Element strategii



Pobieranie 357.99 Kb.
Strona1/16
Data08.05.2016
Rozmiar357.99 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16



Michał Stefanowski

WZORNICTWO PRZEMYSŁOWE



  • ELEMENT STRATEGII

GOSPODARCZEJ PAŃSTWA

/wersja poprawiona/


Warszawa

2004
PODZIĘKOWANIE


Dziękuję prof. Wojciechowi Wybieralskiemu za udostępnienie materiałów istotnych dla napisania tej pracy.

SPIS TREŚCI


1. WSTĘP 6

2. WZORNICTWO PRZEMYSŁOWE A GOSPODARKA 8

3. POLITYKA STOSOWANIA PROJEKTOWANIA I PROGRAMY PROMOCJI WZORNICTWA W WYBRANYCH KRAJACH 10

4. WSPARCIE RZĄDOWE – PROGRAMY RZĄDOWE, CELE DZIAŁAŃ


I STOPIEŃ ICH WDROŻENIA 13

4.1 FINLANDIA 13

4.2 WIELKA BRYTANIA 14

4.3 NIEMCY 14

4.4 SZWECJA 15

4.5 DANIA 16

4.6 NORWEGIA 18

4.7 IRLANDIA 19

4.8 HOLANDIA 22

4.9 WŁOCHY 22

4.10 FRANCJA 23

4.11 GRECJA 23

4.12 LUKSEMBURG 23

4.13 PORTUGALIA 23

4.14 HISZPANIA 24

4.15 ESTONIA 25

4.16 ŁOTWA 25

4.17 KOREA PD. 25

5. ORGANIZACJA SEKTORA PROJEKTOWEGO W WYBRANYCH KRAJACH (CIAŁA RZĄDOWE, ORGANIZACJE, STOWARZYSZENIA) 28

5.1 AUSTRIA 28

5.2 DANIA 28

5.3 FRANCJA 29

5.4 HISZPANIA 29

5.5 HOLANDIA 30

5.6 IRLANDIA 31

5.7 NIEMCY 32

5.8 NORWEGIA 32

5.9 PORTUGALIA 33

5.10 SZWECJA 34

5.11 WIELKA BRYTANIA 34

5.12 WŁOCHY 39

5.13 CZECHY 39

5.14 WĘGRY 40

6. EUROPEJSKIE CENTRA DESIGNU 43

7. BILANS INWESTYCJI I ZYSKÓW,

PRZYKŁADY OSIĄGNIĘĆ I CELÓW POLITYKI DOTYCZĄCEJ SEKTORA USŁUG PROJEKTOWYCH W WYBRANYCH KRAJACH – LICZBY 44

7.1 DANIA 44

7.2 FINLANDIA 45

7.3 SZWECJA 46

7.4 NORWEGIA 46

7.5 IRLANDIA 47

7.6 KOREA PD. 47

7.7 HOLANDIA 47

7.8 WIELKA BRYTANIA 48

8. PROJEKTOWANIE A POLITYKA PAŃSTWA 51

8.1 RÓŻNICE W PODEJŚCIU DO POLITYKI STOSOWANIA WZORNICTWA 51

8.2 CELE DŁUGOFALOWE POLITYKI – WARTOŚCI PROSPOŁECZNE I JAKOŚCI WNOSZONE DO ŻYCIA PUBLICZNEGO 51

8.3 POLITYCZNE ZNACZENIE PROJEKTOWANIA 51

8.4 ELEMENTY STRATEGII PROJEKTOWEJ WPŁYWAJACE NA OBRAZ PAŃSTWA 51

8.5 EKONOMIA 52

8.6 CZYNNIKI MAJĄCE WPŁYW NA STOSOWANIE WZORNICTWA NA POZIOMIE RZĄDOWYM 52

9. UNIA EUROPEJSKA 53

9.1 PROGRAMY UNII EUROPEJSKIEJ A WZORNICTWO 53

10. POLITYKA PAŃSTWA WOBEC WZORNICTWA PRZEMYSŁOWEGO W POLSCE 55

10.1 WYDZIAŁ WYTWÓRCZOSCI, BNEP, IWP 56

10.2 INICJATYWY REGIONALNE 59

10.3 RADA WZORNICTWA 61

10.4 EDUKACJA 65

10.5 OŚRODEK WZORNICTWA NOWOCZESNEGO MUZEUM NARODOWEGO W WARSZAWIE 69

10.6 STOWARZYSZENIE PROJEKTANTÓW FORM PRZEMYSŁOWYCH 70

10.7 CZASOPISMA 72

10.8 TARGI, WYSTAWY 73

10.9 WSPARCIE RZADOWE 74

10.10 WZORNICTWO A INNOWACYJNOŚĆ 76

11. WNIOSKI I ZAKOŃCZENIE 78

12. BIBLIOGRAFIA 83

1. WSTĘP
Głównym celem niniejszej pracy jest pokazanie na konkretnych przy-kładach jak stosowanie wzornictwa może wpływać na rozwój gospodar-ki, co w tej dziedzinie działo się i dzieje w Polsce i jak ten problem roz-wiązywany jest w wybranych krajach. Wiedza ta powinna przyczynić się do wzrostu ogólnej świadomości na temat roli wzornictwa. Opracowa-nie to nie jest monografią opisującą kompletnie problem wpływu wzor-nictwa przemysłowego na wzrost konkurencyjności gospodarki w kon-tekście historycznym i w pełnym przekroju geograficznym. Mimo zawartej w niniejszej pracy tezy, że wzornictwo przemysłowe nie jest w Polsce dostatecznie wykorzystywane, istnieje ono w naszym kraju od kilkudziesięciu lat i nie jest dziedziną zupełnie nie znaną. Dlatego nie powtarzają się tutaj podstawowe definicje wzornictwa, oraz informacje o jego korzeniach i kolejnych etapach rozwoju. W aspekcie czasowym praca skupia się na latach ostatnich, jedynie z niezbędnymi odniesie-niami historycznymi, a w aspekcie geograficznym odnosi się głównie do krajów europejskich, z którymi polska gospodarka jest najbardziej powiązana i których model działania jest najlepszym i najłatwiejszym do zastosowania narzędziem, mogącym pozytywnie wpłynąć na dalsze losy naszego kraju. W Polsce nie istnieją wiarygodne dane statystyczne o sektorze wzornictwa i jego wpływie na gospodarkę. Dlatego postrze-gane jest ono głównie jako zjawisko kulturalne, którym jest bez wątpienia. Tak było również przez wiele lat w krajach rozwiniętych. Jednak coraz częściej prowadzi się tam badania świadczące o pozytywnym wpływie wzornictwa na rozwój gospodarki. Ich wynik ma bezpośredni wpływ na zaangażowanie rządów i organizacji producen-tów we wspieranie i promocję wzornictwa. Działania te są oparte na konkretnych i wiarygodnych danych. W Polsce dane takie były do tej pory niedostępne. Dotarcie do nich stanowiło jeden z kluczowych problemów tej pracy. Badania zagraniczne prowadzone są od niedawna, a ich wyniki prezentowane głównie na międzynarodowych konferen-cjach. Tylko niektóre zostały dotychczas opublikowane po angielsku, ale liczba ta zwiększa się dynamicznie.

Praca dzieli się na dwie zasadnicze części: opis sytuacji wzornictwa w wybranych krajach i opis sytuacji wzornictwa w Polsce. Część dotycząca zagranicy skupia się na aktualnych danych dotyczących strategii rzą-dów poszczególnych państw w odniesieniu do wzornictwa przemysło-wego i opisie istniejącego w tych krajach profesjonalnego sektora pro-jektowego. Część dotycząca Polski przedstawia opis podmiotów działa-jących w naszym kraju na polu wzornictwa w powiązaniu ze strukturami państwowymi. Choć obecnie Polska jest jednym z bardziej uprzemysło-wionych krajów w Europie, wzornictwo przemysłowe nie odgrywa tu tak istotnej roli, jak w wielu innych krajach naszego regionu. Co dziwniej-sze, nigdy dotąd stosunek władz nie był w stosunku do tej dziedziny aż tak obojętny jak obecnie. Można to zrozumieć w odniesieniu do pier-wszej połowy lat 90-tych, okresu, w którym podejmowano generalne decyzje, dotyczące zmiany ustroju gospodarczego i politycznego. Jednak dalsze ignorowanie wzornictwa przemysłowego w formułowaniu programów rozwoju gospodarki przez kolejne rządy jest zupełnie niezrozumiałe, zwłaszcza w kontekście zupełnie odmiennych działań podejmowanych w tym zakresie, w latach 90-tych, przez władze Czech, Słowacji i Słowenii, a ostatnio Węgier i Estonii. Można żywić nadzieję, że informacje przedstawione w niniejszym opracowaniu będą miały wpływ na wzrost świadomości o roli wzornictwa przemysłowego i że przytoczone fakty obrazujące bezpośrednie powiązanie między stosowaniem wzornictwa, a wzrostem konkurencyjności gospodarki, przyczynią się do zmiany panującej obecnie w Polsce sytuacji.

2. WZORNICTWO PRZEMYSŁOWE A GOSPODARKA
Wzornictwo przemysłowe jest dziedziną interdyscyplinarną. Znajduje się między światem techniki (produkcji) i światem marketingu (sprze-daży). Efektem pracy projektanta jest nadana przedmiotowi forma. Mądrze i ergonomicznie zaprojektowane formy przedmiotów sprawiają, że ich użytkowanie jest wygodne i łatwe. Pięknie zaprojektowane formy mogą mieć korzystny wpływ na rozwój kulturowy osób, które z nimi na co dzień obcują. Projekty wzornicze przemyślane od strony technicznej, materiałowej i uwzględniające uwarunkowania technologiczne produ-centa mają istotny wpływ na koszty wytwarzania. Projekty uwzględ-niające uwarunkowania rynkowe mogą mieć kluczowy wpływ na poziom sprzedaży produktu i przyczynić się do jego sukcesu na rynku. Badania przeprowadzone w ostatnich latach w Wielkiej Brytanii, Danii i Szwecji dowodzą, że ok. 80% przedsiębiorstw stosujących wzornictwo odnoto-wuje wzrost zysków, średnio o 40%1.

Pierwszymi, modelowymi przykładami kompleksowego stosowania wzornictwa w przedsiębiorstwie przemysłowym były projekty Petera Behrensa wykonane na początku XX wieku dla firmy AEG w Niemczech. Jednak w Europie początki wzornictwa bardziej kojarzą się ze sztuką użytkową, z naciskiem na jego cechy kulturotwórcze i użytkowe. Inaczej wyglądała sytuacja w dwudziestoleciu międzywojennym w Stanach Zjednoczonych. Tam już wtedy wzornictwo było istotnym elementem gospodarki rynkowej, a odpowiednio zaprojektowane przedmioty przynosiły zysk producentom. W dzisiejszym świecie istot-ne są oba modele wzornictwa: społeczne – skierowane do grup potrze-bujących i rynkowe – generujące zysk i rozwój gospodarki. Dlatego wzornictwo przemysłowe, czy też szerzej dziedzina projektowania jest dzisiaj elementem, realizowanej na szczeblu rządowym, polityki gospodarczej większości państw, których gospodarki liczą się w konkurencji międzynarodowej, lub które chcą w tej konkurencji osiągnąć sukcesy. Wśród państw Europy zachodniej na uwagę zasługuje polityka Wielkiej Brytanii, Niemiec i Danii, których rządy wiele lat temu włączyły wzornictwo do strategii gospodarczej. W krajach tych istnieją ustabilizowane struktury państwowe, zajmujące się wspieraniem i promocją projektowania. Najdłuższą tradycję ma w tym względzie Wielka Brytania, gdzie już w 1944 roku utworzono Radę Wzornictwa, zorganizowano wystawy „Britain Can Make It” w 1946 r., „Festival of Britain” w 1951 r. Wzornictwo przemysłowe było jednym z kół zama-chowych gospodarki brytyjskiej, przestawiającej się na produkcję rynkową po II wojnie światowej. W ostatnich latach znalazło się w centrum zainteresowania rządu Tony Blair’a, co m.in. uwidocznione zostało w prezentowanej w 2000 r. w wielu krajach wystawie osiągnięć brytyjskiej gospodarki, nauki i wzornictwa, pod nazwą „Millenium Products”. W Wielkiej Brytanii kształci się najwięcej projektantów. Stosunek do wzornictwa jest tam elementem kampanii wyborczych wszystkich kolejnych gabinetów.

Drugą ważną grupą są dynamicznie rozwijające się kraje europejskie takie jak Finlandia, Irlandia, Norwegia i Hiszpania (Katalonia).
W państwach tych uznano wzornictwo za istotny element wzrostu konkurencyjności gospodarki, zainwestowano w ostatnich latach w tę dziedzinę znaczne środki i stworzono programy jej rozwoju w przy-szłości. Podobna strategia realizowana jest w Szwecji.

Z krajów pozaeuropejskich najistotniejsza jest polityka prowadzona przez rząd Korei Południowej, która w założeniu władz ma się wkrótce stać centrum projektowania dla Azji Pd.-Wschodniej. Nakładem ogrom-nych środków realizowany jest tam wieloletni plan rozwoju wzornictwa. Dyrektor Instytutu Wzornictwa posiada kompetencje zbliżone do kom-petencji ministra. Organizacja kongresu ICSID (International Council of Societies of Industrial Design) w 2002 roku poprzedzona była, prowa-dzonymi na całym świecie, intensywnymi, koordynowanymi przez rząd zabiegami dyplomatycznymi.



Strategiczną wagę wzornictwa doceniono również w tradycyjnie ograniczających do minimum instytucjonalne zaangażowanie państwa w gospodarkę Stanach Zjednoczonych. Rada Wzornictwa przy prezy-dencie została tam utworzona po wyborze Billa Clintona na pierwszą kadencję1.

W krajach Europy Środkowo-Wschodniej, po zreformowaniu w pier-wszej połowie lat 90-tych, aktywnie działają Centra Designu w Repu-blice Czeskiej i na Słowacji. W ostatnich latach odrodziła się Rada Wzornictwa na Węgrzech, a rząd Estonii przygotowuje się do realizacji opracowanego właśnie programu rozwoju wzornictwa w tym kraju do roku 2010. Promocją wzornictwa zajmuje się kilka finansowanych przez rząd instytucji w Słowenii. Jedna z nich organizuje cenione w świecie Biennale Projektowania BIO.


3. POLITYKA STOSOWANIA PROJEKTOWANIA I PROGRAMY

PROMOCJI WZORNICTWA W WYBRANYCH KRAJACH:


Badaniem przeprowadzonym przez fińskie Centrum Innowacji w Proje-ktowaniu Designium (wyniki opublikowane w październiku 2003) objętych zostało 25 państw o najbardziej konkurencyjnych gospodar-kach (na podstawie The Global Competitiveness Report 2001-2002 / World Economic Forum i Center for International Development – Harvard University). Z nich wybrano 12 państw + Estonię, której nie by-ło na tej liście, ale jest dobrym przykładem państwa rozwijającego się
i rozumiejącego rolę wzornictwa w tym procesie. Przedmiotem badania były następujące aspekty:

  • Jakość stosowanych programów

  • Główni aktorzy i obszary stosowania polityki i programów promocji

  • Ciała odpowiedzialne za promocję wzornictwa na poziomie rządowym

  • Rola narodowych centrów designu

  • Sposoby finansowania polityki wspierania wzornictwa i programów promocji

Wykonano porównanie wykazujące związek stosowania wzornictwa


z konkurencyjnością gospodarki. Oceniając design brano pod uwagę: stopień innowacyjności, unikalność projektów, wyrafinowanie procesów produkcji, wpływ projektu na markę, znaczenie marketingu.

W zestawieniu podano kolejność krajów o najbardziej konkurencyjnej gospodarce w roku 2001, a w nawiasie pozycję dotyczącą stopnia skutecznego stosowania wzornictwa:



  1. Finlandia (1)

  2. USA (2)

  3. Holandia (7)

  4. Niemcy (3)

  5. Szwajcaria (6)

  6. Szwecja (8)

  7. Wielka Brytania (10)

  8. Dania (9)

  9. Australia (21)

  10. Singapur (22)

Zestawienie wykazuje bezpośredni związek wzornictwa z konkuren-cyjnością gospodarki w przypadku pierwszych 8 państw. Poza Stanami Zjednoczonymi są to państwa europejskie, a więc działające w otocze-niu, w którym obecnie znalazła się Polska.

Najsilniejszą strukturę wspierania rozwoju usług projektowych w kraju


i ich eksportu posiada Wielka Brytania. British Design Initiative infor-muje, że dochody z eksportu usług projektowych w 2002 r. wzrosły z
1 mld do 1,4 mld funtów.

Podobny kurs obrała Korea Południowa, której celem jest zdobycie pozycji centrum wzornictwa dla Azji Wschodniej. Celowi temu służą działania władz, budujących ogólnokrajową strukturę funkcjonowania wzornictwa, zwiększających świadomość, rozwijających szkolnictwo


i wpływających na zwiększenie stopnia stosowania designu w prze-myśle. Dla przykładu, dzięki rządowemu wsparciu udało się zmienić obraz firmy Samsung, do niedawna postrzeganej jako producenta kopii produktów japońskich, a obecnie figurującej na 5 miejscu na świecie w opracowywaniu nowych patentów (za firmami takimi jak IBM i Cannon, ale przed Sony, Hitachi i Mitsubishi).

Finlandia, Szwecja, Dania, Norwegia, Irlandia, Nowa Zelandia i Korea Pd. sformułowały cele narodowej polityki w sferze designu. Polityka rządów Wielkiej Brytanii i Korei Pd. w największym stopniu zintensyfikowała rolę projektowania jako elementu wspierającego konkurencyjność ich gospodarek na rynkach międzynarodowych.

Stany Zjednoczone są dobrym przykładem wspólnego finansowania działań profesjonalnych instytucji projektowych z funduszy rządowych
i prywatnych.
W ogólności narodowa polityka wobec projektowania i promocji ma na celu:


  • Silną identyfikację kulturową; budowanie wizerunku narodowego
    i narodowej marki

  • Podwyższanie poziomu życia i wzrost zamożności

  • Podwyższanie poziomu indywidualnego i interdyscyplinarnego wykształcenia w zakresie projektowania i umożliwienie dostępu do nowej wiedzy

  • Wspieranie wzornictwa jako narzędzia rozwoju ekonomicznego
    w sektorze publicznym i prywatnym

  • Wspieranie wzornictwa jako narzędzia tworzącego nowe miejsca pracy i możliwości nowych przedsięwzięć

  • Wspieranie wzornictwa jako narzędzia wzrostu eksportu

  • Wspieranie wzornictwa jako narzędzia wzrostu konkurencyjności

Wnioski:


  • Wzornictwo przemysłowe ma bezpośredni wpływ na konkuren-cyjność gospodarki. Osiem państw o najbardziej konkurencyjnych gospodarkach zajmuje również osiem pierwszych miejsc jako pań-stwa najskuteczniej stosujące wzornictwo przemysłowe. Najwięcej we wzornictwo inwestuje pierwsza na liście konkurencyjności Fin-landia.

  • Państwa odnoszące sukcesy gospodarcze posiadają ogólnokrajowe systemy wspomagania wzornictwa. W wielu z nich stworzono naro-dowe programy rozwoju wzornictwa.

4. WSPARCIE RZĄDOWE -

PROGRAMY RZĄDOWE, CELE DZIAŁAŃ I STOPIEŃ ICH

WDROŻENIA



  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   16


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna