorem szkół został Jan Tyszkiewicz, który funkcję tę pełnił w latach 1991 – 1999. Na dwa lata, w związku z przejściem na emeryturę Jana Tyszkiewicza, wrócił na stanowisko dyrektora Andrzej Kraiński.

Od września 2001 r. dyrektorem szkół przy Zakładzie Poprawczym i Schronisku dla Nieletnich w Raciborzu jest Jarosław Toniarz.

Do trudności, na jakie w swej pracy napotykali dyrektorzy szkół przy raciborskim Zakładzie Poprawczym w pierwszym rzędzie wymienić należy zaabsorbowanie czynnościami administracyjno - gospodarczymi.

Zebrane dokumenty wskazują dość jednoznacznie, iż dyrektor ( zwłaszcza do połowy lat 80. ) zmuszony był wypełniać mnóstwo różnego rodzaju druków, sprawozdań, tworzyć regulaminy, zestawy obowiązków itp.

Interesujący zapis z tym związany można odnaleźć w szkolnym archiwum. W jednym ze sprawozdań z 1960 r. pojawiła się taka oto opinia:

Wychowawca klasy powinien sam sobie radzić z problemami swoich wychowanków, a tylko w ostateczności zwracać się o pomoc do kierownika szkoły, który zanadto zaabsorbowany jest sprawami nie należącymi do jego funkcji. Nie spotkałem jeszcze szkoły, której kierownik m.in. musi być dzwonnikiem4.

W archiwum szkoły zachował się dokument, w którym wymienione zostały obowiązki kierownika szkoły. W 1971 r. do jego obowiązków należało:



  1. organizowanie i prowadzenie nauczania,

  2. dopilnowanie realizacji obowiązującego programu nauczania,

  3. systematyczne hospitowanie lekcji,

  4. dopilnowanie i kontrola wyników nauczania,

  5. utrzymanie porządku i karności w szkole,

  6. przewodniczenie i kierowanie pracą rady pedagogicznej szkoły,

  7. współpraca przy układaniu planu wychowawczego zakładu,

  8. planowanie pracy szkolnej i składania sprawozdań z działalności szkoły,

  9. nadzór nad pomocami naukowymi i inwentarzem szkoły,

  10. systematyczne dokonywanie adnotacji o pracy nauczycieli,

  11. systematyczne i skrupulatne prowadzenie dokumentacji szkolnej,

  12. kierowanie pracą samorządu szkolnego5.

Dopiero przełom 1989 r. przyniósł znaczące zmiany w tym zakresie i w dużym stopniu odciążył dyrektora od spraw natury administracyjnej.

Zapisy Karty nauczyciela i zasady awansu zawodowego określiły prawa i obowiązki nauczycieli oraz stworzyły nauczycielom możliwość przejmowania większej odpowiedzialności za jakość pracy szkoły, pozwoliły im pełniej włączyć się w proces planowania i realizowania pracy szkoły, odciążając tym samym znacznie dyrektora szkoły.
Kolejnym, nie mniej ważnym organem szkoły, jest grono pedagogiczne.

Grono pedagogiczne szkół przy Zakładzie Poprawczym w Raciborzu było zrazu tworem bardzo niestabilnym. Jednych zrażała perspektywa trudnej i żmudnej pracy z młodzieżą niedostosowaną, inni odchodzili w poszukiwaniu lepiej płatnej pracy.

Dość wspomnieć, iż na przestrzeni 53 lat istnienia placówki funkcje nauczycieli pełniło 56 osób.

Największa rotacja wśród zespołu nauczycielskiego miała miejsce w początkowym okresie działalności szkoły, kiedy średni staż pracy nauczycielskiej wynosił nieco ponad dwa lata.

Obecnie grono nauczycielskie jest dużo bardziej stabilne, a trudna sytuacja na rynku pracy oraz pozytywny klimat w zakładzie powodują, iż ludzie wiążą swoje losy z zakładem na dłużej. Pozytywnie odbija się to zarówno na klimacie panującym między poszczególnymi działami, jak i poszczególnymi pracownikami.

Grono pedagogiczne w roku 1951 r., a więc roku inicjującym pracę placówki, tworzyli Erwin Dziendziel, Kazimierz Masalski, Zygmunt Leśniewski, Franciszek Raczkowski, Maria Łabuda, Zbigniew Mazur.


Pierwsze stabilne grono pedagogiczne, któremu udało się w niezmienionym personalnie składzie przepracować co najmniej rok, tworzyli Lidia Rutowicz, Edward Rutowicz, Krystyna Szczęsna, Maria Łabuda, Aleksander Łabuda, Józef Szwab, Franciszek Raczkowski.
Pełne zestawienie wszystkich nauczycieli, którzy na przestrzeni lat pracowali w szkole przy raciborskim zakładzie, prezentuje poniższa tabela.
Tab. 5 Zestawienie nauczycieli szkół w latach 1951 – 2003.


L.P.

IMIĘ I NAZWISKO NAUCZYCIELA

DATA PRZYJĘCIA

DATA ZWOLNIENIA




1

Paweł Wawrzyczny

01.09.1957

31.08.1970




2

Zygmunt Depta

01.09.1958

31.08.1959




3

Antoni Figiel

01.09.1955

09.09.1959




4

Stanisław Kszuk

01.03.1959

brak adnotacji




5

Józef Schreiber

03.09.1962

31.08.1963




6

Emilia Dudkiewicz

01.09.1967

31.01.1968




7

Erwin Dziendziel

01.09.1951

31.08.1952




8

Albin Grabiec

01.09.1956

31.08.65




9

Stanisław Konarski

01.09.1956

15.10.1956




10

Paweł Korczyński

01.12.1955

31.08.1956




11

Kazimierz Masalski

01.07.1952

30.111955




12

Zygmunt Leśniewski

01.04.1952

31.08.1955




13

Edward Zychma


01. 09. 1955

31.08. 2002




14

Józef Lesner

01.09.1953

brak danych




15

Zbigniew Mazur

02.01.1952

29.02.1952




16

Teodor Płaczek

01.09.1953

31.08.1955




17

Leonard Podworski

01.09.1965

31.07.1967




18

Franciszek Raczkowski

01.09.1952

brak danych




19

Czesław Sepioło

02.05.1970

30.06.1977




20

Adolf Tytko

01.09.1954

31.08.1955




21

Roman Turski

01.09.1955

02.01.1956




22

Józef Wątroba

brak danych

brak danych




23

Maria Łabuda

01.09. 1952

31.08.1972




24

Aleksander Łabuda

brak danych

brak danych




25

Marian Cichowski

01.10.1974

31.12.1974




26

Eryk Błaszczok

01.02.1954

30.04.1954




27

Tadeusz Sawicki

01.01.1978

30.06.1979




28

Lechosław Kołecki

01.09.1970

31.08.1973




29

Józef Mleczko

15.03.1975

31.12.1977




30

Teodor Botor

01.09.1974

15.08.1979




31

Wacław Korzon

01.08.1954

15.08.1958




32

Edward Rutowicz

01.09.1954

01.10.1955




33

Krystyna Szczęsna - Niedzielska

01.09.1954

brak danych




34

Andrzej Kraiński

01.09.1972

31.08.2001




35

Marian Kuśmierczuk

01. 06. 1989

30.03.1991




36

Adam Szecówka

01.02.1968

nadal




37

Urszula Szecówka

01.09.1978

31.08.2001




38

Jan Tyszkiewicz

01.09.1973

01.09.1999




39

Marian Znamierowski

01.09.1972

01.09.1999




40

Anna Stachowska

01.11.1987

31.08.1988




41

Nikodem Burek

01.09.1987

31.08.1988




42

Tadeusz Miedziak

01.09.1981

31.01.1989




43

Leszek Kwiatkowski

01.09.1988

30.06.1989




44

Anna Jabrzyk

01.09.1988

30.06.1989




45

Małgorzata Rudzka

01.09.1988

30.06.1989




46

Krzysztof Fatyga

01.09.1989

28.01.1991




47

Janina Lachowicz

01.09.1989

31.08.1990




48

Jan Cwanek

01.02.1991

nadal




49

Zygmunt Zippel

01.09.1991

nadal




50

Aleksander Olech

29.03.1993

09.04.1993




51

Jarosław Toniarz

01.09.1995

nadal




52

Jolanta Zubko

01.02.1998

nadal




53

Andrzej Tomczyk

01.09.2001

nadal




54

Artur Górny

01.09.2001

nadal




55

Jarosław Rzehak

01.09.2001

01.01.2002




56

Rafał Lazar

01.09.2003

nadal









Skład grona nauczycielskiego po roku 1993 przedstawiał się następująco:




lata 1993 –1995

mgr Janusz Tyszkiewicz – dyrektor szkoły

mgr Urszula Szecówka

mgr Marian Znamierowski

mgr Jan Cwanek

mgr Zygmunt Zippel,

dr Adam Szecówka

mgr Aleksander Olech




lata 1995 - 1997

mgr Janusz Tyszkiewicz – dyrektor szkoły

mgr Urszula Szecówka

dr Adam Szecówka

mgr Jan Cwanek

mgr Zygmunt Zippel

mgr Jarosław Toniarz

lata 1997 – 2001

mgr Andrzej Kraiński – dyrektor szkoły

mgr Jolanta Zubko

mgr Jan Cwanek

mgr Zygmunt Zippel

mgr Jarosław Toniarz

mgr Marek Wypasek

mgr Marian Znamierowski

dr Adam Szecówka

mgr Urszula Szecówka



od 2001 – nadal

mgr Jarosław Toniarz – dyrektor

mgr Jolanta Zubko

mgr Andrzej Tomczyk

Artur Górny

mgr Zygmunt Zippel

mgr Jan Cwanek

dr Adam Szecówka

( w roku szkolnym 2003/2004 pracę rozpoczął nauczyciel religii / etyki – mgr Rafał Lazar ).
Jak wcześniej wspomniano, grono pedagogiczne szkół przy Zakładzie Poprawczym w Raciborzu, w początkowym okresie działalności placówki było słabo przygotowane do pracy z młodzieżą niedostosowaną. Wielu nauczycieli, w dniu rozpoczęcia pracy, legitymowało się wykształceniem średnim ( zawodowym lub pedagogicznym ), a i w trakcie pracy nie podnosiło swoich kwalifikacji.
Z czasem jednak sytuacja ta na trwałe uległa zmianie. Mniej więcej od drugiej połowy lat 70. pracownicy zatrudniani w szkole posiadają wykształcenie wyższe kierunkowe. Poza tym coraz częściej legitymują się specjalistycznym przygotowaniem w zakresie pedagogiki specjalnej, ze szczególnym uwzględnieniem resocjalizacji.
Praca w szkole przy zakładzie poprawczym z pewnością nie należy do łatwych. Tu nauczyciel, obok realizowania statutowych obowiązków, ma do wykonania o wiele ważniejsze zadanie – ma tak umiejętnie pokierować procesem dydaktyczno – wychowawczym, aby przekonać wychowanka do wysiłku edukacyjnego, aby unaocznić mu sens zdobywania wiedzy, jej przydatność w warunkach wolnościowych, a nade wszystko umożliwić nadrobienie opóźnienia szkolnego, które nierzadko sięga czterech lat.

Przed nauczycielem resocjalizującym stoją ważkie zadania, które najkrócej można ująć hasłem: Ucząc – wychowywać, wychowując uczyć. Dlatego tez pracę tę winni wykonywać ludzie do tego predestynowani i właściwie przygotowani. Przy czym nie wystarczy już tylko legitymować się dyplomem wyższej uczelni – konieczna jest gotowość do ciągłego podnoszenia kwalifikacji, samokształcenia się poprzez lekturę fachowej literatury, otwarcia na nowe idee, prądy i resocjalizacyjne nowinki. Konieczny jest resocjalizacyjny optymizm, który pozwala dostrzegać sens tej ciężkiej pracy.

Nauczyciel resocjalizujący musi być jednostką nieschematyczną, poszukującą rozmaitych rozwiązań, reagującą właściwie na złożone sytuacje wychowawcze, otwartą na potrzeby wychowanków, gotową poświęcić własny czas młodzieży, a przy tym osobą zdyscyplinowaną, stanowczą, przestrzegającą ustalonych reguł i sumiennie wykonująca powierzone mu obowiązki.
W trosce o jak najlepsze standardy pracy szkoły dyrektorzy nierzadko występowali z formalnymi zapisami obowiązków nauczyciela. I tak w 1956 r. kierownik szkoły Paweł Wawrzyczny ogłasza drukiem instrukcję, zachowaną do dziś w zakładowym archiwum. Jest to bez wątpienia dokument interesujący i wart przytoczenia w całości. W dokumencie tym czytamy:

Przed rozpoczęciem nauki – od godz. 7.45 do 7.55 skontrolować czystość sali szkolnej, a wyniki kontroli wpisać do zeszytu kontroli czystości klas, pobrać dzienniki lekcyjne i uprzednio przygotowane pomoce naukowe, zaś między 7.55 a 8.00 przyjąć klasę na I piętrze po uprzednim stwierdzeniu stanu liczebnego, czystości osobistej i wyposażenia wychowanków, stwierdzić liczbę i przygotowanie wychowanków zwolnionych z warsztatu, zaprowadzić klasę pod osobistym nadzorem do poprzednio skontrolowanej sali.



W czasie nauki szkolnej:

  • rozpoczynać i kończyć lekcje punktualnie,

  • przeglądać zeszyty przedmiotowe,

  • kontrolować podręczniki i wyposażenie,

  • stosować właściwe metody nauczania,

  • realizować zamierzone cele wychowawcze,

  • przestrzegać zasady poglądowości w nauczaniu,

  • stosować indywidualizację nauczania szczególnie w stosunku do uczniów nowych i trudnych,

  • organizować pomoc dla słabszych względnie zaniedbanych

  • dbać o regularne, jawne i obiektywne oceny,

  • prowadzić zeszyt obserwacji wychowanków,

  • dokładnie i systematycznie wypełniać dzienniki lekcyjne,

  • nie wychodzić z klasy podczas lekcji,

  • wykorzystać pomoc samorządu klasowego w pracy szkolnej,

  • pozostawiać klasę po każdej lekcji w odpowiednim stanie.


Podczas przerw międzylekcyjnych:

  • dbać o przewietrzenie klasy,

  • klucze przechowywać w dyżurce,

  • dyżury pełnić na korytarzu a nie w dyżurce,

  • nadzorować wydawanie drugiego śniadania,

  • dopilnować uprzątnięcia korytarza po drugim śniadaniu,


Po nauce szkolnej:

  • przekazać klasę wychowawcy,

  • złożyć dzienniki w pokoju nauczycielskim,

  • przygotować pomoce naukowe na następny dzień,

  • przeprowadzać rozmowy indywidualne z wychowankami,

  • hospitować naukę własną w internacie,

  • utrzymywać kontakty z wychowawcami,

  • prowadzić na bieżąco dokumentację szkolną,

  • zapoznawać się na bieżąco z aktami osobowymi uczniów,

  • aktualizować karty AC,

  • wykorzystać dyżury niedzielne do rozmów z rodzicami wychowanków,

  • dbać o aktualność dekoracji klasy,

  • brać udział w konferencjach i naradach6.


Fot. 33 Strona Księgi zarządzeń kierownika szkoły 1952 – 1956.

W 1970 r. ówczesny dyrektor zakładu Wacław Korzon, w związku z pojawiającymi się incydentalnie uchybieniami wobec dyscypliny pracy ogłosił Instrukcję, która została wdrożona 29 maja 1970 r. W instrukcji tej zawarto następujące wytyczne obowiązujące nauczycieli:



  1. Do zakładu należy przybyć przed rozpoczęciem pracy, aby o określonej godzinie być na swoim stanowisku.

  2. Spóźnienie się do pracy z jakichkolwiek względów do 10. minut należy usprawiedliwić ustnie u dyrektora zakładu, a w razie jego nieobecności u swojego bezpośredniego przełożonego, który złoży o tym meldunek przełożonemu.

  3. Spóźnienie się do pracy ponad 10 minut usprawiedliwić należy na piśmie z przedłożeniem dowodów na tę okoliczność, np. spóźnienie pociągu, autobusu itp.

  4. Na przewidzianą nieobecność w pracy należy uzyskać zgodę w przeddzień zamierzonej absencji. W wypadku nieprzewidzianej absencji zawiadomić należy Dyrekcję już w pierwszym dniu telefonicznie o przyczynie nieprzybycia do pracy.

  5. Na zastępstwo w służbie przez innego pracownika wolnego od pracy w danym dniu należy złożyć pisemną prośbę i uzyskać zgodę w przeddzień Dyrektora Zakładu.

  6. Opuszczenie stanowiska pracy w czasie służby dozwolone jest jedynie za wiedzą bezpośredniego przełożonego i zgodą Dyrektora Zakładu. Czas wyjścia i powrotu musi być odnotowany w księdze kontrolnej7.

Z treści cytowanej instrukcji można zatem wywnioskować, iż najczęstszymi uchybieniami wobec dyscypliny pracy w zakładzie było niepunktualne stawianie się w pracy, samowolnie dokonywane przez nauczycieli zastępstwa, nieuzgodnione z dyrektorem, nieinformowanie przełożonych o zamierzonej absencji lub też zbyt późne informowanie o nieobecności nieprzewidzianej oraz opuszczanie stanowiska pracy w czasie pełnienia obowiązków.

W Planie dydaktyczno - wychowawczym na rok szkolny 1959 / 1960 można odnaleźć następujący zapis:

Nauczyciel rozpoczynający lekcje o godz. 8. jest obecny na apelu porannym i zaraz po ustawieniu się wychowanków wg klas, dokona przeglądu uczniów tej klasy, w której rozpoczyna lekcje. Ucznia brudnego lub obdartego nie przyjmie do klasy, lecz skieruje do odpowiedniego wychowawcy. Każdą lekcję należy odpocząć od przeglądu sali szkolnej ( ściany, lampy, kontakty, szyby, meble ) i zauważone braki wzgl. uszkodzenia zanotować w zeszycie znajdującym się w dzienniku lekcyjnym. Opiekun danej klasy sporządza na podstawie tych notatek odpowiednie raporty. Po lekcji uczniowie zbierają papierki i wychodzą przed nauczycielem, a dyżurny zamyka klasę. Nie wolno pozwalać komukolwiek w czasie przerwy pozostawać w klasie. Nie wolno przedłużać lekcji kosztem przerwy. Baczyć na lekcjach, by stoliki były wyrównane i odsunięte od ścian. Nie tolerować w klasach niepotrzebnych gratów lub połamanych krzeseł. Starać się przyozdobić klasę i dbać o jej estetyczny wygląd. Nauczyciel mający ostatnia lekcję w danej klasie dopilnuje, aby wszystkie książki, zeszyty i przybory szkolne łącznie z kałamarzem zostały zamknięte w szafie”8.



W 1971 r., kiedy dyrektorem szkoły był Adam Szecówka, obowiązki nauczyciela przedstawiały się następująco:

  1. Przybyć do pracy o godz. 7.40.

  2. Przygotować sobie pomoce naukowe, tak aby w czasie przerw nie tracić czasu na ten cel.

  3. Złożyć dziennik klasy na stoliku koło dyżurki.

  4. Być gotowym o 7.55 do przejęcia wychowanków z internatu.

  5. Sprawdzić stan wychowanków przyjmowanych z internatu do szkoły oraz liczbę wychowanków zwolnionych z pracy warsztatowej, a przeznaczonych do szkoły.

  6. Sprowadzić swoją klasę do szkoły.

  7. Stawać punktualnie na dyżury w czasie przerwy.

  8. Kontrolować wszystkie miejsca na terenie szkoły i zapobiegać paleniu papierosów w miejscach nieprzeznaczonych na ten cel.

  9. Kontrolować w palarni, czy papierosy palą tylko wychowankowie posiadający zezwolenie ( 16 lat ).

  10. Nie dopuszczać do tego, aby w czasie przerwy wychowankowie przebywali w korytarzu administracji zakładu oraz holu.

  11. Wyznaczyć wychowanka do posprzątania terenu szkoły po przerwie śniadaniowej.

  12. Nie opuszczać miejsca dyżuru bez wyraźnego przekazania tego obowiązku zastępcy lub nauczycielowi obejmującemu dyżur po długiej przerwie.

  13. Zorganizować po zakończeniu lekcji zbiórkę wszystkich klas celem przekazania wychowanków do internatu.

  14. Zanieść dziennik klasowy do pokoju nr 37.

  15. Zabrania się wychodzenia w czasie dyżuru do kuchni oraz spożywania śniadania, którą to czynność można załatwić przed objęciem dyżuru lub po przekazaniu obowiązków drugiemu nauczycielowi9.



Obecnie funkcjonujący statut szkół przy Zakładzie Poprawczym i Schronisku dla Nieletnich w Raciborzu tak oto ujmuje obowiązki nauczyciela:




  1. uczyć i wychowywać,

  2. uczestniczyć w szkoleniach bhp organizowanych przez pracodawcę,

  3. przestrzegać przepisów statutowych,

  4. zapoznawać się z aktualnym stanem prawnym w oświacie,

  5. w pracowniach o zwiększonym ryzyku wypadkowości egzekwować przestrzeganie przepisów bhp,

  6. w salach gimnastycznych i na boiskach sportowych używać tylko sprawnego sprzętu,

  7. na każdej lekcji kontrolować obecność uczniów,

  8. pełnić dyżury zgodnie z opracowanym harmonogramem,

  9. solidnie przygotowywać się do zajęć dydaktycznych i wychowawczych,

  10. dbać o poprawność językową uczniów,

  11. stosować zasady oceniania zgodnie z przyjętymi przez szkołę kryteriami,

  12. podnosić i aktualizować wiedzę i umiejętności pedagogiczne,

  13. wzbogacać warsztat pracy i dbać o powierzone pomoce i sprzęt,

  14. aktywnie uczestniczyć w szkoleniowych posiedzeniach rad pedagogicznych,

  15. stosować nowatorskie metody pracy i programy nauczania,

  16. wspomagać rozwój psychofizyczny ucznia poprzez prowadzenie różnorodnych form oddziaływań na lekcjach i w ramach zajęć pozalekcyjnych

  17. systematycznie kontrolować miejsca prowadzenia zajęć pod kątem bhp10.

Grono pedagogiczne nie poprzestawało poszukiwać dróg optymalizacji i doskonalenia nauczania resocjalizującego. Okazją do wymiany poglądów stały się comiesięczne szkolenia wewnętrzne. Tematyka tych posiedzeń była różna, nierzadko związana z doraźnymi potrzebami i aktualnymi problemami szkoły. Na przestrzeni lat dyskutowano między innymi na następujące tematy:




  1. Problem opóźnionych uczniów nauce ( wyrównywanie opóźnień jako jeden z czynników resocjalizacji )referat szkoleniowy wygłoszony przez Edwarda Zychma.

  2. Działalność zespołów wyrównawczych w szkole Podstawowej nr 2 dla Pracujących w Raciborzu – potrzeby, cele, zadania, efekty i trudności ( Andrzej Kraiński).

  3. Dobór lektur w programie nauczania języka polskiego i ich wartości dla resocjalizacji wychowanków w Zakładzie Poprawczym w Raciborzu ( Urszula Szecówka).

  4. Rozwój zainteresowań historycznych oraz przełamywanie negatywizmu szkolnego u wychowanków ( Adam Szecówka)

  5. Indywidualizacja nauczania na lekcjach fizyki w zakładzie poprawczym ( Jan Tyszkiewicz).

  6. Drogi podnoszenia efektywności procesu dydaktycznego ( A. Kraiński).

  7. Postępowanie resocjalizujące nauczyciela w toku procesu dydaktycznego ( Adam Szecówka )

  8. Konflikty i ich rozwiązywanie w wychowaniu resocjalizacyjnym ( Jan Cwanek ).

  9. Dostosowanie metod oddziaływania resocjalizacyjnego do cech psychicznych wychowanka ( Jan Tyszkiewicz ).

  10. Zastosowanie elementów psychokorekcyjnych w nauczaniu resocjalizującym ( Aleksander Olech).

  11. Systemy i modele oddziaływań resocjalizacyjnych - próba przeglądu ( Zygmunt Zippel ).

  12. Miana dla wychowanków jako ocena zachowania i pracy ( Zygmunt Zippel 1992 ).

  13. Problemy patologii społecznej dzieci oraz młodzieży polskiej na Litwie i drogi jej przezwyciężania ( Adam Szecówka ).

  14. Przemoc w wychowaniu ( Andrzej Kraiński ).

  15. Nowe tendencje i formy pracy resocjalizacyjnej w Europie Zachodniej ( Adam Szecówka).

  16. Państwowy program nauczania matematyki w Anglii i Walii. Porównanie z programem, formami i metodami nauczania w Polsce ( M. Znamierowski ).

  17. Eliminowanie postaw antagonistyczno – destruktywnych w czasie procesu dydaktycznego ( Adam Szecówka).

  18. Resocjalizacja muzyką w aspekcie zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych ( Zygmunt Zippel ).

  19. Kształtowanie zasad partnerstwa nauczyciel – uczeń ( J. Tyszkiewicz ).

  20. Różnice indywidualne wśród młodzieży niedostosowanej społecznie a powodzenie w nauce ( U. Szecówka ).

  21. Oddziaływania dydaktyczne na społecznie niedostosowanych społecznie w środowisku otwartym ( A. Szecówka ).

  22. Integracja między przedmiotowa w kształceniu nauczycieli fizyki ( J. Tyszkiewicz ),

  23. Mikrokomputer w szkole ( M. Znamierowski ).

  24. Drogi podnoszenia efektywności procesu dydaktycznego ( A. Kraiński ).

  25. Problematyka społecznie niedostosowanych w publicystyce literaturze ( A. Szecówka ).

  26. Niektóre trudności z opanowywaniem wiedzy matematycznej przez uczniów naszej szkoły ( M. Znamierowski ).

  27. Czy szkoła alternatywna stanie się szkoła przyszłości? ( A. Kraiński ).

  28. Zapotrzebowanie na stymulację u osób różniących się refleksyjnością - impulsywnością ( U. Szecówka).

  29. Jak wykorzystuję węgierskie metody nauczania matematyki w zakładzie poprawczym? ( M. Znamierowski).

  30. Teleologia oddziaływań resocjalizacyjnych ( A. Szecówka ) .

  31. Nauczanie resocjalizacyjne ( A. Szecówka ).

  32. Rola sportu i rekreacji w profilaktyce i resocjalizacji ( J. Toniarz ).

  33. Ruch innowacyjny w szkołach zakładów poprawczych w Polsce (A.Szecówka).

  34. Teleologia oddziaływań resocjaliz. na lekcjach matematyki (J.Cwanek ).

  35. Sposoby przeciwdziałania kulturze przestępczej w toku nauczania resocjalizacyjnego ( A. Szecówka ).

  36. Sposoby pomiaru dydaktycznego i oceniania uczniów w nauczaniu resocjalizacyjnym ( J. Cwanek ).

  37. Nauczanie zintegrowane oraz korelacja międzyprzedmiotowa jako elementy stymulujące osiąganie celów resocjalizacyjnych ( Z. Zippel ).

  38. Przejawy drugiego życia w szkole i sposoby zapobiegania ( J. Toniarz ).

  39. Akceleracja i retardacja uczniów szkoły resocjalizującej ( A. Szecówka ).

  40. Arteterapia i jej zastosowanie podczas zajęć dydaktycznych ( Z. Zippel ).

  41. Dobór resocjalizującego systemu dydaktycznego do uwarunkowań psychofizycznych uczniów ( A. Szecówka ).

  42. Dostosowanie zadań do możliwości poznawczych ucznia ( J. Zubko ).

  43. Indywidualizacja kształcenia jako pryncypialny kierunek postępowania resocjalizacyjnego ( resocjalizacyjnego. Cwanek ).

  44. Socjalizacja uczniów poprzez stosowanie zasady nauczania zespołowego ( Z. Zippel ).

  45. Stosowanie zasady dominacji wychowania oraz treści kształcących przez nauczycieli MOAS ( A. Górny ).

  46. Wykorzystanie ortodydaktycznej zasady pomocy w nauce w szkole resocjalizującej (A.Tomczyk )11.

Nauczyciele szkół przy Zakładzie Poprawczym i Schronisku dla Nieletnich w Raciborzu stale poszukiwali dróg optymalizacji nauczania resocjalizującego. Starano się wypracować takie środki i metody nauczania, aby umożliwić każdemu uczniowi sukces, aby ustalić przejrzyste kryteria oceniania.

Wyniki uzyskane podczas wspomnianych wyżej badań dowodzą, iż tylko 17% nauczycieli – zdaniem uczniów - sprawiedliwie traktuje ich wszystkich. W celu wyeliminowania błędów podczas oceniania należało zatem zwrócić uwagę na to, czy informacje na temat osiągnięć ucznia, jego postępów, włożonej pracy i aktywności są wystarczające do zbudowania wszechstronnej i pełnej oceny ucznia; zaszła potrzeba stosowania przez nauczycieli różnorodnych technik sprawdzania osiągnięć szkolnych ucznia, czego podstawą nie mogą być tylko sprawdziany pisemne.

Analiza funkcjonowania grona pedagogicznego szkół przy Zakładzie Poprawczym i Schronisku dla Nieletnich w Raciborzu jednoznacznie wskazuje, iż na przestrzeni lat rola nauczyciela resocjalizującego uległa zasadniczym przemianom.

Znacznie zwiększył się - w stosunku do okresu wcześniejszego - zakres jego odpowiedzialności za całościowy, wszechstronny rozwój ucznia.

W wyniku przemian nauczyciele zyskali dużą autonomię w organizowaniu i realizacji procesu dydaktyczno-wychowawczego, jak również w podejmowaniu działań twórczych. Już dzisiaj wielu z nich pracuje według programów autorskich, których nierzadko sami są twórcami.

Od ich decyzji zależy dobór materiału nauczania, jego ewentualna selekcja, rozszerzanie czy też różnicowanie pod kątem możliwości poszczególnych uczniów. W gestii nauczyciela pozostaje też dobór metod nauczania, środków dydaktycznych, form organizacyjnych procesu dydaktyczno-wychowawczego, jak również wybór podręczników przedmiotowych itp.

Współczesny nauczyciel resocjalizujący staje się więc w znacznie większym niż dotychczas stopniu organizatorem i inicjatorem aktywności edukacyjnej uczniów oraz twórcą procesu reedukacyjnego decydującym o jego treściach i organizacji.

Zmiany objęły także inne funkcje nauczyciela. W myśl nowych założeń, powinien on zredukować działania podporządkowane tradycyjnie pełnionym funkcjom informatora, instruktora, kontrolera i egzaminatora, a przyjąć na siebie przede wszystkim funkcję wspierającego i wspomagającego rozwój uczniów.

Za naczelny obowiązek nauczyciela w tym zakresie uznaje się tworzenie jak najkorzystniejszych warunków do samorealizacji i samodoskonalenia się uczniów, zaś szczegółowymi zadaniami w jego obrębie - pobudzanie ich motywacji jako najważniejszej siły napędowej rozwoju, rozbudzanie emocji, ciekawości poznawczej, aspiracji, wyzwalanie aktywności, twórczości, odkrywanie świata wartości, kształtowanie umiejętności samodzielnego dochodzenia do wiedzy itp.

To właśnie uczeń - z punktu widzenia nowych idei - jest postrzegany jako kreator swojego rozwoju, nauczyciel zaś jako ten, kto w sposób dyskretny, nienarzucający się dopomaga mu w tym trudzie.

Zmianom uległ także model relacji między nauczycielem a uczniem. W funkcjonującym dotychczas modelu nauczyciel zajmował najczęściej nadrzędną wobec ucznia pozycję kierownika, przełożonego, kogoś, kto ma nad nim przewagę, bo "więcej wie i może, bo stoi za nim regulamin zakładu".

Zgodnie z nowym pojmowaniem roli ucznia i nauczyciela w działalności edukacyjnej, model ten zmienił swój dotychczasowy charakter i stał się dwupodmiotowym, tj. takim, w którym stosunek nadrzędności i podrzędności zastąpił układ partnerski.

W tak rozumianym układzie wzajemnych stosunków, w którym ucznia, podobnie jak nauczyciela, uznaje się za podmiot działań edukacyjnych i współtwórcę tych działań, ten ostatni stał się przede wszystkim sprawiedliwym i życzliwym doradcą akceptującym i rozumiejącym uczniów, nie zaś tylko cenzorem egzekwującym swoje wymagania.



Efektywność i skuteczność działalności resocjalizacyjnej szkoły zależy w dużym stopniu od poziomu kwalifikacji kadry pedagogicznej. Wydaje się, ż korzystna ewolucja w świadomości nauczania resocjalizującego nauczycieli znajduje wsparcie w coraz lepszym ich przygotowaniu do pracy z nieletnimi, w korzystaniu przez nich z najnowszych osiągnięć myśli pedagogicznej.

1 S. Kubacki, Zakład Poprawczy w Raciborzu w latach 1951 – 1976., s. 38 – 39.

2 Jak wyżej, s. 40.

3 Statut Gimnazjum nr 6 w Raciborzu ( materiały podręczne dyrektora szkoły ).

4 Protokół konferencji powizytacyjnej, odbytej w Szkole Podstawowej dla Pracujących nr 2 przy zakładzie Poprawczym w Raciborzu w dniu 13 lutego 1960 r. w obecności podinspektora szkolnego ob. Tatarczyka Izydora oraz grona nauczycielskiego ( archiwum szkoły, teczka nr 2 ).

5 Obowiązki kierownika szkoły podstawowej , ( archiwum szkoły, teczka nr 3 ).

6 Obowiązki nauczyciela na co dzień ( archiwum szkolne, teczka nr 2 ).

7 Instrukcja o dyscyplinie pracy ( archiwum szkolne, teczka nr 2 ).

8 Plan dydaktyczno – wychowawczy na rok szkolny 1959 / 1960, archiwum szkoły, teczka nr 2.

9 Obowiązki nauczyciela pełniącego dyżur ( archiwum szkolne, teczka nr 2 ).

10 Statut Szkoły Podstawowej nr 16, Gimnazjum nr 6 i Zasadniczej Szkoły Zawodowej w Raciborzu ( archiwum podręczne dyrektora szkoły ).

11 Tytuły referatów przytoczono na podstawie zapisów w księgach protokołów rady pedagogicznej w latach 1969 – 2002.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna