Dolina Drwęcy



Pobieranie 33.83 Kb.
Data07.05.2016
Rozmiar33.83 Kb.

Dolina Drwęcy


Specjalny Obszar ochrony Siedlisk „Jezioro Długie” (PLH280001)

Powierzchnia: 11159,33ha




Położenie administracyjne: województwo warmińsko-mazurskie – powiat: Iława, Nowe Miasto Lubawskie, Olsztyn, Ostróda; województwo kujawsko-pomorskie – powiat: Brodnica, Rypin, Toruń, Golub Dobrzyń

Istniejące formy ochrony: Rezerwaty: „Jezioro Czarne” (9,28ha; 1957r.); Rezerwat Przyrody Rzeka Drwęca (1 888,27ha; 1961); Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego (25 045ha, 1993r); Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich (7 151,2ha, 1994r); Welski Park Krajobrazowy (20 300ha; 1995r); Brodnicki Park Krajobrazowy (16 685ha, 1985 r.) OChK Kanału Elbląskiego (30 140,8ha, 2005); OChK Pojezierza Iławskiego (13 031,7ha, 2005) OChK Doliny Dolnej Drwęcy (17472,4ha, 2005); OChK Doliny Rzeki Wel (5 254,1ha, 2005); OChK Doliny Górnej Drwęcy (8 039,5ha, 2005); OChK Wzgórz Dylewskich (14 483,2ha, 2005); OchK Doliny Drwęcy (56 848ha, 2007)

Ogólny opis obszaru:

SOOS Dolina Drwęcy obejmuje obszar znajdujący się w województwie warmińsko-mazurskim i kujawsko-pomorskim. Obejmuję rzekę Drwęcę wraz z dopływami. Długość Drwęcy wg danych literaturowych określa się na 207,2 km - na terenie województwa warmińsko-mazurskiego wynosi - 90,4 km. Dopływy ujęte w granicach Ostoi Dolina Drwęcy w to: Grabiczek - 19,5km; Dylewka - 14,9km; Poburzanka - 3,5km; Gizela - 9,5km; Iławka - 7,6km; Wólka - 6,6km; Wel - 14,6km. Całkowita powierzchnia zlewni rzeki Drwęcy wynosi 5 693 km2. Zlewnia na terenie województwa warmińsko-mazurskiego zajmuje ok. 3000 km2, co stanowi prawie 56% powierzchni, pozostała część dorzecza znajduje się na terenie województwa kujawsko-pomorskiego.

SOOS Dolina Drwęcy obejmuje mezoregiony: Dolinę Drwęcy, Garb Lubawski, Pojezierze Brodnickie. Dolina Drwęcy pełniła funkcję płytkiej doliny marginalnej w subfazie krajeńsko – wąbrzeskiej i stanowiła drogę odpływu glacjofluwialnego z sandrów fazy pomorskiej. Piaski zakonserwowały bryły martwego lodu w rynnach z kujawsko – dobrzyńskiej subfazy zlodowacenia wiślańskiego, wytopione dopiero w holocenie już po pogłębieniu doliny, wskutek czego na jej tarasach pojawiły się jeziora i zagłębienia bezodpływowe. Dominujące formy rzeźby terenu to faliste moreny denne, ciągi moren czołowych, równiny sandrowe oraz rynny polodowcowe. Znaczne urozmaicenie tego terenu stwarzają różnego kształtu obniżenia dochodzące do 40 m głębokości. Dna tych obniżeń i rynien wypełniają wody jezior i torfowisk, niektóre z nich wykorzystują rzeki. Większość jezior zgrupowana jest w okolicach Iławy i Ostródy. W północnej części mezoregionu Garb Lubawski znajduje się fragment SOOS „Dolina Drwęca” obejmujący górny odcinek rzeki Drwęcy od jej źródeł do jeziora Drwęckiego, rzekę Grabiczek z jej dopływem Dylewką oraz górne odcinki rzek: Gizela wraz z dopływem Bałcynką i Poburzanka. Garb Lubawski położny pomiędzy Doliną Drwęcy (Pojezierze Iławskie) na północnym - zachodzie i Pojezierzem Olsztyńskim na północnym – wschodzie, a Równiną Urszulewską na południu. Stanowi łuk wzniesień morenowych z trzeciorzędowymi iłami w podłożu, poprzerywany obniżeniami. Urozmaicona rzeźba terenu. Poniżej Pojezierza Iławskiego znajduje się mezoregion Pojezierza Brodnickiego, który jest kontynuacją lewostronnej granicy Doliny Drwęcy. Powyżej Brodnicy rzeka płynie przełomowym odcinkiem w głębokiej na 50 m dolinie i wąskiej na 1-2 km koło Nowego Miasta Lubawskiego. Powyżej odcinka przełomowego dolina rozszerza się.

Jest to region rolniczy. Obszar stanowiący mozaikę siedlisk z różnego typu zbiornikami wodnymi (jeziora, starorzecza), torfowiskami wysokimi i przejściowymi; lasami bukowymi, grądowymi, łęgowymi i borami bagiennymi ekstensywnie użytkowanymi łąkami w dolinie rzeki, niżowymi nadrzecznymi zbiorowiskami okrajkowymi,
Walory przyrodnicze:

Bogactwo i różnorodność systemu przyrodniczego SOOS Dolina Drwęcy, jak i otoczenia, decyduje o jego wysokim potencjale ekologicznym. Doliny większych rzek mają duże znaczenie dla funkcjonowania systemów powiązań przyrodniczych. Drwęca wraz z dopływami jest ważnym korytarzem ekologicznym o znaczeniu nie tylko lokalnym, ale i krajowym. Należy ją traktować jako ekosystem przyrodniczy o znaczeniu ponadregionalnym.

Dolina Drwęcy stanowi jedną z głównych osi ekologicznych kraju. Powiązania przestrzenne pomiędzy szeregiem struktur przyrodniczych zarówno o charakterze liniowym, jak i powierzchniowym, stanowią o wysokiej randze obszaru nie tylko w krajowym, ale też europejskim systemie ochrony przyrody.

Obszar ważny dla ochrony bogatej ichtiofauny i mozaiki siedlisk związanych z doliną rzeczną. Stwierdzono tu występowanie 22 rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG.









Utricularia vulgaris

Hydrocotyle vulgaris




Sama Drwęca stanowi jedyny ichtiologiczny rezerwat na terenie województwa warmińsko-mazurskiego. Rzeka Drwęca i jej dorzecze objęte jest krajowym programem restytucji ryb wędrownych, zaś rzeka Wel jest wymieniana jako jeden z głównych cieków dorzecza Drwęcy o walorach kwalifikujących ją jako podstawowe tarlisko anadromicznych ryb wędrownych i siedlisko ryb prądolubnych, będących w sferze zainteresowania Unii Europejskiej.

Obszar stanowi cenny zasób zróżnicowanych siedlisk dla gatunków zwierząt rzadkich i poddanych ochronie związanych ze środowiskiem wodnym - występuje tu 27 gatunków z Załącznika II Dyrektywy Rady 92/43/EWG, w tym 8 gatunków ryb. Spośród podanych 27 gatunków zwierząt 11 to ptaki objęte artykułem 4 of Dyrektywy 79/409/EWG oraz wymienione w Załączniku II Dyrektywy 92/43/EWG – ich liczba jest niepełna i podana w oparciu o obserwacje poczynione podczas innych badań terenowych.

Dodatkowym atutem obszaru jest jego kształt, sprzyjający zachowaniu tras migracji i rozprzestrzeniania się wielu gatunków fauny i flory. Jest to korytarz ekologiczny między Doliną Wisły a Pojezierzem Mazurskim. Ponadto dorzecze rzeki Drwęcy powinno podlegać szczególnej ochronie, gdyż w jej dolnej części w Lubiczu znajduje się powierzchniowe ujęcie wody zaopatrujące miasto Toruń. Powinno to być dodatkowym argumentem za zachowaniem jej walorów przyrodniczych.


Rozsiedlenie poszczególnych gatunków ryb „naturowych” na obszarze Ostoi Drwęcy

1096 Minóg strumieniowy (Lampetra planen) - Gizela

1101 Jeziotr bałtycki (Acipenser oxyrhynchus) - Drwęca

1106 Łosoś (Salmo salar) – Drwęca

1130 Bolen (Aspius aspius) - Drwęca, Zbiornik w Nielbarku

1134 Różanka (Rodeus sariceus amarus)- Drwęca, Grabiczek, Zbiornik w Nielbarku, wszystkie jeziora

1149 Koza (Cobitis taenia) - Drwęca, Grabiczek, Iławka, Wel, Zbiornik w Nielbarku, wszystkie jeziora

1145 Piskorz (Misgurnus fossilis) - Iłąwka

1163 Głowacz bialopłetwy (Cattus gobio) – Gizela, Wólka, Wel






Cottus gobio odłowiony w rzece Wólce


Larwa Lampetra planerii odłowiona w Gizeli

Do największych wartości tego obszaru należy również duża mozaika siedlisk związanych z doliną rzeczną dla których został powołany obszar:

3260-1 Nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników

6430-3 Niżowe, nadrzeczne zbiorowiska okrajkowe

3150-2 Starorzecza

6510 Świeże niżowe łąki użytkowanie ekstensywnie

91E0-3 Łęg olszowo-jesionowy






Okolice Nielbarka - Starorzecze -

Stratiotes aloides

Dystroficzne Jezioro Motylek

Ponadto występują tu siedliska związane z krajobrazem pojeziernym, mające wpływ na warunki hydrologiczne (głównie retencyjne) i mikroklimatyczne obszaru:


3130 Brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea, Isoëto– Nanojuncetea

3160 Naturalne, dystroficzne zbiorniki wodne

3150-1 Naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion

7110 Torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą

7120 Torfowiska wysokie zdegradowane, zdolne do naturalnej i stymulowanej regeneracji

7140 Torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio–Caricetea nigrae)


oraz siedliska marginalne zajmujące niewielki areał (nie mające znaczenia dla zachowania tego typu siedliska w skali kraju, ale ich ochrona przyczynia się do zwiększenia bioróżnorodności w skali lokalnej)

2330 Wydmy śródlądowe z murawami napiaskowymi


Cele ochrony:

Głównym celem jest ochrona warunków trwania populacji gatunków ryb i minogów pierwotnie występujących w rzece Drwęcy ze szczególnym uwzględnieniem gatunków wędrownych: łososia, troci i certy oraz jesiotra bałtyckiego i minoga rzecznego. Utrzymanie funkcji korytarza ekologicznego między Doliną Wisły a Pojezierzem Mazurskim.


Ogólne warunki utrzymania właściwego stanu zachowania:

Niedopuszczenie do rozdrobnienia i parcelacji kompleksów przyrodniczych, bądź ich izolacja, będące najczęściej skutkiem działalności człowieka - jest to główny czynnik oddziałujący negatywnie na faunę i florę doliny rzecznej będącej przedmiotem ochrony.

Ograniczenie strukturalnych przekształceń koryt rzecznych wchodzących w skład ostoi Dolina Drwęcy jak: regulacje cieków, zabudowa hydrotechniczna (przegradzanie rzek zaporami bez przepławek lub z wadliwie funkcjonującymi przepławkami) uniemożliwiająca wędrówki tarłowe, jak również inne rodzaje migracji, budowa obwałowań, kanalizacja rzek.

Poważnym niebezpieczeństwem zagrażającym cennym siedliskom fauny jest także degradacja środowiska rzecznego polegająca na zmianie stosunków wodnych, często będąca wynikiem nieprzemyślanych prac melioracyjnych i regulacyjnych (w tym pogłębiania cieków). Istniejące warunki wodne wydają się być odpowiednie i utrzymanie istniejącego stanu zapewnia trwałość siedlisk flory i fauny tego terenu zarówno lądowych, jak i wodnych.

Poważnym zagrożeniem dla fauny i flory rezerwatu jest także stan czystości rzeki Drwęca oraz jej dopływów. Zagrożeniem dla jakości wód Drwęcy są źródła punktowe (głównie miasta i zakłady przemysłowe odprowadzające ścieki do wód powierzchniowych) oraz przestrzenne (przenikanie do wód powierzchniowych i podziemnych substancji biogennych oraz związków pochodzące z rozkładu różnego rodzaju pestycydów z użytkowanych rolniczo terenów).

Przestrzeganie przed nadmierną eksploatacją żwirowisk bezpośrednio w korytach rzecznych ponieważ stwarza to zagrożenie degradacji biotopów wielu gatunków ichtiofauny wykorzystywanych przez niektóre gatunki do odbywania tarła bądź schronienia.

Istotne zagrożenie dla wszystkich grup zwierząt lądowych powoduje związana z otoczeniem rezerwatu infrastruktura komunikacyjna. Infrastruktura kolejowa, jak i drogowa przecinająca obszar ostoi, zwiększają śmiertelność zarówno płazów, ssaków, jak i ptaków. Wzrost natężenia ruchu pojazdów na drogach może okazać się negatywnym czynnikiem zarówno dla płazów, jak i innych kręgowców. Dla płazów okresem szczególnego zagrożenia jest pora wędrówki wiosennej i jesiennej. Duże ssaki giną na drogach najczęściej o świcie i poranku oraz wieczorem i o zmierzchu, kiedy przemieszczają się z miejsc spoczynku na żerowiska. W okolicach przepraw mostowych notuje się śmiertelność ptaków.

Lokalnie zagrożeniem dla fauny kręgowej jest zjawisko tzw. rozlewania się miast. Stopniowa zabudowa trenów przyległych do rezerwatu istotnie obniżyć może jego atrakcyjność dla fauny kręgowej.

Ponadto należy przestrzegać szczególnej ochrony pasów brzegowych zapewniających ochronę brzegów przed erozją; stabilizację odsypów brzegowych, zwiększenie oporów przepływów i spiętrzenie wielkich wód oraz powiększenie retencji dolinowej, ocienienie rzeki i przez to obniżenie jej temperatury oraz podwyższenie nasycenia tlenem, poprawę zdolności rzeki do jej samooczyszczania, zapewnienie pełnienia przez rzekę jej funkcji ekologicznych

Monitorowanie rozprzestrzeniania się gatunków obcych: Kolczurka klapowata Echinocystis lobata, Niecierpek gruczolowy Impatiens grandulifera, Rdestowiec ostrokończysty Fallopia japonica (Reunoutria japonica), Nawłoć kanadyjska Solidago canadensis









©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna