Elementy muzyki, muzyczne, dzieła muzycznego



Pobieranie 33.06 Kb.
Data10.05.2016
Rozmiar33.06 Kb.

Elementy muzyki,  muzycznedzieła muzycznego  – elementy porządkujące materiał dźwiękowy będący tworzywem dzieła muzycznego; w wyniku ich współdziałania dzieło uzyskuje określony kształt.
Przebieg czasowy regulują metrum, rytmika i agogika.

metrum wyznacza miary czasu.

rytmika ustala czasowy przebieg impulsów dźwiękowych.

agogika określa szybkość przebiegu impulsów dźwiękowych.

Elementami regulującymi odległości między dźwiękami są melodyka i harmonika.



melodyka reguluje następstwa dźwięków

harmonika porządkuje współbrzmienia dźwięków

Elementem regulującym natężenie dźwięku jest dynamika.

Jakości brzmieniowe utworu muzycznego określa kolorystyka.

Wiążąca się z kolorystyką artykulacja określa sposób wydobycia dźwięku.



Melodyka to następstwo dźwięków różnej wysokości, zwykle porządkowanych eg określonych zasad tonalnych, rytmiczno-metrycznych i formalnych. Rodzaje melodyki:

ze względu na środki wykonawcze:

- wokalna

- instrumentalna

ze względu na charakter linii melodycznej

- kantylenowa

- ornamentalna

- figuracyjna

ze względu na kształt linii melodycznej

- wznosząca

- opadająca

- łukowa


- falująca

- oparta na repetycji

ze względu na dobór materiału dźwiękowego

- diatoniczna - poruszająca się po dźwiękach danej skali

- chromatyczna - z zastosowaniem znaków chromatycznych, w rezultacie pojawiają się dźwięki obce w danej skali.

W muzyce wokalnej wyróżniamy ponadto melodykę:

- sylabiczną - na jedną sylabę przypada jeden dźwięk.

- melizmatyczną - na jedną sylabę przypada dwa lub więcej dźwięków.

- deklamacyjną - jest zbliżona do mowy, często o swobodnym rytmie; inaczej to jakby muzyczna recytacja.
Rytmika to element dzieła muzycznego porządkujący materiał dźwiękowy w czasie, ustalając czas trwania dźwięków i wzajemne relacje między nimi. Z rytmiką wiąże się metrum – wyznacza ono miary czasu, porządkuje przebiegu rytmiczne za pomocą regularnie powtarzających się akcentów. Wynikiem tego jest podział utworu na takty. Rodzaje rytmiki:

- Rytmika swobodna (nie jest związana z określonym metrum)

- Rytmika ustalona: (związana z określonym metrum)

Rytmikę ustaloną możemy podzielić na:

- Rytmikę zmienną

- Rytmikę okresową

Okresowa dzieli się zaś na:

- motoryczną

- miarową

- taneczną

- marszową


Harmonika to element dzieła muzycznego, który porządkuje współbrzmienia dźwięków w pionie (wertykalnie). Ze względu na rozwój historyczny muzyki wyróżnia się harmonikę:

- modalną – od ok. IX do XVI w. Opiera się na 8 skalach kościelnych. Odgrywała wówczas mniejszą rolę, była wypadkową współbrzmiących melodii;

- funkcyjną – od ok. XII do początków XX w. Opiera się na dwóch skalach: durowej i molowej. Na wszystkich stopniach tych skal budowane są akordy. Akordy główne to tonikasubdominanta i dominanta. Pozostałe zwane są akordami pobocznymi. Między akordami istnieją ściśle określone stosunki, spełniające również funkcje kumulowania napięć;

- sonorystyczną – XX w. Wszystkie współbrzmienia i akordy wykorzystywane są na równych prawach i traktowane jak plamy dźwiękowe. Wzajemne ich stosunki ulegają zupełnemu rozluźnieniu. Dominują dysonanse i klastery.


Dynamika to element regulujący natężenie (głośność) dźwięku, które mierzy się w decybelach (decybel - jednostka natężenia dźwięku). Na oznaczenie dynamiki stosujemy słowne określenia w języku włoskim, wyznaczają one tzw. dynamikę względną odczuwaną indywidualnie.

Oznaczenia dynamiczne to skróty od włoskich słów, np. p (piano – cicho), f (forte – głośno). Stopniowe zmiany głośności określamy słowami crescendo, gdy głośniej i decrescendo (lub diminuendo) gdy ciszej. Działanie dynamiki w utworze wpływa na oddanie nastroju i podkreślenie kontrastów.


Agogika (tempo) – element muzyczny określający szybkość z jaką ma być wykonany utwór. Tempo można wyrażać na 3 sposoby:

1. Za pomocą metronomu,

2. Za pomocą słownych określeń włoskich:

- largo – bardzo wolno

- adagio – powoli

- andante – wolno

- moderato – umiarkowanie

- allegretto – szybciej niż moderato

- allegro – szybko

- presto – bardzo szybko

- prestissimo – jak najszybciej

3. przez określenie, jak długo ma trwać cały utwór.

Pierwszy i trzeci sposób wyznaczają tempo bezwzględnie, drugi sposób każdy odczuwa indywidualnie.
Artykulacja – element dzieła muzycznego określający sposób wydobycia dźwięku. Grając na różnych instrumentach można wyróżnić trzy podstawowe rodzaje artykulacji:

- legato – łącząc dźwięki ze sobą (wł: legare – łączyć)

- staccato – odrywając dźwięki od siebie

- portato – sposób pośredni między legato a staccato

Inne sposoby wydobycia dźwięku charakterystyczne dla danych instrumentów.

- arco – gra smyczkiem

- pizzicato – szarpanie struny palcem

- col legno – uderzanie strun drzewcem smyczka

- flażolet – lekkie dotknięcie struny w odpowiednim miejscu, dające w efekcie wyższe brzmienie dźwięku

- con sordino – gra przy użyciu tłumika

- tremolo – szybkie powtarzanie jednego lub kilku dźwięków (wł: tremolo – trząść się)

- glissando – płynne przejście z jednego dźwięku na drugi, typowe dla instr. smyczkowych i puzonu



- arpeggio – niejednoczesne wykonanie akordu, charakterystyczne dla harfy.
Kolorystyka (barwa dźwięku) to element dzieła muzycznego związany z barwą dźwięku. Ta sama melodia wykonana na fortepianie i zagrana przez orkiestrę za każdym razem będzie miała inne brzmienie. Kolorystyka jest nierozerwalnie związana ze środkami wykonawczymi. O zmianie barwy może decydować np. zmiana rejestru na danym instrumencie, różne rodzaje artykulacji, różne zestawienia instrumentów itd


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna