Dr Adam Mariański



Pobieranie 61.53 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar61.53 Kb.
Dr Adam Mariański

Projekt DEKLARACJI PRAW PODATNIKA1

I. Definicja prawa podatnika.

1. Prawami (uprawnieniami) podatnika w rozumieniu niniejszej deklaracji są te, za które uważa je normodawca a ponadto wszelkie inne korzystne sytuacje prawne.

2. Ocena czy dana sytuacja prawna jest korzystna dla podatnika decyduje on sam.

3. Obowiązkiem organu podatkowego jest pouczenie podatnika o możliwości uznania danej sytuacji prawnej za rodzącą prawo podatnika nie tylko w postępowaniu podatkowym, ale także w trakcie podejmowania innych działań dotyczących interesu prawnego podatnika.

4. Podatnikom przysługują takie same prawa przed organami podatkowymi oraz organami kontroli skarbowej.

II. Prawa podatnika w zakresie stanowienia przepisów prawa podatkowego

1. Obowiązkiem organów publicznych jest takie stanowienie prawa podatkowego by:

a) nakładanie obowiązków podatkowych i przyznawanie praw podatników wynikało tylko z jasno, prosto i przejrzyście sformułowanych przepisów prawa podatkowego,

b) podatnicy nie byli zaskakiwani nowymi rozwiązaniami prawnymi, bez możliwości dostosowania swoich zachowań do nowego stanu prawnego,

c) wprowadzenie wyjątków od sformułowanych zasad w istocie nie unicestwiało tej zasady,

d) w postępowaniu podatkowym obowiązywała zasada in dubio pro libertate (w razie wątpliwości na rzecz wolności od zobowiązań).

2. Wzgląd na adekwatność tekstu aktu prawnego i wieloznaczność języka nie mogą naruszać praw i obowiązków podatnika.

3. Przepisy prawa podatkowego nie mają mocy wstecznej, chyba że przyznają uprawnienia ich adresatom.

4. Wprowadzenie do przepisów prawnych nowych a korzystnych dla podatnika rozwiązań prawnych uwzględniać powinno zasadę bezpośredniego działania ustawy nowej we wszystkich postępowaniach wszczętych i przyszłych.



III. Prawa podatnika w zakresie wykładni przepisów prawa podatkowego.

  1. Przepisy prawa podatkowego powinny być sformułowane w taki sposób aby zapewniać możliwość poznania przez ich adresatów konsekwencji prawnych.

  2. Istotne niejasności lub wątpliwości co do stanu prawnego winny być tłumaczone na korzyść podmiotu, którego rozstrzygnięcie organu podatkowego dotyczy (in dubio pro tributario).

  3. Stosowanie przepisów prawa podatkowego w drodze analogii nie może prowadzić do ustanowienia bądź poszerzenia obowiązków ani też ograniczenia uprawnień adresatów tych przepisów.

  4. Niedopuszczalne jest nakładanie na podatnika obowiązków w drodze wykładni przepisów prawa podatkowego, o ile nie wynikają one wprost z brzmienia przepisu prawa.

  5. Użyte w przepisach prawa podatkowego pojęcia mające ustalone znaczenie w innych dziedzinach prawa mają to samo znaczenie w prawie podatkowym, chyba że przepis prawa podatkowego stanowi inaczej.

  6. Niedopuszczalne jest odstępstwo od wyników wykładni językowej przepisów prawa podatkowego na niekorzyść podmiotu, którego rozstrzygnięcie organu podatkowego dotyczy.

IV. Prawo do zapłaty właściwej kwoty podatku.

  1. Podatnik zobowiązany jest jedynie do zapłaty kwoty podatku wynikającej z przepisów prawa.

  2. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, prawo do korzystania z ulg i zwolnień podatkowych oraz do korzystania z innych przewidzianych prawem możliwości obniżenia wysokości podatku przysługuje podatnikowi w każdym czasie, jednak nie dłużej niż przez okres odpowiadający okresowi przedawnienia zobowiązania podatkowego.

  3. Jeżeli podatnik nie skorzystał z przysługującego mu prawa do korzystania z ulgi, zwolnienia podatkowego bądź z innych przewidzianych prawem możliwości obniżenia wysokości podatku, organ podatkowy zobowiązany jest poinformować o tym prawie przed wydaniem rozstrzygnięcia podatkowego.

  4. Brak pouczenia podatnika, zgodnie z ustępem poprzedzającym, stanowi podstawę do korekty deklaracji podatkowej, a jeżeli wydane zostało ostateczne rozstrzygnięcie podatkowe do wznowienia postępowania podatkowego, aż do momentu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

V. Wygasanie zobowiązań podatkowych.

  1. Bieg terminu przedawnienia określony w przepisach prawa podatkowego może być przerwany tylko jeden raz poprzez dokonanie czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony.

  2. Czynności egzekucyjne dokonane na podstawie tytułu wykonawczego wydanego w wyniku wydania decyzji, która została następnie uchylona, nie wywołują skutku prawnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia.

  3. Zapłata podatku nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.

VI. Zasady działania organów podatkowych w stosunku do podatnika.

  1. Organy podatkowe działają w sposób budzący zaufanie obywateli.

  2. Organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania celem realizacji tej zasady.

  3. Organy podatkowe zobowiązane są zapewniać pełną informację o prawach i obowiązkach podatnika.

  4. W toku prowadzonego przez organ podatkowy postępowania, przed dokonaniem czynności prawnej, organ informuje podmiot, którego postępowanie dotyczy o jej skutkach prawnych.

  5. Organy podatkowe udzielają wiążących informacji podatkowych, które nie mogą powodować negatywnych konsekwencji podatkowych dla ich adresatów.

  6. Opublikowana interpretacja indywidualna chroni innych podatników, którzy się do niej zastosowali.

  7. Organy podatkowe zobowiązane są przestrzegać zasad kultury prawnej.

  8. Pracownicy organów podatkowych odnoszą się do podatników z należnym szacunkiem i kulturą.

VII. Prawa podatnika w trakcie postępowań prowadzonych przez organy podatkowe.

Prawda obiektywna



  1. Organy podatkowe podejmują z urzędu wszelkie niezbędne działania aby wyjaśnić okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

  2. Realizacja powyższego obowiązku nie może powodować obciążenia podmiotu, którego rozstrzygnięcie organu podatkowego dotyczy, obowiązkiem udowadniania okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

  3. Organy podatkowe mają obowiązek domniemywać, że podatnik bądź płatnik dokonał prawidłowego obliczenia podatku, aż do momentu udowodnienia przez organ podatkowy innej wysokości zobowiązania podatkowego.

  4. Istotne niejasności lub wątpliwości co do stanu faktycznego winny być tłumaczone na korzyść podmiotu, którego rozstrzygnięcie organu podatkowego dotyczy (in dubio pro tributario).

  5. Dowody zgromadzone sprzecznie z przepisami regulującymi postępowanie podatkowe (kontrolę podatkową, czynności sprawdzające) nie stanowią dowodów w tych postępowaniach.

  6. Swobodna ocena dowodów.

Zapewnienie czynnego udziału strony.

  1. Organy podatkowe winny zapewnić czynny udział podmiotu, którego rozstrzygnięcie organu podatkowego dotyczy, we wszystkich czynnościach prowadzonych przez organ podatkowy.

  2. Organ podatkowy zobowiązany jest dopuścić w postępowaniu podatkowym dowód z zeznań świadka, który uprzednio złożył zeznania (wyjaśnienia) w innym postępowaniu, a ma ten dowód znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

  3. Zeznania (wyjaśnienia) złożone w innym postępowaniu, bez zapewnienia czynnego udziału podmiotu, którego rozstrzygnięcie organu podatkowego dotyczy w tej czynności, nie stanowią dowodu w postępowaniu podatkowym.

  4. Przed wydaniem rozstrzygnięcia podatkowego, organ podatkowy zobowiązany jest przedstawić jego stanowisko w sprawie z podaniem szczegółowego uzasadnienia prawnego oraz faktycznego. Rozstrzygnięcie podatkowe nie może być oparte na dowodach niewskazanych w tym stanowisku.

Dwuinstancyjność postępowania.

  1. Postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne.

  2. Podmiot, którego rozstrzygnięcie organu podatkowego dotyczy, ma prawo do zaskarżenia tego rozstrzygnięcia do organu odwoławczego.

  3. Jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości bądź w istotnej części, organ odwoławczy zobowiązany jest uchylić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

  4. Dowody zgromadzone sprzecznie z regułą określoną w ustępie 3 niniejszego artykułu nie stanowią dowodu w sprawie.

  5. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie do ponownego rozstrzygnięcia temu organowi nie może pogarszać sytuacji strony (zakaz reformationis in peius).

  6. Nie jest dopuszczalne dokonanie wymiaru uzupełniającego w wyniku wniesionego odwołania.

  7. Postępowanie odwoławcze nie może być prowadzone dłużej niż 2 miesiące od dnia wpłynięcia odwołania do organu odwoławczego.

Pełnomocnik w postępowaniu prowadzonym przez organy podatkowe.

  1. Podmiot, którego prowadzone przez organ podatkowy postępowanie dotyczy, ma prawo do pomocy fachowego pełnomocnika w jego toku.

  2. Przeprowadzenie czynności dowodowych z pominięciem ustanowionego pełnomocnika powoduje, iż dowody zgromadzone w wyniku tych czynności nie stanowią dowodu w postępowaniu podatkowym.

  3. Doręczenie rozstrzygnięcia podatkowego organu podatkowego bezpośrednio stronie, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, nie wywołuje skutków prawnych.

Kontrola podatkowa.

  1. Kontrola podatkowa winna być prowadzona w czasie, miejscu oraz w sposób jak najmniej uciążliwy dla podatnika.

  2. W miarę możliwości organy podatkowe winny z uprzedzeniem informować o zamiarze przeprowadzenia kontroli podatkowej, tak aby zapewnić możliwość przygotowania niezbędnych dokumentów.

  3. Podmiot, którego kontrola dotyczy, winien mieć zapewniony odpowiedni czas na przygotowanie informacji niezbędnych dla przeprowadzanej kontroli podatkowej.

  4. Podmiot, którego kontrola dotyczy, może wnioskować o odroczenie terminu rozpoczęcia kontroli podatkowej, o ile wskaże uzasadnione podstawy dla takiego wniosku.

  5. Protokół z kontroli podatkowej winien wyjaśniać w taki sposób stwierdzone przez organ kontrolujący nieprawidłowości aby zapewnić podatnikowi możliwość odpowiedniego ustosunkowania się do nich, w tym złożenia stosownych wyjaśnień bądź wniosków o przeprowadzenie dowodów.

  6. Kontrola podatkowa winna być wszczęta najpóźniej do końca trzeciego roku kalendarzowego następującego po roku, w którym upłynął termin płatności podatku.

  7. Organy kontroli skarbowej nie mają uprawnienia prowadzenia postępowania kontrolnego dłużej niż organy podatkowe.

  8. Postępowanie podatkowe wszczęte po zakończeniu kontroli podatkowej nie powinno trwać dłużej niż 3 miesiące.

Wykonalność decyzji podatkowych.

  1. Nieostateczne decyzje podatkowe organu pierwszej instancji nie są natychmiast wykonalne.

  2. W sytuacjach wyjątkowych, ściśle określonych przez prawo, organy podatkowe mogą nakładać rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznym decyzjom organów pierwszej instancji.

  3. Organ podatkowy nie może odmówić przyjęcia zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego.

Odpowiedzialność za błędne decyzje.

  1. Podmiotowi, który podniósł szkodę w wyniku wykonania rozstrzygnięcia organu podatkowego, które następnie zostało uchylone bądź stwierdzono jego nieważność, przysługuje prawo do odszkodowania.

  2. Pracownicy organów ponoszą odpowiedzialność służbową za wydanie decyzji, w wyniku której została wyrządzona szkoda jej adresatowi.

VIII. Rzecznik Praw Podatnika oraz obowiązek opiniowania aktów prawa podatkowego.

  1. Powołuje się Rzecznika Praw Podatnika. Rzecznik Praw Podatnika może być Zastępcą Rzecznika Praw Obywatelskich z ustawowo określonymi uprawnieniami.

  2. Projekty aktów prawnych dotyczących prawa podatkowego wymagają opinii Rzecznika Praw Podatnika. Projekt aktu prawnego z zakresu prawa podatkowego obowiązany jest zawierać taką opinię.

  3. Przy Rzeczniku Praw Podatnika powołuje się Radę Legislacji Podatkowej. Rada jest ciałem doradczym Rzecznika w zakresie opiniowania aktów prawa podatkowego. Rada przedkłada także właściwym organom propozycje niezbędnych zmian przepisów prawa podatkowego.

  4. Rzecznik Praw Podatnika ma prawo wglądu do akt sprawy prowadzonej przez organy podatkowe, organy kontroli skarbowej bądź zawisłej przed sądem administracyjnym.

  5. Rzecznik Praw Podatnika ma prawo udziału w postępowaniu podatkowym bądź postępowaniu sądowo administracyjnym na prawach strony.

  6. Rzecznik Praw Podatnika ma prawo do żądania wyjaśnień od właściwych organów administracji publicznych w sprawach z zakresu prawa podatkowego.

  7. W związku z rozpatrywanymi sprawami Rzecznik może przedstawiać właściwym organom, organizacjom i instytucjom oceny i wnioski zmierzające do zapewnienia skutecznej ochrony wolności i praw podatników i usprawnienia trybu załatwiania ich spraw.

  8. Rzecznik może również występować z wnioskami do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości w praktyce lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie.

Mec. Dorota Szubielska

Projekt Karty Praw Podatnika

Podatnik ma prawo oczekiwać, że organy podatkowe (organy kontroli skarbowej)


  1. będą postępowały sprawiedliwie, a w szczególności:

    • rozstrzygały sprawy podatkowe bezstronnie,

    • wymagały zapłaty podatku tylko w wysokości wynikającej z ustawy podatkowej,

    • traktowały każdego w taki sam sposób i nie nadużywały środków represji w przypadku gdy obowiązek został naruszony po raz pierwszy a uszczerbek finansowy jest znikomy;

  2. będą udzielały pomocy, w szczególności przez:

    • rozstrzyganie w prawidłowy sposób spraw podatkowych,

    • dołożenie należytej staranności w ustaleniu praw i obowiązków podatnika,

    • dostarczenie jasnych broszur i formularzy,

    • rzetelne i uprzejme traktowanie każdego podatnika;

  3. będą właściwie wykonywały swoje obowiązki, w szczególności przez:

    • załatwianie spraw podatkowych szybko i dokładnie,

    • zachowanie w poufności osobistych spraw podatnika,

    • wykorzystywanie dostarczonych informacji wyłącznie w sposób zgodny z prawem,

    • załatwianie spraw przy uwzględnieniu minimalizowania kosztów własnych i podatnika;

  4. będą odpowiedzialne za swoje działania przez prowadzenie spraw w sposób budzący zaufanie, w razie wątpliwości lub niejasności będą brały pod uwagę słuszny interes podatnika;

W przypadku prowadzenia postępowania podatkowego (kontrolnego) oraz gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej będzie negatywne:

  1. pouczą z wymaganą dokładnością o przysługujących podatnikowi środkach prawnych; w szczególności o:

    • prawie do uczestniczenia w czynnościach kontrolnych, prawie do złożenia zastrzeżeń lub wyjaśnień do protokołu kontroli, prawie korekty deklaracji podatkowych i zwrotu nadpłaty,

    • prawie do zaskarżenia aktów administracyjnych w toku instancji (odwołanie, zażalenie) oraz żądania ich weryfikacji w trybach nadzwyczajnych a także w dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym przez wniesienie skargi do WSA a następnie skargi kasacyjnej do NSA,

    • prawie do złożenia zabezpieczenia wykonania decyzji podatkowej,

    • prawie do naprawienia szkody wyrządzonej bezprawną decyzją.

Podatnik niezadowolony z działań organów podatkowych (organów kontroli skarbowej) ma prawo do składania skarg i wniosków do organów państwowych i samorządowych oraz kierować skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich.

W zamian za to organy podatkowe (organy kontroli skarbowej) mają prawo oczekiwać, że podatnik:



  • będzie uczciwy,

  • dostarczy prawdziwych i dokładnych informacji,

  • będzie płacił podatki terminowo.


Prof. zw. dr hab. Teresa Dębowska-Romanowska

P r oj e k t K a r t y P r a w U c z c i w e g o P o d a t n i k a


I.

Prawo dostępu do pomocy prawnej w zakresie prawidłowego ujawnienia zobowiązań podatkowych do zapłaty.




  1. Każde zwrócenie się przez podatnika z pytaniem dotyczącym prawidłowości wypełnienia deklaracji lub zeznania winno być przez organy podatkowe odnotowane – zaś adekwatna pomoc prawna udzielona

  2. Zwrócenie się (wystąpienie) przez podatnika z pytaniem o sposób wypełnienia zeznania lub deklaracji stanowi dowód działania w dobrej wierze w zakresie objętym pytaniem. Wyłącza zarazem odpowiedzialność karnoskarbową w tym zakresie.

  3. Pomoc prawna winna być adekwatna do stopnia skomplikowania kwestii objętej pytaniem – po to, by nadmiernie nie absorbować organów podatkowych, ale zarazem nie wyłączać roli sądów administracyjnych w zakresie objętym ich kognicją.

  4. Każdy podatnik ma prawo żądania pomocy w obliczeniu podatku – po podaniu faktów znaczących podatkowo i postawieniu kwestii prawnej do rozstrzygnięcia. Najprostszą i najbardziej efektywną formą udzielenia takiej pomocy jest sprawdzenie oraz odnotowanie na deklaracji (zeznaniu): „sprawdzono pod względem prawidłowości” (tymczasowa decyzja podatkowa).

  5. Każdy podatnik ma prawo - nie tylko przed terminem wymagalności zobowiązania podatkowego - uzyskać wiążącą interpretacją prawną w stosownym terminie, jeśli kwestia prawna jest bardziej skomplikowana i nie nadaje się do natychmiastowego załatwienia, lecz wymaga generalnego zajęcia stanowiska – „rozstrzygnięcia”.

  6. Wszelkie interpretacje prawa podatkowego; w tym także niepotwierdzone następnie orzecznictwem SA i TK, a działające zarazem na korzyść podatników powinny być objęte gwarancjami, co do tego, iż- co najmniej -nie przekształcą ujawnionych zobowiązań w zaległości podatkowe.

II.

Prawa podatnika do indywidualizacji ciężaru podatkowego

  1. W sprawach podatkowych dotyczących ulgi w zapłacie lub umorzenia zaległości podatkowej – organy podatkowe stosując uznanie muszą mieć na względzie to, że instytucje te nie są aktem łaski, lecz są przewidziane, przez art.. 217 Konstytucji, co oznacza, że okoliczności wyjątkowe wyróżniające podatnika z kategorii podmiotów podatku, a wsparte wartościami konstytucyjnymi (ochrona godności jednostki, minimum egzystencji, ochrona rodziny...) winny być brane pod uwagę.

  2. W sprawach podatkowych, w których organ ma kompetencje do szczególnie szerokiej swobody ocennej stanu faktycznego - takich jak przewidziane w art. 23 czy art. 199 Ordynacji podatkowej organy pierwszoinstancyjne winny orzekać kolegialnie.

III.

Prawa podatników do dobrej administracji podatkowej

  1. Prawo podatnika do rozpoznawania jego spraw i orzekania przez organy zapewniające wysoki standard fachowości (kryterium ukończenia studiów prawniczych lub administracyjnych, stażu pracy i odbytej stosownej aplikacji zakończonej pozytywnym egzaminem) oraz bezstronności (wymaganie nieskazitelności charakteru).

  2. W sprawach opartych o uznanie administracyjne, w sprawach wymiaru szacunkowego i podobnych konieczne jest zapewnienie w I instancji kolegialnego lub quasi – kolegialnego orzekania np. poprzez ustawowe określenie kategorii pracowników urzędów skarbowych, którzy mogą być upoważnieni przez naczelnika do zastępowania go w wydawania decyzji lub zasiadaniu wraz z nim w składzie trzyosobowym.

  3. Podatnik ma prawo do uzyskania wszelkich informacji o okoliczności mogących wpłynąć na prawidłowość obliczenia jego podatku, np. na temat sytuacji prawnej wystawcy faktury będącej podstawą odliczenia podatku naliczonego.

  4. Podatnik ma prawo do poinformowania go o prowadzeniu czynności kontrolnych w tym do zawiadomienia go o podjęciu czynności sprawdzających. Uczciwi podatnicy winni mieć szansę poprawy nieprawidłowości formalnych także w trakcie trwania kontroli podatkowej. Możliwość odliczenia podatku należnego nie jest tylko uprawnieniem podatnika, lecz obowiązkiem zachowania neutralności VAT – jako taka winna być uwzględniana w każdym stadium ujawniania zobowiązania podatkowego w VAT.

  5. Osoby, na które prawo podatkowe nakłada obowiązki lub ciężary publiczne pochodne do obowiązków podatników mają prawo do bycia uczestnikami postępowania w sprawach podatników.

  6. W postępowaniu podatkowym wszelkie gwarancje(zasady) procesowe nie mogą mieć niższego standardu ochronnego niż w ogólnym postępowaniu administracyjnym. Inna interpretacja zasad ogólnych przez organy podatkowe naruszałaby Konstytucję.

IV

Prawa podatników do kształtowania odpowiedzialności karnoskarbowej i sankcyjno-administracyjnej w oparciu o zasady proporcjonalności karania i indywidualizacji odpowiedzialności represyjnej

  1. Prawo do ukształtowania odpowiedzialności karnoskarbowej tylko za nieujawnienie podatku w celu niezapłacenia pod warunkiem, że zamiar niezapłacenia miał charakter bezpośredni, (co oznacza depenalizację odpowiedzialności z tytułu zamiaru ewentualnego).

  2. Zakaz podwójnego sankcjonowania(karnego i administracyjnego) za ten sam czyn stanowiący naruszenie dyspozycji normy prawno podatkowej

  3. Ograniczenie zastosowania sankcji administracyjnych do przypadków, gdy naruszenie dyspozycji normy podatkowej jest ewidentne, lecz nie ma charakteru kwalifikowanego, a więc nie jest następstwem zatajenia, fałszerstwa, uporczywego uchylania się.

  4. Wprowadzenie do systemu sankcji administracyjnych pewnej gradacji z możliwością całkowitego odstąpienia od niej, gdy np. naruszenie zostało popełnione po raz pierwszy, uszczerbek finansowy jest znikomy itp.

  5. Traktowanie sankcji administracyjnych jako subsydiarnej odpowiedzialności za ewidentne, lecz nie stanowiące znaczącej groźby naruszenia interesów fiskalnych państwa - czyny. Wielkość sankcji administracyjnych nie może „konkurować” z dolegliwością kar przewidzianych w KKS; zwłaszcza nie może prowadzić do zniszczenia źródła przychodu. Podatnik musi mieć zapewnione w takich razach prawo wyboru drogi sądowej.




1 Przy opracowywaniu Karty wykorzystano część postulowanych regulacji zawartych w: „Projekt przepisów ogólnych Ordynacji Podatkowej” opracowany przez CDiSP w Łodzi – KPP 3-4/2001, s. 115-118.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna