„Efektywność środków ulepszających gleby ciężkie w gospodarstwach ekologicznych”



Pobieranie 314.48 Kb.
Strona2/4
Data10.05.2016
Rozmiar314.48 Kb.
1   2   3   4

W – wskaźnik strukturalności gleby wg Wierszynina i Rewuta (1952), cyt. za Walczak, Witkowska (1976)
Występowanie dżdżownic

Określono występowanie oraz biomasę dżdżownic. W tym celu na początku września wykopywano szpadlem bloki gleby wyznaczone ramką o powierzchni 0,25 m2, na głębokość ok. 30 cm (poziom próchniczny). Następnie wykopaną glebę starannie przeszukano, grudka po grudce, na obecność dżdżownic. Analizę wykonano w 4 powtórzeniach. Wszystkie znalezione dżdżownice policzono i zważono.


Plonowanie i jakość ziarna pszenicy jarej

Na początku sierpnia, tuż przed zbiorem pszenicy, w 4 powtórzeniach, pobrano próbki roślin z powierzchni 0,25 m2, wykonując nań oznaczenia zagęszczenia źdźbeł i dorodności kłosów. Określono wydajność ziarna i słomy oraz dokonano oceny jakościowej ziarna (wilgotność, zawartość i jakość glutenu, zawartość białka, liczba opadania, gęstość, zawartość pośladu, a także masa 1000 ziaren).


Agrotechnika doświadczenia

Eksperyment nad efektywnością ulepszaczy glebowych 2009 roku, był trzecim z rzędu przeprowadzonym na tym samym polu. Schemat doświadczenia w każdym z lat badań był taki sam, zmieniały się tylko rośliny uprawne: w 2007 roku była to kukurydza na kiszonkę, w 2008 orkisz ozimy, a w 2009 pszenica jara.

Latem 2008 roku po zbiorze przedplonu (ozimej pszenic orkisz) podorano ściernisko i wysiano międzyplon gorczycy białej. Tuż przed podorywką zgodnie ze schematem badań zastosowano następujące preparaty: biodynamiczny krowieńca, humobak, użyźniasz glebowy, efektywne mikroorganizmy EM. Jesienią wykonano orkę przedzimową na głębokość 25 cm. Wiosną 2009 roku powtórnie zastosowano ulepszacze glebowe, w takich samych dawkach jak latem 2008 roku, po czym wysiano pszenicę jarą odmiany Bombona. Po raz ostatni ulepszacze zastosowano w początkach strzelania pszenicy w źdźbło.
Wyniki badań

Projekt dostarczył różnorodnych wyników badań: od ogólnej charakterystyki gleby, poprzez wybrane jej właściwości fizyczne, zagęszczenie dżdżownic, aż do plonów pszenicy.


Właściwości fizyczne gleb

Badania właściwości fizyczno-wodnych gleby przeprowadzono w dwóch terminach. Pierwszy termin (11.06.2009) dotyczył pełni sezonu wegetacyjnego, a drugi (14.08.2009) dotyczył okresu po żniwach. Zarówno w pierwszym, jak i w drugim terminie badań różnice między obiektami były nieznaczne. W pierwszym terminie badań gęstość objętościowa gleby suchej, na wszystkich obiektach, była na zbliżonym poziomie, typowym dla gleb o ciężkim składzie granulometrycznym (tab. 1). Nieco niższe wartości gęstości objętościowej stwierdzono w próbkach pobranych z poletek, na które zastosowano humobak (1,403 g  cm-3) i preparat biodynamiczny krowieńca (1,409 g  cm-3). Gęstość objętościowa gleby suchej na obiekcie kontrolnym wynosiła 1,428 g  cm-3 i była na zbliżonym poziomie jak na obiekcie, gdzie zastosowano EM (1,423 g  cm-3). Porowatość ogólna na wszystkich obiektach była na zbliżonym poziomie (43,95-45,67% obj.). Najwyższą wartość porowatości ogólnej stwierdzono na obiekcie z preparatem krowieńca (45,67%), a najniższą na obiekcie kontrolnym (43,95%). Wilgotność gleby była najwyższa na obiekcie z preparatem krowieńca (31,92% obj.), a najniższa na obiekcie, na którym zastosowano humobak (28,47%). Zawartość powietrza w chwili pobrania próbek na wszystkich obiektach przekraczała 10% obj., co w przypadku gleby ciężkiej należy uznać za zjawisko korzystne. Rośliny pszenicy nie cierpiały zatem w sezonie wegetacyjnym z powodu deficytu tlenu. Należy zauważyć, że największa porowatość powietrzna wystąpiła w przypadku obiektów, na których zastosowano EM (16,34% obj.) i humobak (16,30% obj.), a najniższa zawartość powietrza wystąpiła na obiektach, na które zastosowano preparat krowieńca (13,75% obj.) i ulepszacz glebowy (13,36% obj.). Podsumowując wyniki oznaczeń właściwości fizyczno-wodnych uzyskanych podczas pierwszego terminu badań, należy stwierdzić, że wpływ badanych ulepszaczy na właściwości gleb nie był silny i trudny do jednoznacznej oceny.

Badania w drugim terminie (14.08.2009) wykazały pogorszenie badanych właściwości gleb, co jest spowodowane samozagęszczeniem gleby pod wpływem opadów atmosferycznym, a także zagęszczeniem spowodowanym przejazdami maszyn rolniczych. Gęstość objętościowa gleby suchej była wyższa niż w pierwszym terminie i zawierała się w przedziale od 1,475 do 1,536 g  cm-3 (tab. 2). Najniższa wartość gęstości objętościowej dotyczy obiektu kontrolnego i obiektu, na który zastosowano preparat krowieńca. Natomiast najwyższy stan zagęszczenia (1,536 g  cm-3) stwierdzono w glebie z obiektu z ulepszaczem glebowym. Porowatość ogólna gleby uległa obniżeniu w stosunku do wartości z terminu pierwszego o 1,83-4,69% obj. Najmniejszą zmianę porowatości ogólnej stwierdzono w glebie z obiektu kontrolnego, a największą dla obiektu z ulepszaczem glebowym. Należy zauważyć, że najwyższa wartość porowatości ogólnej wystąpiła w glebie z preparatem krowieńca (43,16% obj.), a najmniejsza (39,92% obj.) na obiekcie, gdzie zastosowano ulepszacz glebowy. Wilgotność gleby była niższa niż w terminie pierwszym i mieściła się w granicach 25,04-29,32% obj. Mimo tego, zawartość powietrza w przypadku dwóch badanych obiektów tylko nieznacznie przekroczyła 10% obj. Najmniejsza zawartość powietrza wystąpiła w próbkach gleby z obiektu, na który zastosowano ulepszacz glebowy (10,84% obj.) i humobak (11,73% obj.), a najwyższa na obiektach, na które zastosowano preparat krowieńca (18,12% obj.) i EM (16,19% obj.).

Wpływ zastosowanych użyźniaczy glebowych jest widoczny w składzie agregatów glebowych, uzyskanych podczas przesiewania na sucho. Próbki z obiektu kontrolnego zawierały mniej agregatów bryłkowych, o średnicy ponad 10 mm niż próbki z poletek, na których zastosowano testowane użyźniacie (tab. 3). Również zawartość agregatów o średnicy 1-3 mm i 0,5-1 mm była wyższa w próbkach pochodzących z obiektu kontrolnego (bez użyźniaczy). Zawartość pozostałych frakcji agregatów była na zbliżonym poziomie we wszystkich próbkach. Należy jednak zauważyć, że próbki z obiektu kontrolnego zawierały więcej agregatów najdrobniejszych (Ø 0,25-0,5 mm i < 0,25 mm), które uznaje się za niekorzystne z agrotechnicznego punktu widzenia. Zastosowane użyźniacze powodowały zarówno tworzenie się dużych agregatów bryłkowych (o niekorzystnych właściwościach), jak również wpływały na zlepianie najdrobniejszych cząstek fazy stałej w agregaty o średnicy ponad 0,5 mm, co należy uznać za cechę korzystną.

Liczbowy wskaźnik agregacji gleby suchej (LWAs) osiągnął najwyższą (najkorzystniejszą) wartość (514,53) na obiekcie kontrolnym. W próbkach pochodzących z obiektów, na których zastosowano testowane użyźniacze, był on niższy o średnio 100 i wynosił od 385,99 do 412,58. Podobnie, liczbowy wskaźnik agregacji gleby przesiewanej w wodzie (LWAm) był najwyższy w próbkach pochodzących z obiektu kontrolnego (średnio 3654,72). Jednak w tym przypadku, różnice nie są tak duże w stosunku do obiektów, na których zastosowano użyźniacze glebowe. Wśród testowanych użyźniaczy najwyższą wartość LWAm uzyskano dla obiektu z humobakiem (3469,82), a najniższą dla obiektu, na którym zastosowano preparat biodynamiczny krowieńca (3178,89). W wyniku tego wskaźnik wodoodporności agregatów glebowych (Ww) najkorzystniejszą wartość uzyskał na obiekcie po zastosowaniu humobaku (średnio 9,00). Wskaźnik ten był nieco niższy po zastosowaniu efektywnych mikroorganizmów (8,71), następnie po zastosowaniu preparatu biodynamicznego krowieńca (8,22), użyźniacza glebowego (7,97), a najmniejszą wartość (7,11) uzyskał na obiekcie kontrolnym. Wynika z tego, że badane użyźniacze glebowe korzystnie wpłynęły na wodoodporność agregatów glebowych. Jednak ich zlepiające działanie przejawiło się także w tworzeniu dużych agregatów bryłkowych (w stanie suchym), co uznać należy za zjawisko niekorzystne, szczególnie w przypadku badanej gleby ciężkiej.

Podobnie jak w przypadku liczbowego wskaźnika agregacji gleby suchej (LWAs), obliczone wskaźniki jakości struktury przy przesiewaniu na sucho były najkorzystniejsze dla gleby z obiektu kontrolnego. Współczynnik strukturalności gleby (K) dla próbek z obiektu kontrolnego osiągnął wartość 2,93, a dla próbek z obiektów, na które zastosowano użyźniacze glebowe był on na niższym, zbliżonym poziomie (1,12-1,29). W przypadku wskaźnika rozpylenia gleby (S), różnice między obiektami nie były tak znaczne. Jednak należy zauważyć, że najgorzej wypadły poletka z obiektu kontrolnego (11,47), a wyższe wartości uzyskano po zastosowaniu użyźniaczy glebowych. Najmniej podatna na rozpylenie była gleba po zastosowaniu humobaku (14,95), nieco gorsza po zastosowaniu EM (14,19), użyźniacza glebowego (13,56) i preparatu biodynamicznego krowieńca (12,70). Tak jak już wspomniano, zastosowane preparaty wpłynęły na tworzenie się dużych agregatów bryłkowych, dlatego wskaźnik bryłkowatości gleb (B) najkorzystniejszą wartość osiągnął dla próbek z obiektu kontrolnego (0,16), a na pozostałych obiektach był dość zbliżony w granicach od 0,38 do 0,45. Wskaźnik strukturalności gleb (W), podobnie jak współczynnik strukturalności gleb (K), najwyższą i jednocześnie najkorzystniejszą wartość osiągnął dla próbek z obiektu kontrolnego (2,67), a na pozostałych obiektach był w granicach od 1,27 do 1,59.


Występowanie dżdżownic

Przystępując do badań uważano, iż zwiększenie występowania dżdżownic, w tej z natury ciężkiej glebie, korzystnie wpłynęłoby na jej strukturę i napowietrzenie. Tymczasem dosyć niespodziewanie w 2009 roku określając występowanie dżdżownic, stwierdzono dużo mniejszą ich liczebność niż w ubiegłych latach (tab. 4). To samo dotyczy również biomasy. Wynik taki zaskakuje wszak oczekiwano, iż w kolejnych latach stosowania użyźniaczy gleba nabierać będzie coraz korzystniejszych właściwości sprzyjając wzrostowi populacji i biomasy dżdżownic.

Wobec ogólnie bardzo małej liczebności i biomasy dżdżownic, nieco większe wartości niż w innych obiektach odnotowano na powierzchniach traktowanych preparatem EM.
Plonowanie i jakość ziarna pszenicy jarej

Wydajność ziarna pszenicy jarej odmiany Bombona kształtowała się na poziomie 4 t z ha (tab. 5). Jak na warunki ekologicznej agrotechniki jest to bardzo dobry poziom plonów. Zasadniczo zastosowane środki nie wpłynęły istotnie na plon pszenicy, z wyjątkiem humobaku, gdzie stwierdzono obniżenie wydajności o 26%.

Wydajność słomy, podobnie jak ziarna, była dosyć wyrównana w poszczególnych obiektach z wyjątkiem wariantu z humobakiem, na którym odnotowano obniżkę plonu taką samą jak w przypadku ziarna – tj. o 26%.

Dopełnieniem obrazu oddziaływania polepszaczy na pszenicę jarą jest struktura jej plonowania i morfometria (tab. 5 i 6). Po pierwsze zwraca uwagę zmniejszona obsada źdźbeł w wariancie z humobakiem, a w mniejszym nasileniu z krowieńcem. W tym pierwszym przypadku dodatkowo stwierdzono dramatyczne obniżenie udziału źdźbeł o kłosach dorodnych na rzecz zwiększonego udziału kłosów przeciętnych oraz słaborozwiniętych. Na jednoznacznie negatywny obraz wpływu humobaku na pszenicę rzutują też cechy morfometryczne, a więc skrócenie źdźbła i kłosa, zmniejszenie liczby ziaren w kłosie oraz dorodności ziarna wyrażonej masą 1000 ziaren. Należy jednak podkreślić, iż podobny wpływ krowieńca i humobaku na pszenicę ograniczył się wyłącznie do zmniejszenia obsady źdźbeł, natomiast w pozostałych parametrach był wręcz przeciwstawny. I tak pod wpływem krowieńca stwierdzono: wysoki udział źdźbeł o kłosach dorodnych, największą długość źdźbeł i kłosów, największą liczbę ziaren w kłosie i ich masę z kłosa, a także największą dorodność ziarna.

W przypadku pozostałych wariantów doświadczenia, tj. obiektu kontrolnego, ulepszacza glebowego oraz EM, uzyskano bardzo zbliżone charakterystyki struktury plonu oraz morfometrii roślin, z tym, że w pod wpływem EM zarysowała się tendencja zwiększania obsady źdźbeł, której towarzyszyło nieznaczne zmniejszanie ich dorodności (krótsze źdźbła, kłosy, mniej ziaren w kłosie i mniejsza ich masa, obniżenie masy 1000 ziaren).

Z jakościowych cech ziarna na uwagę zasługuje bardzo wysoka, jak na plantację ekologiczną, zawartość i jakość glutenu (tab. 7). Zasadniczo cechy te nie zależały od zastosowanych polepszaczy, jednakże przy ogólnie wysokim wskaźniku sedymentacji odnotowano tendencję do jeszcze większych jego wartości pod wpływem preparatu humobak. Kolejną korzystną cechą zebranego plonu była wysoka, jak na warunki uprawy ekologicznej, zawartość białka. W zakresie tej cechy, podobnie jak i liczby opadania oraz gęstości ziarna, nie dostrzeżono wpływu ulepszaczy.



Zebrane ziarno miało jednak i mniej korzystne charakterystyki, a mianowicie: bardzo niski stopień wyrównania oraz niską wartość masy 1000 ziaren. W przypadku pierwszej z wymienionych cech najgorzej wypadło ziarno z wariantu traktowanego humobakiem – wyrównanie wyniosło zaledwie 31%. Dopełnieniem obrazu tej cechy jest również najniższa masa 1000 ziaren stwierdzona na tym samym obiekcie – 27,9g.
Wnioski


  1. Na podstawie przeprowadzonych badań nie można stwierdzić, że zastosowane ulepszacie glebowe (preparat biodynamiczny krowieńca, humobak, ulepszasz glebowy i efektywne mikroorganizmy) poprawiły właściwości gleby ciężkiej. Właściwości fizyczne gleby wykazały dużą zmienność w obrębie obiektów, jednak średnie wartości dla porównywanych obiektów nie odbiegały od wartości dla wariantu kontrolnego.




  1. Generalnie właściwości badanej gleby ciężkiej były uzależnione od jej składu granulometrycznego. Glebę tę charakteryzuje niekorzystna tendencja do tworzenia dużych agregatów bryłkowych, a także skłonność do zagęszczenia i mała zawartość powietrza. Cechy te silnie zależą od uziarnienia gleby i tylko w niewielkim stopniu można je modyfikować na drodze usprawnienia przemian mikrobiologicznych.




  1. W roku 2009, po trzech kolejnych latach stosowania polepszaczy na tym samym polu stwierdzono najniższą liczebność i biomasę dżdżownic w badanym czasokresie. Przy ogólnie niskim zasiedleniu gleby przez dżdżownice i ich biomasie, stwierdzono większą ich liczebność na powierzchniach traktowanych preparatem EM.




  1. Jak na warunki ekologicznej agrotechniki uzyskano wysoką wydajność ziarna rzędu 4 t z ha. Stwierdzono, iż polepszacze glebowe nie wpłynęły istotnie na plon pszenicy, z wyjątkiem humobaku, który obniżył wydajność ziarna i słomy o 26%. Ponadto humobak spowodował pogorszenie wyrównania ziarna i zmniejszenie masy 1000 ziaren.




  1. Zebrane ziarno charakteryzowała wysoka zawartość białka, glutenu oraz jakość tego ostatniego. Nie stwierdzono wpływu polepszaczy na wielkość powyższych parametrów. Liczba opadania oraz gęstości ziarna również nie wykazały związku ze stosowaniem ulepszaczy.


Piśmiennictwo
Czudnowski A.F. i in. 1967. Podstawy agrofizyki. PWRiL, Warszawa.
Dobrzański B., Witkowska B., Walczak R. 1975. Soil-aggregation and water-stability index. Pol. J. Soil Sci., 8(1): 3-8.
Domżał H., Słowińska-Jurkiewicz A. 1988. Wpływ składu granulometrycznego i próchnicy na ilość agregatów glebowych i ich odporność na działanie wody. Rocz. Glebozn., 39(3): 5-19.
Lityński T., Jurkowska H., Gorlach E. 1976. Analiza chemiczno-rolnicza. PWN, Warszawa.
Ostrowska A., Gawliński S., Szczubiałka Z. 1991. Metody analizy i oceny właściwości gleb i roślin. Wyd. Instytut Ochrony Środowiska, Warszawa: ss. 334.
Rewut I.B. 1980. Fizyka gleby. PWRiL, Warszawa.
Walczak R., Witkowska B. 1976. Metody badania i sposoby opisywania agregacji gleby. Problemy Agrofizyki, 19: 1-52.
Zalecenia nawozowe. Część I. Liczby graniczne do wyceny zawartości w glebach makro- i mikroelementów. 1985. Wyd. IUNG, Puławy.
Tabele

Tabela 1. Właściwości fizyczno-wodne gleby, Budziszewo, termin pobrania próbek 11.06.2009 r.




Obiekt

Próbki

Gęstość objętościowa gleby wilgotnej

[g/cm3]



Gęstość objętościowa gleby suchej [g/cm3]

Porowatość ogólna

[% obj.]


Wskaźnik porowatości

ε

[-]



Wilgotność gleby

[% wag.]


Wilgotność gleby

[% obj.]


Zawartość powietrza w chwili pobrania probek

[% obj.]


Udział wilgotności w porowatości ogólnej

[%]


Krowieniec

11

1,767

1,443

44,37

0,80

22,43

32,37

12,00

72,95

12

1,709

1,396

46,18

0,86

22,44

31,31

14,87

67,80

13

1,710

1,389

46,46

0,87

23,14

32,08

14,38

69,05

średnia

1,729

1,409

45,67

0,84

22,67

31,92

13,75

69,93

Humobak

21

1,668

1,397

45,01

0,82

19,37

27,07

17,94

60,14

22

1,690

1,405

44,69

0,81

20,31

28,53

16,16

63,84

23

1,706

1,407

44,60

0,81

21,18

29,81

14,79

66,84

średnia

1,688

1,403

44,77

0,81

20,29

28,47

16,30

63,61

Kontrola

31

1,736

1,437

43,60

0,78

20,79

29,83

13,77

68,42

32

1,719

1,426

44,05

0,79

20,56

29,31

14,74

66,54

33

1,744

1,422

44,19

0,80

21,35

30,36

13,83

68,70

średnia

1,733

1,428

43,95

0,79

20,90

29,83

14,12

67,89

Ulepszasz glebowy

41

1,722

1,420

44,48

0,80

21,26

30,16

14,32

67,80

42

1,748

1,425

44,26

0,79

22,42

31,95

12,31

72,19

43

1,721

1,404

45,09

0,82

22,53

31,64

13,45

70,17

średnia

1,730

1,416

44,61

0,80

22,07

31,25

13,36

70,05

EM

51

1,707

1,425

44,84

0,82

19,76

28,16

16,68

62,80

52

1,699

1,422

44,96

0,82

19,51

27,74

17,22

61,70

53

1,721

1,423

44,90

0,82

20,93

29,78

15,12

66,32

średnia

1,709

1,423

44,90

0,82

20,07

28,56

16,34

63,61
1   2   3   4


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna