DŹWIĘki obce dźwiękiem obcym nazywamy dźwięk nie należący do akordu występujący zamiast dźwięku akordowego. Jeżeli np w trójdźwięku c-e-g zamiast „e” wystąpi dźwięk „f” nazwiemy go dźwiękiem obcym



Pobieranie 15.66 Kb.
Data03.05.2016
Rozmiar15.66 Kb.

DŹWIĘKI OBCE
Dźwiękiem obcym nazywamy dźwięk nie należący do akordu występujący zamiast dźwięku akordowego. Jeżeli np. w trójdźwięku c-e-g zamiast „e” wystąpi dźwięk „f” nazwiemy go dźwiękiem obcym.

Dźwięki obce dzielimy na dwa rodzaje:



  1. Występujące równocześnie ze zmianą akordu – opóźnienia.

  2. Wprowadzane w czasie trwania akordu - międzyakordowe.

Obok stałych dźwięków akordowych i dźwięków obcych w akordzie pojawić się mogą tzw. dźwięki alterowane. Są to dźwięki akordowe lub obce chromatycznie zmienione.

Gdy dźwięki obce wprowadzone zostają do konstrukcji harmonicznej w jednym głosie – w jednej linii melodycznej – mówimy wówczas o pojedynczych dźwiękach obcych, wprowadzone w dwóch głosach tworzą podwójne dźwięki obce, użyte w trzech głosach – potrójne.

Dźwięk obcy wprowadzany od góry w stosunku do następującego dźwięku akordowego jest najczęściej sekundą gamowłaściwą, a dźwięk obcy wprowadzany od dołu jest najczęściej sekundą mała w stosunku do następującego dźwięku akordowego (w większości wypadków utworzoną przez chromatyczne podwyższenie dźwięku). Tłumaczy się to tym, że postęp dźwięku o sekundę w dół jest naturalniejszy i łatwiejszy do przyjęcia niż postęp do góry (prawo „muzycznego ciążenia” w dół). Wyjątkiem pod tym względem jest tercja D (D7, D9, D9>), którą z reguły opóźnia się lub opisuje dźwiękiem obcym międzyakordowym od dołu przez wielką sekundę.

W systemie funkcyjnym należy obowiązkowo notować opóźnienia. Zapisywanie dźwięków obcych międzyakorodwych nie jest obligatoryjne. W oznaczeniach funkcyjnych dźwięk obcy wskazany jest przez odpowiednią cyfrę, która wyraża odległość dźwięku obcego od prymy akordu. Odległość ta powinna być dokładnie określona zarówno co do nazwy, jak i rozmiaru. Rozwiązanie dźwięku obcego wskazuje pozioma kreska przeciągnięta od cyfry wskazującej dany dźwięk obcy, do cyfry wskazującej dźwięk akordowy lub kolejny obcy. Jeśli w akordzie posiadającym tylko jedną prymę jest ona opóźniona od góry, notuje się to np. T 2-1, od dołu zaś w ten sposób: T7<-1 (przy podwojonej prymie T 9-8, T 7<-8 ).

Notowanie opóźnień w basie cyfrowanym odbywa się według znanych zasad. Gdy opóźnienie jest w basie, cyfrować można wszystkie odległości od basu lub też wskazać ukośną kreską (czy paroma kreskami) dźwięk obcy, którego rozwiązanie następuje na następnym dźwięku basu cyfrowanego np. / / 6.
Ad 1. I rodzaj dźwięków obcych – opóźnienia
Opóźnienie jest to zastąpienie dźwięku akordowego przez obcy dźwięk, będący jego dolną lub górną sekundą i rozwiązanie go następnie na właściwy dźwięk akordowy. Charakterystyczną cechą opóźnienia jest to, że dźwięk opóźniający pojawia się równocześnie z pozostałymi dźwiękami akordowymi, a jego rozwiązanie następuje w czasie brzmienia akordu. Zjawisko opóźnienia składa się zatem z dźwięku opóźniającego (oznaczać go będziemy skrótem op.) i opóźniającego, na który ten pierwszy się rozwiązuje.

Jeżeli dźwięk podwojony występuje jednocześnie jako opóźniony i nieopóźniony, wówczas uzyskujemy lepsze brzmienie. Dobrze jest również stosować takie opóźnienia w ten sposób, aby dźwięk opóźniający znajdował się nad dźwiękiem nieopóźnionym i przynajmniej septymę od niego. Warunek zachowania odległości dźwięku opóźnionego od nieopóźnionego także powinien być zachowany, kiedy opóźnienie znajduje się w basie.


Swobody w rozwiązywaniu dźwięku opóźniającego
Obok prawidłowego i bezpośredniego rozwiązania dźwięku opóźniającego możliwy jest szereg urozmaiceń i swobód w rozwiązaniu, np.:

  • W czasie trwania lub rozwiązania dźwięku opóźniającego w akordzie może nastąpić zmiana w rozkładzie głosów lub można dodać dysonans harmoniczny.

  • Wraz z rozwiązaniem dźwięku opóźniającego może nastąpić zmiana akordu. Dźwięk opóźniający rozwiązuje się jednak we właściwym kierunku i na dźwięk opóźniany.

  • Dźwięk opóźniający może być także opóźniony; powstaje wówczas tzw. opóźnienie opóźnienia.

  • Może stać się stałym składnikiem akordowym, powodując przez to powstanie akordów o najrozmaitszej budowie.


Ad 2. II rodzaj dźwięków obcych – dźwięki obce międzyakordowe
Pojawiają się one wówczas – jak wspomniano wcześniej – kiedy dźwięk obcy wprowadzony zostaje w czasie trwania akordu.

Dzielimy je na następujące rodzaje:



  • Dźwięk przejściowy (p) jest osiągnięty i odprowadzony w tym samym kierunku ruchem łącznym, wypełniając wszystkie stopnie między dwoma dźwiękami akordowymi lub akordowym i obcym. Diatoniczny dźwięk przejściowy znajduje się pomiędzy dwoma dźwiękami oddalonymi co najmniej o tercję małą, zaś chromatyczny dźwięk przejściowy znajduje się pomiędzy dwoma dźwiękami oddalonymi co najmniej o sekundę wielką.

  • Dźwięk pomocniczy (pom.) opisujący dźwięk akordowy przez sekundę od góry (najczęściej gamowłaściwą) lub od dołu (małą) i wracający na dźwięk wyjściowy.

  • Dźwięk wyprzedzający (w) wchodzi wcześniej na następujący po nim dźwięk nowego akordu.

  • Dźwięk oderwany (od.) jest dźwiękiem obcym osiągniętym sekundą a rozwiązującym się skokiem na następujący po nim dźwięk akordowy lub obcy.

  • Dźwięk zamienny (z) natomiast – w przeciwieństwie do poprzedniego – osiągnięty jest skokiem a rozwiązany o sekundę. Górny dźwięk zamienny jest gamowłaściwy, a dolny, z wyjątkiem dźwięku prowadzącego D, osiągany jest o sekundę małą.

Niekiedy dźwięk obcy może się rozwiązać pośrednio tzn. nie od razu na dźwięk akordowy; np. w poniższym przykładzie w taktach 1-2 dźwięk pomocniczy rozwiązuje się na dźwięk opóźniający, a w takcie 7 opóźnienie rozwiązuje się poprzez zamienny, itp.








©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna