Duns szkot przewaga wiary nad rozumem



Pobieranie 5.85 Kb.
Data06.05.2016
Rozmiar5.85 Kb.
DUNS SZKOT

Przejął od Arystotelesa i Tomasza pojęcie nauki (do nauki należy to, co jest znalezione przez rozum), ale w porównaniu z Tomaszem zawęził dziedzinę rozumu, tak więc nie można dowieść własności Boga, nieśmiertelności duszy czy stworzenia jej przez Boga, ani udziału Boga w działaniach stworzeń - są to prawdy objawienia i wiary, a nie rozumu i nauki

Tak więc zrezygnował z aspiracji scholastyków, by wiarę przetworzyć w wiedzę; kwestionował po prostu zdolności rozumu - sceptycyzm

Zwiastun nowej epoki filozofii średniowiecznej - krytycznej


  • przewaga intuicji nad abstrakcją

Poznanie nie ma charakteru wyłącznie abstrakcyjnego, musi być zawsze poprzedzone przez poznanie intuicyjne

Intuicja to akt bezpośredniego poznania przedmiotu obecnego, tylko przez nią mozemy stwierdzić istnienie i obecność rzeczy

Intuicja daje poznanie indywidualne i egzystencjalne

Wiedza abstrakcyjna zaś poznaje powszechne i istotne właściwości rzeczy



Forma gatunkowa nie moze być jedyna, w każdej rzeczy istnieje poza nią forma indywidualna

Indywidualność to nie wtórna lecz podstawowa cecha bytu - zerwał ze starożytnym uniwersalizmem, rzecznik indywidualizmu metafizycznego

Ale ten indywidualizm nie jest skrajny - ogóły to nie fictiones intellectus, ogóły są w rzeczach

Łączył indywidualizm z pojęciowym realizmem (wszystko co zawarte jest w pojęciu, znajduje się też w rzeczy)



  • przewaga woli nad myślą

Wola jest z natury wolna, nie rozum więc kieruje wolą (jak uważał Tomasz), ale na odwrót

Powstała więc szczególna koncepcja poznania: pierwsze stadium poznania odbywa się bez udziału woli, drugie zawsze z jej udziałem (wola wprowadza moment aktywności i wolności w działaniu rozumu)

Prymat woli - to ona jest najdoskonalszą z władz umysłu, nie poznanie, ale wolna wola upodabnia i zbliża człowieka do Boga, istotą duszy jest wola a nie rozum

Skoro wola jest władzą najdoskonalszą, to musi ją posiadać istota najdoskonalsza - należy Boga pojmować jako wolę

Cechą woli jest wolność, Bóg jest więc wolny w swych wyrokach, ograniczają go tylko 2 pierwsze przykazania dekalogu + nie może tworzyć rzeczy sprzecznych i niemozliwych

Tak więc co dla nas jest konieczne, to dla Boga było rzeczą wolnego wyboru - przwdy są prawdami tylko dlatego ze Bóg je ustanowił; są zależne od Boga



Osnową bytu jest więc wolność, a nie konieczność

Efekt - wyłączenie prawie całej teologii ze sfery rozumu i nauki, gdzież rozum mógłby sam dochodzić prawdy, skoro jest ona zależna od niepojętych wyroków Bożych


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna