E-administracja w województwie śląskim w Polsce



Pobieranie 57.66 Kb.
Data08.05.2016
Rozmiar57.66 Kb.


E-Administracja w województwie śląskim w Polsce

Janina Banasikowska

jbanasik@ae.katowice.pl

Stanisław Stanek

stanek@ae.katowice.pl

Wprowadzenie

Rozwój technologii informacyjnej IT i zastosowanie nowych technik informacyjno-komunikacyjnych wpłynęło na przeobrażenie zachowań społeczeństwa informacyjnego. Upowszechnienie się nowego standardu wymiany informacji, przełamującego wszelkiego rodzaju bariery międzynarodowe i kulturowe, jakim jest Internet, spowodowało gwałtowny rozwój w dziedzinie komunikacji.

Elektroniczna administracja staje się narzędziem do budowy społeczeństwa informacyjnego, a dzięki pełnemu wdrożeniu e-Administracji sektor publiczny stanie się przejrzysty, efektywny oraz przyjazny obywatelowi.

Elektroniczna administracja publiczna (e-Administracja, e-Government) ma coraz większy wpływ na jakość życia społeczeństwa i rozwój organizacji gospodarczych tak w skali regionalnej jak i globalnej. Zmieniają się zachowania ludzi zamieszkujących dane obszary zarządzane przez administrację, zwiększa się konkurencyjność przedsiębiorstw tam działających, a dzięki wprowadzeniu e-Administracji zmniejszają się koszty administrowania i zwiększa się wydajność jej działań.

Powstanie Internetu oraz rozwój technologii komunikacyjnej i informacyjnej pozwoliły na przekształcenie „papierowej” administracji w system wygodnych, elektronicznych usług administracyjnych. Elektroniczne rządzenie w krajach rozwiniętych stało się fundamentalnym wyzwaniem na szczeblu lokalnym, gdzie władze państwowe i samorządowe mają bezpośrednią styczność z obywatelami i przedsiębiorstwami, firmami zagranicznymi, organizacjami pozarządowymi itp. [Żygulski2004].

Aktualnie w większości krajów Unii Europejskiej obywatele kontaktują się z instytucjami państwowymi drogą internetową. W Polsce tylko niektóre usługi są realizowane tą drogą, dlatego naszą administrację publiczną czekają duże zmiany.



1. Istota e-Government i uwarunkowania jego powstania

Administracja publiczna jest to zespól działań, czynności, przedsięwzięć organizacyjnych i wykonawczych, prowadzonych na rzecz realizacji interesu publicznego przez różne podmioty, organy i instytucje, na podstawie ustawy i w określonych prawem formach.

Administracja publiczna może być rozumiana zarówno jako aparat wykonawczy państwa, czyli odpowiednie struktury powołane do realizacji zadań państwa lub jego funkcji, jak i działania mające na celu organizowanie warunków oraz zasad kształtowania stosunków społecznych, realizowanych przy zastosowaniu obowiązujących procedur prawnych [Izdebski2004].

Administracja publiczna są to organy administracji wraz z obsługującymi je urzędami, których działalność obejmuje niemal wszystkie dziedziny życia, np. handel, szkolnictwo, kulturę, budownictwo mieszkaniowe, transport kolejowy i miejski, ochronę środowiska itp. Administracja publiczna dzieli się na administrację państwową oraz administrację samorządową [Smutek 2006].

Zgodnie z definicją Komisji Europejskiej e-Government jest to „[...] wykorzystanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) w administracji publicznej w ścisłym połączeniu z niezbędną zmianą organizacyjną i nowymi umiejętnościami służb publicznych w tym celu, aby poprawić jakość świadczonych przez administrację usług oraz uczynić bardziej efektywnym proces demokratycznej legitymizacji sprawowania polityki” [Bogucki 2005].

Różnica między tradycyjną administracją a e-Government polega na zamianie roli administracji - organ sprawowania władzy nad obywatelem zamienił się na instytucję świadczącą usługi administracyjne dostępne z dowolnego urządzenia umożliwiającego dostęp do Internetu (kiosk informacyjny, telewizor, komputer, telefon komórkowy z WAP itp.).

Działanie tradycyjnej administracji, jak i e-Government powinno być zgodne z przepisami zawartymi w Kodeksie Postępowania Administracyjnego KPA (Dz.U. Nr 30 poz. 168, z dnia 14 czerwca 1960 r.) oraz ustawą o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz.U. Nr 38 poz. 1, z dnia 14 lipca 1983 r.).

Pełny interaktywny e-Goverment będzie wymagał wielu uregulowań prawnych [Butkiewicz 2006]. Wymagania jakie wprowadziły dla dokumentów elektronicznych używanych w administracji publicznej rozporządzenia wydane na podstawie delegacji z ustaw: o informatyzacji podmiotów publicznych, o podpisie elektronicznym i o archiwach dotyczą problemu tworzenia formularzy elektronicznych, sposobu realizacji urzędowego poświadczenia odbioru, warunków organizacyjno-technicznych doręczania dokumentów elektronicznych (elektroniczna skrzynka podawcza), obowiązujących formatów dokumentów elektronicznych i formatów podpisu elektronicznego wymaganych do podpisywania podań i innych dokumentów elektronicznych w trybie KPA.

Powstanie e-Government wymagało istnienia zarówno odpowiednich uwarunkowań prawnych, jak i odpowiedniej platformy do realizacji zadań administracji publicznej. Platformą e-Government stał się Internet, ogólnoświatowa sieć komputerowa łącząca w jedną całość sieci lokalne, miejskie, korporacyjne, prywatne itp. [Czajkowski 1999; Żygulski 2004].

Najważniejsze rodzaje usług, jakie ma realizować e-Government przedstawia tabela 1.

Tabela 1.


Podstawowe usługi administracyjne

20 podstawowych usług administracyjnych

Osoby prywatne

Firmy

Służba zdrowia

Obowiązkowe ubezpieczenia społeczne

Świadczenia społeczne

Podatek od przedsiębiorstw

Pozwolenie na budowę

Podatek VAT

Policja - obsługa zgłoszeń

Rejestracja firmy

Rejestracja samochodów

Zgłoszenie do GUS

Dokumenty tożsamości

Deklaracja celna

Pośrednictwo pracy

Zezwolenie ochrony środowiska

Informacje o zmianie miejsca pobytu

Zamówienia publiczne

Biblioteki publiczne




Akty stanu cywilnego




Podatek od osób fizycznych




Rejestracja na wyższe uczelnie




Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań [Banasikowska 2008]

Dostępność usług publicznych online może wystąpić na jednym z czterech stadiów rozwoju (Rys. 1.):



  • poziom 1 – informacyjny, oznacza dostępność online informacji niezbędnej do rozpoczęcia jakiegoś procesu (25% - 50%),

  • poziom 2 – jednokierunkowy z możliwością pobierania formularzy z oficjalnej strony podmiotu publicznego, aby po wydrukowaniu móc rozpocząć tradycyjny proces realizacji danej usługi (50% - 75%),

  • poziom 3 – dwukierunkowy, dający możliwość wypełnienia formularza na oficjalnej stronie podmiotu publicznego z niezbędnym systemem autentyfikacji osoby zainteresowanej (75% - 100%),

  • poziom 4 – dwukierunkowy, udostępniający usługi w całości poprzez sieć, włączając podejmowanie decyzji oraz dostarczanie ich do usługobiorcy. Całkowita eliminacja formy papierowej (100%).

Dodatkowo mówi się o poziomie 0, który oznacza brak jakichkolwiek stron www lub istniejące strony nie zawierają informacji związanych z usługami wymienionymi w tabeli 1 (0% - 25%).

Rys. 3.1. Poziomy rozwoju e-Administracji.

Źródło: [Banasikowska 2008a].

Posiadanie i użytkowanie danych w wersji elektronicznej umożliwia szybki dostęp do każdej informacji, jaka została zapisana bez ograniczeń czasowo-przestrzennych. Takie przechowywanie informacji daje możliwość przetwarzania jej, dzięki czemu skraca się czas oczekiwania na załatwienie danej sprawy przy zachowaniu jawności i przejrzystości. Istnienie możliwości archiwizacji dowolnej informacji pozwala na łatwą realizację procedur nadzoru i kontroli [Walecki 2006].

Rozwój e-Government w Polsce i realizacja podstawowych e-usług wymagała działań stymulacyjnych ze strony Unii Europejskiej jak i rządu polskiego.

Powstały plany i projekty stymulujące rozwój społeczeństwa informacyjnego. Są tworzone prognozy nawet do 2020 r., przy szczególnym uwzględnieniu lat 2007-2013. W tym okresie przewiduje się przełom związany z wejściem nowych rozwiązań teleinformatycznych. Zakłada się, iż nastąpi połączenie wszystkich urzędów administracji w celu świadczenia usług publicznych na rzecz obywateli oraz organizacji.

Powstały liczne sektorowe lub ponadsektorowe projekty mające na celu wdrożenie priorytetowych e-usług takie jak (Rys.2.): Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (ePUAP), Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (ePUAP2), Sieć Teleinformatyczna Administracji Publicznej (STAP), Polska ID karta, centralny węzeł polskiego komponentu SIS II i VIS, Elektroniczne deklaracje podatkowe przedsiębiorców (e-Deklaracje I, e-Deklaracje II), Rejestry państwowe (PESEL2), Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców (CEPiK), Dziedzinowa platforma elektroniczna MS, Portal informacyjny notariuszy, radców prawnych, komorników i adwokatów, Zintegrowany System Zarządzania Zadaniowym Budżetem Państwa klasy ERP, Platforma udostępniania on-line przedsiębiorcom usług i zasobów cyfrowych rejestrów medycznych, Elektroniczna platforma gromadzenia, analizy i udostępniania zasobów cyfrowych o zdarzeniach medycznych, Platforma komunikacji MSP i osób z obszaru wsparcia społecznego, Zintegrowany System Rynku Pracy i Zabezpieczania Społecznego (SI SYRIUSZ), System Prognozowania Podaży i Popytu na Pracę (SPPP), e-Podatki, Ikona, System katastralny, Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju (TERYT2), Georeferencyjna baza danych obiektów topograficznych, System informacyjny statystyki publicznej, Konsolidacja i centralizacja systemów celnych i podatkowych, Centralna Informatyzacja o Działalności Gospodarczej (CIDG), Prezentacja i udostępnianie zasobów audio i wideo [Paplińska 2008; Banasikowska 2009].

Rys. 2.. Sektorowe projekty teleinformatyczne

Źródło: [Bliź07]

Dla jednostek administracji publicznej niezbędne jest zapewnienie infrastruktury teleinformatycznej oraz rozwiązań informatycznych i prawnych, które umożliwiłyby realizację Strategii kierunkowej rozwoju informatyzacji Polski do roku 2013, Planu Informatyzacji Państwa na lata 2007-2010 oraz programu IDA – Interchange of Date betweeen Administrations.

Dobrze rozwinięty system administracji publicznej umożliwi integrację systemów informatycznych poszczególnych jednostek administracyjnych, a w następnej kolejności powiązanie z systemami administracji publicznej innych krajów.

Na obecnym etapie rozwoju e-Administracji Unia Europejska dąży do wprowadzenia interoperacyjności, czyli zdolności współpracy pomiędzy różnymi systemami informatycznymi wewnątrz, jak i na zewnątrz urzędów i podmiotów gospodarczych. Interoperacyjność ma dotyczyć systemów oraz usług na poziomie paneuropejskim. Działania Komisji Europejskiej dążą w kierunku budowania systemów w oparciu o tak zwane „standardy otwarte” z wykorzystaniem oprogramowania Open Source [Banasikowska 2008].



2. Badanie rozwoju e-Administracji w województwie śląskim

Województwo śląskie ma powierzchnię 12294 km2 i zajmuje 3,9% powierzchni całego kraju. W województwie śląskim zamieszkuje około 4,9 miliona osób, co stanowi 12,6% ludności Polski. Województwo posiada najwyższą w kraju gęstość zaludnienia, która wynosi 396 osób/km2 i jest ponad trzykrotnie wyższa od średniej krajowej wynoszącej 124 osoby/km2.

Znajduje się tu 68 miast (w tym 22 - to duże miasta, gdzie funkcje metropolitalne spełniają: wyższe uczelnie, instytuty, ośrodki badawcze), tereny rolnicze skupiają zaledwie 2,6 proc. wszystkich miejscowości wiejskich w kraju.

Gospodarka województwa to ponad 323 tys. firm, które zatrudniają łącznie ponad 3 miliony osób. Region skupia 13% wszystkich jednostek gospodarczych w Polsce oraz 21,25% ogółu zatrudnionych. Oznacza to, że co piąty pracujący Polak jest zatrudniony na Śląsku. Ślązacy znani są ze swej tradycyjnej kultury pracy, stanowi to gwarancję wysokich kwalifikacji pracowników, ich solidności oraz rzetelności.

Poprzez swoje centralne położenie na południu Polski, Województwo Śląskie znajduje się na trasie historycznie ukształtowanych szlaków handlowych i komunikacyjnych łączących kraje Europy Północnej i Wschodniej z Europą Zachodnią i Południową.

O przemysłowym profilu Województwa Śląskiego świadczy wysoka liczba pracujących w przemyśle i budownictwie. Pod względem wytworzonego Produktu Krajowego Brutto województwo zajmuje drugie miejsce w kraju po Województwie Mazowieckim.

Badania zostały przeprowadzone na 19 serwisach internetowych urzędów administracji i polegały na przejrzeniu serwisów i ocenie ich jakości w 14 kryteriach. Analiza porównawcza serwisów internetowych miast powiatowych województwa śląskiego została przeprowadzona na przełomie kwietnia i maja 2009 roku. Dlatego też serwisy mogły ulec zmianie. Czas przeglądania każdego serwisu internetowego to około 50 minut. Do badań użyto przeglądarkę internetową Opera w wersji 9.23 z rozdzielczością 1024x768. Każde kryterium składało się z podrzędnych pytań, na które dawano odpowiedzi T - oznacza tak lub N - oznacza nie. Maksymalnie każdy z serwisów mógł uzyskać 44 punkty. Sumę punktów przeliczono na procenty korzystając z wzoru „(X : Y) x 100%”, gdzie X to suma punktów uzyskanych we wszystkich kategoriach, Y to suma wszystkich punktów możliwych do uzyskania przez analizowane serwisy.

Ocenie zostały poddane serwisy internetowe następujących miast: Bielsko-Biała (www.um.bielsko.pl), Bytom (www.bytom.pl), Chorzów (www.chorzow.eu), Częstochowa (www.czestochowa.pl), Dąbrowa Górnicza (www.dabrowa gornicza.pl), Gliwice (www.um.gliwice.pl), Jastrzębie Zdrój (www.jastrzebie.pl), Jaworzno (www.jaworzno.pl), Katowice (www.katowice.eu), Mysłowice (www.myslowice.pl), Piekary Śląskie (www.piekary.pl), Ruda Śląska (www.ruda-sl.pl), Rybnik (www.rybnik.pl), Siemianowice Śląskie (www.um.siemianowice.pl), Sosnowiec (www.um.sosnowiec.pl), Świętochłowice (www.swietochlowice.pl), Tychy (www.umtychy.pl), Zabrze (www.um.zabrze.pl), Żory (www.zory.pl).

Badania jakości serwisów internetowych przeprowadzono w oparciu o następujące kryteria:


  1. Opis - prezentacja województwa, historii, położenia itp.

  2. Kontakt z instytucją –na stronie znajduje się stacjonarny numer telefonu, adres mailowy do danej jednostki itp.

  3. Struktura serwisu i wygląd – występują informacje dotyczące struktury serwisu.

  4. Estetyka – czcionka jest odpowiednia, kolorystyka strony jest właściwa itp.

  5. Nawigacja – poruszanie się po stronie nie sprawia problemów, nawigacja jest na każdej podstronie itp.

  6. Przydatność - są na stronie informacje, które mogą być przydatne i pomocne dla petentów w załatwianiu spraw w urzędzie, opis sposobu załatwiania spraw, możliwość pobrania druków do wypełnienia, zadania wojewodzie pytania przez Internet.

  7. Sprawy - elektroniczny system obiegu dokumentów, możliwość składania spraw oraz sprawdzania stanu ich załatwienia za pomocą Internetu.

  8. Aktualności - ze strony można uzyskać informacje o aktualnych inwestycjach, imprezach organizowanych na terenie województwa itp.

  9. Przetargi - dostęp do informacji o przetargach organizowanych przez województwo zamieszczonych na stronie i/lub w BIP-ie.

  10. Inwestorzy – serwis posiada informacje mogące przyciągnąć inwestorów np. informacje o ulgach inwestycyjnych, dostępnych gruntach, strefach ekonomicznych, potencjale województwa oraz kierunkach rozwoju.

  11. Struktura organizacyjna- na stronie i w BIP-ie znajdują się informacje na temat struktury organizacyjnej województwa, jednostek podległych oraz podane są kontakty do nich. Są informacje kontaktowe do komend policji, przychodni lekarskich, aptek itp.

  12. Turystyka - dostępność informacji o bazie noclegowej, bankach, restauracjach, atrakcjach turystycznych, zabytkach itp.

  13. Przyjazność - strona jest funkcjonalna, łatwa i intuicyjna w obsłudze, przyjazna dla osób niedowidzących.

  14. Ogólne kryteria oceny - istnieje wersja obcojęzyczna serwisu, serwis posiada księgę gości, BIP, mapę miasta itp.



Rys. 4.1. Ocena jakości serwisów internetowych miast województwa śląskiego

Źródło: Opracowanie własne

Podczas badań przy dostępności danej usługi stawiano literę T – tak, N – nie, czyli brak danej usługi. Jeśli dana usługa była dostępna, określano poziom rozwoju danej usługi literami: A –poziom informacyjny (25%), B – możliwość pobrania formularzy do wypełnienia (50%), C - możliwość pobrania formularzy do wypełnienia oraz zwrotnego wysłania ich do instytucji (75%), D – całkowita realizacja usługi poprzez Internet (100%).

Wyniki badań dotyczące dostępności usług e-Administracji dla osób prywatnych przedstawia Rys 4.6.

Rys. 4.6. Procentowa ocena dostępności usług e-Administracji dla osób prywatnych miast województwa śląskiego.

Źródło: Opracowanie własne

Najlepszy wynik osiągnęło miasto Zabrze i wynosi 68%. Wyniki pozostałych miast mieszczą się w granicach 43% do 58%, z tego wynika, że 15 miast powiatowych osiągnęło trzeci poziom dostępności (50% - 75%) w postaci możliwości pobrania formularzy i zwrotnego przesłania do urzędu, 4 miasta pozostają na drugim poziomie dostępności (25% - 50%) z możliwością tylko pobrania formularzy.

W badaniach związanych z dostępnością usług e-Administracji dla firm wszystkie miasta uzyskały podobną wartość procentową w granicach od 71% do 78%, co oznacza, że 11 miast powiatowych osiągnęło czwarty poziom dostępności (75% - 100%) i dla niektórych usług została osiągnięta całkowita transakcja elektroniczna, 8 miast pozostaje na trzecim poziomie dostępności (50% - 75%) w postaci możliwości pobrania formularzy i zwrotnego przesłania do urzędu. Najsłabiej wypadło miasto Świętochłowice uzyskując 71% wykorzystania usług e-Administracji dla firm (Rys. 4.7.).

Rys. 4.7. Ocena dostępności usług e-Administracji dla firm w województwie śląskim.

Źródło: Opracowanie własne
Poziom realizacji poszczególnych usług e-Administracji dla osób prywatnych przedstawia Rys. 4.8. Z badań wynika, że tylko jedna usługa dla osób fizycznych jest realizowana w 100% na poziomie transakcji elektronicznej - jest to podatek. Pozostałe z badanych usług osiągnęły podobną procentową wartość bliską 50% czyli poziom drugi, a trzy usługi osiągnęły trzeci poziom (50% - 75%), jedna z usług - obsługa zgłoszeń przez policję wypadła najsłabiej uzyskując jedynie 25% dostępności drogą elektroniczną.

Rys. 4.8. Poziom realizacji usług e-Administracji dla osób prywatnych w województwie śląskim.

Źródło: Opracowanie własne

W badaniach usług e-Administracji dla firm wartości procentowe są zdecydowanie wyższe, co przedstawia Rys. 4.9. Badania wykazały, że cztery usługi są już całkowicie realizowane elektronicznie (100%), jedna usługa uplasowała się na poziomie trzecim (50% - 75%) z możliwością pobrania, wypełnienia i zwrotnego przesłania formularzy do urzędów, pozostałe dwie są na poziomie drugim (25% - 50%) z możliwością tylko pobrania formularzy.

Badane były witryny urzędów miejskich, duże znaczenie miał Biuletyn Informacji Publicznej, strony internetowe bibliotek miejskich, powiatowych urzędów pracy, urzędów skarbowych, oddziałów policji miejskiej, Narodowego Funduszu Zdrowia czy miejskich ośrodków pomocy społecznej. Od 2009 dzięki witrynie www.e-deklaracje.gov.pl istnieje możliwość składania deklaracji podatkowych drogą elektroniczną dla osób prywatnych. Dotychczas z tej możliwości mogły korzystać duże podmioty gospodarcze, które rozliczały się w wyznaczonych urzędach skarbowych. Warunkiem skorzystania z tej usługi jest posiadanie bezpiecznego podpisu elektronicznego oraz zgłoszenia do urzędu skarbowego zamiaru składania deklaracji w formie elektronicznej. Z przeprowadzonych analiz wynika, że już ponad 25 tysięcy podatników skorzystało z możliwości złożenia zeznania podatkowego za 2008 rok drogą elektroniczną, bez konieczności potwierdzania go kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Rys. 4.9. Poziom realizacji usług e-Administracji dla firm w województwie śląskim.

Źródło: Opracowanie własne

Na uwagę również zasługują biblioteki publiczne, które w połowie badanych miast są na poziomie 75%, czyli istnieje możliwość zarezerwowania sobie konkretnej książki i otrzymanie zwrotnego potwierdzenia rezerwacji.

Pozostałe badane usługi administracyjne dla osób prywatnych są albo na poziomie informacyjnym, albo na poziomie pobrania formularzy bez możliwości wysłania ich do danej jednostki.

Znacznie lepiej w badaniach wypadły usługi administracyjne dla firm, bo aż 4 z 8 są realizowane na poziomie 100%.

Główny Urząd Statystyczny uruchomił Portal Sprawozdawczy, czyli zintegrowane środowisko obsługi sprawozdawczości statystycznej drogą on-line. Jest on od 1 stycznia 2009r. narzędziem niezbędnym w każdej firmie do przekazywania danych statystycznych. Portal Sprawozdawczy to między innymi formularze elektroniczne, wymiana informacji związanych z badaniem oraz obsługą danych w formacie XML.

Zakończenie

Przeprowadzone badania wskazują, że stan zaawansowania e-Administracji zarówno w województwie śląskim, jak i w całej Polsce nie jest imponujący. Obecne działania związane z standaryzacją i interoperacyjnością mają służyć współdziałaniu systemów, otwartości rynku, produktów i usług. Mają także sprzyjać utrzymaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa i zaufania do usług elektronicznych.



W najbliższych latach będą powstawać informatyczne rozwiązania typu Open Source, czyli systemy z otwartym kodem źródłowym oraz systemy z kodem zamkniętym (np. system administracji publicznej X-Road w Estonii).

Zupełnie nowego podejścia wymaga polityka zwalczania zjawiska cyfrowego wykluczenia. Należy zadbać, aby e-analfabetyzm nie spowodował podziału społeczeństwa i nie wywołał patologii.

Na lata 2007-2010 na informatyzację administracji publicznej w Polsce przeznaczono z budżetu państwa, funduszy Unii Europejskiej, Funduszu Schengen i Norweskiego Mechanizmu Finansowego ponad 2,5 mld zł. Aby funkcjonowanie e-Government w Polsce było na wyższym poziomie konieczne jest zakończenie planowanych projektów teleinformatycznych, nowelizacja ustawy o podpisie elektronicznym, uproszczenie i uzupełnienie obowiązującego prawodawstwa związanego z informatyzacją administracji, przygotowanie infrastrukturalne ze strony urzędów oraz zapewnienie jak najszerszej grupie społeczeństwa łatwego, powszechnego i tańszego dostępu do Internetu.

Literatura

[Banasikowska 2008] Banasikowska J., Banasikowski P.: Poziom rozwoju e-Government w Polsce. W: Systemy Wspomagania Organizacji. Redakcja Pańkowska M., Porębska-Miąc T., Sroka H., AE, Katowice 2008.

[Banasikowska 2008a] Banasikowska J.: „Uwarunkowania i stan rozwoju e Government w Polsce, Zeszyt naukowy ŚWSZ – Informatyka w nauce, dydaktyce i praktyce gospodarczej nr 19/2008.

[Banasikowska 2009] Systemy elektronicznego dostępu do administracji. W: Systemy Wspomagania Organizacji. Redakcja T. Porębska-Miąc, H. Sroka. Prace Naukowe AE, Katowice 2009.

[Bliźniak 2007] Bliźniuk G.: Plan informatyzacji państwa na lata 2007-2010, MSWiA, Warszawa 2007.

[Bogucki 2005] e-Governmentw Unii Europejskiej, Administracja 2005. nr 1.

[Butkiewicz 2006] Butkiewicz M.: Internet w instytucjach publicznych. Zagadnienia prawne, Difin, Warszawa 2006.

[Czajkowski 1999] Czajkowski M.: Poznajemy Internet, EDITION 2000, Kraków 1999.

[Izdebski 2004] Izdebski H., Kulesza M.: Administracja publiczna - zagadnienia ogólne, LIBER, Warszawa 2004.

[Paplińska 2008] Praca zbiorowa, redakcja Paplińskiej-Kacperek J.: Społeczeństwo Informacyjne, PWN S.A., Warszawa 2008.

[Smutek 2006] Smutek Z., Maleska Z., Surmacz B,: Wiedza o społeczeństwie, Operon, Gdynia 2006.

[Walecki 2006] Walecki M.: Technologie informacyjne i komunikacyjne w walce z korupcją. Analizy i Opinie 2006, nr 61. Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2006.



[Żygulski 2004] Żygulski W.: e-Government– rozwiązanie przyszłości, WV Marketing Sp. z o.o. nr 10, marzec 2004.



©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna