Egzamin z chemii organicznej. Pierwszy termin. 16. 06. 03



Pobieranie 204.25 Kb.
Strona1/2
Data07.05.2016
Rozmiar204.25 Kb.
  1   2
Egzamin z chemii organicznej. Pierwszy termin. 16.06.03 A

1. (15 p.) Przeprowadzono kondensację aldolową związków A i B otrzymując produkt posiadający wiązanie C=C. Związek C z malonianem dietylowym w warunkach reakcji Michaela daje produkt D, z którego po hydrolizie i dekarboksylacji otrzymuje się kwas 3,5-difenylo-5-oksopentanowy. Zapisz schemat powyższych reakcji za pomocą wzorów chemicznych. Przedstaw mechanizm kondensacji aldolowej. Uwaga: stereochemicznych aspektów reakcji można nie rozważać.

2. (15 p.) Przedstaw mechanizm reakcji mononitrowania p-nitroacetanilidu. Wyjaśnij dlaczego jeden z możliwych do otrzymania produktów powstaje w znacznej przewadze.

3. (14 p.) W wyniku reakcji dienowej między związkami A i B otrzymano produkt C, który utleniany nadmanganianem potasowym na gorąco dał (4R,5S)- (czyli mezo-)-4,5-dimetylo-2,7-oktanodion. Podaj wzory i nazwy związków A, B i C (3x2p.). Podaj wzory produktów, D i E (2x2p.), jakie powstaną w wyniku uwodornienia związku C wodorem na platynie? Przedstaw za pomocą wzorów przestrzennych inwersję pierścienia cykloheksanowego dla jednego z nich (4p.).

4. (22 p.) Na 1-buten podziałano bromowodorem w eterze a otrzymaną mieszaninę stereoizomerów (A i B) potraktowano alkoholowym roztworem KOH. Otrzymano trzy związki C, D i E (E - uboczny).

a) –(10p.) Napisz wzory i nazwy związków A, B, C, D i E.

b) –(10p.) Przedstaw mechanizmy reakcji w taki sposób, aby można było wytłumaczyć powstawanie związków A i B w pierwszym oraz C i D w drugim przypadku.

c) –(2p.) Do jakiego typu każda z tych reakcji należy?

5. (6 p.) L-Alanina to kwas (S)-2-aminopropanowy. Napisz wzory postaci w jakich będzie ona występować w roztworze o pH odpowiadającym punktowi izoelektrycznemu oraz w środowisku bardziej i mniej kwaśnym.

6. (50 p.) Uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane równania reakcji. Podaj nazwy produktów.

4p.-a) 1-buten + NBS + (RO)2 + Dt à A + B (A i B – izomery konstytucyjne)

2p.-b) (R)-2-jodobutan + (CH3)3N à

4p.- Przedstaw mechanizm tej reakcji.

2p.-c) cyjanek etylu + bromek etylomagnezowy à A (+H3O+) à B

3p.-d) Aldehyd fenylooctowy + dimetyloamina (H+ - kat.) à

2p.-e) p-acetylobenzoesan etylu + borowodorek sodu à

4p.-f) bromek trifenylopropylofosfoniowy + fenylolit  A (pomiń nazwę) (+ aceton)  B

3p.-g) mrówczan etylu + fenylooctan etylu + etanolan sodu à

5p.- Przedstaw mechanizm reakcji.

2p.-h) benzoesan fenylu + NaOHaq à

3p.-i) (Z)-2-buten + KMnO4 (niska temperatura) à

5p.- Narysuj wzór Fischera produktu. Czy produkt posiada asymetryczne atomy węgla? Czy jest chiralny?

2p.-j) p-bromoanilina + HBr (nadmiar) + NaNO2 (temp 0-5 0C

5p.-k) 1-butyn + diizopropyloamidek litu  A (pomiń nazwę) (+ jodek etylu)  B (+ Na, NH3, -34 0C)  C

4p.-l) 2-cykloheksenon + dietylomiedzian litu  A (+ LiAlH4/THF)  (po zakwaszeniu) B (stereochemii reakcji można nie rozważać)

7. (14 p.) Zaproponuj syntezy podanych związków.

6p.-a) p-bromobenzonitryl z aniliny

8p.-b) N-benzyloanilinę nie zanieczyszczoną aminami innych rzędów z toluenu (jedynego substratu organicznego).


Egzamin z chemii organicznej. Drugi termin. 23.06.03.

1. (46 p.) Zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane schematy reakcji. Podaj wzory i nazwy produktów oznaczonych literami.

a) jodek metylomagnezowy + (S)-1,2-epoksybutan  A (po zakwaszeniu)

b) cykloheksanon + benzaldehyd + NaOHaq  A (+ H3O+, Dt – odwodnienie)  B

c) N-metyloetyloamina + bezwodnik octowy  A (+ LiAlH4, THF)  B

d) metylenocykloheksan (NBS, ROOR, Dt)  A + B

e) 2,4-heksadien + HBr (1 mol, niska temp.)  A (w przewadze) + B

f) eter benzylowo-fenylowy + HI (1 mol)  A + B

g) 1-metylocyklopenten + [BH3]  A (+ H3O+)  B

h) izopentanol + H2SO4 (Dt)  A (produkt główny)

i) heksanodionian dietylowy + etanolan sodu  A (+ NaBH4)  B

przedstaw mechanizm pierwszej reakcji

j) o-ksylen + KMnO4,aq (nadmiar, Dt)  A (Dt, odwodnienie) B (+ benzen + AlCl3) C

k) bromek p-nitrobenzenodiazoniowy + p-krezol (pH 10)  A

2. (28 p.) Zaproponuj syntezy podanych związków.

a) kwasu p-fluorobenzoesowego z bromobenzenu

b) butanian butylu z 2-butanolu (jedynego substratu organicznego)

c) trans-1,2-dimetylocykloheksanu z dowolnych węglowodorów łańcuchowych

narysuj wzory przestrzenne krzesłowych konformacji produktu

d) bis(2-fenyloetylo)aminę z 2-fenyloetanolu (jedynego substratu organicznego)

3. (15 p.) Przedstaw mechanizm reakcji chlorobenzenu z chlorkiem izobutylu katalizowanej chlorkiem glinu. Wyjaśnij dlaczego otrzymuje się jeden z możliwych produktów w znacznej przewadze. Czy reakcja przebiega szybciej niż z udziałem benzenu? Wyjaśnij.

4. (19 p.) Narysuj wzory przestrzenne i odpowiadające im wzory Fischera oraz podaj nazwy wszystkich stereoizomerów 2,3-dibromobutanu. Jaka jest relacja stereochemiczna między każdą parą związków. Przedstaw mechanizm reakcji: alken + brom  2,3-dibromobutan (optycznie nieczynny).

5. (15 p.) (S)-3-Bromo-1-buten ogrzewano z nadmiarem wody. Podaj wzory przestrzenne i nazwy wszystkich związków jakie mogą powstać oraz przebieg reakcji prowadzących do każdego z nich.

6. (11 p.) Wskaż, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą w wskazanym kierunku. Pozostałe uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) t-butanolan sodu + fenol 

b) propionian sodu + fenol 

c) chlorek aniliniowy + amoniak 

d) bromek metylomagnezowy + anilina 

e) 2,4-pentanodion + etanolan sodu 

f) fenolan sodu + CO2 + H2O 

g) bromek etyloamoniowy + amoniak 

h) fenylonitrometan + butylolit 

7. (6 p.) Poniżej przedstawiono wzór Haworth’a -D-galaktopiranozy:



Narysuj analogiczny wzór anomeru  oraz wzór Fischera łańcuchowej formy tego cukru.


Egzamin z chemii organicznej. Trzeci termin. Wrzesień 2003.

I. (71 p.) Zapisz za pomocą wzorów chemicznych poniższe równania podając również wzory i nazwy związków oznaczonych literami. Wykonaj dodatkowe polecenia.

1. izobutan + Br2 (120 0C, h)  A (99%) + B (1%)

2. A (C4H8) + Cl2 (FeCl3 – kat.)  1,3-dichlorobutan

3. 1-metylocykloheksen + borowodór  A (+ nadtlenek wodoru, NaOH)  B; narysuj krzesłowe konformery B. (Pomiń nazwę A)

4. (2R,3S)-2-chloro-3-metylopentan + KOHEtOH  A (produkt główny). Przedstaw mechanizm reakcji. Narysuj wzory Fischera substratu i jego enancjomeru. Podaj jego nazwę.

5. 1-metylocykloheksen + bromowodór (ROOR, h)  A + B (A i B to diastereoizomery. Wzory i nazwy dwóch pozostałych stereoizomerów powstających w tej reakcji można pominąć).

6. nitrobenzen + brom (Fe – kat.)  A (produkt główny). Przedstaw mechanizam reakcji i wyjaśnij dlaczego jeden z produktów powstaje w znacznej przwadze.

7. (R)-1-bromo-1-fenyloetan + metanol (nadmiar, t)  A + B (A i B stereoizomery). Przedstaw mechanizm reakcji.

8. o-chlorotoluen + amidek potasu (ciekły amoniak)  A + B

9. 3-metylo-2-butanol + bromowodór  2-bromo-2-metylobutan. Wyjaśnij przebieg tej reakcji.

10. 1,3-butanodiol + tritlenek chromu + pirydyna (CH2Cl2 rozp.)  A

11. butanal + dimetyloamina (H+ - kat.)  A

12. p-nitrobenzaldehyd + formaldehyd + NaOH (50%, t)  A + B.

13. 2,6-heptanodion + NaOHaq  A (C7H10O)

14. Kwas benzoesowy + dicykloheksylokarbodiimid (DCC) + N-metyloetyloamina  A

15. benzoesan etylu + propanian etylu + etanolan sodu – przedstaw mechanizm reakcji

16. p-bromoanilina + azotyn sodu + kwas solny (0-5 0C)  A (+ cyjanek miedziawy, t)  B

17. wodorotlenek 1-metylocyklopentylo-trimetyloamoniowy + t  A + B (A i B nie są izomerami)

18. N,N-dimetyloanilina + chlorek p-nitrobenzenodiazoniowy (pH ~ 5)  A


II. (7 p.) Narysuj wzory Haworth’a związków A i C oraz wzór Fischera związku B.

+ H2O (nadmiar, H+ - kat.)  A + CH3OH

A  B  C (A i C związki cykliczne – anomery; B związek łańcuchowy).
III. (40 p.) Przedstaw schematy poniższych syntez:

1. 2-chloro1,3-dibromobenzen z aniliny

2. kwas 3-fenylo-5-oksoheksanowy z benzaldehydu, octanu etylu i bromooctanu etylu wykorzystując mi. reakcje Wittiga i Michaela

3. pentylocyklopentan z dowolnych alkenów o pięciu atomach węgla w cząsteczce

4. 2-etylocyklopentanon z cykloheksenu i etanolu

5. C6H10 + C4H6 (t, p)  A (+ 1. ozon, 2. H2O/Zn)  2,4-heksanodion +

3-oksobutanal

IV. (9 p.) Czy wszystkie niżej podane reakcje zachodzą? Po uzupełnieniu zapisz je za pomocą wzorów chemicznych podając także nazwy produktów.

1. 1-butyn + diizopropyloamidek litu (LDA) 

2. chlorek benzyloamoniowy + N-metyloanilina 

3. kwas benzoesowy + fenolan potasu 

4. 2,4-pentanodion (pKa = 9) + NaOHaq (pKa H2O = 16) 

5. p-metylofenolan sodu + p-nitrofenol 
Oceny: 67-85 – 3; 86-98 – 3.5; 99-112 – 4; 113-119 – 4.5; 120-127 – 5.

Egzamin z chemii organicznej. Pierwszy termin. 19.06.2001. A

Na bazie egz. popr. z września 2001

I. Uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów podane równania reakcji. Zaznacz, w której reakcji powstają stereoizomery. Podaj nazwy produktów.

1) propylobenzen + Br2 + h + Dt à

2) p-toluenosulfonian (R)-sec-butylu + (CH3)3N à

Przedstaw mechanizm tej reakcji.

3) 3-jodopentan + wodorotlenek potasu w etanolu à

Za pomocą wzorów Newmana narysuj konformacje , jakie musi przyjąć substrat, aby reakcja mogła zajść i wytłumacz, dlaczego stereoizomery produktu nie powstają w równych ilościach.

4) cykloheksanon + 1) bromek metylomagnezowy 2) H3O+à

5) benzaldehyd + CH3NH2 + H2/Ni à

6) benzaldehyd + a) 1 mol 3-pentanon + NaOHaq, b) H+, Dt à

7) acetylooctan etylu + wodorek litowo-glinowy (nadmiar) à

8) aceton + ylid etylidenotrifenylofosfoniowy à

9) propanian etylu + mrówczan etylu + etanolan sodu à

Przedstaw mechanizm powyższej reakcji.

10) p-nitroacetanilid + Br2/FeBr3 à



Przedstaw mechanizm powyższej reakcji.

11) octan fenylu + NaOHaq à

12) (E)-2-buten + Br2 à

Narysuj wzór Fischera produktu. Czy produkt posiada asymetryczne atomy węgla? Czy jest chiralny? Uzasadnij odpowiedź.

II. Zaproponuj sposób syntezy poniższych związków z podanych substratów organicznych.

1) m-bromoetylobenzen z acetofenonu,

2) (Z)-3-okten z 1-butenu,

3) trans-1,2-dimetylocykloheksanu z dowolnych acyklicznych węglowodorów nienasyconych. Za pomocą wzorów przestrzennych przedstaw trwałe konformacje produktu,

4) kwas 5-oksoheksanowy z 3-buten-2-onu i innych reagentów organicznych,

5) 2,2,4-trimetylopentan z alkoholu t-butylowego,

6) dibenzyloaminę, niezanieczyszczoną aminami innych rzędów, z alkoholu benzylowego,

III. Przedstaw wzór Haworth’a (taflowy) b-D-allopiranozy znając wzór Fischera tego związku:



IV. Wiedząc, że alanina to kwas L-2-aminopropanowy a seryna to kwas L-2-amino-3-hydroksypropanowy przedstaw wzór dipeptydu: Ala-Ser.


Egzamin z chemii organicznej. Drugi termin. 24.06.2002. A

I. (10 p.) Używając wzorów Haworth’a przedstaw równanie opisujące mutarotację (równowagę pomiędzy anomerami  i ) D-glukozy. Wzór D-glukozy:



II. (6 p.) Podaj wzory chemiczne dipeptydów, które w wyniku hydrolizy dają kwas L-2-amino-3-metylobutanowy (walinę – Wal) oraz kwas L-2-amino-3-fenylopropanowy (fenyloalaninę – Phe).

III. Zaprojektuj syntezę podanych związków ze wskazanych substratów:

1) benzylidenocykloheksanu z cykloheksanolu i alkoholu benzylowego (gr. benzylidenowa - C6H5-CH=),

2) 2-benzylidenocykloheksanonu z cykloheksanonu i alkoholu benzylowego,

3) 3-benzylocykloheksanolu z cykloheksanonu i alkoholu benzylowego,

4) N-benzylo-4-bromoanilinę z kwasu benzoesowego (proszę nie stosować reakcji alkilowania),

5) trans-2-metylocykloheksanol z 1-metylocykloheksanolu,

6) kwas heptanodiowy z malonianu dietylowego i innych potrzebnych reagentów,

7) 2,4,6-tribromobenzonitryl z aniliny.

IV. (13 p.) Wyjaśnij używając wzorów przestrzennych dlaczego reakcja eliminacji chlorowodoru z trans-2-chloro-t-butylocykloheksanu pod wpływem KOH w alkoholu przebiega zgodnie z regułą Hofmanna. Podaj wzór i nazwę produktu.

V. (13 p.) W wyniku działania na buten nadmanganianem potasu w niskiej temperaturze otrzymano jeden achiralny związek. Przedstaw równanie reakcji podając nazwy substratu i produktu dokładnie określające ich budowę. Narysuj wzór Fischera produktu. Dlaczego jest to związek achiralny?

VI. (67 p.) Uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów podane równania reakcji. Podaj nazwy produktów pośrednich i końcowych.

1) bromek sec-butylomagnezowy + 1) formaldehyd, 2) H3O+  A (+ H2SO4, stęż., t)  ? wskaż produkt główny i wyjaśnij jak powstaje,

2) tosylan (R)-2-metylobutylu + octan sodu 

przedstaw mechanizm reakcji,

3) 3-fenylopropanian etylu + węglan dietylowy + etanolan sodu 

Przedstaw mechanizm reakcji,

4) 4-chloroacetofenon + HNO3 + H2SO4

Przedstaw mechanizm reakcji

5) kwas benzoesowy + alkohol benzylowy + H+

Przedstaw mechanizm reakcji,

6) 4-oksopentanian etylu + 1,2-etanodiol + H+  A (+ LiALH4 w THF)  B (+H2O/H+)

7) acetylooctan etylu (2 mole) + 1,3-dibromopropan (1 mol) + etanolan sodu  A (+H3O+)  B (+t) 

8) 1-metylocyklopenten + Br2 + H2O 

Przedstaw mechanizm reakcji.

9) 1-fenylopropen + NBS (CCl4, t) 
Egzamin z chemii organicznej. Trzeci termin. Wrzesień 2002.

1. (30 p.) Na 1-butanol podziałano stężonym kwasem siarkowym w podwyższonej temperaturze otrzymując mieszaninę stereoizomerów A i B. Na tę mieszaninę podziałano bromowodorem otrzymując mieszaninę stereoizomerów C i D.

a) Podaj wzory przestrzenne i nazwy związków A, B, C i D oraz wzory Fischera związków C i D.

b) Przedstaw mechanizm reakcji: 1-butanol  A + B.

c) Przedstaw mechanizm reakcji A (lub B)  C + D. Czy otrzymana mieszanina będzie skręcała płaszczyznę światła spolaryzowanego? Podaj wyjaśnienie.

2. (32 p.) Zaproponuj schematy syntez stosując (za wyjątkiem podpunktu c) oprócz wskazanego inne, dowolne reagenty:

a) kwas m-aminobenzoesowy z toluenu

b) kwas (R)-2-metylobutanowy z p-toluenosulfonianu (S)-2-butylowego (otrzymywanie związków Grignarda nie jest reakcją stereoselektywną)

c) N-benzyloanilinę z toluenu, jedynego związku organicznego, metodą inną niż benzylowanie aniliny

d) amid kwasu 4-metoksybenzoesowego z fenolu

e) 2-metylo-3-pentanon z propanianu etylu

3. (20 p.) Przeanalizuj podane niżej schematy reakcji i wykonaj następujące polecenia:

a) Wskaż, które z równań ilustruje właściwą metodę otrzymywania estru.

b) Przedstaw mechanizm tej reakcji i wskaż etap decydujący o szybkości całego procesu.

c) Wyjaśnij możliwie wyczerpująco, dlaczego w przypadku pozostałych reakcji analogiczne etapy nie mogą zajść.

A) kwas octowy + fenol (wobec jonów H+)  octan fenylu

B) kwas octowy + 1-butanol (wobec jonów H+)  octan butylu

C) kwas octowy + fenol (wobec jonów OH-)  octan fenylu.

4. (28 p.) Uzupełnij i zapisz poniższe równania wzorami podając również nazwę (nazwy) produktu (produktów) oraz NAZWĘ typu każdej reakcji (np. substytucja nukleofilowa SN1). Wykonaj dodatkowe polecenia.

a) benzaldehyd + metyloamina (katalizator = H+)

(Wyjaśnij, dlaczego nadmierne stężenie kwasu mineralnego utrudnia zajście reakcji)

b) (R)-1-etoksy-1-fenyloetan + 1 mol HI 

c) 2-chloro-1-fenylopropan + KOH (alkohol) 

d) 3-chloro-2-fluoronitrobenzen + etanolan sodu 

e) benzaldehyd + cykloheksanon (katalizator NaOH) 

5. (25 p.) Na chlorobenzen podziałano chlorkiem kwasu propanowego wobec kwasu Lewisa a na produkt tej reakcji najpierw hydrazyną a następnie wodorotlenkiem potasu w podwyższonej temperaturze (reakcja 1). W innej reakcji (reakcja 2) chlorobenzen poddano działaniu 1-bromopropanu wobec kwasu Lewisa. Przedstaw schematy obydwu syntez. Podaj nazwę typu reakcji 2 i przedstaw jej mechanizm. Na podstawie trwałości kompleksów  wyjaśnij regioselektywność tej reakcji.

6. (8 p.) Poniżej przedstawiono wzór przestrzenny -D-mannopiranozy. Narysuj wzór Haworth’a anomeru  oraz wzór Fischera aldehydowej formy D-mannozy.

7. (6 p.) Napisz wzory chemiczne aminokwasów powstających w wyniku hydrolizy tripeptydu Ala-Ser-Gly o wzorze: H2NCH(CH3)CONHCH(CH2OH)CONHCH2CO2H. Napisz wzór chemiczny tripeptydu: Ser-Gly-Ala.

Egzamin z chemii organicznej B (grupa dodatkowa). 07.02.2005 r.


  1. (18 p.) Równomolową mieszaninę octanu etylu i 2-metylopropanianu etylu poddano reakcji z etanolanem sodu. Po zakwaszeniu mieszaniny reakcyjnej kwasem octowym z czterech możliwych -ketoestrów otrzymano tylko dwa. Podaj wzory i nazwy wszystkich czterech związków, które mogą (przynajmniej teoretycznie) powstać w tej reakcji i zaznacz te, które powstają. Podaj mechanizm reakcji oraz w oparciu o niego wyjaśnij dlaczego powstały te właśnie związki.

  2. (20 p.) Przedstaw mechanizmy następujących reakcji:

    1. (R)-1-bromo-1-fenylobutan +cyjanek sodu (DMSO)  ?

b) toluen + 1-chlorobutan + AlCl3 (kat.)  2- + 4-sec-butylotoluen; polecenie dodatkowe: proszę wyjaśnić regioselektywność reakcji;

c) 1-fenylo-2-bromobutan + KOH/etanol  (E)- + (Z)-1-fenylo-1-buten; polecenie dodatkowe: mechanizm reakcji przedstawić posługując się wzorami przestrzennymi; wyjaśnić powstawanie mieszaniny stereoizomerów oraz podać, który z nich powstanie w przewadze, stosując wzory rzutowe Newmana.



  1. (19 p.) Narysuj wzory przestrzenne i odpowiadające im wzory Fischera, oraz podaj nazwy wszystkich stereoizomerów 2,3-butandiolu. Jaka jest relacja stereochemiczna między każdą parą związków. Jaki alken należy użyć aby podczas utleniania KMnO4 w niskiej temperaturze powstał chiralny, racemiczny 2,3-butandiol. Wybór uzasadnij na podstawie mechanizmu reakcji.

  2. (25 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów oraz innych niezbędnych reagentów:

    1. kwas trans-2-metylocykloheksanokarboksylowy z 1,3-butadienu;

    2. kwas 4-fluoro-3-bromo-benzoesowy z p-toluidyn (p-metyloaniliny);

    3. kwas 3-fenylo-5-oksoheksanowy z benzaldehydu, bromooctanu etylu i acetylooctanu etylu wykorzystując reakcje Wittiga i Michaela;

    4. 3-amino-1-cykloheksen z cykloheksenu;

  3. (36 p.) Zapisz za pomocą wzorów chemicznych poniższe równania podając również wzory i nazwy związków oznaczonych literami. Wykonaj dodatkowe polecenia.

    1. izobutan (2-metylopropan) + Br2 (120 0C, h)  A (99%) + B (1%);

    2. 1-metylocyklopenten + Br2 +H2O (nadmiar)  A; (nazwa bez stereochemii)

    3. 1-metylocykloheksen + [BH3]  A (+ H2O2, NaOH)  B; polecenie dodatkowe: Przedstaw za pomocą wzorów przestrzennych inwersję pierścienia cykloheksanowego związku B;

    4. 2-pentyn + Na/NH3 (ciekły)  A;

    5. (R)-1-fenylo-1-propanol + chlorek tosylu (chlorek kwasu p-toluenosulfonoego  A (+ metanol, t)  B;

    6. eter benzylowo-fenylowy + HIaq (1 mol)  A + B;

    7. bromek etylu + Mg (eter bezwodny)  A + (1,2-epoksypropan  B;

    8. cykloheksanon + benzaldehyd + NaOHaq  A (+ NaBH4)  B; (nazwa bez stereochemii)

    9. benzoesan metylu + benzyloamina (Dt)  A (+ LiAlH4)  B;

    10. trimetyloamina + chlorek p-bromobenzylu  A;

    11. N,N-dimetyloanilina + chlorek p-nitrobenzenodiazoniowy (pH ~ 5)  A;

  4. (6 p.) Poniżej przedstawiono wzór Haworth’a -D-glukopiranozy



Narysuj analogiczny wzór anomeru  oraz wzór Fischera łańcuchowej formy tego cukru.


  1. (12 p.) Wskaż, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) 1-butyn + bromek fenylomagnezu 

b) diizopropyloamina + butylolit 

c) 2,4-dinitrofenolan sodu + p-metoksyfenol 

d) kwas octowy + p-krezolan potasu (p-metylofenolan potasu) 

e) malonian dipropylu + 1-propanolan sodu 

f) p-toluenosulfonian aniliniowy + trimetylamina 



Egzamin z chemii organicznej B (grupa dodatkowa). 08.02.2006 r.

  1. (13 p.) Równomolową mieszaninę benzoesanu etylu i 2-metylocykloheksanonu poddano reakcji z etanolanem sodu. Po zakwaszeniu mieszaniny reakcyjnej kwasem octowym otrzymano diketon. Podaj jego wzór i nazwę. Podaj mechanizm reakcji. Podaj wzory jego odmian tautomerycznych.

  2. (15 p.) Przedstaw mechanizmy następujących reakcji:

    1. (R)-1-bromo-1-fenylobutan +cyjanek sodu (DMSO)  ?

    2. toluen + 1-chlorobutan + AlCl3 (kat.)  2- + 4-sec-butylotoluen; polecenie dodatkowe: proszę wyjaśnić regioselektywność reakcji;

    3. 3,3-dimetylobutan-2-ol + H2SO4/t  2,3-dimetylobut-2-en.

  3. (19 p.) Narysuj wzory przestrzenne i odpowiadające im wzory Fischera, oraz podaj nazwy wszystkich stereoizomerów pentano-2,3-diolu. Jaka jest relacja stereochemiczna między każdą parą związków. Które stereoizomeryczne produkty powstaną podczas utleniania KMnO4 w niskiej temperaturze (Z)-pent-2-enu. Wynik uzasadnij przedstawiając za pomocą wzorów przestrzennych mechanizm reakcji.

  4. (25 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów oraz innych niezbędnych reagentów:

    1. kwas cis-2-metylocykloheksanokarboksylowy z buta-1,3-dienu;

    2. kwas 4-fluoro-3-bromo-benzoesowy z p-toluidyny (p-metyloaniliny);

    3. kwas 3-fenylo-5-oksoheksanowy z benzaldehydu, bromooctanu etylu i acetylooctanu etylu wykorzystując reakcje Wittiga i Michaela;

    4. 3-aminocykloheks-1-en z cykloheksenu (wykorzystując między innymi metodę Gabriela);

  5. (36 p.) Zapisz za pomocą wzorów chemicznych poniższe równania podając również wzory i nazwy związków oznaczonych podkreślonymi literami. Wykonaj dodatkowe polecenia.

    1. izobutan (2-metylopropan) + Br2 (120 0C, h)  A (99%) + B (1%);

    2. 1-metylocyklopenten + Br2 +H2O (nadmiar)  A; (nazwa bez stereochemii)

    3. 1-metylocykloheksen + [BH3]  A (+ H2O2, NaOH)  B; polecenie dodatkowe: Przedstaw za pomocą wzorów przestrzennych inwersję pierścienia cykloheksanowego związku B;

    4. 2-bromopentan + trimetyloamina  A (+ Ag2O wilgotny  B (Dt)  C

    5. (R)-1-fenylopropan-1-ol + chlorek tosylu (chlorek kwasu p-toluenosulfonowego  A (+ metanol, t)  A + B (stereoizomeryczne etery);

    6. eter benzylowo-fenylowy + HIaq (1 mol)  A + B;

    7. bromek etylu + Mg (eter bezwodny)  A + (1,2-epoksypropan  B;

    8. aceton + benzaldehyd (1 mol) + NaOHaqA (+ LiAlH4)  B; (bez uwzględnienia stereochemii)

    9. benzoesan metylu + benzyloamina (Dt)  A (+ LiAlH4)  B;

    10. bromobenzen + Li /eter bezwodny  A + (CuI, niska temperatura)  B (+ jodooctan etylu) C

    11. N,N-dimetyloanilina + chlorek p-nitrobenzenodiazoniowy (pH ~ 5)  A;

  6. (8 p.) Narysuj wzory Fischera aminokwasów powstających w wyniku hydrolizy tripeptydu Ala-Ser-Gly o wzorze: H2NCH(CH3)CONHCH(CH2OH)CONHCH2CO2H, wiedząc, że wszystkie one mają konfigurację L. Napisz analogiczny wzór tripeptydu: Ser-Gly-Ala.

  7. (14 p.) Wskaż, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

    1. but-1-yn + bromek fenylomagnezu 

    2. diizopropyloamina + butylolit 

    3. 2,4-dinitrofenolan sodu + p-metoksyfenol 

    4. kwas octowy + p-krezolan potasu (p-metylofenolan potasu) 

    5. malonian dipropylu + propan-1-olan sodu 

    6. p-toluenosulfonian aniliniowy + trimetylamina 

    7. fenolan sodu + etanol 

Egzamin z chemii organicznej B. III termin. 14.09.04.

1. (43 p.) Zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane schematy reakcji. Podaj wzory i nazwy produktów oznaczonych literami.

a) jodek metylomagnezowy + 1,2-epoksybutan  A (po zakwaszeniu)

b) 1,3-butadien + (E)-2-penten (Dt, Dp)  B

c) N-metyloetyloamina + bezwodnik octowy  A (+ LiAlH4, THF)  B

d) 2-penten + (NBS, ROOR, Dt)  A + B (podaj wzór NBS)

e) 2,4-heksadien + HBr (1 mol, niska temp.)  A (w przewadze) + B

f) eter benzylowo-fenylowy + HI (1 mol)  A + B

g) 1-metylocyklopenten + [BH3]  A (+ H2O2/NaOHaq)  B

h) 3-metylo-1-butanol + H2SO4 (Dt)  A (produkt główny)

i) 2-bromoheksan + trimetyloamina  A (Ag2O/H2O)  B (Dt)  C

j) o-ksylen + KMnO4,aq (nadmiar, Dt)  A (Dt, odwodnienie) B (+ alkohol 1-butylowy, Dt) C

k) bromek p-nitrobenzenodiazoniowy + p-krezol (pH 10)  A

l) 2-buten + 1. O3, 2. Zn/H2O  A (2 mole) (+ NaOHaq)  B (+ H3O+, Dt – odwodnienie)  C

m) propenian etylu + malonian dietylu C2H5ONa (kat.)

2. (21 p.) Narysuj wzory przestrzenne i odpowiadające im wzory Fischera oraz podaj nazwy (uwzględniające ich budowę przestrzenną) wszystkich stereoizomerów 2,3-dibromobutanu. Jaka jest relacja stereochemiczna między każdą parą związków. Posługując się wzorami przestrzennymi przedstaw mechanizm reakcji: alken + brom  racemiczny 2,3-dibromobutan. Podaj wzór alkenu.

3. (20 p.) Proszę podać mechanizmy następujących reakcji:

a) 5-Okso-heksanian etylu + 1 mol C2H5ONa  1,3-cykloheksanodion

b) p-Metoksynitrobenzen + Br2 + kat. Fe  2-bromo-1-metoksy-4-nitrobenzen (produkt główny); proszę wyjaśnić dlaczego.

c) (R)-1-Bromo-1-fenylopentan + CH3COOH (Dt)  racemiczny octan 1-fenylopentylu.

4. (16 p.)Proszę wskazać, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe reakcje uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) metanolan sodu+ fenol 

b) propionian sodu + fenol 

c) chlorek aniliniowy + amoniak 

d) bromek metylomagnezowy + 2-butyn 

e) 2,4-pentanodion + etanolan sodu 

f) fenolan sodu + CO2 + H2O 

g) fenylonitrometan + CH3ONa 

h) diizopropyloamina + butylolit 

5. (6 p.) Poniżej przedstawiono wzór Haworth’a -D-galaktopiranozy:

Narysuj analogiczny wzór anomeru  oraz wzór Fischera łańcuchowej formy tego cukru.

6. (25 p.) Zaproponuj syntezy podanych związków.

a) kwasu p-fluorobenzoesowego z toluenu

b) pentanianu butylu z 1-butanolu (jedynego substratu organicznego)

c) 1-fenylo-1-pentenu z toluenu i butanolu oraz innych niezbędnych reagentów (proszę wykorzystać reakcję Wittiga)

d) 5-heksen-2-onu z acetylooctanu etylu i innych niezbędnych reagentów

e) 3-metyloheptanu z 1-butenu (jedynego substratu organicznego; w tym celu można wykorzystać związki miedzioorganiczne)

Egzamin z chemii organicznej B

II Termin


  1. (28 p.) Przedstaw mechanizmy następujących reakcji oraz podaj wzory i nazwy produktów:

a) (R)-1-bromo-1-fenyloetan + kwas octowy, t  ?

b) 1-chlorobutan + p-ksylen (1,4-dimetylobenzen)/kat. AlCl3  ?

c) benzaldehyd + aldehyd octowy/kat. NaOHaq  [A]  B (Związku A nie można wyodrębnić; w środowisku reakcji przekształca się w B. Podaj mechanizmy powstawania A i B;

d) but-1-en + HBr/kat. ROOR/ t  ?

e) heksa-2,4-dien +1 mol Cl2  ?


  1. (15 p.) W wyniku reakcji dienowej między związkami A i B otrzymano produkt C, który utleniany nadmanganianem potasowym na gorąco dał (4R,5S)- (czyli mezo-)-4,5-dimetylo-2,7-oktanodion. Podaj wzory i nazwy związków A, B i C. Podaj wzory produktów D i E, jakie powstaną w wyniku uwodornienia związku C wodorem na platynie. Przedstaw za pomocą wzorów przestrzennych inwersję pierścienia cykloheksanowego dla jednego z nich.

  2. (28 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów oraz innych niezbędnych reagentów:

a) N-pentylocyklopentyloaminy z dowolnych alkoholi o pięciu atomach węgla,

b) (E)-okt-3-enu z but-1-enu jako jedynego substratu organicznego;

c) kwasu 2,4,6-trichlorobenzoesowego z aniliny,

d) kwasu 2,6-dimetyloheptanodiowego z malonianu.



  1. (27 p.) Uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane równania reakcji. Podaj nazwy produktów oznaczonych tłustą czcionką:

a). propen +CF3COOOH  A [+1) bromek fenylomagnezu, 2) H3O+]  B [+ I2/Pczerwony]  C [+ 1) Li, 2) CuI, niska temperatura]  D (+ jodooctan etylu)  E

b) (R)-butan-2-ol  A (+ chlorek tosylu/pirydyna)  B (+ NaCN/DMSO)  C (+ glinowodorek litu)  D (+ benzaldehyd/kat. H+)  E (+ H2/kat. Ni)  F

c) 1-metylocyklopenten + 1. O3, 2) H2O/Zn  A (+ NaOHaq, t, -H2O)  B ( + malonian dietylu/ kat. EtO Na+)  C (+ NaOHaq,)  D (+ H3O+, t) E,

d) benzen + chlorek butanoilu (kwasu butanowego) + AlCl3A (+ hydrazyna, t)  B [+ tert-butoksylan potasu/DMSO, t (reakcja Kiżniera-Wolfa)]  C (+ Br2/h)  D.



  1. (15 p.) Narysuj wzór Fischera D-aldopentozy, która w wyniku redukcji borowodorkiem sodu daje mezo-pentano-1,2,3,4,5-pentaol. Napisz równanie redukcji. Narysuj wzory tej pentozy w postaci - i -D-aldopentopiranozy. Narysuj wzór Fischera tej samej aldopentozy ale szeregu L.

  2. (12 p.) Wskaż, które z podanych niżej reakcji kwasowo-zasadowych nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) but-2-yn + butylolit 

b) diizopropyloamina + bromek metylomagnezu 

c) fenol + wodorowęglan sodu 

d) octan sodu + kwas trifluorooctowy 

e) actyloaceton + metanolan sodu 

f) ftalimid+NaOHaq 


Egzamin z chemii Organicznej B

III termin. 09.09.2005.


1. (23 p.) Przedstaw mechanizmy następujących reakcji:

a) acetofenon (keton fenylowo-metylowy) + octan etylu + etanolan sodu → 1-fenylobutano-1,3-dion (po zakwaszeniu),

b) (R)-1-fenylo-1-bromopropan + fenolan sodu → ?

c) pentano-2,4-dion + akrylan metylu (propenian metylu) + metanolan sodu (kat.) → 4 acetylo-5-okso-heksanian metylu,

d) chlorobenzen + HNO3 + H2SO4 → ? (polecenie dodatkowe: wyjaśnij regioselektywność reakcji)
2. (22 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów i innych niezbędnych reagentów:

a) 2,2-dimetyloheksanu z tert-butanolu i butan-1-olu, wykorzystując związki miedzioorganiczne,

b) (Z)-okt-3-enu z but-1-enu,

c) (R)-1-fenylobutyloaminy z (R)-1-fenylobutan-1-olu,

d) p-bromobenzonitrylu z aniliny.
3. (12 p.)Wiedząc, że walina (Val) to kwas L-2-amino-3-metylobutanowy a fenyloalanina to kwas L-2-amino-3-fenylopropanowy (Phe) przedstaw wzory dipeptydów składających się z wymienionych aminokwasów. Narysuj wzory Fischera D-waliny i D-fenyloalaniny. Zaproponuj syntezę waliny w postaci racematu z kwasu 3-metylobutanowego.
4. (16 p.) Wskaż, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) t-butanolan sodu + metanol 

b) propionian sodu + fenol 

c) chlorek aniliniowy + amoniak 

d) bromek metylomagnezu + but-1-yn 

e) pentano-2,4-dion + etanolan sodu 

f) fenolan sodu + CO2 + H2O 

g) etyloamina + butylolit 

h) fenylonitrometan + metanolan sodu 
5) (19 p.) Uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane równania reakcji. Podaj wzory związków oznaczonych literami oraz nazwy produktów oznaczonych literami podkreślonymi:


  1. 2-metylocykloheksanon + węglan etylu + etanolan sodu/etanol  A (+ jodek metylu) 

 B [+ 1) NaOHaq, 2) H3O+]  C (t)  D,

  1. but-1-en + kwas peroksyoctowy  A [+ 1) bromek butylomagnezu, 2) H3O+] 

B (+ CrO3/H2SO4/H2O/aceton)  C (+ etyloamina +H2/kat.Ni) )  D,

  1. pent-1-en + HBr/[(RO)2] )  A [+1) Mg (bezwodny eter), 2) CO2, 3)H3O+]  B (+ SOCl2) 

C (+ benzyloamina)  D (+LiAlH4)  E,

d) bromek allilu (3-bromoprop-1-en) + trifenylofosfina  A (+ butylolit)  B (+ aldehyd octowy)   C (+ acetylen, t, p)  D,


6) (18 p.) Narysuj wzory przestrzenne i odpowiadające im wzory Fischera, oraz podaj nazwy wszystkich stereoizomerów butano-2,3-diolu. Jaka jest relacja stereochemiczna między każdą parą związków. Jaki alken należy użyć, aby podczas utleniania KMnO4 w niskiej temperaturze powstała racemiczna mieszanina butano-2,3-dioli. Wybór uzasadnij na podstawie mechanizmu reakcji.
Egzamin z Chemii Organicznej B

I Termin, 20.06.2005

1. (42 p.) Uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane równania reakcji. Podaj wzory związków oznaczonych literami oraz nazwy tych produktów oznaczonych pogrubionymi literami.

a) cykloheksen + NBS + (RO)2 + Dt à A + (ftalimidek potasu)  B + (NaOHaq, t) C

b) (R)-2-jodobutan + NaCN (DMSO) à A (+1. bromek etylomagnezowy, 2. H3O+) à B

c) cyklopenten + m-chloroperoxybenzoesowy à A (+ bromek etylomagnezu) à B (+ 1. NaH, 2. CH3I) à C

d) 2-bromopentan + (CH3)COK à A (+ 1. [BH3]; 2. H2O2/NaOH) à B (+alcohol tert-butylowy/ kat H+ à C

e) acetofenon (keton fenylowo-metylowy) + węglan dietylu + etanolan sodu à A (+chlorek benzylu) à C (+ H3O+, t, -CO2) à D

f) 1-butyn + diizopropyloamidek litu  A (+ jodek etylu)  B (+ Na, NH3, ciekły -34 0C)  C

g) 3-fenylopropenian etylu + 2,3-dimetylobuta-1,3-dien (t) à A (+ benzyloamina/t)  B (+LiAlH4)  C

h) (Z)-2-buten + Br2+H2O à A1 + A2 (enancjomery); przedstaw budowę związków A1 i A2 za pomocą wzorów perspektywicznych i Fischera. Nazwa powinna zawierać opis konfiguracji absolutnej.

2. (25 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów i innych niezbędnych reagentów.

a) kwasu p-bromobenzoesoego z aniliny,

b) pentanianu butylu z 1-butanolu (jedynego substratu organicznego),

c) 1-fenylo-1-pentenu z toluenu i butanolu oraz innych niezbędnych reagentów (proszę wykorzystać reakcję Wittiga)

d) kwasu cyklopentanokarboksylowego z malonianu dietylu,

e) 3-metyloheptanu z 1-butenu (jedynego substratu organicznego; proszę wykorzystać związki miedzioorganiczne),

3. (13 p.)Proszę wskazać, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe reakcje uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) metanolan sodu+ fenol 

c) chlorek aniliniowy + amoniak 

d) fenol + NaHCO3,aq

e) 2,4-pentanodion + etanolan sodu 

f) cyklopentanon + diizoprpyloamidek litu (LDA; -78 oC) 

g) fenylonitrometan + NaOHaq

h) diizopropyloamina + butylolit 

4. (8 p.) Podaj wzory Haworth’a związków A i B. Narysuj wzór Fischera łańcuchowej formy tego sacharydu (galakozy).

Narysuj konformację krzesłową związku przedstawionego na rysunku.

+CH3OH (nadmiar, H+ - kat.)  A + B +H2O


5. (21 p.) Proszę przedstawić mechanizmy następujących reakcji:

a) but-1-en + HBr w obecności (RO)2

b) (R)-2-fenylo-2-bromobutan + CH3OH (t)  (SN1)

c) C2H5COCl + chlorobenzen + 1,1 mola AlCl3  (dwa związki, proszę wyjaśnić regioselektywność reakcji)

d) cykloheksanon + benzaldehyd w obecności NaOHaq  (w reakcji wydziela się H2O)
Egzamin z chemii Organicznej B

II termin. 27.06.2005.


1. (8 p.) Napisz wzory Fischera L-aminokwasów powstających w wyniku hydrolizy tripeptydu Ala-Ser-Phe o wzorze: H2NCH(CH3)CONHCH(CH2OH)CONHCH(CH2C6H5)CO2H. Napisz, analogiczny do przedstawionego w poprzednim zdaniu, wzór chemiczny tripeptydu: Ser-Phe-Ala.
2. (39 p.) Uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane równania reakcji. Podaj wzory związków oznaczonych literami oraz nazwy produktów oznaczonych literami podkreślonymi.

  1. 1-metylocyklopenten [+ 1) O3, 2) Zn, H2O] → A [+ NaOHaq, -H2O] → B [+ (C6H5)2CuLi] → C

  2. 3-bromopropan-1-ol [+ alkohol tert-butylowy, kat. H2SO4] → A [+ 1) Mg, eter etylowy, 2) benzaldehyd, 3) zakwaszenie] → B [+ H2SO4, rozc., t] → C (związek nasycony),

  3. bromobenzen [+ chlorek propanoilu/AlCl3] → A [+ hydrazyna] → B [+ NaOH, glikol etylenowy, t] → C

  4. kwas benzoesowy [+ HNO3, dym./H2SO4] → A (zawiera dwie grupy nitrowe) [+ 1) SOCl2, 2) NH3] → B [+ NaOHaq, Br2] → C [+ NaNO2, H2SO4,aq, 0 oC] → D [+ H2SO4, rozc., t) → E

  5. (Z)-but-2-en + kwas peroksyoctowy → A [+ metanolan sodu/metanol] → B1 + B2 (enancjomery); przedstaw budowę związków B1 i B2 za pomocą wzorów perspektywicznych i wzorów Fischera. Nazwa powinna zawierać określenie konfiguracji absolutnej.

  6. (R)-butan-2-ol [+ chlorek kwasu p-toluenosulfonowego (chlorek tosylu)/pirydyna] →

A [+ NaCN/DMSO] → B [+ glinowodorek litu/eter] → C

  1. p-bromoanilina [+ NaNO2, H2SO4,aq, 0 oC] → A [+ N,N-dimetyloanilina, pH 6] → B [+ SnCl2 (redukcja)] → C + D

3. (25 p.) Proszę przedstawić mechanizmy następujących reakcji:



  1. 2-bromo-1-fenylopropan + KOH/etanol  dwa diastereizomery; polecenie dodatkowe: proszę przedstawić mechanizm reakcji posługując się wzorami przestrzennymi; proszę wyjaśnić dlaczego powstaje mieszanina stereoizomerów oraz podać, który z nich i dlaczego powstaje w przewadze,

  2. 2-metyloheksanodian dietylu + 1) etanolan sodu, 2) H3O+

3-metylo-2-oksocyklopentanokarboksylan etylu; polecenie dodatkowe: proszę wyjaśnić dlaczego nie powstaje 1-metylo-2-oksocyklopentanokarboksylan etylu,

  1. 1-metylocyklopenten + Br2 + H2O (nadmiar) 

  2. 1-chloro-2-metylobutan + toluen +AlCl3  dwa regioizomery (proszę podać mechanizm powstawania jednego z nich).

4. (22 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów i innych niezbędnych reagentów:



  1. kwas 3,5-dibromo-4-fluorobenzoesowy z p-toluidyny (p-metyloaniliny),

  2. kwas 5-hydroksyheksanowy z acetylooctanu etylu i propenianu etylu,

  3. 2-metylopentanal z propanalu,

  4. (cykloheks-3-enylo)metyloaminę z buta-1,3-dienu oraz propenianu etylu.

5. (16 p.) Proszę wskazać, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe reakcje proszę uzupełnić i zapisać za pomocą wzorów chemicznych.



  1. t-butoksylan sodu + metanol 

  2. chlorek p-nitroaniliniowy + anilina 

  3. benzoilooctan etylu + etanolan sodu 

  4. p-nitrofenolan sodu + fenol 

  5. 1-nitropropan + metanolan sodu 

  6. bromek metylomagnezu + but-1-yn 

  7. ftalimidek potasu + woda 

  8. kwas p-hydroksybenzoesowy + NaHCO3,aq (nadmiar) 

20.06.2006.

Egzamin z chemii organicznej B

I Termin



  1. (28 p.) Przedstaw mechanizmy następujących reakcji oraz, o ile nie zostały podane, wzory i nazwy produktów :

    1. (R)-1-bromo-1-fenylobutan +octan sodu/DMSO  ?

b) p-krezol + alkohol tert-butylowy + H2SO4 (kat.)  2-tert-butylo-4-metylofenol; polecenie dodatkowe: proszę wyjaśnić regioselektywność reakcji;

c) 2-metylocyklopentan + węglan dietylu CO(OC2H5)2 + 1) etanolan sodu, 2)H3O+  2-etoksykarbonylo-6- metylocyklopentanon; polecenie dodatkowe: wyjaśnij dlaczego nie powstaje w tej reakcji 2-etoksykarbonylo-2-metylocyklopentanon,

d) 1-metylocyklopenten + Br2/H2O (nadmiar)  ?

e) cykloheksanokarboaldehyd + metanol (nadmiar) + HCl  (dimetoksymetylo)cykloheksan (acetal dimetylowy aldehydu).



  1. (19 p.) (E)-1,2-difenyloeten (stilben) poddano następującym przemianom:

a) (E)-1,2-difenyloeten + KMnO4, aq (niska temperatura) ?

b) (E)-1,2-difenyloeten + CH3COOOH  epoksyd (+ H2O/OH)  ?

W obu reakcjach powstają związki będące stereoizomerami. Przedstaw przebieg stereochemiczny obu procesów a) i b) stosując wzory przestrzenne. Podaj wzory przestrzenne, wzory Fischera oraz nazwy uwzględniające konfigurację produktów obu reakcji. Które z nich są chiralne? Czy mieszaniny poreakcyjne a) i b) wykazują czynność optyczną.


  1. (30 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów oraz innych niezbędnych reagentów:

a) 2,5-dimetyloheks-1-enu z izobutylenu (2-metylopropenu),

b) kwasu 2-bromo-4-metylobenzoesowego z p-toluidyny (p-metyloaniliny),

c) kwasu 3-metylo-5-oksoheksanowego z aldehydu octowego, bromooctanu etylu i acetylooctanu etylu wykorzystując między innymi reakcje Wittiga i Michaela,

d) N-butylopentyloaminy (wolnej od zanieczyszczeń aminami innych rzędów) z butan-1-olu jako jedynego substratu organicznego.



  1. (25 p.) Uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane równania reakcji. Podaj wzory związków oznaczonych literami oraz nazwy produktów oznaczonych tłustą czcionką:

    1. propen +Br2A (+ 2 mole NaNH2/NH3,ciekły)  B [+ 1) NaNH2/NH3,ciekły, 2) bromek benzylu]  C (+ H2/Pd Lindlara)  D

    2. buta-1,3-dien + bezwodnik maleinowy (bezwodnik (Z)-but-2-enodiowy, Dt)  A (+ etanol, Dt)  B (+ H2/kat. Ni)  C;

    3. propen + [BH3]  A (+ H2O2, NaOHaq)  B (+ CrO3/pirydyna) )  C (+ NaOHaq, Dt, - H2O)  D (+ CH3MgBr/eter)  E,

    4. kwas 3-fenylopropanowy + Br2/Pczerwony  A (+ etanol)  B (+ ftalimidek potasu)  C (NaOHaq, t)  D.

  2. (11 p.) W wyniku hydrolizy tripeptydu otrzymano L-fenyloalaninę (kwas L-3-fenylo-2-aminopropanowy) oraz L-alaninę (kwas L-2-aminopropanowy) w proporcji 2:1. Podaj wzory tripeptydów, które w wyniku hydrolizy dałyby taką mieszaninę aminokwasów. Narysuj wzory Fischera D-fenyloalaniny i D-alaniny. Podaj warunki hydrolizy tripeptydu.

  3. (12 p.) Wskaż, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) 1-butyn + butylolit 

b) diizopropyloamina + butylolit 

c) 2,4-dinitrofenolan sodu + p-metoksyfenol 

d) kwas octowy + p-krezolan potasu (p-metylofenolan potasu) 

e) malonian dietylu + etanolan sodu 

f) p-toluenosulfonian aniliniowy + trimetylamina 


Egzamin z chemii organicznej B

Termin III, 12.09.2006 r.



  1. (18 p.) Równomolową mieszaninę octanu etylu i 2-metylopropanianu etylu poddano reakcji z etanolanem sodu. Po zakwaszeniu mieszaniny reakcyjnej kwasem octowym z czterech możliwych -ketoestrów otrzymano tylko dwa. Podaj wzory i nazwy wszystkich czterech związków, które mogą (przynajmniej teoretycznie) powstać w tej reakcji i zaznacz te, które powstają. Podaj mechanizm reakcji oraz w oparciu o niego wyjaśnij dlaczego powstały te właśnie związki.

  2. (25 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów oraz innych niezbędnych reagentów:

a) bis(2-fenyloetylo)aminę (wolną od zanieczyszczeń aminami innych rzędów) z 2-fenyloetanolu (jedynego substratu organicznego,

b) 2,2-dimetyloheksanu z dowolnych alkoholi zawierających cztery atomy węgla,

c) kwasu p-fluorobenzoesowego z bromobenzenu,

d) pentanian tert-butylu z dowolnych alkoholi zawierających cztery atomy węgla.



  1. (24 p.) Uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane równania reakcji. Podaj wzory związków oznaczonych literami oraz nazwy tych produktów oznaczonych pogrubionymi literami

a) cyklopentanon + węglan dietylu + etanolan sodu/etanol → A + bromek benzylu → B [+ 1)NaOHaq, 2)H3O+] → C (+ t)→ D;

b) but-1-yn + NaNH2/NH3,ciekły → A(+bromek etylu) → B (+H2/kat.Pd/Lindlara) → C (+ KMnO4,aq/niska temperatura) → D; podaj budowę przestrzenną związku D za pomocą wzorów Fischera i przestrzennych. Czy jest on optycznie czynny? Uzasadnij.

c) propen + NBS (N-bromosukcynoimid)/ROOR,t → A (+ trifenylofosfina) → B (+ butylolit)→ C (+ formaldehyd) → D [+ (E)-but-2-enian metylu/t → E.


  1. (28 p.) Przedstaw mechanizmy następujących reakcji oraz podaj wzory i nazwy produktów o ile nie zostały podane

a) 1-metylocykloheksen + Br2 w nadmiarze wody → (mieszanina racemiczna); mechanizm reakcji przedstaw zakładając płaską budowę cykloheksanu); polecenie dodatkowe – przedstaw równowagę pomiędzy krzesłowymi konformerami produktu, na przykładzie jednego z enancjomerów;

b) (S)-3-bromo-3-metyloheksan + metanol (t)→

c) propanal + NaOHaq → [A] → B (Związek A w warunkach reakcji przekształca się w B). Podaj mechanizmy powstawania A i B.

d) benzen + HNO3,stęż./H2SO4,stęż.



  1. (12 p.) Wskaż, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) propionian sodu + H2O + CO2

b) pent-1-yn + LDA (amidek dizopropylo litu)

c) bromek fenylomagnezu + alkohol tert-butylowy

d) p-metylofenol + wodorowęglan sodu

e) chlorek m-nitroaniliniowy + amoniak

f) alkohol izopropylowy +wodorotlenek sodu



  1. (13 p.)Znając wzór Fischera D-glukozy przedstaw ją w formie  i b-D-glukopiranozy. Narysuj wzór



Fischera L-glukozy. Podaj produkty reakcji D-glukopiranozy z metanolem w obecności chlorowodoru.

27.06.2006.

Egzamin z chemii organicznej B

II Termin



  1. (28 p.) Przedstaw mechanizmy następujących reakcji oraz podaj wzory i nazwy produktów:

a) (R)-1-bromo-1-fenyloetan + kwas octowy, t  ?

b) 1-chlorobutan + p-ksylen (1,4-dimetylobenzen)/kat. AlCl3  ?

c) benzaldehyd + aldehyd octowy/kat. NaOHaq  [A]  B (Związku A nie można wyodrębnić; w środowisku reakcji przekształca się w B. Podaj mechanizmy powstawania A i B;

d) but-1-en + HBr/kat. ROOR/ t  ?

e) heksa-2,4-dien +1 mol Cl2  ?


  1. (15 p.) W wyniku reakcji dienowej między związkami A i B otrzymano produkt C, który utleniany nadmanganianem potasowym na gorąco dał (4R,5S)- (czyli mezo-)-4,5-dimetylo-2,7-oktanodion. Podaj wzory i nazwy związków A, B i C. Podaj wzory produktów D i E, jakie powstaną w wyniku uwodornienia związku C wodorem na platynie. Przedstaw za pomocą wzorów przestrzennych inwersję pierścienia cykloheksanowego dla jednego z nich.

  2. (28 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów oraz innych niezbędnych reagentów:

a) N-pentylocyklopentyloaminy z dowolnych alkoholi o pięciu atomach węgla,

b) (E)-okt-3-enu z but-1-enu jako jedynego substratu organicznego;

c) kwasu 2,4,6-trichlorobenzoesowego z aniliny,

d) kwasu 2,6-dimetyloheptanodiowego z malonianu.



  1. (27 p.) Uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane równania reakcji. Podaj nazwy produktów oznaczonych tłustą czcionką:

a). propen +CF3COOOH  A [+1) bromek fenylomagnezu, 2) H3O+]  B [+ I2/Pczerwony]  C [+ 1) Li, 2) CuI, niska temperatura]  D (+ jodooctan etylu)  E

b) (R)-butan-2-ol  A (+ chlorek tosylu/pirydyna)  B (+ NaCN/DMSO)  C (+ glinowodorek litu)  D (+ benzaldehyd/kat. H+)  E (+ H2/kat. Ni)  F

c) 1-metylocyklopenten + 1. O3, 2) H2O/Zn  A (+ NaOHaq, t, -H2O)  B ( + malonian dietylu/ kat. EtO Na+)  C (+ NaOHaq,)  D (+ H3O+, t) E,

d) benzen + chlorek butanoilu (kwasu butanowego) + AlCl3A (+ hydrazyna, t)  B [+ tert-butoksylan potasu/DMSO, t (reakcja Kiżniera-Wolfa)]  C (+ Br2/h)  D.



  1. (15 p.) Narysuj wzór Fischera D-aldopentozy, która w wyniku redukcji borowodorkiem sodu daje mezo-pentano-1,2,3,4,5-pentaol. Napisz równanie redukcji. Narysuj wzory tej pentozy w postaci - i -D-aldopentopiranozy. Narysuj wzór Fischera tej samej aldopentozy ale szeregu L.

  2. (12 p.) Wskaż, które z podanych niżej reakcji kwasowo-zasadowych nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) but-2-yn + butylolit 

b) diizopropyloamina + bromek metylomagnezu 

c) fenol + wodorowęglan sodu 

d) octan sodu + kwas trifluorooctowy 

e) actyloaceton + metanolan sodu 

f) ftalimid+NaOHaq 


Egzamin z chemii organicznej B (grupa dodatkowa). 07.02.2007 r.

Temat A


  1. (12 p.) Narysuj wzory przestrzenne i odpowiadające im wzory Fischera oraz podaj nazwy (uwzględniające ich budowę przestrzenną) wszystkich stereoizomerów butano-1,2,3,4-tetraolu. Jaka jest relacja stereochemiczna między każdą parą związków.

  2. (20 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów oraz innych niezbędnych reagentów:

    1. kwasu 4-fluoro-3-nitro-benzoesowego z p-toluidyny (p-metyloaniliny);

    2. kwasu 3-fenylo-5-oksoheksanowego z benzaldehydu, bromooctanu etylu i acetylooctanu etylu wykorzystując reakcje Wittiga i Michaela;

    3. 3-metyloheptanu z but-1-enu wykorzystując związki miedziorganiczne.

  3. (28 p.) Zapisz za pomocą wzorów chemicznych poniższe równania podając wzory związków oznaczonych literami. Podaj nazwy związków oznaczonych pogrubionymi literami. Wykonaj dodatkowe polecenia.

    1. izobutan (2-metylopropan) + Cl2 (h)  A+B (+ KOH/metanol)  C [+ NBS/CCl4,(RO)2] D;

    2. 1-metylocyklopenten + kwas peroksyoctowy  A [+ 1) bromek metylomagnezu, 2) H3O+]  B;

    3. 1-metylocykloheksen + [BH3]  A (+ H2O2, NaOH)  B; polecenie dodatkowe: Przedstaw za pomocą wzorów przestrzennych inwersję pierścienia cykloheksanowego związku B;

    4. chlorek p-bromobenzylu + octan sodu/DMSOq)  A

    5. (R)-1-fenylopropan-1-ol + chlorek tosylu (chlorek kwasu p-toluenosulfonowego  A (+ cyjanek sodu DMSO, t)  B;

    6. cykloheksanon + benzaldehyd + NaOHaq (-H2O) A

    7. 3,5-dinitrobenzoesan metylu + amoniak (Dt)  A (Br2, NaOHaq)  B;

    8. (Z)-2-propenian metylu + buta-1,3-dien (Dt)  A..

  4. (12 p.) Związki A i B poddano krzyżowej kondensacji Claisena w obecności etanolanu sodu otrzymując po zakwaszeniu fenylomalonian dietylu (2-fenylopropanodionian dietylu). Napisz schemat zachodzących reakcji oraz wzory i nazwy związków A i B. Przedstaw mechanizm kondesacji Claisena.

  5. (9) Narysuj wzory Fischera tylko optycznie czynnych aminokwasów powstających w wyniku hydrolizy tripeptydu Ala-Phe-Gly o wzorze: H2NCH(CH3)CONHCH(CH2C6H5)CONHCH2CO2H, wiedząc, że mają one konfigurację L. Napisz analogiczny wzór tripeptydu: Gly-Ala-Phe.

  6. (10 p.)Podaj wzór i nazwę głównego produktu reakcji nitrowania p-(trifluorometylo)toluenu. Przedstaw mechanizm reakcji oraz wyjaśnij jej regioselektywność na podstawie trwałości kompleksów .

  7. (12 p.) Wskaż, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) but-1-yn + bromek fenylomagnezu 

b) diizopropyloamina + butylolit 

c) 2,4-dinitrofenolan sodu + p-metoksyfenol 

d) kwas octowy + p-krezolan potasu (p-metylofenolan potasu) 

e) malonian dipropylu + propan-1-olan sodu 

f) wodorosiarczan aniliniowy + trimetyloamina 


Egzamin z chemii organicznej B (grupa dodatkowa). 07.02.2007 r.

Temat B


  1. (12 p.) Związki A i B poddano krzyżowej kondensacji Claisena w obecności etanolanu sodu otrzymując po zakwaszeniu fenylomalonian dietylu (2-fenylopropanodionian dietylu). Napisz schemat zachodzących reakcji oraz wzory i nazwy związków A i B. Przedstaw mechanizm kondesacji Claisena.

  2. (12 p.) Narysuj wzory przestrzenne i odpowiadające im wzory Fischera oraz podaj nazwy (uwzględniające ich budowę przestrzenną) wszystkich stereoizomerów butano-1,2,3,4-tetraolu. Jaka jest relacja stereochemiczna między każdą parą związków.

  3. (9) Narysuj wzory Fischera tylko optycznie czynnych aminokwasów powstających w wyniku hydrolizy tripeptydu Ala-Phe-Gly o wzorze: H2NCH(CH3)CONHCH(CH2C6H5)CONHCH2CO2H, wiedząc, że mają one konfigurację L. Napisz analogiczny wzór tripeptydu: Gly-Ala-Phe.

  4. (20 p.) Zaproponuj syntezy następujących związków z podanych substratów oraz innych niezbędnych reagentów:

    1. kwasu 4-fluoro-3-nitro-benzoesowego z p-toluidyny (p-metyloaniliny);

    2. kwasu 3-fenylo-5-oksoheksanowego z benzaldehydu, bromooctanu etylu i acetylooctanu etylu wykorzystując reakcje Wittiga i Michaela;

    3. 3-metyloheptanu z but-1-enu wykorzystując związki miedziorganiczne.

  1. (28 p.) Zapisz za pomocą wzorów chemicznych poniższe równania podając wzory związków oznaczonych literami. Podaj nazwy związków oznaczonych pogrubionymi literami. Wykonaj dodatkowe polecenia.

    1. izobutan (2-metylopropan) + Cl2 (h)  A+B (+ KOH/metanol)  C [+ NBS/CCl4,(RO)2] D;

    2. 1-metylocyklopenten + kwas peroksyoctowy  A [+ 1) bromek metylomagnezu, 2) H3O+]  B;

    3. 1-metylocykloheksen + [BH3]  A (+ H2O2, NaOH)  B; polecenie dodatkowe: Przedstaw za pomocą wzorów przestrzennych inwersję pierścienia cykloheksanowego związku B;

    4. chlorek p-bromobenzylu + octan sodu/DMSOq)  A

    5. (R)-1-fenylopropan-1-ol + chlorek tosylu (chlorek kwasu p-toluenosulfonowego  A (+ cyjanek sodu DMSO, t)  B;

    6. cykloheksanon + benzaldehyd + NaOHaq (-H2O) A

    7. 3,5-dinitrobenzoesan metylu + amoniak (Dt)  A (Br2, NaOHaq)  B;

    8. (Z)-2-propenian metylu + buta-1,3-dien (Dt)  A.

  2. (10 p.)Podaj wzór i nazwę głównego produktu reakcji nitrowania p-(trifluorometylo)toluenu. Przedstaw mechanizm reakcji oraz wyjaśnij jej regioselektywność na podstawie trwałości kompleksów .

  3. (12 p.) Wskaż, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) but-1-yn + bromek fenylomagnezu 

b) diizopropyloamina + butylolit 

c) 2,4-dinitrofenolan sodu + p-metoksyfenol 

d) kwas octowy + p-krezolan potasu (p-metylofenolan potasu) 

e) malonian dipropylu + propan-1-olan sodu 

f) wodorosiarczan aniliniowy + trimetyloamina 


Egzamin z chemii organicznej B. III termin. 14.09.04.

1. (43 p.) Zapisz za pomocą wzorów chemicznych podane schematy reakcji. Podaj wzory i nazwy produktów oznaczonych literami.

a) jodek metylomagnezowy + 1,2-epoksybutan  A (po zakwaszeniu)

b) 1,3-butadien + (E)-2-penten (Dt, Dp)  B

c) N-metyloetyloamina + bezwodnik octowy  A (+ LiAlH4, THF)  B

d) 2-penten + (NBS, ROOR, Dt)  A + B (podaj wzór NBS)

e) 2,4-heksadien + HBr (1 mol, niska temp.)  A (w przewadze) + B

f) eter benzylowo-fenylowy + HI (1 mol)  A + B

g) 1-metylocyklopenten + [BH3]  A (+ H2O2/NaOHaq)  B

h) 3-metylo-1-butanol + H2SO4 (Dt)  A (produkt główny)

i) 2-bromoheksan + trimetyloamina  A (Ag2O/H2O)  B (Dt)  C

j) o-ksylen + KMnO4,aq (nadmiar, Dt)  A (Dt, odwodnienie) B (+ alkohol 1-butylowy, Dt) C

k) bromek p-nitrobenzenodiazoniowy + p-krezol (pH 10)  A

l) 2-buten + 1. O3, 2. Zn/H2O  A (2 mole) (+ NaOHaq)  B (+ H3O+, Dt – odwodnienie)  C

m) propenian etylu + malonian dietylu C2H5ONa (kat.)

2. (21 p.) Narysuj wzory przestrzenne i odpowiadające im wzory Fischera oraz podaj nazwy (uwzględniające ich budowę przestrzenną) wszystkich stereoizomerów 2,3-dibromobutanu. Jaka jest relacja stereochemiczna między każdą parą związków. Posługując się wzorami przestrzennymi przedstaw mechanizm reakcji: alken + brom  racemiczny 2,3-dibromobutan. Podaj wzór alkenu.

3. (20 p.) Proszę podać mechanizmy następujących reakcji:

a) 5-Okso-heksanian etylu + 1 mol C2H5ONa  1,3-cykloheksanodion

b) p-Metoksynitrobenzen + Br2 + kat. Fe  2-bromo-1-metoksy-4-nitrobenzen (produkt główny); proszę wyjaśnić dlaczego.

c) (R)-1-Bromo-1-fenylopentan + CH3COOH (Dt)  racemiczny octan 1-fenylopentylu.

4. (16 p.)Proszę wskazać, które z podanych niżej reakcji nie zachodzą we wskazanym kierunku. Pozostałe reakcje uzupełnij i zapisz za pomocą wzorów chemicznych.

a) metanolan sodu+ fenol 

b) propionian sodu + fenol 

c) chlorek aniliniowy + amoniak 

d) bromek metylomagnezowy + 2-butyn 

e) 2,4-pentanodion + etanolan sodu 

f) fenolan sodu + CO2 + H2O 

g) fenylonitrometan + CH3ONa 

h) diizopropyloamina + butylolit 

5. (6 p.) Poniżej przedstawiono wzór Haworth’a -D-galaktopiranozy:

Narysuj analogiczny wzór anomeru  oraz wzór Fischera łańcuchowej formy tego cukru.

6. (25 p.) Zaproponuj syntezy podanych związków.

a) kwasu p-fluorobenzoesowego z toluenu

b) pentanianu butylu z 1-butanolu (jedynego substratu organicznego)

c) 1-fenylo-1-pentenu z toluenu i butanolu oraz innych niezbędnych reagentów (proszę wykorzystać reakcję Wittiga)

d) 5-heksen-2-onu z acetylooctanu etylu i innych niezbędnych reagentów

e) 3-metyloheptanu z 1-butenu (jedynego substratu organicznego; w tym celu można wykorzystać związki miedzioorganiczne)

  1   2


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna