Elżbieta Pawłowska, Joanna Szczepańska, Beata Szydłowska, Beata Lubowiedzka



Pobieranie 174.87 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar174.87 Kb.
Elżbieta Pawłowska, Joanna Szczepańska, Beata Szydłowska,

Beata Lubowiedzka

Diagnostyka oligodoncji w oparciu o eksploracyjną analizę klasterową
Diagnosis of Oligodontia Based upon Explorative Cluster Analysis

HASŁA INDEKSOWE : agenezja zębów, oligodoncja, analiza klasterowa


KEY WORDS : tooth agenesis, oligodontia, cluster analysis

Z Katedry i Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, ul. Pomorska 251, 92-213 Łódź, 042 6757516

Kierownik : prof. dr hab. n. med. M. Wochna-Sobańska
dr n. med. Elżbieta Pawłowska

elapaw1@plusnet.pl


*Praca zrealizowana w ramach pracy statutowej nr 502-243-2

Streszczenie

Wprowadzenie: Agenezja zębów jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń rozwojowych uzębienia ludzkiego. Oligodoncja jest rzadką podgrupą powyższych wrodzonych braków, jednak jedyną z rozpoznaniem genów przyczynowych. Genetyczne podłoże rodzinnej lub de novo oligodoncji opisane w literaturze obejmuje 89 przypadków mutacji genów Msx1 i Pax9 oraz 10 przypadków wykluczających te geny. Cechą charakterystyczną agenezji oligodontycznej jest jednoczesne niewystępowanie zębów różnego typu (siekaczy, trzonowców).

Cel pracy: Celem pracy było wytypowanie zmutowanego genu, poprzez porównanie charakterystyki braków zębowych każdego z obecnie badanych pacjentów z oligodoncją z bazą ludzkich fenotypów odpowiadających uszkodzeniom znanych genów, które powodują ten typ zaburzenia.

Materiał i metody: Na podstawie ortopantomogramów lub synopsis 99 pacjentów z oligodoncją opisanych w literaturze utworzono bazę danych zębów obecnych-nieobecnych dla każdego pacjenta w trzech grupach mutacji genów: 1. Msx1, 2. Pax9 oraz 3. błędu kodu genetycznego w innych loci. Do uzyskanej matrycy wprowadzono cechy (obecność zęba lub agenezja) obecnie badanych pacjentów z agenezją co najmniej 6 zębów, nie licząc trzecich trzonowców. Przeprowadzono analizę klasterową obserwacji fenotypów zawierających 32 cechy obecności-braku zębów w celu wytypowania genu kandydackiego dla każdego z własnych przypadków oligodoncji w oparciu o dane zgromadzone z literatury.

Wyniki : Spośród szesnastu pacjentów z oligodoncją dwoje zostało zakwalifikowanych do grupy z mutacją Pax9, czworo do grupy z uszkodzeniem genu Msx1 oraz dziesięcioro do grupy nie-Pax9 i nie-Msx1 na podstawie porównania podobieństwa fenotypowego.

Podsumowanie: kwalifikacja naszych pacjentów metodą analizy klasterowej potwierdza istnienie charakterystyki oligodoncji przypisującej przypadek do odpowiedniej grupy z określoną mutacją.
HASŁA INDEKSOWE : agenezja zębów, oligodoncja, analiza klasterowa

Abstract
Introduction: Tooth agenesia is one of the most often recognizable developmental disorders of human dentition. Oligodontia is rare subgroup of these, however the only with diagnosis of causal genes. The literature so far contains 89 cases of familial or de novo oligodontia with identified mutation of the genes Msx1, Pax9 plus 10 persons with exclusion of these defects. The characteristic feature of oligodontia is simultaneous lack of different type teeth (incisors, molars).



The aim of the study

to identify the candidate gene for each oligodontia patient of our Department by statistical inclusion of patient into cluster of similar human phenotypes with known gene mutation causing oligodontia.



Material and method: Dental profiles of 99 cases from literature were elaborated into the table in a manner of absent-present teeth for each patient in three groups of gene mutation: 1. Msx1, 2. Pax9 and 3. genetic code mutation in different loci. In the same way traits of 16 own patient were added to above table. Cluster analysis was performed to identify candidate gene for each our oligodontia case based upon literature data.

Results: From among sixteen of our patients with oligodontia two qualified into the Pax9 group, four patients into Msx1 related gene mutation and ten persons contributed into no-Pax9-no-Msx1 cluster based upon phenotypic similarities.

Conclusion: Inclusion of our patients into specific clusters suggest that there are subtypes of oligodontia patients with specific dental phenotypic profiles qualifying them into appropriate group of gene mutation.

KEY WORDS : tooth agenesis, oligodontia, cluster analysis



Wprowadzenie

Nabywanie wiedzy o procesach rozwojowych jest ważnym elementem w poznawaniu etiologii wielu nieprawidłowości morfologicznych. Z kolei cennych informacji o mechanizmach tworzenia określonych struktur organizmu dostarczają ich patologie powstałe m.in. w wyniku mutacji genów.

Agenezja zębów jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń rozwojo-wych uzębienia ludzkiego [2]. Oligodoncja jest rzadką podgrupą powyższych wrodzonych braków. Jednak jedynie w mnogiej nieobecności zębów wykryto geny przyczynowe. Badania molekularne u ludzi ukazały genetyczne podłoże niektórych autosomalnie dominujących niesyndromicznych (czyli niezwiązanych z wrodzonym zespołem wad) postaci oligodoncji [3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 19, 20, 22, 24, 25]. Mnoga agenezja zębów stałych występuje w różnych kombinacjach. Podział ilościowy braków zębowych ustala granicę pomiędzy hipodoncją i oligodoncją na poziomie czterech lub sześciu zębów, nieuwzględniając trzecich trzonowców.

Wśród 200 genów o udokumentowanym znaczeniu podczas rozwoju zawiązka zęba, znajdują się geny segmentacji (regulatorowe), które poprzez ilościowo zróżnicowany wpływ w osi przednio-tylnej warunkują tożsamość grupową zębów np. siekacze lub trzonowce. Sharpe i wsp. [21] wykazali u niższych ssaków ograniczony i wzajemnie wyłączający się zakres działania genów w określonej grupie zębów (Msx1 - obszar siekaczy vs Barx – segment trzonowców).

Teoria Butler'a w odniesieniu do ludzkiego uzębienia ukazuje hierarchię w danej grupie zębów: największe stężenie produktów genowych otrzymują “założyciele” grupy, zwykle pierwsze powstające w danej grupie jednostki (centralne siekacze szczęki, pierwsze zęby trzonowe, kły, pierwsze zęby przedtrzonowe) i są to najbardziej stabilne “kopie”. Obserwacje kliniczne potwierdzają, że agenezja zębów dotyczy w pierwszej kolejności ostatnich zębów w grupie [1, 2, 15, 18, 23].

Z opublikowanych 99 przypadków niesyndromicznych postaci rozległej agenezji u ludzi, w 91 zidentyfikowano mutację pojedynczego genu regulatorowego [3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 19, 20, 22, 24, 25]. Okazało się, że wykryte uszkodzenia DNA, przyczynowe dla oligodoncji, występują w genach segmentacji wzdłuż osi przednio-tylnej – Pax9 lub Msx1. Kim i wsp. [12] zasugerowali wyodrębnianie się cech fenotypowych dla każdego z dwóch wymienionych genów. Defektowi Msx1 w 75% towarzyszyła absencja pierwszego zęba przedtrzonowego w szczęce, ale także drugiego zęba przedtrzonowego górnego i dolnego. Natomiast charakterystyczny dla mutacji Pax9 był brak zębów trzonowych, w szczególności w około 80% drugich zębów trzonowych szczęki i żuchwy. Ponadto uszkodzenie jednego z tych dwóch genów może powodować nieobecność centralnych siekaczy w żuchwie [3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 16, 17, 19, 20, 22, 24, 25]. Cechą charakterystyczną agenezji oligodontycznej jest jednoczesne niewystępowanie zębów z różnych grup. Zatem poszczególne geny segmentacji mają wpływ u człowieka, w przeciwieństwie do niższych ssaków, na różne pola wyrostka zębodołowego.

Celem pracy było wytypowanie uszkodzonego genu odpowiadającego za powstanie oligodoncji u każdego z obecnie badanych pacjentów, poprzez porównanie ich profilu braków zębowych, z zebraną z literatury bazą ludzkich fenotypów odpowiadających oznaczonym mutacjom.
Materiał i metody

Spośród pacjentów zgłaszających się do SP ZOZ Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego UM w Łodzi wyselekcjonowano 16 osób z oligodoncją – 9 dziewcząt (kobiet) i 7 chłopców w wieku od 4 do 28 lat. Oceniano struktury pochodzenia ektodermalnego (np. włosy, paznokcie, gruczoły potowe, budowa oczu) pod kątem istnienia postaci syndromicznej bądź niesyndromicznej. U czternastu probantów przeprowadzono badanie kliniczne uzębienia obecnych rodziców i zebrano wywiad dotyczący pozostałej rodziny pod kątem hipodoncji. Sporządzono diagramy uzębienia i wykonano zdjęcia ortopantomogramów cyfrowym aparatem fotograficznym Canon EOS 350 D. Szczegółowe badanie kliniczno-radiologiczne dotyczyło oceny liczby i typu brakujących zębów, położenia obecnych zębów w jamie ustnej.

Z opisanych w literaturze 89 przypadków oligodoncji z ustalonym podłożem genetycznym, 32 dotyczyły uszkodzenia genu Msx1, a u 53 pacjentów oznaczono błędy kodu genetycznego w obrębie Pax9. Dodatkowo 10 osób, u których wykluczono mutacje Msx1 czy Pax9, bądź znaleziono zmianę sekwencji w zakresie innego genu, umieszczono w trzeciej grupie “porównawczej”.

Potwierdzona radiologicznie wielokrotna agenezja zębów u obecnie badanych pacjentów została usystematyzowana dla każdego przypadku (tab.1), a następnie dołączona do podobnie skonstruowanej tabeli 99 przypadków oligodoncji z piśmiennictwa, zdiagnozowanych pod kątem mutacji genowych. Gwiazdką zaznaczano cechę braku zęba, puste pole oznacza jego obecność. W sytuacjach wątpliwości z zidentyfikowaniem zębów (np. w III przypadku czy jest to drugi czy pierwszy ząb trzonowy) posługiwano się morfologią korony lub informacjami o terminach wyrzynania zębów z kart pacjentów Katedry Stomatologii Wieku Rozwojowego.

Tak przygotowane profile uzębienia 115 osób poddano klasterowej analizie statystycznej przy arbitralnym narzuceniu podziału wszystkich pacjentów na 3 grupy mutacji: 1. Msx1, 2. Pax9 i 3. wszystkie inne, w których nie można zdiagnozować genu przyczynowego. Analizę przeprowadzono przy użyciu Statistica wersja 6. Arkusz kalkulacyjny Excel® służył do przekazania wyników. Należy podkreślić, że dane 99 pacjentów z literatury, pomimo sklasyfikowania, nie zawierały identyfikacji genetycznej podczas wprowadzania do analizy statystycznej, a jedynie cechy obecności-braku zębów.
Wyniki

Wstępny wywiad i ogólne badanie kliniczne wykazały, że u żadnego z badanych pacjentów nie stwierdzono zmian w obrębie skóry, włosów, budowy oczu, paznokci, funkcjonowania gruczołów potowych. Przypadki P-XI (ryc.2) i P-XII (ryc.2) (brat i siostra) to jedyna rodzinna oligodoncja wśród obecnych pacjentów. U ich matki występował wrodzony brak bocznych górnych siekaczy. U starszego z rodzeństwa nie stwierdzono żadnych braków zębowych. W 12 przypadkach nie odnotowano wrodzonych braków zębowych u rodziców, co wskazywało na nową mutację, a w dwóch pozostałych niemożliwe okazało się ustalenie stanu uzębienia rodziny.

Ciężką postać oligodoncji - dwucyfrowa liczba braków zębowych, nie biorąc pod uwagę trzecich zębów trzonowych, stwierdzono u 11 badanych pacjentów, sześciu chłopców i pięciu dziewcząt (tab.1). Najczęściej braki zębów odnotowywano w obrębie górnych bocznych siekaczy (81,25%), następnie dolnych i górnych drugich zębów przedtrzonowych (65,63%) i pierwszych zębów przedtrzonowych górnych (56,25%). Najrzadziej brak zawiązka dotyczył przyśrodkowych siekaczy górnych (12,5%) oraz dolnych “szóstek” (18,75%). Z powodu niemożności oceny obecności trzecich zębów trzonowych u 6 pacjentów zrezygnowano z ich analizowania (tab.1).

Przeprowadzenie statystycznej analizy klasterowej pogrupowało przypadki zebrane z literatury zgodnie z ich genetycznym rozpoznaniem. Ponadto 6 z szesnastu własnych pacjentów z oligodoncją zaklasyfikowano do grup o zdefiniowanej mutacji. Pacjenta P-IV (ryc.1) i P-XIV (ryc.2) zakwalifikowano do zbioru fenotypów odpowiadającym uszkodzeniom genu Pax9. Cztery osoby (P-VI, P-VII, P-X i P-XVI, ryc.1 i ryc.2) wykazały statystyczną analogię fenotypową do pacjentów z uszkodzeniami genu Msx1. Cechy obecności lub braku poszczególnych zębów u pozostałych pacjentów spowodowały ich umieszczenie w trzecim klasterze fenotypów, w którym nie wskazano genu przyczynowego oligodoncji.


Omówienie wyników i dyskusja

Zdjęcia ortopantomograficzne pacjentów z oligodoncją przedstawiają kilka dowodów zaprzeczających niektórym przyjętym teoriom dla prawidłowego uzębienia. Jeśli nie brać pod uwagę trzecich trzonowców, hipodoncja najczęściej występuje w obrębie zębów sukcesyjnych, czyli takich, które mają poprzedników w uzębieniu mlecznym. Przede wszystkim dotyczy zębów siecznych i przedtrzonowych. W odróżnieniu, oligodoncja spowodowana uszkodzeniem Pax9 powoduje braki w zakresie pierwszych i drugich trzonowców, które wywodzą się z pierwotnej listewki zębowej. W hipodoncji najczęściej występuje brak ostatnich zębów grupy, potwierdzając teorię Butler'a [1]. Zgodnie z badaniami epidemiologicznymi najczęściej nieobecne zęby to w kolejności: dolne drugie przedtrzonowe, górne drugie przedtrzonowe i górne boczne siekacze [2, 23]. Natomiast Muller [18] opublikował, że agenezja głównie dotyczy górnych bocznych siekaczy, następnie dolnych i górnych drugich przedtrzonowych. Oligodoncja jednak nie stosuje się do tej zasady np. u pacjentów P-VII, P-IX, P-XII, P-XIII i P-XVI (ryc.1 i ryc.2) zaskakująco powstał drugi ząb z grupy przedtrzonowców, gdy pierwszego brak. W przypadkach P-III, P-IV i P-V nie stwierdzono pierwszych zębów trzonowych, a odnotowano drugie. U pacjenta P-VIII obecne były dolne zęby mądrości, przy braku zawiązków drugich zębów trzonowych, a w szczęce występowały drugie przedtrzonowce bez obecności pierwszych zębów z tej grupy (ryc.1).

Spośród 16 badanych pacjentów z oligodoncją 6 udało się zaklasyfikować do klasterów (zbioru pacjentów o podobnych cechach) o oznaczonej mutacji Pax9 lub Msx1. Głównym elementem uzębienia, różnicującym przynależność pacjentów do grupy z mutacją Pax9 według Kim [12] była wrodzona nieobecność trzonowców, przede wszystkim drugich w szczęce i żuchwie oraz pierwszych zębów trzonowych w szczęce. Dalszym kryterium miała być agenezja przedtrzonowców oraz przyśrodkowych siekaczy w żuchwie. Porównując przypadki P-III i P-IV decydujący dla kwalifikacji do grupy Pax9 okazał się brak drugich trzonowców, przy obecności pierwszych dolnych w P-IV. Specyfikę tę potwierdza P-XIV. Z kolei fenotyp właściwy dla uszkodzenia Msx1 charakteryzuje się w większości przypadków agenezją przedtrzonowców, z wyjątkiem dolnego pierwszego zęba przedtrzonowego [12]. Pacjent II, który spełnia powyższe kryteria nie znalazł się jednak w grupie Msx1. Indywidualny przegląd ortopantomogramów w literaturze wydaje się przeczyć wynikom analizy. Jumlongras [10] oznaczył mutację Msx1 przy braku drugich zębów trzonowych i agenezji dolnych pierwszych przedtrzonowców, a ośmiu członków rodziny z oligodoncją wykazało przede wszystkim brak pierwszych dolnych zębów trzonowych, których brak jest kluczowy dla mutacji Pax9. Z kolei Mostowska i wsp. [16] oznaczyli mutację Pax9 u pacjenta bez agenezji drugich i pierwszych zębów trzonowych stałych.

Powyższe doniesienia wskazują, że dominujące cechy właściwe dla danej mutacji nie są decydującymi wyznacznikami w klasyfikacji indywidualnej. Dają się też zauważyć cechy wspólne powodowane przez oba typy mutacji, różniące się tylko stopniem ważności. Wada Msx1 może powodować braki po pierwsze przedtrzonowców, na drugim miejscu trzonowców, uszkodzenie Pax9 może dotyczyć tych samych zębów w odwrotnym porządku. Udokumentowany jest też wpływ Pax9 na Msx1. Pax9 położony jest hierarchicznie wyżej i może powodować zmiany funkcji Msx1. Ponadto charakterystyka mnogiej agenezji z jednej strony uwarunkowana jest rodzajem genu, który określa profil – najczęściej dotknięte zęby i grupy zębowe, z drugiej strony fenotypy w obrębie tego samego klasteru nie są identyczne (np. pacjenci P-VI, P-VII, P-XVI), wskazując na pewną niezależność procesów rozwojowych poszczególnych zębów.

Identyfikacja przypadków oligodoncji z trzeciej grupy o nieznanej patogenezie wymaga dalszych badań, choć liczba podanych genów kandydatów jest pokaźna [16].

Rozwój metod biologii molekularnej pozwala na precyzyjne badania struktury i funkcji genów. Oznaczanie mutacji punktowych wymaga wytypowania genów kandydatów. Wielu badaczy udowodniło, że za powstawanie mnogiego wrodzonego braku zawiązków zębów są odpowiedzialne geny Msx1 oraz Pax9, które odgrywają kluczową rolę podczas odontogenezy. Jednocześnie stopień oznaczalności genetycznej jest ciągle bardzo niski. Z badań Mostowskiej i wsp. [16] wynika, że spośród 25 badanych pacjentów z typowymi symptomami oligodoncji aż u 24 nie wykryto mutacji w regionach kodujących Pax9 i Msx1. Wyniki wielu badań podkreślają potrzebę dokładnego doboru pacjentów przed podjęciem oznaczania genotypu. Nawet w najlepszym laboratorium badanie mutacji jest nadal wysoce pracochłonne i kosztowne. Upowszechnienie i skuteczność diagnostyki genetycznej mogą być poprawione poprzez zredukowanie liczby pacjentów w wyniku wstępnej kwalifikacji pacjentów na podstawie fenotypu. Analizy nowych przypadków oligodoncji oparte na kliniczno-radiologicznych obserwacjach mogą przyczynić się do weryfikacji istniejących klasyfikacji i wskazania nowych kierunków badań molekularnych.

Podsumowanie


  1. Podział oligodoncji odzwierciedla genetyczne anomalie przebiegu procesów rozwojowych, ukazuje różnice pochodzeniowe grup zębowych.

  2. Statystyczna analiza klasterowa może stać się narzędziem pomocniczym w diagnostyce oligodoncji, wstępnie wskazywać gen kandydacki przed identyfikacją genetyczną. Założenia analizy ukazują również potrzebę publikowania dokładnej liczby probantów i fenotypowo odpowiadających członków rodzin wraz z dokumentacją kliniczno-radiologiczną również w przypadkach wykluczenia wybranych do badania genów.

Piśmiennictwo



  1. Butler PM : The ontogeny of mammalian heterodonty. J Biol Buccale 1978, 6, 3, 217-228.

  2. Chishti MS, Muhammad D, Haider M, Ahmad W: A novel missense mutation in MSX1 underlies autosomal recessive oligodontia with associated dental anomalies in Pakistani families. J Hum Genet 2006, 10, 51: 872-878.

  3. Das P, Hai M, Elcock C, Leal S, Brown D, Brook A, Patel PI: Novel missense mutations and a 288-bp exonic insertion in PAX9 in families with autosomal dominant hypodontia. Am J Med Genet 2003, 118: 35-42.

  4. Das P, Stockton DW, Bauer C, Shaffer LG, D'Souza RN, Wright JT, Patel PI: Haploinsufficiency of PAX9 is associated with autosomal dominant hypodontia. Hum Genet 2002, 110, 371-376.

  5. De Muynck S, Schollen E, Matthijs G, Verdonck A, Devriendt K, Carels C: A novel MSX1 mutation in hypodontia. Am J Med Genet A 2004, 128, 4: 401-403.

  6. Frazier-Bowers SA, Guo D, Cavender A, Xue L, Evans B, King T, Milewicz D, D'Souza RN: A novel mutation in human PAX9 causes molar oligodontia. J Dent Res 2002, 81: 129-133.

  7. Gerits A, Nieminen P, De Muynck S, Carels C: Exclusion of coding region mutations in MSX1, PAX9 and AXIN2 in eight patients with severe oligodontia phenotype. Orthod Craniofac Res: 2006, 9, 3: 129-136.

  8. Goldenberg M, Das P, Messersmith M, Stockton DW, Patel PI, D'Souza RN: Clinical, radiographic and genetic evaluation of a novel form of autosomal-dominant oligodontia. J Dent Res 2000, 79: 1469-1475.

  9. Johannsdottir B, Wisth PJ, Magnusson TE: Prevalence of malocclusion in 6-year-old Icelandic children. Acta Odontol Scand 1997, 55, 6: 398-402.

  10. Jumlongras D, Bei M, Stimson JM, Wang WF, DePalma SR, Seidman CE, Olsen BR: A nonsense mutation in MSX1 causes Witkop Syndrome. Am J Hum Genet 2001, 9: 743-746.

  11. Jumlongras D, Lin JL, Chapra A, Seidman CE, Seidman JG, Maas RL, Olsen BR: A novel missense mutation in the paired domain of PAX9 causes non-syndromic oligodontia. Hum. Genet. 2004, 114: 242–249.

  12. Kim JW, Simmer JP, Lin BP, Hu JC: Novel MSX1 frameshift causes autosomal-dominant oligodontia. J Dent Res 2006, 85, 3: 267-271.

  13. Lammi L, Halonen K, Pirinen S, Thesleff I, Arte S, Nieminen P:A missense mutation in PAX9 in a family with distinct phenotype of oligodontia. Eur J Hum Genet 2003,11,11: 866-871.

  14. Lidral AC, Reising BC: The role of MSX1 in human tooth agenesis. J Dent Res 2002, 81: 274-278.

  15. Magnússon TE: Prevalence of hypodontia and malformations of permanent teeth in Iceland. Community Dent Oral Epidemiol 1977, 5, 4:173-178.

  16. Mostowska A, Biedziak B, Trzeciak WH: Novel mutation in the paired box sequence of PAX9 gene in a sporadic form of oligodontia. Eur J Oral Sci 2003, 111, 3: 272-276.

  17. Mostowska A, Biedziak B, Trzeciak WH.: A novel c.581C>T transition localized in a highly conserved homeobox sequence of MSX1: is it responsible for oligodontia? J Appl Genet. 2006, 47, 2 :159-164.

  18. Muller TP, Hill IN, Peterson AC, Blayney JR: A survey of congenitally missing permanent teeth. J Am Dent Assoc 1970, 8, 11:101-107.

  19. Nieminen P, Arte S, Pirinen S, Peltonen L, Thesleff I: Gene defect in hypodontia: exclusion of MSX1 and MSX2 as candidate genes. Hum Genet 1995, 96: 305-308.

  20. Nieminen P, Arte S, Tanner D, Paulin L, Alaluusua S, Thesleff I, Pirinen S: Identification of a nonsense mutation in the PAX9 gene in molar oligodontia. Eur J Hum Genet 2001, 9: 743-746.

  21. Sharpe PT: Homeobox genes and orofacial development. Connect Tissue Res 1995, 32: 17-25.

  22. Stockton DW, Das P, Goldenberg M, D'Souza RN, Patel PI: Mutation of PAX9 is associated with oligodontia. Nat Genet 2000, 24: 18-19.

  23. Tavajohi-Kermani H, Kapur R, Sciote JJ: Tooth agenesis and craniofacial morphology in an orthodontic population. Am J Orthod Dentofacial Orthop 2002, 122, 1: 39-47.

  24. Van den Boogaard MJ, Dorland M, Beemer FA, van Amstel HKP: MSX1 mutation is associated with orofacial clefting and tooth agenesis in humans. Nat Genet 2000, 24: 342-343.

  25. Vastardis H, Karimbux N, Guthua SW, Seidman JG, Seidman CE: A human MSX1 homeodomain missense mutation causes selective tooth agenesis. Nat Genet 1996, 3: 417-421.

T a b e l a 1. Występowanie braków zębowych u poszczególnych pacjentów z oligodoncją

Pacjent

płeć

wiek

18

17

16

15

14

13

12

11

21

22

23

24

25

26

27

28

Liczba

braków

zębowych

48

47

46

45

44

43

42

41

31

32

33

34

35

36

37

38

P I

Ż


28

*







*

*

*

*







*

*

*

*







*

14 (18)


*







*

*

*













*

*

*







*

P II

M


18

*







*

*

*

*







*

*

*

*







*

14 (18)


*







*




*

*

*

*







*










*

P III

Ż


15

*




*

*







*







*










*




*

13 (17)


*




*

*

*







*

*







*

*

*




*

P IV

Ż


12

*




*







*






















*




*

8 (12)


*

*













*

*

*
















*

*

P V

Ż


6,5

?




*

*




*

*

*

*

*

*




*

*




?

14 (?)


?







*




*













*




*







?

P VI

M


8,5










*

*



















*

*









6











*

























*










P VII

Ż


15,5

*
















*







*
















*

6 (10)


*







*










*

*










*







*

P VIII

M


15

*










*

*













*

*










*

13 (15)





*










*

*

*

*

*

*




*




*




P IX

M


14










*

*

*

*







*

*

*

*









18 (22)


*










*

*

*

*

*

*

*

*










*

P X

Ż


10

*







*







*







*







*







*

5 (8)


*







*

























*







*

P XI

M


7

?

*










*

*







*

*










*

?

14 (18)


?

*










*

*

*

*

*

*










*

?

P XII

Ż


5

?

*




*

*

*

*







*

*

*

*




*

?

23 (27)


?

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*




*

*

?

P XIII

Ż


12

?

*







*




*







*

*

*

*




*

?

15


?

*




*

*










*







*

*




*

?

P XIV

M


13

?

*

*

*







*







*







*

*

*

?

16


?

*




*







*

*

*

*







*




*

?

P XV

M


4

?

*

*

*

*




*

*

*

*




*

*

*

*

?

26


?

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

?

P XVI

Ż


16










*

*




*







*




*












7














*



















*













“*“ brak zęba, Ż – płeć żeńska, M – płeć męska, “?” oznacza niemożliwość określenia

obecności ze względu na wczesny wiek pacjentki. W nawiasach liczba brakujących zębów z uwzględnieniem zębów trzecich trzonowych







Ryc.1.






Ryc. 2

Opis rycin:


Ryc.1. Zdjęcia ortopantomograficzne pacjentów wymienionych jako P-I, P-II, P-III, P-IV, P-V, P-VI, P-VII, P-VIII.
Ryc.2. Zdjęcia ortopantomograficzne pacjentów wymienionych jako P-IX, P-X, P-XI, P-XII, P-XIII, P-XIV, P-XV, P-XVI.


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna