Epoka Napoleońska



Pobieranie 315.81 Kb.
Strona1/7
Data06.05.2016
Rozmiar315.81 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7
Epoka Napoleońska
18 brumaire’a 1799 roku, czyli 9 XI 1799 roku Napoleon Bonaparte, opromieniony dotychczasowymi sukcesami wojskowymi, dokonał przewrotu przejmując władzę we Francji, najpierw jako jeden z trzech konsulów, następnie zaś zgodnie z konstytucją z 1799 roku jako Pierwszy Konsul. Wydarzenia te określane są jako koniec rewolucji francuskiej i zarazem symboliczny początek epoki napoleońskiej.

W grudniu 1799 roku została uchwalona „konstytucja roku VIII” i na jej mocy powołany został urząd pierwszego konsula, który na 10 lat objął Bonaparte. Pierwszy konsul otrzymał niekontrolowane zwierzchnictwo nad władzą wykonawczą i wyłączność inicjatywy ustawodawczej. Władza ustawodawcza została podzielona pomiędzy trzy instytucje: Radę Stanu, Trybunat i Ciało Prawodawcze tak, by żadna z nich nie była zdolna do samodzielnego działania. Ponadto konstytucja nie zawierała deklaracji praw człowieka i obywatela. Przywracała pozór głosowania powszechnego  system wielostopniowych wyborów pośrednich. Za nowym ustrojem opowiedziało się społeczeństwo w plebiscycie, dlatego Napoleon mógł uważać siebie za jedynego reprezentanta narodu francuskiego.

W 1801 roku Napoleon Bonaparte zawarł konkordat z Kościołem a to doprowadziło do „ułagodzenia” konfliktu religijnego i wrogości duchowieństwa do jego osoby. Przywracając prawa publiczne dawnym przeciwnikom republiki, Bonaparte ograniczał równocześnie zakres swobód obywatelskich. Samorząd lokalny utracił władzę na rzecz administracji państwowej. Na czele departamentów stanęli prefekci, w okręgach  podprefekcji, w gminach  merowie. Urzędnicy prefektur zachowywali lojalność i posłuszeństwo. Gwarancją spokoju publicznego i trwałości władzy był potężny aparat policyjny, kierowany przez eks-jakobina i współautora zamachu 9 thermidora  Josepha Fouchego. Szczególne rygory policyjne zastosowano wobec środowisk robotniczych w miastach. Robotnikom zakazano strajków i zrzeszenia się, a Napoleon Bonaparte dbał, aby brak pracy i chleba nie popychał ludzi do aktów protestu.

Sukcesy w polityce wewnętrznej a także zwycięstwa w wojnie z drugą koalicją, zakończone podpisaniem pokoju z Austrią w Luneville w lutym 1801 roku i z Anglią w marcu 1802 roku podniosły prestiż pierwszego konsula. W 1802 roku urząd Bonapartego stał się dożywotnim. Kolejnym krokiem było wprowadzenie we Francji dziedzicznego cesarstwa. Koronacja Napoleona Bonapartego na cesarza Francuzów odbyła w katedrze paryskiej 2 grudnia 1804 roku.

Na mocy pokoju w Luneville została powiększona  kosztem królestwa Sardynii i Państwa Kościelnego  Republika Cysalpińska. Napoleon przemianował ją wkrótce na Republikę Włoską i przejął funkcję prezydenta. W 1805 roku zmienił w dziedziczne królestwo, sam koronując się na króla Włoch. Także Piemont znalazł się pod jego bezpośrednim zwierzchnictwem. Cesarz Franciszek II jako zwierzchnik Rzeszy przekazał Francji terytoria położone na lewym brzegu Renu. Tym samym napoleońska Francja wracała do zasady politycznej, przyjętej jeszcze w czasach Ludwika XIV  oparcia państwa o „naturalne granice” na wschodzie.

Podobną zasadę wyznawała Anglia, która latem 1801 roku zmusiła wojska francuskie do kapitulacji w Egipcie. W wyniku tego, mogła zawrzeć pokój z Francją na honorowych dla siebie warunkach. W Amiens 25 marca 1802 roku po 9 lat wojny został podpisany traktat francusko-brytyjski. Jednakże już wkrótce okazało się, że pokój ten był jedynie rozejmem. Napoleon odmówił zawarcia z Wielką Brytania traktatu handlowego. Wprowadzenie przez Napoleona ceł protekcjonistycznych, wymierzonych w handel brytyjski, doprowadziło oba państwa na krawędź wojny. Wybuchła ona w maju 1803 roku. Przez dłuższy czas Wielka Brytania samotnie walczyła z Francja. Napoleon zajął Hanower (elektorat Rzeszy połączony z Anglią unią personalną) i rozpoczął przygotowania do ataku na Wyspy Brytyjskie. O losie tej operacji przesądziła jednak klęska floty francuskiej i hiszpańskiej pod Trafalgarem 21 października 1805 roku.

To niepowodzenie spowodowało, że doszło do zbliżenia między przeciwnikami Francji. Cesarz Franciszek II nie zaakceptował cesarskiego tytułu Napoleona i sam przyjął w sierpniu 1804 roku tytuł dziedzicznego cesarza Austrii. Niepokoiły go bardzo postępy francuskiej ekspansji w Niemczech i we Włoszech. Również na dworze rosyjskim z obawą śledzono wzrost wpływów Francji we wschodniej części basenu śródziemnomorskiego. Car Rosji Aleksander I (1801-1825) z Austria, Anglią, Szwecją i Królestwem Neapolu zorganizowali kolejną III koalicję antynapoleońską.

Aby uprzedzić atak sprzymierzonych, Napoleon w październiku 1805 roku przekroczył Dunaj i zadał Austriakom klęskę pod Ulm (15 X 1805), po której zajął Wiedeń. Następnie rozgromił połączone armie Franciszka II i Aleksandra I pod Austerlitz 2 grudnia 1805 roku. W tej bitwie, która była jedną z najświetniejszych zwycięstw napoleońskich, po stronie sprzymierzonych wzięło udział 90 tys. żołnierzy , a po stronie francuskiej 65 tys. żołnierzy. Przegrana sprzymierzonych oznaczała koniec mocarstwowej pozycji Austrii. Warunki traktatu pokojowego zawartego 26 grudnia 1805 roku w Preszburgu (Bratysławie) były dla Habsburgów bardzo dotkliwe. Utracili na rzecz Francji Wenecję, część Istrii i Dalmację a na rzecz niemieckich sojuszników Napoleona (Bawarii, Wirtembergii i Badenii) swoje posiadłości w południowo-zachodniej części Rzeszy.

Bezpośrednią konsekwencją bitwy pod Austerlitz była likwidacja Rzeszy Niemieckiej. !2 lipca 1806 roku powstał tzw. Związek Reński, złożony z 14 państw niemieckich, które uznały protektorat Napoleona i oddały mu do dyspozycji swoje armie. Na sejmie w Ratyzbonie członkowie Związku ogłosili niezależność od Habsburgów. Franciszek II zrzekł się zrzekł się godności cesarza rzymsko-niemieckiego. Oznaczało to faktyczną likwidację cesarstwa niemieckiego, istniejącego od 962 roku. Nieco wcześniej w czerwcu 1806 roku Napoleon zlikwidował Republikę Holenderską, przekształcając ją w królestwo pod rządami swego brata Ludwika.

Upadek Rzeszy bardzo zaniepokoił rząd Królestwa Prus. Nie uczestniczące w poprzedniej wojnie Prusy doprowadziły do powstania IV koalicji i wypowiedzenia wojny Napoleonowi. We wrześniu 1806 roku armia króla Fryderyka Wilhelma III zajęła sprzymierzoną z Francją Saksonię, a Napoleon I otrzymał ultimatum. Prusy domagały się natychmiastowego wycofania wojsk francuskich za Ren. W odpowiedzi na to Napoleon pobił awangardę wojsk pruskich w Saksonii a 14 października pokonał dwie grupy armii nieprzyjacielskich pod Jeną i Auerstaedt. Następnie marszałek Louis Davout, twórca zwycięstwa pod Auerstaedt, zajął stolicę Prus. W listopadzie 106 roku armia francuska wkroczyła na ziemie polskie. Nie napotykając większego oporu zajęła 28 listopada Warszawę. Jednak losy wojny nie zostały jeszcze przesądzone. Prusacy ufortyfikowali się w Gdańsku, a na północne ziemie polskie nadciągała armia rosyjska. Ciężka i krwawa kampania zimą 1806/1807 roku nie przyniosła rozstrzygnięcia. Na polu walki pod Iławą 8 lutego 1807 roku pozostało 43 tys. żołnierzy obu armii. Dopiero wiosenna kampania 1807 roku przyniosła zwycięstwo Francuzom. Rosjanie zostali pokonani w bitwie pod Friendlandem 14 czerwca i Aleksander I wyraził zgodę na zawarcie pokoju. Na tratwie pośrodku rzeki Niemen, niedaleko Tylży, obaj cesarze podpisali 28 czerwca traktat pokojowy. Prusy nie zostały dopuszczone do rozmów, a tymczasem to one miały zapłacić za koszty wojny. Ponadto car Aleksander I zgodził się przyłączyć do frontu antyangielskiego i zamknąć swoje granice dla towarów pochodzenia brytyjskiego. Cesarz Napoleon był pewien, że sojusz z Rosją okaże się trwały i gotów był nawet ustąpić carowi w kwestii Polski.

Wkraczając na ziemie polskie Napoleon nie był przygotowany do rozstrzygania o losach Polaków. Dlatego rozmówcy w Tylży uzgodnili, że powstanie niewielkie państwo pod nazwą Księstwa Warszawskiego, posiadające ograniczoną suwerenność. W skład tego państewka wchodziły ziemie drugiego i trzeciego zaboru pruskiego. Gdańsk jako wolne miasto pozostać miało pod patronatem Francji zaś okręg białostocki otrzymała Rosja. Patriotycznie nastawiona arystokracja polska chciała przywrócenia Konstytucji 3 maja. Napoleon, który szybko zorientował się w stosunkach panujących w Polsce, postanowił oprzeć rządy w księstwie na bogatej szlachcie. Konstytucja nadana przez Napoleona w dniu 22 lipca 1807 roku przewidywała, iż Księstwo Warszawskie zostanie połączone unia personalną z Królestwem Saksonii, a władca Saksonii Fryderyk August otrzyma dziedziczny tytuł księcia warszawskiego. Monarsze przysługiwała inicjatywa ustawodawcza i pełnia władzy wykonawczej. Kompetencje wykonawcze mieli również: Rada Ministrów oraz Rada Stanu. Władzą ustawodawczą był Sejm złożony z Izby Poselskiej i Senatu. Terytorium Księstwa Warszawskiego zostało podzielone według wzorców francuskich na 6 departamentów, które z kolei dzieliły się na powiaty.

Przekreśleniem feudalnych stosunków prawnych było zniesienie poddaństwa chłopów i ich przypisanie do ziemi. Kodeks cywilny, zwany Kodeksem Napoleona, wprowadzony w 1808 roku gwarantował równość prawną wszystkich ludzi, równocześnie uzależniał prawa polityczne od posiadanego majątku. Wprowadzenie cenzusu majątkowego było korzystnym rozwiązaniem dla burżuazji w Polsce jak i dla inteligencji. Wyrazem braku suwerenności Księstwa Warszawskiego był fakt, iż nie posiadało ono ministra spraw zagranicznych oraz aparatu dyplomatycznego. Ponadto Polacy mieli obowiązek wystawić 45-tysięcznej armii i oddanie jej do dyspozycji Napoleona I.

Klęska floty francuskiej pod Trafalgarem w 1805 roku rozwiała nadzieję na szybkie militarne pokonanie Anglii. W tej sytuacji Napoleon postanowił doprowadzić gospodarkę przeciwnika do ruiny. 21 listopada 1806 roku wydał dekret, który zakazywał cesarstwu wszelkiego handlu z Anglią. Blokada nie spełniła jednak swej funkcji i nie doprowadziła do załamania się gospodarki brytyjskiej, a miała poważne konsekwencje natury politycznej. Dążenie aby całkowicie odciąć Wyspy Brytyjskie od handlu z kontynentem, uwikłało Napoleona w politykę rozszerzania podbojów na coraz to nowe kraje. W 1807 roku rozpoczął podporządkowywać sobie Portugalię, a w roku następnym usunął z tronu hiszpańskich Burbonów i usiłował rozciągnąć system blokady na oba kraje. Jednak w obu krajach wybuchły powstania ludowe, skierowane przeciwko obcej władzy. Działania wojenne trwały w Hiszpanii aż do czerwca 1813 roku i przyniosły klęskę militarną.

Przedłużająca się wojna w Hiszpanii doprowadziła do kryzysu systemu napoleońskiego. Także w innych częściach Europy pojawiły się oznaki sprzeciwu wobec francuskiej dominacji. W samej Francji spadła popularność Napoleona  szerzyły się spiski, zdrady. W takiej sytuacji Austria rozpoczęła próbę uwolnienia się spod dominacji francuskiej. Dysponując dobrze wyszkolona armią Austriacy w kwietniu 1809 roku zaatakowali Bawarię, Wenecję i Księstwo Warszawskie. Pokonanie wojsk austriackiego arcyksięcia Karola pozwoliło Napoleonowi po raz drugi zająć Wiedeń i ofensywa francuska zatrzymała się na linii Dunaju. Inaczej rozwinęła się sytuacja na terenie Księstwa Warszawskiego. Wygrana bitwa pod Raszynem (19 IV 1809) spowodowała, że armia polska zajęła Lublin, Zamość, Sandomierz, Lwów a także Kraków. Bitwa pod Wagram (6 VI 1809) zakończyła zwycięstwem Napoleona całą wojnę. Podpisany 14 października pokój w Schonbrunn odebrał Austrii posiadłości nad Adriatykiem a Księstwo Warszawskie powiększyło swoje terytorium dwukrotnie. Cała Europa z wyjątkiem Anglii i Rosji pozostawała pod wpływami Napoleona.

Coraz bardziej niezadowolony był car Rosji, który ostro sprzeciwił się powiększeniu Księstwa Warszawskiego. Aby osłabić niezadowolenie Aleksandra I, Napoleon rozpoczął negocjować z nim nowy układ sojuszniczy, w którym zobowiązywał się m. in., że nigdy nie dopuści do odbudowy suwerennego państwa polskiego. Jednak rokowania nad tym bardzo niekorzystnym dla Polaków traktatem przeciągały się. Rosły sprzeczności interesów pomiędzy Francją i Rosją. Pod koniec 1810 roku car nakazał otworzyć porty rosyjskie dla statków neutralnych, co w praktyce oznaczało koniec blokady handlu z Wielką Brytanią. W tej sytuacji doszło do zerwania rokowań francusko-rosyjskich, a obie strony zaczęły przygotowywać się do wojny.

W 1812 roku Napoleon Bonaparte rozpoczął wojnę z Rosją. Miał do dyspozycji blisko półmilionową armię  a w niej oddziały Księstwa Warszawskiego. Aby zachęcić Polaków do wsparcia go w tej wojnie, Napoleon nazwał ją „drugą wojną polską” sugerując, że po pokonaniu cara zostanie odbudowana Polska. 24 czerwca 1812 roku Napoleon wkroczył na teren Rosji. Jego przeciwnik car Aleksander I, który dysponował o połowę mniejszą armią, nie chciał stoczyć decydującej bitwy, obawiając się klęski. Dowódca jego armii generał Michał Kutuzow stosował więc metodę ciągłego wycofywania się w głąb Rosji. W ten sposób Napoleon bez walki dotarł w okolice Moskwy. Tam dopiero car Aleksander I w obawie przed utratą swej stolicy wymógł na Kutuzowie stoczenie bitwy z Francuzami. Miała ona miejsce koło wsi Borodino w dniach 5-7 września 1812 roku. Starcie było ogromnie zacięte; zginęło w nim około 50 tys. Rosjan i około 30 tys. żołnierzy Napoleona, jednak bitwa była nierozstrzygnięta. Generał Kutuzow nadal wycofywał się na wschód, przez co 14 września 1812 roku Francuzi mogli zająć Moskwę. Następnego dnia w mieście wybuchł pożar (do dziś nie wiadomo, która ze stron przyczyniła się do niego). W zniszczonej Moskwie, Napoleon nie chciał przeczekać zbliżającej się zimy, lecz dał hasło do odwrotu. Następował on już podczas ostrych mrozów, które zdziesiątkowały nieprzygotowana do nich armie francuską. Widząc swą szansę, generał Kutuzow wraz z generałem Cziczagowem i Wittgensteinem usiłował doszczętnie rozbić wojsko Napoleona przy przekraczaniu rzeki Berezyny (28 i 29 XI 1812). Plan się jednak nie powiódł. Napoleon z resztkami swej armii dotarł do Księstwa Warszawskiego, skąd udał się do Francji, by tam odbudować siłę swego wojska.

Klęska kampanii rosyjskiej ujawniła, na jak kruchych postawach zostało zbudowane imperium Napoleona. W Paryżu zastanawiano się nad usunięciem coraz bardziej niewygodnego władcy. Tymczasem w sierpniu 1813 roku utworzona została VI koalicja , w skład której weszły: Rosja, Prusy, Austria, Szwecja, Wielka Brytania w celu ostatecznego rozgromienia cesarza Francuzów. Wojska koalicyjne zastąpiły drogę Napoleonowi pod Lipskiem, gdzie rozegrała się tzw. „bitwa narodów”, trwająca od 16 do 19 października 1813 roku. Bitwa zakończyła się klęską Napoleona, który dotarł do Paryża. Wojna przeniosła się na terytorium Francji, mimo taktycznych sukcesów Napoleona, doprowadziła w marcu 1814 roku do kapitulacji Paryża. Talleyrand  od dawna sojusznik Rosji, radził carowi, aby usunąć z tronu Napoleona i przywrócić rządy dynastii Burbonów. W kwietniu Senat ogłosił detronizację Napoleona.

6 kwietnia Napoleon abdykował, a car wymusił na sprzymierzonych honorowe warunki tej abdykacji. W tej sytuacji Napoleon zachował tytuł cesarski i otrzymał w dożywotnie władanie wyspę Elbę na Morzu Śródziemnym. Jego żona, arcyksiężna austriacka Maria Luiza i trzyletni syn  Napoleon II otrzymali księstwo Parmy.

W maju 1814 roku koalicja zawarła w Paryżu pokój z nowym władcą Francji, królem Ludwikiem XVIII. Warunki tego pokoju były dla pokonanej Francji niezwykle korzystne. Francja wróciła do granic z 1792 roku a nowy ład europejski i ostateczne miejsce w nim Francji uzgodnić miał kongres monarchów, który zebrał się w Wiedniu we wrześniu 1814 roku.

Nastroje we Francji, nie były korzystne dla nowego władcy. Rodziły się bunty w szeregach armii. Rozwój wypadków we Francji pilnie śledził cesarz, który 1 marca 1815 roku wylądował wraz z niewielkim oddziałem wojska na południu Francji. W ciągu dwudziestu dni dotarł bez wystrzału do stolicy, owacyjnie witany przez Francuzów. Następnie zadeklarował rezygnację z despotycznych rządów a Francja miała pozostać monarchia konstytucyjną. Brytyjczycy i Prusacy nie chcieli pozwolić na odbudowę potęgi Napoleona, toteż zebrana wspólna armia generała Wellingtona i Bluchera natychmiast zaatakowała Bonapartego. Do decydującego starcia doszło na terenie Belgii pod Waterloo 18 czerwca 1815 roku. Starcie to zakończyło się totalna klęską Napoleona, który ponownie abdykował. Ponownie wzięty do niewoli, został przewieziony na wyspę św. Heleny, która znajdowała się u wybrzeży Afryki. Do końca swego życia znajdował się pod strażą wojska brytyjskiego. Zmarł 5 maja 1821 roku.

Pokonanej Francji chciano narzucić ciężkie warunki pokojowe. Jednak obawiano się, że wywoła to we Francji nastroje rewolucyjne i podkopie tron Ludwika XVIII. W dniu 20 listopada 1815 roku został podpisany drugi pokój paryski. Francja pozostała w granicach z 1790 roku.

Napoleon udowodnił, że wprawdzie na krótko, ale można zjednoczyć wielką część Europy pod jednym berłem, skuć wspólnym łańcuchem ludy, narody, państwa i państewka, które egzystowały dotąd od wieków samodzielnie, które wykształciły różne kultury, różne struktury gospodarcze i społeczne oraz odmienne normy moralne. Wynika stąd, że tak zwane Wielkie Cesarstwo, do którego zalicza się zarówno obszar cesarstwa właściwego, jak i państwa uznające nad sobą zwierzchnictwo Napoleona zamieszkiwało około 82 miliony ludzi, a więc prawie połowa całej ludności Europy.

Różnie można oceniać rządy Napoleona nad Francją. Dla Francuzów czasy napoleońskie to także epopeja wielkich zwycięstw i glorii, która ani przedtem, ani potem nie opromieniła tak wspaniałym blaskiem tego narodu, ale równocześnie to olbrzymi wysiłek i ogromne ofiary. Dla wielu narodów europejskich rządy Napoleona były reżimem narzuconym siłą. O ile inspiracją podbojów za rewolucji przed Napoleonem były hasła wolności, konieczność obrony narodowej, o tyle za jego panowania tego typu ideologiczne uzasadnienie podbojów odpada. Nie o wolność przecież chodziło ani nie o obronę narodu, celem miało być ogólne szczęście ludzi pod rządami cesarza. Należąc do sfederowanej Europy narody winny odczuwać, że obecna władza jest bardziej racjonalna, daje większe możliwości rozwoju gospodarczego i postępu technicznego. Ogólnie stwierdzić należy, że sytuacja polityczna Europy pod rządami Napoleona nie była stabilna. Nie naśladował on innych władców, którzy swe państwa traktowali jako przekazane ich dynastiom z woli Boga. Podkreślał, że jest cesarzem Francuzów i z woli Francuzów. W Europie natomiast prezentował się jako cezar-zwycięzca ustanawiający lepsze formy społeczno-ustrojowe. Sądził, że tworzony przezeń kompromis dwóch ustrojów społecznych i wielki amalgamat kulturowy wyłonią nową kulturę. Wielka romantyczna fantazja napoleońska, co do utworzenia Stanów Zjednoczonych Europy była przedwczesna i musiała runąć, jednakże pozostały po niej nie tylko gruzy, ale wielkie i płodne koncepcje, które były natchnieniem pokoleń.

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl prawa autorskie do niniejszego materiału posiada Wydawnictwo GREG. W związku z tym, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody Wydawnictwa GREG podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.


Epoka napoleońska

Określenie „epoka napoleońska” oznacza okres w historii Europy, trwający od 1799 r. do 1815 r. Te zaledwie szesnaście lat obfitowało w wiele istotnych wydarzeń politycznych i społecznych. Zmieniła się mapa ówczesnej Europy, za sprawą podbojów wojsk napoleońskich, zawieranych sojuszów, ale także upowszechniły się oświeceniowe zdobycze rewolucji francuskiej (szczególnie te z zakresu prawa). Napoleon Bonaparte zamknął więc niejako okres rewolucji, przyczyniając się jednocześnie do upowszechnienia jej haseł i idei.
Bonaparte wyrósł na fali rewolucji francuskiej. Już wówczas był dobrze zapowiadającym się wojskowym, dzięki którego sukcesom rosła wiara w siłę Francji. Kompromitacja elit rewolucyjnych pozwoliła mu dojść do władzy. Właśnie w nim społeczeństwo widziało gwaranta suwerenności państwa. Kiedy obejmował władzę miał zaledwie 30 lat. Był człowiekiem ambitnym, znającym swoją wartość. Ale jednocześnie z racji tego, że pochodził z biednej rodziny, nie miał licznych towarzyskich koneksji. Mimo tego zapisał się na kartach historii.
1. Polityka wewnętrzna.

9 XI 1799 r. powołany został do życia konsulat. Faktycznie ten typ rządów był rodzajem dyktatury wojskowej. Napoleonowi splendoru i sławy przyczyniły zwycięstwa odniesione we Włoszech i w Egipcie nad wojskami I koalicji antynapoleońskiej. Sprawując dyktatorską władzę, realizował jednocześnie interesy burżuazji, dbając o rozwój przemysłu i handlu. Organizował roboty publiczne, które dawały możliwość pracy rzeszom osób bezrobotnych. Zakazane zostały strajki. Chłopi poparli Napoleona po tym jak zagwarantował im posiadanie uprawianej dotychczas przez nich ziemi. Przeprowadzona została reforma administracji. W 1811 r. cały kraj podzielono na departamenty. Na ich czele został postawiony prefekt, który osobiście odpowiadał za to co działo się na podporządkowanym mu obszarze. Ograniczeniu uległy polityczne swobody obywatelskie. Zniesiona została wolność prasy, likwidowano konsekwentnie opozycję polityczną (zarówno prawicową, a więc monarchistów, jak i lewicową – jakobinów). Urząd ministra policji sprawował – Józef Fouche. Dzięki niemu i aparatowi policji władze były w stanie monitorować wszystkie posunięcia przeciwników.


Istotnym wydarzeniem było wydanie Kodeksu Napoleona w 1804 r. Zawierał on przepisy prawa karnego, cywilnego i handlowego. Ponadto zapewniał obywatelom równość wobec prawa, wolność wyznania i równouprawnienie religii. Gwarantował swobodę działalności gospodarczej i nienaruszalność własności prywatnej. Podobne Kodeksy były później wprowadzane w państwach uzależnionych od Francji napoleońskiej, m. in. w Księstwie Warszawskim.
Bonapartego nie zadowalał tytuł pierwszego konsula i w 1804 r. koronował się na cesarza. Ponownie więc zmianie uległ ustrój Francji. Z republiki stała się monarchią. Napoleon rozpoczął dyktatorskie rządy. Prawdopodobnie dążył do założenia własnej dynastii, do dziedziczności korony i utrwalenia swego panowania. Na tronach podbijanych przez siebie państw osadzał oddanych mu ludzi bądź swoich krewnych.

2. Polityka zagraniczna. Konflikty militarne.



Wojny napoleońskiej Francji były kontynuacją konfliktów toczonych jeszcze przez republikę a później Dyrektoriat. Lata 1802 – 1803 to lata pokoju. Reszta to czas ciągłych wojen. Przeciwnicy Francji zrzeszali się w kolacjach antynapoleońskich.
W 1803 r. Napoleon rozpoczął przygotowania do ataku na Anglię. W październiku 1805 r. rozegrała się wielka bitwa morska pod Trafalgarem. Zakończyła się sukcesem floty angielskiej. W tej sytuacji plany francuskiej inwazji na Wyspy Brytyjskie stały się nierealne. Po stronie Anglii do walki przyłączyły się Austria i Rosja. Powstała III koalicja. Napoleon w bitwie pod Austelitz (4 XII 1805 r.) zadał wojskom kolacji druzgocącą klęskę. IV koalicję utworzyły Prusy i Rosja, zaniepokojone sukcesami francuskimi. Ale i one zostały pobite. Prusy poniosły klęskę w bitwach pod Jeną i pod Auerstaedt. Wojska napoleońskie w toku działań wkroczyły na teren dawnych ziem polskich. W 1806 r. wybuchło powstanie polskiej ludności skierowane przeciwko pruskiemu zaborcy. Walki z koalicją zakończył pokój w Preszburgu (1806 r.) i w Tylży (1807 r.). Na mocy pierwszego z nich Austria utraciła posiadłości w południowo-zachodnich Niemczech, Wenecję, Dalmację i Istrię. Przestała być także hegemonem w Rzeszy. Utworzony został Związek Reński pod nadzorem Francji. Z części terytorium odebranego Prusom zostało utworzone Księstwo Warszawskie. Napoleon nie był w stanie zakończyć drogą militarna konfliktu z Anglią, dlatego zdecydował się na wprowadzenie blokady kontynentalnej Wysp Brytyjskich. Od 1806 r. porty Francji i jej sprzymierzeńców zostały zamknięte dla angielskich statków. Tym samym przemysł brytyjski pozbawiony został swoich największych rynków zbytu. To posunięcie nie dało Napoleonowi zwycięstwa. Anglia mimo że osłabiona nadal gotowa była wspierać wszelkie akcje wymierzone przeciwko swojemu kontynentalnego przeciwnikowi.
Lata 1807 – 1812 to czas sukcesów Napoleona i jego polityki zagranicznej. Udało mu się wówczas uzależnić od siebie szereg państw m. in. Księstwo Warszawskie, Królestwo Włoch, Królestwo Neapolu. Państwami sprzymierzonymi były Rosja, Prusy czy Dania. Czasowy sojusznik – Austria, po wypowiedzeniu wojny i przegranej w bitwie pod Wagram, została zdegradowana do roli państwa uzależnionego. Trudności miał Napoleon z Hiszpanią. Zamierzał osadzić na tronie tego kraju swojego brata Józefa. Powstańcy hiszpańscy, których wspierała Anglia, stawili skuteczny opór Francji. Za czasów panowania Bonapartego zwiększyło się terytorium francuskie. Przyłączone zostały Belgia, Holandia, północne Niemcy, a na południu cześć północnych Włoch, Dalmacja i Istria. W tym też czasie Francja po raz pierwszy swoimi wpływami sięgnęła Morza Bałtyckiego.
Od 1809 r. zaczęły się psuć stosunki pomiędzy Francją a jej sojusznikiem Rosją. Powodem było m. in. powiększenie obszaru Księstwa Warszawskiego, kosztem zdobyczy w konflikcie z Austrią. Ta sytuacja rodziła możliwość a zarazem obawę, że przy francuskiej pomocy zostanie wskrzeszone państwo polskie. Rosja, jako partner handlowy Wysp Brytyjskich, także bardzo niekorzystnie odczuła skutki blokady kontynentalnej. Car Aleksander I nie przestrzegał porozumień pokojowych z Tylży i faktycznie wspierał Anglię w jej konflikcie z Francją. Napoleon widząc, że dotychczasowy sojusznik odwrócił się od niego, zdecydował się na rozwiązanie siłowe. Do wojny z Rosją wystawił armię liczącą 600 tys. żołnierzy i 1300 armat. Źle bojowej sprawności wojska wróżył jej mieszany skład. 60% stanowili Francuzi, resztę sojusznicy Francji różnej narodowości, w tym także Polacy. Dowództwo nad wojskami rosyjskimi objął Michaił Kutuzow. Pod swoją komendą miał 220 tys. żołnierzy i do użytku 900 armat. W obliczu znacznie mniejszej armii Kutuzow przyjął taktykę unikania walnej bitwy i cofał się przed napierającymi Francuzami. Ci w trakcie ofensywy zdołali zająć Smoleńsk i podążali w kierunku Moskwy. Największą bitwą tej kampanii była bitwa pod Borodino (5-7 IX 1812 r.). Nie przyniosła jednak rozstrzygnięcia. Obie strony poniosły duże straty. Wojska rosyjskie wycofały się z Moskwy. Nadeszła zima 1812/1813 r. Sytuacja wojsk francuskich stacjonujących w stolicy państwa rosyjskiego zaczynała się pogarszać. Brakowało żywności, odzieży i posiłków. Coraz trudniej było utrzymać władzę w mieście. W tej sytuacji Napoleon zarządził odwrót. W czasie drogi powrotnej większość żołnierzy zginęła z głodu, z wyczerpania i z mrozu. Dotychczasowi sojusznicy zostawili Napoleona. Powstała kolejna koalicja antynapoleońska. Ocalałe resztki „Wielkiej Armii” zmierzyły się w nią w bitwie pod Lipskiem (16-19 X 1814 roku). Ta bitwa rozstrzygnęła losy Europy. Napoleon poniósł druzgocącą klęskę. Został zmuszony do abdykacji (6 IV 1814 r.). Na tron we Francji wróciła rodzina Burbonów w osobie brata ostatniego króla Ludwika XVI – Ludwika XVIII. Bonapartemu pozwolono zachować tytuł cesarski. Ponadto do końca życia otrzymał we władanie wyspę u wybrzeży Włoch – Elbę.
We Francji nastąpiła kolejna zmiana ustroju. Powróciła monarchia. Przywrócone zostały granice francuskie sprzed 1792 r. Ustaleniem porządku i pokoju w Europie miał się zająć kongres, którego obrady postanowiono zwołać do Wiednia.
W chwili gdy trwały obrady, zupełnie niespodziewanie Napoleon uciekł z Elby. 1 III 1815 r. wylądował wraz z niewielkimi oddziałami na południu Francji. Rządy Burbonów bardzo szybko zaczęły być krytykowane. Niezadowolenie społeczeństwa wykorzystał Napoleon. Zgromadził wokół siebie wiernych mu ludzi i po raz kolejny sięgnął po władzę. Te wydarzenia określa się mianem „stu dni Napoleona”. Obradujący w Wiedniu rządzący państw europejskich od razu zareagowali. Zorganizowano armię, która pod Waterloo, na terenie Belgii stawiła czoło wojskom napoleońskim. To było miejsce ostatecznej klęski Bonapartego. Na tron powrócił Ludwik XVIII. Natomiast Napoleona Anglicy wywieźli na Wyspę Świętej Heleny. Tu zmarł w 1821 r.

Bilans epoki napoleońskiej

Lata panowania i podbojów napoleońskich to czas wielkich zmian na kontynencie europejskim, zmian które dokonywane były w sposób bardzo szybki. Napoleon Bonaparte, jako że wyrósł w cieniu rewolucji potrafił wcielić jej ideały w życie, ale co chyba bardziej istotne wykorzystać je do swoich celów. Stworzył system podległych mu państw, których władcy gotowi byli reagować na każde skinienie ręką cesarza Francji. Państwom, które powstawały z jego inicjatywy narzucał ustrój polityczny i społeczny.
Jednocześnie Europa po trwających tyle lat wojnach, była kontynentem zrujnowanym i zniszczonym. Ocena epoki napoleońskiej jest bardzo niejednoznaczna, podobnie zresztą jak i osoby samego Napoleona. Dla niektórych narodów, np. Anglików, Hiszpanów jest on uosobieniem tyrana, natomiast dla Polaków był sojusznikiem ich sprawy, sprawy polskiej. Polacy widzieli w nim tego, który pomoże im odzyskać ich państwo. Do dziś z Napoleonem wiąże się legenda przedstawiająca go jako ambitnego, zdolnego człowieka pochodzącego ze społecznych nizin, który dzięki swojemu uporowi wspiął się na szczyt.
Kongres Wiedeński – zwany również, ze względu na ogromną liczbę bali "Tańczącym Kongresem" - konferencja międzynarodowa przedstawicieli 16 największych państw europejskich, trwająca od września 1814 r. do 9 czerwca 1815 r. w Wiedniu, zwołana w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem Wielkiej Rewolucji Francuskiej i wojnami napoleońskimi oraz wypracowania nowych zasad ładu kontynentalnego.
Przyczyny i wydarzenia bezpośrednio poprzedzające kongres [edytuj]

Zobacz więcej w osobnym artykule: Wojny napoleońskie.


W wyniku trwających w Europie w latach 1798-1815 wojen napoleońskich nastąpiły bardzo znaczące zmiany terytorialne na niemal całym obszarze kontynentu. Nieudana kampania rosyjska i klęska Francuzów w bitwie pod Lipskiem spowodowały abdykację Napoleona i załamanie się ładu epoki napoleońskiej. Już 9 września 1813 doszło do zawarcia rosyjsko-prusko-austriackiego porozumienia w Cieplicach[1], którego sygnatariusze zobowiązali się do wspólnego prowadzenia wojny, likwidacji Związku Reńskiego, odbudowy pozycji Austrii oraz podziału Księstwa Warszawskiego. 8 października do wojny, jako austriacki sojusznik, dołączyła Bawaria, a 9 października Anglia zobowiązała się przekazać milion funtów na potrzeby walki z Napoleonem.
Jeszcze w trakcie działań militarnych mocarstwa usiłowały doprowadzić do porozumienia. Podstawową kwestią sporną była osoba nowego władcy na tronie francuskim oraz przyszłej roli poszczególnych państw na kontynencie. Ponadto Austria obawiała się dominacji Prus nad państwami niemieckimi oraz przejęcia dominującej roli w całej Europie przez Rosję. Anglicy liczyli przede wszystkim na zapewnienie stabilności na kontynencie w celu uzyskania możliwości dalszego rozwoju poza jego granicami. Rosja z kolei pragnęła zapobiec uzyskaniu nadmiernych zdobyczy terytorialnych przez Austrię oraz ograniczenia roli brytyjskiej w świecie pozaeuropejskim.
W celu przygotowania układu pokojowego doszło do spotkania sojuszników na dwóch konferencjach - 29 stycznia 1814 w Langres oraz 11-19 lutego 1814 w Troyes. Najważniejszym powziętym wówczas postanowieniem była wspólna walka koalicjantów aż do walnego zwycięstwa nad Napoleonem. Od 4 lutego prowadzono także rokowania w Chatillon z przedstawicielami strony francuskiej, która dążyła do zawieszenia broni, oferując nawet pewne ustępstwa, jednak porozumienia nie osiągnięto.
9 marca 1814 przedstawiciele czterech mocarstw w Chaumont zawarli kolejny traktat sojuszniczy[2]. Anglię reprezentował Robert Stewart, wicehrabia Castlereagh, Austrię - Klemens Lothar von Metternich, Rosję - Karl Robert Nesselrode, a Prusy - Karl August von Hardenberg. Ustalono zasadę niezawierania separatystycznych traktatów z Francją oraz wytyczono ogólne cele wojenne - m.in. zobowiązanie mocarstw do utrzymania pokoju przez najbliższe 20 lat po zakończeniu działań zbrojnych.
6 kwietnia 1814 Napoleon abdykował, a 3 maja królem Francji został brat zgilotynowanego Ludwika XVI - Ludwik XVIII Burbon. 30 maja zawarto tzw. I pokój paryski, podpisany przez przedstawicieli mocarstw oraz Talleyrandem reprezentującym nowy francuski rząd. Na mocy zawartego układu Francji przywrócono granice z 1792 oraz przyznano jej dodatkowe tereny na lewym brzegu Renu - wokół Landau, Montbéliard, Mulhouse oraz Sarrebruck. Nie obciążono jej także odszkodowaniem oraz zachowano większość kolonii. Zdecydowano również, że kwestie dotyczące pozostałych państw zostaną omówione na zwołanym w ciągu dwóch miesięcy kongresie w Wiedniu. Ponadto w wyniku bieżących ustaleń Anglii przypadł Helgoland, Cejlon, Kraj Przylądkowy, Tobago, Santa Lucia, Seszele, Mauritius, Malta i Wyspy Jońskie. Szwecja przejęła Norwegię, Rosja zaś Besarabię, a okupowała także Księstwo Warszawskie i Saksonię. Austrii natomiast udało się odzyskać Tyrol oraz Ilirię.
Obrady [edytuj]
Pierwsze ważniejsze spotkania europejskich dyplomatów oraz faktyczny początek obrad przypadły na wrzesień. Łącznie w Wiedniu zgromadziło się 150 monarchów, około 500 dyplomatów oraz około 100 tysięcy gości. Oficjalne rozpoczęcie obrad planowano na 1 listopada, jednak do tej uroczystości nie doszło. Nigdy nie nastąpiło również oficjalne zakończenie kongresu, ani razu nie doszło także do plenarnego spotkania wszystkich uczestników. Za dzień zakończenia konferencji uznaje się 9 czerwca 1815, gdy podpisany został Akt końcowy Kongresu Wiedeńskiego.
Początkowo rolę dominującą odgrywali przedstawiciele wyłącznie czterech mocarstw zwycięskich, czyli ministrowie spraw zagranicznych Rosji, Anglii, Austrii i Prus. Dyplomaci francuscy i hiszpańscy otrzymali jedynie prawo opiniowania ich decyzji. Spotkało się to ze sprzeciwem Talleyranda, który utrzymywał, że rządzona przez Burbonów Francja należy do koalicji zwycięzców. W związku z tym utworzono Komitet Ośmiu, do którego dokooptowano pozostałych sygnatariuszy I pokoju paryskiego, czyli Francję, Hiszpanię, Portugalię i Szwecję. Komitet ten powołał dziesięć komisji roboczych: prawną, statystyczną, ds. Polski, Saksonii, Niemiec, Włoch, Szwajcarii, rang i stopni dyplomatycznych, handlu niewolnikami i żeglugi śródlądowej.
Najistotniejsze decyzje nadal jednak zapadały wyłącznie przy uzyskaniu aprobaty Komitetu Czterech, a po intrydze styczniowej Komitetu Pięciu, gdy na znaczeniu zyskał głos Francji. Spośród monarchów najsilniejszą pozycję miał Aleksander I Romanow. W skład jego delegacji wchodzili również Karl Robert Nesselrode, książę Adam Jerzy Czartoryski, hrabia Joanis Kapodistrias, gen. Carlo Andrea Pozzo di Borgo, książę Andriej Razumowski oraz baron Heinrich Friedrich Karl vom Stein. Ze strony pozostałych mocarstw główną rolę na kongresie odegrali: austriacki kanclerz - książę Klemens Lothar von Metternich, brytyjski minister spraw zagranicznych - wicehrabia Robert Stewart Castlereagh oraz francuski minister spraw zagranicznych - książę Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord.

Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.

Należy w niej poprawić: opisać przebieg, problemy, zasady przyświecające, etc..

Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdziesz na stronie dyskusji tego artykułu.

Po naprawieniu wszystkich błędów można usunąć tę wiadomość.
Uczestnicy Kongresu pragnęli stworzyć taki porządek w Europie, który zapewniłby spokój wewnątrz ich państw oraz pokój na zewnątrz. Oparli się na trzech zasadach: restauracji , legitymizmu i równowagi sił. Legitymizm oznaczał niepodważalne prawo każdego władcy "z Bożej łaski" do tronu. Przywracano, więc władców usuniętych przez rewolucję lub Napoleona, czasem wbrew woli poddanych im ludów (np. we Francji tron objął nielubiany Ludwik XVIII). Zasada równowagi sił polegała na umowie, że dołoży się wszelkich starań, by żadne z wielkich mocarstw nie osiągnęło znacznej przewagi nad pozostałymi. Ta ostatnia forsowana była przez Wielką Brytanię, która chciała w ten sposób uniknąć nadmiernego wzmocnienia jednego z mocarstw Europy kontynentalnej, ale nie była ona główną interesantką tej zasady, gdyż będąc krajem wyspiarskim, nie rościła sobie praw do ziem na kontynencie. Wielka Brytania brała swoje bogactwo z kolonii oraz wysoko rozwiniętej gospodarki. Głównymi zainteresowanymi w tej umowie byli przedstawiciele mocarstw o znaczeniu małym (Hiszpania), czy te, które w okresie napoleońskim straciły na znaczeniu (Prusy)
Charakter Kongresu Wiedeńskiego był, jak na spotkania o takiej randze, raczej niezwykły. Wiele decyzji zapadało na licznych rautach, bankietach, czy przyjęciach organizowanych dla uczestników kongresu. Na tego typu zabawach to wygląd, zdolności taneczne i elokwencja stanowiły o dyplomatycznych powodzeniach czy porażkach. Na takich przyjęciach ogromną popularność zyskał car Aleksander I, wprawiając współbiesiadników w zaskoczenie swoją wprawą w tańczeniu walca. Z Anglii sprowadzano kurtyzany, nazywane pokojówkami, które miały wpływać na decyzje poszczególnych dyplomatów, lub spełniać rolę szpiegowską.
Postanowienia kongresu [edytuj]
* Terytorialne:

o Utworzono Związek Niemiecki pod przewodnictwem Austrii.

o Połączono katolicką Belgię i protestancką Holandię w Królestwo Niderlandów pod panowaniem dynastii Orańskich.

o Na tron Wielkiego Księstwa Luksemburskiego powołano króla Holandii. Samo państwo pozostało jednak członkiem Związku Niemieckiego.

o Utworzono Królestwo Polskie w unii personalnej z Rosją.

o Pod panowaniem Prus znalazło się Wielkie Księstwo Poznańskie składające się departamentu toruńskiego, bydgoskiego i poznańskiego, Nadrenia, Westfalia, Pomorze Szwedzkie, Gdańsk, Toruń, ziemia chełmińska, północna Saksonia i Rugia.

o Z Krakowa i jego najbliższej okolicy utworzono Rzeczpospolitą Krakowską, pod protektoratem trzech zaborców.

o Szwajcaria otrzymała 5 kantonów i stała się federacją złożoną z 22 kantonów.

o Szwecja uzyskała Norwegię od Danii za to, że Dania była w sojuszu z Napoleonem.

o Austria zyskała Dalmację, Salzburg, okręg tarnopolski, Tyrol, Lombardię i Wenecję.

o Odtworzono Państwo Kościelne.

o Odtworzono Królestwo Sardynii, przyznając jej kontynentalne terytoria Genui, Nicei, Piemontu i Sabaudii pod panowaniem dynastii Sabaudzkiej.

o Neapol i Sycylię połączono pod berłem Burbonów w Królestwo Obojga Sycylii, po tym, gdy dotychczasowy władca Neapolu i Sycylii, Joachim Murat, poparł powrót Napoleona i dokonał próby zjednoczenia Włoch.

o Rosja uzyskała Finlandię i Mołdawię (Besarabię).

o Anglia uzyskała tereny Południowej Afryki, Cejlon, Mauritius, Korfu.

o Francja w granicach z 1792 roku + 0,7 mld franków kontrybucji (spłacone do 1818 roku).

o W Modenie i Toskanii przywrócono na tron dynastię Habsburgów.

o Parmę, Piacenzę i Guastallę oddano drugiej żonie Napoleona, matce jego syna - cesarzowej Marii Ludwice.

o Bawaria otrzymała Palatynat Reński i Würzburg w zamian za zrzeczenie się Tyrolu i Salzburga (na rzecz Austrii).

o Hanower podniesiono do rangi królestwa, a kilka księstw do rangi wielkich księstw.

* Dotyczące protokołu dyplomatycznego:

o Podpisano, w 1815r., sojusz, tzw. Święte Przymierze. Przystąpiło do niego kilkanaście większych państw (w tym najważniejsze to Rosja, Prusy i Austria)i znaczna liczba państewek niemieckich. Inicjatorem przymierza był car Aleksander I

o 8 lutego 1815 r. uchwalono deklarację o zniesieniu handlu niewolnikami.

o Opracowano regulamin dyplomatyczny, który po zmianach dokonanych w 1818 r. obowiązywał do XX w.

o 20 listopada 1815 r. ogłoszono akt wieczystej neutralności Szwajcarii (zabroniono jej też wystawiania najemników, dopuszczając jedynie służbę w Gwardii Papieskiej).
Kongres wiedeński (tak zwany "koncert mocarstw") obradował w latach 1814-15. Został on przerwany przez tak zwane "sto dni Napoleona", jednakże szybko powrócono do obrad. Na Kongresie omawiano ważne sprawy dotyczące ładu, który miał zapanować w Europie po epoce napoleońskiej. Przedstawiciele Anglii, Francji, Rosji, Austrii i Prus. Naturalnie podział ziem dostarczał wielu sporów i kłótni pomiędzy reprezentantami, każdy chciał uzyskać jak najlepsze ziemie. Bój toczono między innymi o Saksonię i Księstwo Warszawskie. Kongres ten często nazywano także "tańczącym kongresem", gdyż w czasie obrad uczestniczy wiele czasu poświęcali na bale, przedstawienia teatralne, koncerty, rewie wojskowe i wycieczki za miasto. Akt końcowy podpisano 9 czerwca 1815 roku.
Reprezentanci
Anglia - książę Artur Wellington, Karol Stewart i Robert Stewart, wicehrabia Castlereagh

Austria - książę Klemens Lothar von Metternich będący ministrem spraw zagranicznych, cesarz Franciszek I i baron Wassenberg

Francja - książę-minister Karol de Talleyrand

Prusy - kanclerz książę Karol August von Hardenberg, Wilhelm von Humboldt oraz król Fryderyk Wilhelm III

Rosja - Karol Nesselrode, Gustaw von Stackelberg, książę Andrzej Razumowski, książę Adam Czartoryski i car Aleksander I
Na Kongresie Wiedeńskim kierowano się trzema głównymi zasadami:
Legitymizm - prawo nienaruszalności dynastii panujących przed Rewolucją Francuską do tronów europejskich, ponieważ władza ich pochodziła od Boga; było to także sprzeciwianie się hasłom rewolucji dotyczącym suwerenności narodu i jego prawie do samostanowienia; wystąpienia przeciw władcy i jego dynastii uznano za bezprawne.

Restauracja - powrót do dynastii sprzed 1789 roku, na przykład na tronie Francji znowu zasiedli Burboni (Ludwik XVIII).

Równowaga sił - jest to stosowana przez Anglie zasada tzw. "balance of power", która miała zapobiec dominacji jednego państwa kosztem innych na kontynencie europejskim; Wielka Brytania często występowała w roli arbitra.
Postanowienia terytorialne
Belgia i Holandia - połączone zostały w jedno państwo - Zjednoczone Królestwo Niderlandów. Co się wkrótce okazało strasznym błędem, nie wzięto pod uwagę dążeń Belgów do posiadania własnego państwa (w 1830 roku wybuchło tu powstanie narodowowyzwoleńcze).

Francja - granice francuskie miały mieć kształt tych sprzed 1790 roku. Na państwo nałożono wysoką kontrybucję (700 milionów franków). Wojsko ograniczono do 150 tysięcy żołnierzy. W państwie stacjonowały tymczasowo wojska państw zwycięskich. Nastąpiła restauracja Burbonów - rządy braci Ludwika XVI: Ludwika XVIII, a potem Karola X.

Rosja - otrzymała znaczne ziemie Księstwa Warszawskiego, a także Finlandię i Besarabię.

Szwajcaria - uznano ją za niepodległe, suwerenne państwo.

Wielka Brytania - zatrzymały przy sobie: Maltę, Helgoland, Wyspy Jońskie, Cejlon, Mauritius i południową Afrykę.

Włochy - powróciły do stanu sprzed rewolucji i wojen napoleońskich. Utrwalono istniejące tam wcześniej już rozbicie polityczne i ekonomiczne. Nastąpiła restauracja Państwa Kościelnego i władzy papieża. Modena i Toskania powróciły do władzy Habsburgów włoskich, Parmę z kolei oddano w dożywotnie posiadanie córce cesarza Franciszka I, żonie Napoleona I. Do Neapolu i na Sycylię wrócił Ferdynand IV Burbon, który zjednoczył południowe Włochy i stworzył Królestwo Obojga Sycylii, będąc tam królem jako Ferdynand I. Do Austrii natomiast wróciła Lombardia, Wenecja i Dalmacja.

Ziemie niemieckie - rozwiązano przede wszystkim utworzony przez Napoleona Związek Reński. Na jego miejsce utworzono Związek Niemiecki. Skupiał on 41 państw i 4 wolne miasta. Pozycję przewodniczącego powierzono Austrii, co wkrótce stało się przyczyną licznych konfliktów z rozrastającą się potęgą Prus. Utrwalono jednak rozbicie ekonomiczne i polityczne w księstwach niemieckich. Bawaria oddała Austrii Tyrol i Salzburg, ale za to zatrzymała Palatynat Reński i Würzburg. Królestwo Pruskie z kolei otrzymało część ziem Księstwa Warszawskiego (tzw. Wielkie Księstwo Poznańskie), część Saksonii, Gdańsk, Pomorze Szwedzkie z Rugią, Nadrenię i Westfalię.

Ziemie polskie - z większości ziem Księstwa Warszawskiego utworzono Królestwo Polskie zwane także Królestwem Kongresowym lub Kongresówką. Było ono w ścisłej unii realno-personalnej z Cesarstwem Rosyjskim. Pierwszym jego władcą został car Aleksander I. Austria otrzymała z kolei kopalnie soli w Wieliczce i Bochni. Wielkopolskę włączono w skład państwa pruskiego jako Wielkie Księstwo Poznańskie.


Święte Przymierze
Święte Przymierze była to próba stworzenia federacji państw, których władcy troszczyliby się o zachowanie porządku i ładu w Europie. Miano nie tylko nie dopuszczać do kolejnych rewolucji, ale także w założeniach miano się kierować braterstwem, zasadami ewangelii oraz przyjaźnią przy rozwiązywaniu konfliktów międzynarodowych. Akt ustanawiający Święte Przymierze podpisano 26 września 1815 roku z inicjatywy cara Rosji, Aleksandra I. Chociaż do Przymierza przystąpiły prawie wszystkie kraje europejskie (oprócz Państwa Kościelnego, Anglii i Turcji), to jednak główny prym wiodły trzy z nich: Austria, Rosja i Prusy. Papież odmówił wstąpienia ze względu na to, że do Przymierza weszły państwa różnych wyznań, a nie tylko chrześcijanie. Anglia z kolei uznała przystąpienie do Święte Przymierza jako niezgodne z konstytucją. Zaproszone przez cara Stany Zjednoczone również odmówiły, głównie ze względu na niechęć mieszania się w sprawy europejskie.
Kongres Wiedeński 1814-1815 (geneza, postanowienie, znaczenie)

Po upadku Napoleona zwycięskie państwa postanowiły przywrócić Europie równowagę polityczną, pragnęli uporządkować granice i stworzyć nowy ład. W tym celu w Wiedniu we wrześniu 1814 r. rozpoczął obrady kongres władców i dyplomatów europejskich. Najważniejszą rolę odgrywali: kanclerz Austrii (K. Mettenich), minister spraw zagranicznych Francji i Anglii, car Rosji Aleksander I oraz kanclerz Prus (K. Von Mardenberg).

Zmęczona długoletnimi wojnami Europa oczekiwała ustanowienia trwałego porządku politycznego.

Dla polityków zebranych w Wiedniu porządek ten miał się opierać na następujących zasadach:

- restauracji – przywrócenie systemów polityczno-ustrojowych sprzed rewolucji 1789 r. (mimo zgodności wszystkich uczestników okazało się to realne tylko częściowo)

- legitymizmu – uznanie, że władza monarsza pochodzi od boga, a nie z woli ludu, wprowadzenie zasady, iż bezprawne jest pozbawienie króla władzy przez poddanych. Respektowanie praw politycznych monarchów oznaczał też zwrot zabranych im w czasie rewolucji terytoriów.

- równowagi europejskiej – polegającej na takim układzie sił, aby żadne z mocarstw nie osiągnęło przewagi nad pozostałymi, w związku z tym przeprowadzono zmiany terytorialne w ten sposób, aby nie naruszały podstawowego układu sił między mocarstwami.

Nowy podział Europy zawarty w akcie końcowym z 1815 r. przedstawiał się następująco:

- Francje cofnięto do granic sprzed 1790 r. , powrót na tron Burbonów w osobie Ludwika XVIII, zwrot dzieł sztuki, zapłacenie kontrybucji.

- Wielka Brytania otrzymała nowe kolonie: Maltę, Cejlon, Wyspy Jońskie, co wzmocniło jej panowanie na morzach

- sprawa niemiecka, utrzymano podział Niemiec, utworzono Związek Niemiecki składający się z 34 państw i 4 wolnych miast pod panowaniem Austrii.

- wzrosła rola Prus, które oprócz ziem polskich otrzymały 2/3 terytorium Saksonii, (Pomorze Szwedzkie, ziemie w Nadrenii i Westfalii oraz Gdańsk)

- Austria otrzymała Salzburg, Lombardię, Wenecję, Dalmacje,

- sprawa włoska – utrzymano rozbicie polityczne Włoch, przywrócono całe Państwo Kościelne papieżowi. Neapol i Sycylia wróciły pod berło Burbonów, tworząc Królestwo Obojga Sycylii.

- połączono Norwegię ze Szwecją

- połączono Holandię z Belgią jako Królestwo Niderlandzkie

- zagwarantowano neutralność Związku Szwajcarskiego

- Rosja otrzymała Finlandie i Besarabię

- sprawa polska – opinia publiczna w Wielkiej Brytanii zwłaszcza arystokraci angielscy widzieli potrzebę utworzenia niezależnej Polski. Wynikało to z sentymentu dla Polaków, a także z tego, że liczyli na korzystne warunki handlowe. Rząd brytyjski poruszył sprawę polską na Kongresie tylko z obawy uzyskania przez Rosję pozycji hegemona w Europie. Sprawa polska poruszona przez rząd brytyjski uzyskała poparcie Francji. Anglia przedstawiła trzy projekty w sprawie Polski. Pierwszy projekt dotyczył przywrócenia Polski w granicach sprzed 1772 r., drugi projekt dotyczył przywrócenia Polski w granicach z 1791 r. Natomiast trzeci projekt zakładał podział Księstwa Warszawskiego w taki sposób, aby Aleksander I otrzymał tereny Księstwa po Wisłę, ale bez prawa do przyjęcia tytułu króla polskiego. Natomiast Prusy miały trzymać drugą część Księstwa Warszawskiego, ale zrezygnować z praw do Saksonii, ostatecznie sprawa zakończyła się kompromisem.

Prusy otrzymały 2/5 Saksonii zamieszkałej przez 850 tys. ludzi, na wschodzie, otrzymały również departamenty: poznański, bydgoski oraz miasto Gdańsk, natomiast Toruń miał być wolnym miastem.

Austria otrzymała obwód tarnopolski, kopalnię w Wieliczce wraz z całym okręgiem, i powstał problem Krakowa. Austria nie chciała zgodzić się na to, by obie stolice Polski znalazły się pod panowaniem rosyjskim i dlatego uchwalono, że Kraków będzie wolnym, niepodległym miastem, miastem które będzie znajdowało się pod opieką trzech państw zaborczych. Będzie to miasto o charakterze neutralnym, reszta Księstwa Warszawskiego miała być oddana Rosji. Car miał przyjąć tytuł króla polskiego, w określonych przez siebie granicach utworzyć Królestwo Polskie i nadać temuż Królestwu konstytucję. Konstytucja miała określać ścisłe związanie Królestwa z Rosją, ale we wszystkich państwach zaborczych na ziemiach zabranych Polacy mieli otrzymać prawo reprezentowania interesów Polski i dlatego Prusy utworzyły Wielkie Księstwo Poznańskie, które posiadało swojego namiestnika, swój sejm i miało bardzo ograniczoną autonomię.

Decyzje Kongresu Wiedeńskiego w sprawie Księstwa Warszawskiego można określić jako kolejny rozbiór Polski, z tym zastrzeżeniem, że chodziło tylko i wyłącznie o rozbiór Księstwa Warszawskiego, ponieważ nikt nie poddawał w wątpliwość sprawy ziem zagrabionych wcześniej. Wyłącznym twórcą Królestwa Polskiego był car Aleksander I.

Car pamiętał postawę żołnierzy polskich, którzy walczyli przy boku Napoleona. Wiedział także o tym, że Rosja na zachodzie nie ma żadnej naturalnej granicy i dlatego postanowił pozyskać dla sprawy rosyjskiej Polaków, aby oni walczyli w razie jakiegoś konfliktu za Rosję.

Ustalono kodeks dyplomatyczny, określający hierarchię i uprawnienia wysłanników państw.

W celu utrzymania przyjętego na kongresie porządku w europie z inicjatyw cara Aleksandra I utworzono w Paryżu Święte Przymierze.

Zawiązały je Austria Rosja i Prusy. Akt ten miał gwarantować bezpieczeństwo monarchistycznym rządom i przeciwdziałać rewolucyjnym przemianom w Europie.

Do Świętego Przymierza przystąpiły z czasem władcy innych państw, ale bez wielkiej Brytanii i Państwa Kościelnego. Ostoją tego sojuszu była Rosja i Austria.

Na sytuację polityczną w Europie po Kongresie Wiedeńskim miał wpływ tzw. „koncert mocarstw” (Anglia, Rosja, Austria, Prusy, później Francja).

Mocarstwa te na wypadek konfliktu miały ustalić linie postępowania, jednak wewnątrz „koncert mocarstw” ścierały się dwie koncepcje.

Zasadę interwencjonizmu reprezentował kanclerz austriacki, zwolennik ingerowania mocarstw wszędzie tam gdzie porządek kongresu wiedeńskiego, oparty na zasadach restauracji i legitymizmu był zagrożony.

Przeciwko tej zasadzie stanowczo występowała Wielka Brytana, która odrzucała prawa mocarstw do ingerencji i opowiadała się za uznaniem praw mniejszych narodów i państw.

Ten punkt widzenia wynikał z tego, że Wielka Brytania pragnęła wycofać się z bezpośredniego zaangażowania w sprawy kontynentu europejskiego tak, aby móc skoncentrować się na sprawach kolonii. W polityce Rosji na pierwszy plan wysunęły się sprawy europejskie kosztem ekspansji na kontynencie azjatyckim.

W Europie Rosja zainteresowana była dalszym umacnianiem się na zachodzie, co doprowadzało do likwidacji dotychczasowego systemu Królestwa Polskiego.

Dążyła również do powiększenia swoich wpływów na Bałkanach i na Bliskim wschodzie, gdzie wykorzystywała coraz słabszą pozycję Turcji, w efekcie doprowadziła do wojny krymskiej.

Rosja była zainteresowana nienaruszalnością sytuacji wewnętrznej w krajach europejskich.

Silną pozycję na kontynencie miała monarchia Habsburgów, dominowała nad państwami niemieckimi i na Półwyspie Apenińskim.

Austriacki kanclerz był powszechnie uważany za głównego strażnika odrestaurowanego w Wiedniu ładu europejskiego. Jego czas skończyła Wiosna Ludów 1848 r.

Znacznie gorzej wyglądała sytuacja Prus, które pokonane przez Napoleona dźwigały się dopiero z upadku.

W „koncercie mocarstw” szybko swoje miejsce znalazła Francja, będąc do 1830 r. gorliwą wykonawczynią zasad Świętego Przymierza.

Zarówno działalność Świętego Przymierza jak i uchwały kongresu wiedeńskiego były kolejną próbą utrzymania w Europie ustroju feudalnego i absolutnego. Początek Europy pokongresowej oparty został na ideach pozostających w jawnej sprzeczności z tym, co czuły narody Europy. Pierwsze lata po kongresie w Europie były okresem ścierania się dwóch ideologii: konserwatyzmu i liberalizmu.

Po 1815 r. monarchowie dążyli do wprowadzenia w życie zasad uchwalonych na kongresie i przywrócenia porządku sprzed rewolucji. I choć w sferze polityki obserwujemy pozorne zwycięstwo starego porządku, ponad połowa mieszkańców Europy żyła w monarchiach absolutnych, to coraz wyraźniejsze były też symptomy wielkich przemian liberalnych.

Przeciwko porządkowi kongresowemu zwracali się wszyscy, którzy w restauracji przed rewolucyjnego systemu upatrywali zagrożenie swych interesów, lub nie akceptowali go ze względu na rozbudzone aspiracje narodowe i społeczne.

Restauracja oznaczała ograniczenie politycznych swobód i praw obywatelskich, co było nie do przyjęcia dla inteligencji i mieszczaństwa.

Ponieważ reformy najdalej posunęły się we Francji, tutaj ich cofnięcie wywołało najsilniejsza opozycję. Mieszczaństwu zagrażała polityka zdominowana przez interesy wielkiej własności ziemskiej. Przeciwko zasadzie legitymizmu występowały grupy społeczne, które identyfikowały się z narodem, przede wszystkim w dążeniach do zjednoczenia Włoch i Niemiec.

Na ogół występowano jednocześnie przeciw restauracji i przeciw legityzmowi ponieważ przeciwnik był ten sam.

W Królestwie Polskim walka z caratem była walką zarówno o swobody polityczne, jak i narodowe. Lata dwudzieste XIX wieku były okresem wielkich niepokojów, aby temu zapobiec pod wpływem Świętego Przymierza rozbudowano w całej Europie system szpiegowsko-policyjny.

W Hiszpanii (1820-23) miała miejsce rewolucja, gdzie ruch liberalny zorganizowany przez oficerów wystąpił przeciwko rządzącym tam Burbonom i doprowadził do uchwalenia konstytucji. Kres hiszpańskiej monarchii konstytucyjnej położyła podjęta z inicjatywy Świętego Przymierza interwencja francuska.

Inaczej było z wojną o niepodległość Grecji. Walkę o wolność przeciw panowaniu tureckiemu podjęła ludność Grecji.

Rosja udzieliła pomocy grekom, chcąc osłabić Turcje i rozszerzyć swoje wpływy na Bałkanach, Ania i Francja również popierały greków, dlatego, aby nie dopuścić do wzmocnienia pozycji Rosji w tym rejonie i zachwiania równowagi europejskiej.

Znaczącą porażkę dla autorytetu Świętego Przymierza było zwycięstwo kolonii w Ameryce Południowej, w walce o wyzwolenie spod panowania hiszpańskiego.

Mocarstwom europejskim nie udało się zorganizować wyprawy interwencyjnej, sprzeciwiła się temu Wielka Brytania i stanowcza postawa USA.

Kulminacja niepokojów w Europie nastąpiła w latach 1830-32, kiedy to w wielu krajach równocześnie doszło do wystąpień rewolucyjnych.

Początek ruchów rewolucyjnych miał miejsce w Paryżu. W wyniku wystąpień republikańskiej opozycji nastąpiły zmiany rządów i abdykacja Burbonów, dopuszczono w rządach bogatą burżuazję.

W rezultacie grupa ta obróciła się przeciwko swym dotychczasowym sojusznikom, republikanom, powstrzymując rozwój rewolucji i radykalizację jej haseł.

Nieco inaczej potoczyły się wydarzenia w Belgii. Wybuchło powstanie przeciwko unii z Holandią, doprowadzając do utworzenia niepodległego państwa belgijskiego.

Belgia otrzymała ustrój nowoczesnej monarchii konstytucyjnej.

Powołanie niepodległej Belgii wywołało gwałtowny protest Rosji i Prus, jako, że było dobitnym pogwałceniem zasad legitymizmu. Na interwencję Rosji w ramach Świętego Przymierza nie zgodziły się kraje zachodnie, zwłaszcza wielka Brytania. po rewolucyjnych upadkach w Belgii, wybuchło Powstanie Listopadowe w Królestwie.

Nie mogło ono liczyć na pomoc zewnętrzną. Austriacy i prusacy zablokowali granice Królestw. Niepodległość była sprzeczna z interesami tych państw.

Akcje miały również miejsce na terenie Włoch, gdzie stłumiły je wojska austriackie, oraz w Niemczech.

Kolejna fala rewolucyjnych wstrząsów, nazwana Wiosną Ludów, przetoczyła się przez Europę w latach 1848-49. Ruchy liberalne, które występowały z hasłami wolności politycznej i konstytucyjnej, a także ruchy narodowe, które domagały się zjednoczenia lub niepodległości, osiągnęły częściowe zwycięstwo.

W czasie Wiosny Ludów miała miejsce pierwsza konfrontacja pomiędzy programami liberalnymi i narodowymi, zwłaszcza w Rzeszy niemieckiej i Cesarstwie Habsburgów.

Fiasko poniosła próba zjednoczenia Niemiec.

W ramach Świętego Przymierza wojska pruskie stłumiły powstanie w Nadrenii, Westfalii i w Badenii, a wojska austriackie zwyciężają wojska Sardynii pod Nowarą.

Zaniepokojona zwycięstwami austriackimi Francja interweniuje we Włoszech.

Wojska francuskie zdobywają Rzym i przywracają władzę papieską.

Pod koniec 1849 r. Włochy wróciły do stanu przed dwóch lat. zostały ponownie podzielone i poddane władzy absolutnej, gdzie utrzymano konstytucję.

W Austrii Wiosna Ludów miała dramatyczny przebieg.

Rewolucja Marcowa w Wiedniu spowodowała upadek kanclerza (stróża ładu wersalskiego) i zmusiła nowy rząd do przeprowadzenia reform politycznych, w tym do ogłoszenia konstytucji.

Pod koniec 1848 r. rewolucja została zduszona, przywrócono rządy władców absolutnych. Równowagę polityczną w Europie Święte Przymierze chciało osiągnąć kosztem wielu mniejszych narodów.

Nie zdawano sobie jednak sprawy, że w okresie napoleońskim nastąpiło rozbudzenie świadomości narodowej i dążenie do jednoczenia się rozbitych narodów we własne państwa, dlatego też, dążenie niepodległościowe wystąpiło w Europie z dużą siłą.

Wiosna Ludów zaostrzyła dążenia narodów słowiańskich do niepodległości.

Ruch narodowy objął również ziemie polskie pod zaborem pruskim i austriackim. Węgrzy również podjęli walkę o niepodległość. Do zdławienia powstania doszło w 1849 r., dzięki interwencji armii rosyjskiej w ramach Świętego Przymierza.

Fala rewolucji w latach 1848 – 49 doprowadziła do zachwiania dotychczasowego układu sił. Mocarstwowa dotychczas Austria wyszła z rewolucji osłabiona i szukała oparcia w Rosji, która okazała jej wydatną pomoc w tłumieniu ruchów rewolucyjnych.

Po 1848 r. blok Świętego Przymierza stracił spoistość, poprzez zatarg Mikołaja I z Prusami.

W niedługim czasie po Wiośnie Ludów Europa stanęła wobec pierwszego od czasów Kongresu Wiedeńskiego, poważnego kryzysu międzynarodowego.

Jego przyczyną stał się konflikt rosyjsko – turecki. Do wojny po stronie Turcji przystąpiła Francja, Wielka Brytania i Królestwo Sardynii.

Traktat paryski 1856 r. kończący wojnę krymką oznaczał ostateczny kres Świętego Przymierza, a ład wiedeński runął ostatecznie po zjednoczeniu Włoch i Niemiec.

Uważam, że Kongres Wiedeński uspokoił Europę na 100 lat, może uspokoił, ale na pewno nie zapobiegł przemianom.

Prawda jest taka, że główną siłą napędową Kongresu był kanclerz Austriacki.

W interesie Austrii, państwa wielonarodowego, było utrzymanie mocarstw w stanie nienaruszonym.

Niezadowolenie z postanowień Kongresu było okazywane w ciągu całego XIX wieku.

Przykładami mogą być lata dwudzieste - powstanie greckie, które pociągnęło za sobą spór w tzw. "Kwestii Wschodniej", 1830-rewolucja lipcowa i rewolucja w Belgii, powstanie listopadowe w Polsce, tego wszystkiego nie trzeba tłumaczyć.

Uważam zatem, że Kongres Wiedeński miał tylko znaczenie symboliczne.

W praktyce było zupełnie inaczej....


Kongres wiedeński 1814-1815

Cel kongresu:

-ostatecznie zatwierdzić postanowienia dotyczące nowego europejskiego porządku naszkicowanego w traktacie pokojowym sił sprzymierz z Francją z 30 maja 1814 r.

-zadanie regulacji terytorialnych , politycznych , ustrojowych a nawet opracowane nowych zasad stosunków międzynarodowych

Najważniejszą rolę odgrywały na kongresie :Rosja , Anglia , Austria , Prusy, Francja .

Książe Charles Joseph de Ligne powiadał : „Kongres nie posuwa się , on tańczy”.(100tyś L)

Zasady , którymi się kierowano :

1.legitymizm – władza monarchów pochodzi z nadania boskiego , a nie z nadania ludu. Tylko taka władza jest prawowita , jej prawa są „historyczne”, a próby obalenia – nielegalne .

przywrócenia na tron dynastii panujących przed 1789 r.

2.restauracja –przywrócenie polityczno-ustrojowego stanu sprzed 1789 r.

3.równowaga sił – jedno państwo można wzmocnić kosztem drugiego

Postanowienia kongresu:

1.Utworzenie Królestwa Zjednoczonych Niderlandów (Belgia i Holandia)

2.Utworzenie Związku Szwajcarskiego (22 suwerenne kantony)

3.Powrót Francji do granic sprzed 1790 r

4.Francja miała płacić kontrybucję państw. zwycięskim.

5.Przejściowa okupacja Francji przez wojska zwycięskie.

6.Utworzenie luźnego Związku Niemieckiego składającego się z 34 (póź.35) państw oraz 4 wolnych miast.

7.Powiększenie Prus o Nadrenię i Westfalię , część Saksonii , Pomorze Szwedzkie wraz z Rugią.

8.Powrót Państwa Kościelnego do papieża.

9.Przyłącz. do Austrii Dalmacji , Lombardii i Wenecji. Pozostałe części płn. Włoch (poza Piemontem) pod wpływami Austrii.

10.Utworzenie Królestwa Obojga Sycylii.

11.Deklaracja o zniesieniu handlu niewolnikami.

12.Ustanowienie protokołu dyplomatycznego.

Sprawa polska na kongresie.

Memoriał sekretarza stanu Anglii , Roberta Castlereagh’a sugerował 3rozwiązania.

1.niepodległe państwo polskie w granicach sprzed 1772 r.

2.powrót do sytuacji z 1791 r. , włącznie z Konstytucją 3 Maja.



3.podział Księstwa Warszawskiego wzdłuż linii Wisły.
Car Aleksander I nie zgadzał się . Atrakcyjnym wydawał mu się plan przygotowany wspólnie z Berlinem , w myśl którego Rosja zabrałaby całe Ks.Warsz. (oprócz Gdańska i Torunia) , gdyby Prusom zezwolono na zabranie całej Saksonii . W styczniu 1815 r. rozmowy utknęły w martwym punkcie. Po „stu dniach” Napoleona mocarstwa postanowiły przyjąć kompromis. Prusy dostały ostatecznie 1/2 Saksonii , Gdańsk i Toruń , departamenty poznański i bydgoski z których utworzono Wielkie Księstwo Poznańskie. Austria zrezygnowała z Nowej Galicji , uzyskała natomiast obwód wielicki i okręg tarnopolski. Kraków miał być Wolnym Miastem pod protektoratem 3 mocarstw. Wiedeński kongres 1814-1815, kongres przedstawicieli 16 większych państw europejskich, trwający od września 1814 do czerwca 1815 w Wiedniu, zwołany w celu dokonania zmian terytorialnych i ustrojowych po rewolucji francuskiej i wojnach napoleońskich.
Głos decydujący mieli przedstawiciele 5 mocarstw: Anglii (R. Stewart wicehrabia Castlereagh), Austrii (K.L. Metternich), Rosji (K.W. Nesselrode), Francji (Ch.M. Talleyrand) i Prus (K.A. Hardenberg).
Przy podejmowaniu decyzji kierowano się zasadami legitymizmu i równowagi. Powołano Związek Niemiecki. Połączono Belgię i Holandię w Królestwo Niderlandów. Utworzono Królestwo Polskie z carem Aleksandrem I jako królem Polski. Pod panowaniem Prus znalazło się Wielkie Księstwo Poznańskie, Nadrenia, Westfalia, Pomorze szwedzkie i Rugia, z Krakowa i jego najbliższej okolicy utworzono Rzeczpospolitą Krakowską. Szwajcaria otrzymała 3 kantony i stała się federacją 22 kantonów, 20 listopada 1815 ogłoszono akt jej wieczystej neutralności. Dania po utracie Pomorza i Rugii uzyskała księstwo Lauenburg. Austria odzyskała Dalmację, Lombardię i Wenecję. Odtworzono Państwo Kościelne. Neapol i Sycylię połączono pod berłem Ferdynanda I. Bawaria otrzymała Palatynat Reński i Würzburg w zamian za zrzeczenie się Tyrolu i Salzburga (na rzecz Austrii). Hanower podniesiono do rangi królestwa, a kilka księstw do rangi wielkich księstw.
8 lutego 1815 uchwalono deklarację o zniesieniu handlu niewolnikami. Opracowano regulamin dyplomatyczny, który po zmianach dokonanych w 1818 obowiązywał do XX w. Kongres wiedeński opowiedział się za tłumieniem ruchów republikańsko-demokratycznych i narodowych w Europie, był pierwszą historyczną próbą utworzenia ładu międzynarodowego w skali kontynentu (Święte Przymierze). Wszystkie uchwały kongresu znalazły się w akcie końcowym z 9 czerwca 1815.
  1   2   3   4   5   6   7


©absta.pl 2016
wyślij wiadomość

    Strona główna